{"id":15209,"date":"2021-11-19T06:42:12","date_gmt":"2021-11-18T23:42:12","guid":{"rendered":"https:\/\/tamhoc.org\/?page_id=15209"},"modified":"2021-11-19T06:48:15","modified_gmt":"2021-11-18T23:48:15","slug":"lich-su-phat-giao-vn","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/lich-su-phat-giao-vn\/","title":{"rendered":"L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o VN"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"15209\" class=\"elementor elementor-15209\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-8a40549 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"8a40549\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-a47b355\" data-id=\"a47b355\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d4c9530 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d4c9530\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"13651\" class=\"elementor elementor-13651\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-71ac1485 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"71ac1485\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c90be6f\" data-id=\"c90be6f\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6deadd29 elementor-drop-cap-yes elementor-drop-cap-view-default elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6deadd29\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;drop_cap&quot;:&quot;yes&quot;}\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>T\u00e2m h\u1ecdc y\u1ebfu l\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ph\u1ea7n n\u1ed9i dung do t\u00e1c gi\u1ea3 T\u00e2m H\u1ecdc ch\u1ecdn l\u1ecdc theo ki\u1ebfn gi\u1ea3i ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh&#8230; Do th\u1ea5y ki\u1ebfn th\u1ee9c \u1edf nhi\u1ec1u kinh , s\u00e1ch , b\u00e0i gi\u1ea3ng b\u1ecb l\u1eb7p l\u1ea1i nhi\u1ec1u qu\u00e1. N\u1ed9i dung ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t tham kh\u1ea3o.<\/p><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-9048bb7 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"9048bb7\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-61ac52a\" data-id=\"61ac52a\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48486cf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48486cf\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ph\u1eadt gi\u00e1o VN ( L\u1ecbch s\u1eed)<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-601d1f2 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"601d1f2\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-09bbb41\" data-id=\"09bbb41\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4142443 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4142443\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"15202\" class=\"elementor elementor-15202\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-55500f67 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"55500f67\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-589712f6\" data-id=\"589712f6\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-72021b50 elementor-nav-menu__text-align-aside elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"72021b50\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;layout&quot;:&quot;dropdown&quot;,&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&lt;i class=\\&quot;fas fa-chevron-down\\&quot;&gt;&lt;\\\/i&gt;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;}}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Menu<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" role=\"navigation\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-72021b50\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-15184\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/phat-giao-vn-tong-quan\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Ph\u1eadt gi\u00e1o VN<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15187\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/lich-su-phat-giao-vn\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o VN<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-15224\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/giao-hoi-phat-giao-vn\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o VN<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15185\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">C\u00e1c v\u1ecb ph\u00e1p ch\u1ee7<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-15189\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">C\u00e1c nh\u00e1nh kh\u00e1c<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15199\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/tinh-do-cu-si-phat-hoi\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">T\u1ecbnh \u0111\u1ed9 c\u01b0 s\u0129<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15200\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/phat-giao-hoa-hao\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Ph\u1eadt gi\u00e1o H\u00f2a H\u1ea3o<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15186\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Ph\u00e1p m\u00f4n tu t\u1eadp<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15188\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Danh t\u0103ng<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-15193\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">H\u1ec7 ph\u00e1i<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15192\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">H\u1ec7 ph\u00e1i Nam t\u00f4ng<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-15191\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/phat-giao-bac-truyen-bac-tong\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">H\u1ec7 ph\u00e1i B\u1eafc t\u00f4ng<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15198\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">M\u1eadt T\u00f4ng<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15196\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/tinh-do-tong\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">T\u1ecbnh \u0111\u1ed9 t\u00f4ng<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15197\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/so-luoc-ve-thien-tong\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Thi\u1ec1n T\u00f4ng<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15194\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/2022\/01\/14\/dao-phat-khat-si-viet-nam\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">H\u1ec7 ph\u00e1i kh\u1ea5t s\u0129<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15190\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">T\u00f4n gi\u00e1o \u1edf VN<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15195\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Th\u01b0 vi\u1ec7n \u1ea3nh<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15201\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Website c\u00e1c ch\u00f9a<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2202669\" data-id=\"2202669\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-faf74d3 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"faf74d3\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<h1 id=\"firstHeading\" class=\"firstHeading\">L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam<\/h1>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"vector-body\">\n<pre id=\"siteSub\" class=\"noprint\">B\u00e0i vi\u1ebft tham kh\u1ea3o t\u1eeb B\u00e1ch khoa to\u00e0n th\u01b0 m\u1edf Wikipedia 19 th\u00e1ng 11 2021<\/pre>\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-body-content mw-content-ltr\" dir=\"ltr\" lang=\"vi\">\n<div class=\"mw-parser-output\">\n<p>Hi\u1ec7n v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh x\u00e1c th\u1eddi \u0111i\u1ec3m&nbsp;<a title=\"Ph\u1eadt gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o\">\u0111\u1ea1o Ph\u1eadt<\/a>&nbsp;b\u1eaft \u0111\u1ea7u truy\u1ec1n v\u00e0o&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam\">Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<b><a title=\"Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam\">Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam<\/a><\/b>&nbsp;\u0111\u00e3 th\u00e0nh h\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam trong kho\u1ea3ng&nbsp;<a title=\"Th\u1ebf k\u1ef7\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7\">th\u1ebf k\u1ef7<\/a>&nbsp;th\u1ee9 3 \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 2 TCN, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u b\u1eb1ng truy\u1ec7n&nbsp;<i>&#8220;Nh\u1ea5t D\u1ea1 Tr\u1ea1ch&#8221;<\/i>&nbsp;trong t\u1eadp&nbsp;<i><a title=\"L\u0129nh Nam ch\u00edch qu\u00e1i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C4%A9nh_Nam_ch%C3%ADch_qu%C3%A1i\">L\u0129nh Nam tr\u00edch qu\u00e1i<\/a><\/i>&nbsp;k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c&nbsp;<a title=\"Ch\u1eed \u0110\u1ed3ng T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BB%AD_%C4%90%E1%BB%93ng_T%E1%BB%AD\">Ch\u1eed \u0110\u1ed3ng T\u1eed<\/a>&nbsp;\u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 t\u00ean l\u00e0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ph\u1eadt Quang (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_Quang&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ph\u1eadt Quang<\/a>.<sup id=\"cite_ref-LMT_1-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-LMT-1\">[1]<\/a><\/sup>&nbsp;Ch\u00f9a Hang \u0110\u1ed3 S\u01a1n (C\u1ed1c T\u1ef1). T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n, ch\u00f9a do m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 Thi\u00ean Tr\u00fac \u0111\u00e3 theo c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng gia sang Giao Ch\u00e2u truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 2 TCN. \u00d4ng d\u1eebng l\u1ea1i t\u1ea1i N\u00ea L\u00ea, ch\u1ecdn m\u1ed9t hang \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 c\u01b0 tr\u00fa v\u00e0 m\u1edf ch\u00f9a (nay l\u00e0 ch\u00f9a Hang \u0110\u1ed3 S\u01a1n); \u0111\u00e2y c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i \u00f4ng vi\u00ean t\u1ecbch; nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, C\u1eeda S\u00f3t- H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt du nh\u1eadp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam. T\u1eeb \u0111\u00e2y S\u01b0 B\u1ea7n (T\u1ed5 s\u01b0 Ph\u1eadt Quang) nh\u1eadn \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 Ch\u1eed \u0110\u1ed3ng t\u1eed v\u00e0 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o. T\u1eeb C\u1eeda S\u00f3t, Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n l\u00ean v\u00f9ng D\u00e2u &#8211; Luy L\u00e2u (nay thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thu\u1eadn Th\u00e0nh &#8211; B\u1eafc Ninh). R\u1ed3i t\u1eeb trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o Luy L\u00e2u, \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n sang t\u1eadn B\u00e0nh Th\u00e0nh L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng (Trung Qu\u1ed1c). \u0110\u00e2y l\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o nguy\u00ean thu\u1ef7 &#8211; Nam t\u00f4ng (Theravada) c\u00f3 b\u1ec1 d\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed r\u1ea5t l\u00e2u \u0111\u1eddi.<\/p>\n<div id=\"toc\" class=\"toc\" role=\"navigation\" aria-labelledby=\"mw-toc-heading\">\n<p><br><\/p>\n<\/div>\n<h2><span id=\"L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD\"><\/span><span id=\"L\u1ecbch_s\u1eed\" class=\"mw-headline\">L\u1ecbch s\u1eed<\/span><\/h2>\n<h3><span id=\"Th.E1.BB.9Di_k.C3.AC_.C4.91.E1.BA.A7u:_.C4.91.E1.BA.A1o_Ph.E1.BA.ADt_truy.E1.BB.81n_v.C3.A0o_Vi.E1.BB.87t_Nam\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_k\u00ec_\u0111\u1ea7u:_\u0111\u1ea1o_Ph\u1eadt_truy\u1ec1n_v\u00e0o_Vi\u1ec7t_Nam\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi k\u00ec \u0111\u1ea7u: \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt truy\u1ec1n v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam<\/span><\/h3>\n<p>D\u1ef1a tr\u00ean gi\u1ea3 thi\u1ebft \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt b\u1eaft \u0111\u1ea7u truy\u1ec1n v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam trong kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 ba \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 hai TCN th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn x\u00e9t r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t nguy\u00ean th\u1ee7y, hay&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Thuy\u1ebft Nh\u1ea5t Thi\u1ebft H\u1eefu B\u1ed9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thuy%E1%BA%BFt_Nh%E1%BA%A5t_Thi%E1%BA%BFt_H%E1%BB%AFu_B%E1%BB%99\">Thuy\u1ebft Nh\u1ea5t Thi\u1ebft H\u1eefu B\u1ed9<\/a>&nbsp;(Sarvastivada). Ch\u1eef&nbsp;<i>&#8220;Buddha&#8221;<\/i>&nbsp;\u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean \u00e2m tr\u1ef1c ti\u1ebfp sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t l\u00e0&nbsp;<i>&#8220;B\u1ee5t&#8221;<\/i>; d\u00e2n gian coi B\u1ee5t nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ecb ti\u00ean hay xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5, hi\u1ec1n l\u00e0nh. Nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u x\u00e1c nh\u1eadn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam, th\u1eddi \u0111\u00f3 g\u1ed3m&nbsp;<a title=\"Giao Ch\u1ec9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giao_Ch%E1%BB%89\">Giao Ch\u1ec9<\/a>&nbsp;\u1edf ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0&nbsp;<a title=\"Ch\u0103m Pa\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C4%83m_Pa\">Ch\u0103m pa<\/a>&nbsp;\u1edf ph\u00eda nam, t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9 theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb&nbsp;<a title=\"T\u00ean g\u1ecdi Trung Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Hoa<\/a>&nbsp;nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ed1 quan ni\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.<sup id=\"cite_ref-LMT_1-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-LMT-1\">[1]<\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-VNPGSL_2-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-VNPGSL-2\">[2]<\/a><\/sup><\/p>\n<h4><span id=\"T.E1.BA.A1i_Giao_Ch.E1.BB.89\"><\/span><span id=\"T\u1ea1i_Giao_Ch\u1ec9\" class=\"mw-headline\">T\u1ea1i Giao Ch\u1ec9<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Hang_Temple_-_Hai_Phong_-_Vietnam.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Hang_Temple_-_Hai_Phong_-_Vietnam.jpg\/220px-Hang_Temple_-_Hai_Phong_-_Vietnam.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Hang_Temple_-_Hai_Phong_-_Vietnam.jpg\/330px-Hang_Temple_-_Hai_Phong_-_Vietnam.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/99\/Hang_Temple_-_Hai_Phong_-_Vietnam.jpg\/440px-Hang_Temple_-_Hai_Phong_-_Vietnam.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"293\" data-file-width=\"3456\" data-file-height=\"4608\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p>T\u01b0\u1ee3ng s\u01b0 B\u1ea7n Ph\u1eadt Quang \u1edf&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"Ch\u00f9a Hang\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_Hang\">ch\u00f9a Hang<\/a>&nbsp;&#8211; \u0110\u1ed3 S\u01a1n &#8211; H\u1ea3i Ph\u00f2ng<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0110\u1ea1o Ph\u1eadt b\u1eaft \u0111\u1ea7u truy\u1ec1n v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn n\u0103m nay, th\u1ec3 hi\u1ec7n trong c\u00e2u Qu\u1ed1c s\u01b0&nbsp;<a title=\"Th\u00f4ng Bi\u1ec7n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%B4ng_Bi%E1%BB%87n\">Th\u00f4ng Bi\u1ec7n<\/a>&nbsp;d\u1eabn l\u1eddi s\u01b0 \u0110\u00e0m Thi\u00ean (542-607) (tr\u00ecnh vua&nbsp;<a title=\"T\u00ean g\u1ecdi Trung Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Hoa<\/a>&nbsp;<a title=\"T\u00f9y V\u0103n \u0110\u1ebf\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%B9y_V%C4%83n_%C4%90%E1%BA%BF\">T\u00f9y Cao T\u1ed5<\/a>) \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu&nbsp;<a title=\"\u1ef6 Lan\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%E1%BB%B6_Lan\">\u1ef6 Lan<\/a>, theo s\u00e1ch&nbsp;<i><a class=\"new\" title=\"Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n t\u1eadp anh (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thi%E1%BB%81n_Uy%E1%BB%83n_t%E1%BA%ADp_anh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n t\u1eadp anh<\/a><\/i>:<\/p>\n<blockquote>\n<p><i>&#8220;M\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng Giao Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng Thi\u00ean Tr\u00fac, Ph\u1eadt ph\u00e1p l\u00fac m\u1edbi t\u1edbi, th\u00ec Giang \u0110\u00f4ng ch\u01b0a c\u00f3, m\u00e0 Luy L\u00e2u l\u1ea1i d\u1ef1ng ch\u00f9a h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i ng\u00f4i, \u0111\u1ed9 T\u0103ng h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ecbch kinh 15 quy\u1ec3n, v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc v\u1eady. V\u00e0o l\u00fac \u1ea5y, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 Kh\u00e2u ni danh, Ma Ha K\u1ef3 V\u1ef1c, Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i, Chi C\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng, M\u00e2u B\u00e1c t\u1ea1i \u0111\u00f3. Nay l\u1ea1i c\u00f3 Ph\u00e1p Hi\u1ec3n th\u01b0\u1ee3ng s\u0129, \u0111\u1eafc ph\u00e1p v\u1edbi T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi, truy\u1ec1n t\u00f4ng ph\u00e1i c\u1ee7a tam t\u1ed1, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong l\u00e0ng B\u1ed3-T\u00e1t, \u0111ang \u1edf ch\u00f9a Ch\u00fang Thi\u1ec7n d\u1ea1y d\u1ed7 h\u1ecdc tr\u00f2. Trong l\u1edbp h\u1ecdc \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 300 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng kh\u00e1c. B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0 cha l\u00e0nh c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, mu\u1ed1n b\u1ed1 th\u00ed m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, th\u00ec ch\u1ec9 ri\u00eang khi\u1ebfn s\u1ee9 \u0111\u01b0a X\u00e1 l\u1ee3i \u0111\u1ebfn, v\u00ec n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn d\u1ea1y d\u1ed7.&#8221;<\/i>&nbsp;<sup id=\"cite_ref-LMT_1-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-LMT-1\">[1]<\/a><\/sup><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>D\u01b0\u1edbi th\u1eddi&nbsp;<a title=\"A-d\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/A-d%E1%BB%A5c_v%C6%B0%C6%A1ng\">A-d\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng<\/a>&nbsp;tr\u1ecb v\u00ec t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"\u1ea4n \u0110\u1ed9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99\">\u1ea4n \u0110\u1ed9<\/a>&nbsp;(t\u1eeb n\u0103m 273 \u0111\u1ebfn 232 tr\u01b0\u1edbc&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>), nh\u1edd s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e0 vua n\u00ean \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111i nhi\u1ec1u x\u1ee9 s\u1edf b\u00ean ngo\u00e0i \u1ea4n \u0110\u1ed9. C\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn&nbsp;<a title=\"Giao Ch\u1ec9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giao_Ch%E1%BB%89\">Giao Ch\u1ec9<\/a>&nbsp;bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 mang theo \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt m\u1edbi m\u1ebb \u0111\u1ebfn x\u1ee9 n\u00e0y. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t c\u00e1c t\u0103ng s\u0129 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n t\u1edbi \u0111\u00e2y truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o, g\u00f3p ph\u1ea7n l\u1eadp ra trung t\u00e2m \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Luy L\u00e2u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Luy_L%C3%A2u\">Luy L\u00e2u<\/a>&nbsp;(nay thu\u1ed9c huy\u1ec7n&nbsp;<a title=\"Thu\u1eadn Th\u00e0nh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thu%E1%BA%ADn_Th%C3%A0nh\">Thu\u1eadn Th\u00e0nh<\/a>, t\u1ec9nh&nbsp;<a title=\"B\u1eafc Ninh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%E1%BA%AFc_Ninh\">B\u1eafc Ninh<\/a>,&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam\">Vi\u1ec7t Nam<\/a>), m\u1ed9t trong nh\u1eefng trung t\u00e2m l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1ea1i ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u C\u00f4ng nguy\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi hai trung t\u00e2m&nbsp;<a title=\"L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng\">L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a title=\"T\u1eeb Ch\u00e2u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%AB_Ch%C3%A2u\">B\u00e0nh Th\u00e0nh<\/a>&nbsp;(nay thu\u1ed9c&nbsp;<a title=\"Trung Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Qu\u1ed1c<\/a>).<sup id=\"cite_ref-VNPGSL_2-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-VNPGSL-2\">[2]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>C\u00f2n theo&nbsp;<i><a title=\"L\u0129nh Nam ch\u00edch qu\u00e1i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C4%A9nh_Nam_ch%C3%ADch_qu%C3%A1i\">L\u0129nh Nam tr\u00edch qu\u00e1i<\/a><\/i>, truy\u1ec7n &#8220;Nh\u1ea5t D\u1ea1 Tr\u1ea1ch&#8221; th\u00ec&nbsp;<a title=\"Ch\u1eed \u0110\u1ed3ng T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BB%AD_%C4%90%E1%BB%93ng_T%E1%BB%AD\">Ch\u1eed \u0110\u1ed3ng T\u1eed<\/a>&nbsp;l\u00e0 Ph\u1eadt t\u1eed&nbsp;<a title=\"Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t\">ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t<\/a>&nbsp;\u0111\u1ea7u ti\u00ean, theo h\u1ecdc \u0111\u1ea1o v\u1edbi nh\u00e0 s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ph\u1eadt Quang (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_Quang&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ph\u1eadt Quang<\/a>. Truy\u1ec7n vi\u1ebft:<\/p>\n<blockquote>\n<p><i>&#8220;Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i t\u1edbi lui bu\u00f4n b\u00e1n k\u00ednh th\u1edd Ti\u00ean Dung (v\u00e0) \u0110\u1ed3ng T\u1eed l\u00e0m ch\u00faa. C\u00f3 m\u1ed9t kh\u00e1ch bu\u00f4n l\u1edbn \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Ti\u00ean Dung r\u1eb1ng: &#8220;Qu\u00fd nh\u00e2n h\u00e3y b\u1ecf ra m\u1ed9t d\u1eadt v\u00e0ng n\u0103m nay c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i mua v\u1eadt qu\u00fd, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i m\u01b0\u1eddi d\u1eadt&#8221;. Ti\u00ean Dung vui m\u1eebng b\u1ea3o \u0110\u1ed3ng T\u1eed: &#8220;V\u1ee3 ch\u1ed3ng ta l\u00e0 b\u1edfi Tr\u1eddi m\u00e0 n\u00ean. Nh\u01b0ng c\u00e1i \u0103n c\u00e1i m\u1eb7c l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ea5y. Nay n\u00ean \u0111em m\u1ed9t d\u1eadt v\u00e0ng c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i mua v\u1eadt qu\u00fd \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng&#8221;. \u0110\u1ed3ng T\u1eed b\u00e8n c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111i bu\u00f4n \u00e1n l\u00eanh \u0111\u00eanh ra kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. C\u00f3 n\u00fai Qu\u1ef3nh Vi\u00ean tr\u00ean n\u00fai c\u00f3 am nh\u1ecf. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n gh\u00e9 thuy\u1ec1n v\u00e0o l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed3ng T\u1eed l\u00ean am d\u1ea1o ch\u01a1i. Trong am c\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ec3u T\u0103ng t\u00ean Ph\u1eadt Quang truy\u1ec1n ph\u00e1p cho \u0110\u1ed3ng T\u1eed. \u0110\u1ed3ng T\u1eed \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nghe ph\u00e1p, \u0111\u01b0a v\u00e0ng cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111i mua h\u00e0ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea1i t\u1edbi am \u0111\u00f3 ch\u1edf \u0110\u1ed3ng T\u1eed tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0. Nh\u00e0 s\u01b0 b\u00e8n t\u1eb7ng cho \u0110\u1ed3ng T\u1eed m\u1ed9t c\u00e2y g\u1eady v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i n\u00f3n, v\u1eeba b\u1ea3o: &#8220;C\u00e1c vi\u1ec7c linh th\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1edf \u0111\u00f3 r\u1ed3i!. \u0110\u1ed3ng T\u1eed tr\u1edf v\u1ec1, \u0111em \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt n\u00f3i h\u1ebft v\u1edbi Ti\u00ean Dung. Ti\u00ean Dung gi\u00e1c ng\u1ed9, b\u00e8n b\u1ecf c\u1ea3 qu\u00e1n ch\u1ee3 ngh\u1ec1 bu\u00f4n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0110\u1ed3ng T\u1eed du ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm th\u1ea7y h\u1ecdc \u0111\u1ea1o&#8221;.<\/i>&nbsp;<sup id=\"cite_ref-LMT_1-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-LMT-1\">[1]<\/a><\/sup><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>S\u00e1ch Th\u1ea7n t\u00edch, Th\u1ea7n s\u1eafc th\u00f4n Nam Tr\u00ec, t\u1ed5ng Th\u1ed5 Ho\u00e0ng, ph\u1ee7 \u00c2n Thi, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, c\u00f3 m\u00e3 s\u1ed1: TT-TS FQ 40 18\/X11, 11 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng sao t\u1eeb ch\u00ednh b\u1ea3n Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb3ng, B\u1ed9 c\u1eedu, b\u1ea3n Ng\u1ecdc ph\u1ea3 C\u1ed5 l\u1ee5c c\u1ee7a Qu\u1ed1c tri\u1ec1u L\u1ec5 b\u1ed9 l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea1i Vi\u1ec7n Th\u00f4ng tin Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i thu\u1ed9c U\u1ef7 ban Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i v\u1ec1 L\u1eef Gia l\u00e0&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%E1%BB%ABa_t%C6%B0%E1%BB%9Bng\">Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng<\/a>&nbsp;c\u1ee7a ba \u0111\u1eddi vua&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 Tri\u1ec7u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%87u\">nh\u00e0 Tri\u1ec7u<\/a>&nbsp;n\u01b0\u1edbc&nbsp;<a title=\"Nam Vi\u1ec7t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nam_Vi%E1%BB%87t\">Nam Vi\u1ec7t<\/a>&nbsp;vi\u1ebft: &#8220;Th\u1eddi tr\u1ebb, L\u1eef Gia (<a title=\"Ch\u1eef H\u00e1n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n\">ch\u1eef H\u00e1n<\/a>: \u5415\u5609,?-<a title=\"111 TCN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/111_TCN\">111 TCN<\/a>, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 L\u00e3 Gia, t\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 B\u1ea3o C\u00f4ng \u4fdd\u516c) lang b\u1ea1t \u0111\u1ebfn v\u00f9ng Thi\u1ec1n L\u00e2m, \u0111\u1ea5t \u00d4 L\u00fd. B\u1ea3o \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Thi\u00ean Quang tr\u00ean n\u00fai B\u1eb1ng S\u01a1n (n\u00fai B\u1eb1ng S\u01a1n nay thu\u1ed9c x\u00e3 Th\u1ea1ch B\u1eb1ng, huy\u1ec7n L\u1ed9c H\u00e0, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh) v\u00e0 \u1edf l\u1ea1i Thi\u1ec1n t\u0103ng v\u1edbi 1 Thi\u1ec1n s\u01b0 hi\u1ec7u l\u00e0 Huy\u1ec1n Ly. L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00ed ph\u00e1ch anh h\u00f9ng n\u00ean ch\u1eb3ng m\u00ea tr\u0103ng gi\u00f3, m\u00e1 h\u1ed3ng n\u00ean B\u1ea3o quay l\u1ea1i ng\u00f4i ch\u00f9a n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a c\u1eeda Thi\u1ec1n nghi\u00ean c\u1ee9u kinh s\u00e1ch. B\u1ea3o ngh\u0129 vi\u1ec7c ch\u00ednh l\u00e0 tr\u1ea3 m\u1ed1i c\u1eebu th\u00f9 r\u1eeda h\u1eadn cho \u00f4ng c\u1eadu n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i n\u00ean c\u00f9ng Thi\u1ec1n gia ng\u00e0y \u0111\u00eam m\u01b0u t\u00ednh. V\u1ecb Thi\u1ec1n s\u01b0 c\u01b0u mang B\u1ea3o c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0110\u1ea1i t\u00e2m n\u00ean tr\u1ee3 gi\u00fap r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 binh s\u0129&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Theo m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c cho th\u1ea5y T\u00e2y thi\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Ph\u00fac th\u00ec Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng t\u1eeb Th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 3 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean.Trong Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00ec T\u00e2y thi\u00ean t\u1ee9c l\u00e0 T\u00e2y Tr\u00fac, t\u1ee9c l\u00e0 n\u01a1i Ph\u1eadt gi\u00e1o ra \u0111\u1eddi. T\u00e2y Thi\u00ean hay T\u00e2y tr\u00fac l\u00e0 ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc \u1ea4n \u0111\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u00eda B\u1eafc \u1ea4n \u0111\u1ed9 n\u00f3i \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u00f4ng \u0111\u1ed9 (c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u00eda \u0110\u00f4ng) t\u1ee9c l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e2n c\u1eadn. Ng\u1ecdc ph\u1ea3 H\u00f9ng v\u01b0\u01a1ng cho th\u1ea5y th\u1eddi H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 7 (Chi\u00eau V\u01b0\u01a1ng) tr\u00ean n\u00fai Tam \u0110\u1ea3o \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00f9a th\u1edd ph\u1eadt. Theo b\u1ed9&nbsp;<a class=\"new\" title=\"S\u1eed li\u1ec7u v\u1ec1 \u0111\u1ea3o Sri Lanka (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=S%E1%BB%AD_li%E1%BB%87u_v%E1%BB%81_%C4%91%E1%BA%A3o_Sri_Lanka&amp;action=edit&amp;redlink=1\">S\u1eed li\u1ec7u v\u1ec1 \u0111\u1ea3o Sri Lanka<\/a>&nbsp;(<i>D\u012bpava\u1e43sa<\/i>) th\u00ec n\u0103m 325 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean th\u00ec \u0110\u1ea1i h\u1ed9i k\u1ebft t\u1eadp Kinh \u0111i\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 3 di\u1ec5n ra t\u1ea1i th\u00e0nh&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Pataliputra (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Pataliputra&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Pataliputra<\/a>, n\u01b0\u1edbc&nbsp;<a title=\"Magadha\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Magadha\">Magadha<\/a>&nbsp;do Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf&nbsp;<a title=\"A-d\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/A-d%E1%BB%A5c_v%C6%B0%C6%A1ng\">A D\u1ee5c<\/a>&nbsp;(Ashoka; 325 TCN &#8211; 258 TCN) \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng b\u1ea3o tr\u1ee3 v\u00e0 sau \u0111\u00f3 th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t trong 9 \u0111o\u00e0n ho\u1eb1ng ph\u00e1p l\u00e0 \u0111o\u00e0n th\u1ee9 8 do Sona v\u00e0 Uttara l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Suva\u1e47\u1e47abh\u016bmi, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 g\u1ed3m c\u00e1c n\u01b0\u1edbc&nbsp;<a title=\"Th\u00e1i Lan\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A1i_Lan\">Th\u00e1i Lan<\/a>,&nbsp;<a title=\"Myanmar\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Myanmar\">Myanmar<\/a>&nbsp;v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam. Do v\u1eady \u0111o\u00e0n ho\u1eb1ng ph\u00e1p c\u1ee7a vua A D\u1ee5c trong th\u1eddi gian t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi th\u1eddi H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tr\u00f9ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n ghi trong ng\u1ecdc ph\u1ea3 H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec7n Ch\u1eed \u0110\u1ed3ng T\u1eed v\u00e0 th\u00e0nh N\u00ea L\u00ea, th\u00e1p vua A D\u1ee5c ghi trong Giao Ch\u00e2u k\u00fd c\u1ee7a L\u01b0u H\u00e2n K\u1ef3 v\u00e0 Thu\u1ef7 Kinh ch\u00fa c\u1ee7a L\u1ec7 \u0110\u1ea1o Nguy\u00ean.<\/p>\n<h4><span id=\"T.E1.BA.A1i_Ch.C4.83m_Pa\"><\/span><span id=\"T\u1ea1i_Ch\u0103m_Pa\" class=\"mw-headline\">T\u1ea1i Ch\u0103m Pa<\/span><\/h4>\n<p>D\u1ef1a v\u00e0o c\u1ed5 s\u1eed H\u00e1n nh\u01b0 Ti\u1ec1n H\u00e1n Th\u01b0, H\u1eadu H\u00e1n Th\u01b0 c\u00f9ng c\u00e1c di ch\u1ec9 kh\u1ea3o c\u1ed5 nh\u01b0&nbsp;<a title=\"\u00d3c Eo\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C3%93c_Eo\">\u00d3c Eo<\/a>,&nbsp;<a title=\"Sa Hu\u1ef3nh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Sa_Hu%E1%BB%B3nh\">Sa Hu\u1ef3nh<\/a>&nbsp;\u0111\u00e3 cho th\u1ea5y v\u00f9ng bi\u1ec3n ph\u00eda Nam Vi\u1ec7t Nam, x\u01b0a thu\u1ed9c&nbsp;<a title=\"Ch\u0103m Pa\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C4%83m_Pa\">v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Ch\u0103m Pa<\/a>&nbsp;\u0111\u00e3 nh\u1ed9n nh\u1ecbp th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia thu\u1ed9c v\u0103n minh \u1ea4n \u0110\u1ed9, m\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng qu\u1ed1c gia xa x\u00f4i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ebf qu\u1ed1c La M\u00e3\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3\">La M\u00e3<\/a>. Chi\u1ebfc bia V\u00f5 C\u1ea3nh t\u00ecm th\u1ea5y t\u1ea1i l\u00e0ng V\u00f5 C\u1ea3nh \u1edf&nbsp;<a title=\"Nha Trang\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nha_Trang\">Nha Trang<\/a>&nbsp;\u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 hai&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>&nbsp;vi\u1ebft b\u1eb1ng&nbsp;<a title=\"Ti\u1ebfng Ph\u1ea1n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n\">ti\u1ebfng Ph\u1ea1n<\/a>. \u0110\u1ec3 Ph\u1ea1n v\u0103n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc tr\u00ean \u0111\u00e1 v\u00e0o th\u1eddi n\u00e0y, n\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea4n \u0110\u1ed9 l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh y\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt ph\u1ea3i truy\u1ec1n b\u00e1 t\u1ea1i \u0111\u00e2y qua th\u1eddi gian d\u00e0i, t\u1ed1i thi\u1ec3u c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1ea5t h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m. T\u1eeb \u0111\u00f3 c\u0169ng d\u1eabn t\u1edbi gi\u1ea3 thi\u1ebft s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ph\u1eadt Quang (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_Quang&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ph\u1eadt Quang<\/a>&nbsp;ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o cho Ch\u1eed \u0110\u1ed3ng T\u1eed, n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n, th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m \u0111i t\u1eeb ph\u00eda nam t\u1edbi Giao Ch\u1ec9. Ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf&nbsp;<a title=\"Ch\u0103m Pa\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C4%83m_Pa\">Ch\u0103m Pa<\/a>, hay mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y nay, c\u00f2n s\u1edbm h\u01a1n mi\u1ec1n B\u1eafc Vi\u1ec7t t\u1ee9c Giao Ch\u1ec9 ng\u00e0y \u1ea5y.<sup id=\"cite_ref-LMT_1-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-LMT-1\">[1]<\/a><\/sup><\/p>\n<h3><span id=\"Th.E1.BB.9Di_B.E1.BA.AFc_thu.E1.BB.99c\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_B\u1eafc_thu\u1ed9c\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c<\/span><\/h3>\n<div class=\"hatnote navigation-not-searchable\" role=\"note\">B\u00e0i chi ti\u1ebft:&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt_th%E1%BB%9Di_B%E1%BA%AFc_thu%E1%BB%99c&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c<\/a><\/div>\n<p>Sau khi kh\u1edfi ngh\u0129a&nbsp;<a title=\"Hai B\u00e0 Tr\u01b0ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng\">Hai B\u00e0 Tr\u01b0ng<\/a>&nbsp;th\u1ea5t b\u1ea1i n\u0103m 43&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>, \u0111\u1ea5t Giao Ch\u1ec9 th\u00e0nh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a nhi\u1ec1u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i Trung Hoa g\u1ea7n m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m tuy c\u00f3 \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m. Th\u1eddi k\u00ec d\u00e0i n\u00e0y \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1ea1i \u0111\u00e2y ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n, xu\u1ea5t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u t\u00f4ng ph\u00e1i, nhi\u1ec1u cao t\u0103ng.<\/p>\n<h4><span id=\"Tr.C6.B0.E1.BB.9Bc_th.E1.BB.9Di_nh.C3.A0_.C4.90.C6.B0.E1.BB.9Dng\"><\/span><span id=\"Tr\u01b0\u1edbc_th\u1eddi_nh\u00e0_\u0110\u01b0\u1eddng\" class=\"mw-headline\">Tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a2\/BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg\/200px-BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a2\/BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg\/300px-BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a2\/BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg\/400px-BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"295\" data-file-width=\"800\" data-file-height=\"1178\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p><a title=\"B\u1ed3-\u0111\u1ec1-\u0111\u1ea1t-ma\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%E1%BB%93-%C4%91%E1%BB%81-%C4%91%E1%BA%A1t-ma\">B\u1ed3 \u0110\u1ec1 \u0110\u1ea1t Ma<\/a>, t\u1ed5 s\u01b0 c\u1ee7a Thi\u1ec1n ph\u00e1i quan tr\u1ecdng \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam l\u00e0&nbsp;<a title=\"T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AC-ni-%C4%91a-l%C6%B0u-chi\">T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0&nbsp;<a title=\"Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kh%C6%B0%C6%A1ng_T%C4%83ng_H%E1%BB%99i\">Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i<\/a>, s\u1ed1ng t\u1ea1i Giao Ch\u1ec9 kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 ba&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>. M\u1ed9t s\u1ed1 \u00fd ki\u1ebfn xem \u00f4ng l\u00e0 thi\u1ec1n s\u01b0 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng bi\u00ean t\u1eadp nhi\u1ec1u kinh s\u00e1ch, sang&nbsp;<a title=\"\u0110\u00f4ng Ng\u00f4\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4\">\u0110\u00f4ng Ng\u00f4<\/a>&nbsp;b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 th\u1eddi&nbsp;<a title=\"Tam Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tam_Qu%E1%BB%91c\">Tam Qu\u1ed1c<\/a>&nbsp;truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u \u1ea5n n\u01a1i n\u00e0y.<sup id=\"cite_ref-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-3\">[3]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>K\u1ebf \u0111\u1ebfn l\u00e0&nbsp;<a title=\"M\u00e2u T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A2u_T%E1%BB%AD\">M\u00e2u T\u1eed<\/a>&nbsp;(hay&nbsp;<a title=\"M\u00e2u T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A2u_T%E1%BB%AD\">M\u00e2u B\u00e1c<\/a>). C\u1ea7n bi\u1ebft r\u1eb1ng Giao Ch\u1ec9 tuy n\u1ed9i thu\u1ed9c nh\u00e0 H\u00e1n nh\u01b0ng v\u00ec \u1edf qu\u00e1 xa v\u00e0 v\u00ec phong t\u1ee5c v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n n\u00ean th\u01b0 t\u1ecbch Trung Hoa k\u1ec3 c\u1ea3&nbsp;<i>H\u1eadu H\u00e1n Th\u01b0<\/i>, h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn. T\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1eb1ng H\u00e1n t\u1ef1 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft t\u1ea1i Giao Ch\u1ec9 n\u0103m 189&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>, \u0111\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed1n&nbsp;<i><a title=\"L\u00fd Ho\u1eb7c Lu\u1eadn\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Ho%E1%BA%B7c_Lu%E1%BA%ADn\">L\u00fd Ho\u1eb7c Lu\u1eadn<\/a><\/i>&nbsp;c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"M\u00e2u T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A2u_T%E1%BB%AD\">M\u00e2u T\u1eed<\/a>, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa tr\u01b0\u1edbc theo&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ea1o gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o\">L\u00e3o gi\u00e1o<\/a>, v\u1ec1 sau c\u01b0 ng\u1ee5 t\u1ea1i Giao Ch\u1ec9, theo h\u1ecdc \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u1edf \u0111\u00e2y v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t Ph\u1eadt t\u1eed r\u1ea5t thu\u1ea7n th\u00e0nh.<sup id=\"cite_ref-VNPGSL_2-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-VNPGSL-2\">[2]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 s\u00e1u (kho\u1ea3ng n\u0103m 580), thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a title=\"T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AC-ni-%C4%91a-l%C6%B0u-chi\">T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi<\/a>&nbsp;v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam mang theo \u0111\u1ea1o Thi\u1ec1n c\u1ee7a t\u1ed5 s\u01b0&nbsp;<a title=\"B\u1ed3-\u0111\u1ec1-\u0111\u1ea1t-ma\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%E1%BB%93-%C4%91%E1%BB%81-%C4%91%E1%BA%A1t-ma\">B\u1ed3 \u0110\u1ec1 \u0110\u1ea1t Ma<\/a>, v\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady&nbsp;<a title=\"Thi\u1ec1n t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thi%E1%BB%81n_t%C3%B4ng\">Thi\u1ec1n t\u00f4ng<\/a>&nbsp;ch\u00ednh th\u1ee9c xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1ea1i x\u1ee9 n\u00e0y. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0 d\u00f2ng T\u00ec Ni \u0110a L\u01b0u Chi th\u01b0\u1eddng c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c tu t\u1eadp&nbsp;<i>&#8220;T\u1ed5ng Tr\u00ec Tam Mu\u1ed9i&#8221; (Dharani samadhi)<\/i>, m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c tu t\u1eadp ph\u1ed5 bi\u1ebfn c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"M\u1eadt t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%E1%BA%ADt_t%C3%B4ng\">M\u1eadt t\u00f4ng<\/a>&nbsp;<i>(Tantra)<\/i>, d\u00f9ng ch\u00e2n \u00e2m k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi \u1ea5n quy\u1ebft trong tr\u1ea1ng th\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n, kh\u1ea9u, \u00fd. \u1ede&nbsp;<a title=\"Hoa L\u01b0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hoa_L%C6%B0\">Hoa L\u01b0<\/a>&nbsp;(t\u1ec9nh&nbsp;<a title=\"Ninh B\u00ecnh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ninh_B%C3%ACnh\">Ninh B\u00ecnh<\/a>,&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam\">Vi\u1ec7t Nam<\/a>), m\u1ed9t c\u1ed9t kinh Ph\u1eadt b\u1eb1ng \u0111\u00e1 v\u00e0o th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 10 c\u00f3 kh\u1eafc b\u00e0i th\u1ea7n ch\u00fa&nbsp;<i>Ph\u1eadt \u0110\u1ec9nh T\u1ed1i Th\u1eafng \u0110\u00e0 La Ni (Usnisavijaya dharani)<\/i>, m\u1ed9t th\u1ea7n ch\u00fa ph\u1ed5 bi\u1ebfn c\u1ee7a M\u1eadt t\u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n. Nh\u01b0 v\u1eady, r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3&nbsp;<a title=\"M\u1eadt t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%E1%BA%ADt_t%C3%B4ng\">M\u1eadt t\u00f4ng<\/a>, m\u1ed9t nh\u00e1nh quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00e2y n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f9ng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u00ec c\u0169ng sau&nbsp;<a title=\"Thi\u1ec1n t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thi%E1%BB%81n_t%C3%B4ng\">Thi\u1ec1n t\u00f4ng<\/a>&nbsp;kh\u00f4ng qu\u00e1 l\u00e2u.<\/p>\n<h4><span id=\"Th.E1.BB.9Di_nh.C3.A0_.C4.90.C6.B0.E1.BB.9Dng\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_nh\u00e0_\u0110\u01b0\u1eddng\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Huineng_Cut_Bamboo.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/Huineng_Cut_Bamboo.jpg\/200px-Huineng_Cut_Bamboo.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/Huineng_Cut_Bamboo.jpg\/300px-Huineng_Cut_Bamboo.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a0\/Huineng_Cut_Bamboo.jpg\/400px-Huineng_Cut_Bamboo.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"465\" data-file-width=\"439\" data-file-height=\"1020\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p>Ng\u00e0i&nbsp;<a title=\"Hu\u1ec7 N\u0103ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hu%E1%BB%87_N%C4%83ng\">Hu\u1ec7 N\u0103ng<\/a>, t\u1ed5 s\u01b0 Thi\u1ec1n nam t\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Giao Ch\u00e2u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giao_Ch%C3%A2u\">Giao Ch\u00e2u<\/a>&nbsp;\u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>V\u00e0o n\u0103m 820, thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a title=\"V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%B4_Ng%C3%B4n_Th%C3%B4ng\">V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng<\/a>&nbsp;v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 s\u01b0&nbsp;<a title=\"B\u00e1ch Tr\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0i H\u1ea3i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A1ch_Tr%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ho%C3%A0i_H%E1%BA%A3i\">B\u00e1ch Tr\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0i H\u1ea3i<\/a>&nbsp;mang theo t\u01b0 t\u01b0\u1edfng &#8220;\u0111\u1ed1n ng\u1ed9&#8221; c\u1ee7a Nam t\u00f4ng do ng\u00e0i&nbsp;<a title=\"Hu\u1ec7 N\u0103ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hu%E1%BB%87_N%C4%83ng\">Hu\u1ec7 N\u0103ng<\/a>&nbsp;s\u00e1ng l\u1eadp v\u00e0o n\u01a1i n\u00e0y. \u00d4ng c\u00f9ng v\u1edbi thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a title=\"T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AC-ni-%C4%91a-l%C6%B0u-chi\">T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi<\/a>&nbsp;v\u00e0 thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a title=\"Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%E1%BA%A3o_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng\">Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng<\/a>&nbsp;sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c&nbsp;<i><a class=\"new\" title=\"Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n T\u1eadp Anh (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thi%E1%BB%81n_Uy%E1%BB%83n_T%E1%BA%ADp_Anh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n T\u1eadp Anh<\/a><\/i>, m\u1ed9t c\u1ed5 th\u01b0 x\u01b0a nh\u1ea5t c\u1ee7a Thi\u1ec1n t\u00f4ng Vi\u1ec7t Nam, xem l\u00e0 t\u1ed5 s\u01b0 c\u1ee7a ba Thi\u1ec1n ph\u00e1i l\u1edbn t\u1ea1i x\u1ee9 n\u00e0y.<\/p>\n<p>C\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng&nbsp;<a title=\"Hu\u1ec7 N\u0103ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hu%E1%BB%87_N%C4%83ng\">L\u1ee5c T\u1ed5 Hu\u1ec7 N\u0103ng<\/a>&nbsp;l\u00e0&nbsp;<a title=\"Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t\">ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t<\/a>. Tuy nhi\u00ean, c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 l\u1ecbch s\u1eed&nbsp;<a title=\"Giao Ch\u00e2u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giao_Ch%C3%A2u\">Giao Ch\u00e2u<\/a>&nbsp;th\u1eddi B\u1eafc thu\u1ed9c c\u00f2n nhi\u1ec1u kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e2n v\u1eadt v\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n kh\u00e1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1ea1i \u0111\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, t\u1ea1o ra suy ngh\u0129 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt hi\u1ec7n th\u1eddi. H\u1ecdc gi\u1ea3&nbsp;<a title=\"L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%AA_Qu%C3%BD_%C4%90%C3%B4n\">L\u00ea Qu\u00fd \u00d0\u00f4n<\/a>&nbsp;n\u00f3i:&nbsp;<i>&#8220;C\u00e1c b\u1eadc cao t\u0103ng n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt; trong kho\u1ea3ng thu\u1ed9c T\u1ea5n thu\u1ed9c \u00d0\u01b0\u1eddng, t\u1ea5t nhi\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ghi ch\u00e9p, nh\u01b0ng ghi ch\u00e9p thi\u1ebfu s\u00f3t&#8221; (Ki\u1ebfn V\u0103n Ti\u1ec3u L\u1ee5c)<\/i>.<\/p>\n<p>S\u00e1ch&nbsp;<i>\u00d0\u1ea1i \u00d0\u01b0\u1eddng C\u1ea7u Ph\u00e1p Cao T\u0103ng Truy\u1ec7n<\/i>&nbsp;c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Ngh\u0129a T\u1ecbnh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ngh%C4%A9a_T%E1%BB%8Bnh\">Ngh\u0129a T\u1ecbnh<\/a>&nbsp;(682 &#8211; 727) c\u00f3 ch\u00e9p ti\u1ec3u s\u1eed s\u00e1u v\u1ecb t\u0103ng s\u0129 Vi\u1ec7t Nam t\u1eebng qua \u1ea4n \u00d0\u1ed9 du h\u1ecdc v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 b\u1ea3y \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 t\u00e1m. \u00d0\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb: V\u1eadn K\u1ef3, Gi\u1ea3i Tho\u00e1t Thi\u00ean, Khuy Xung, Hu\u1ec7 Di\u1ec7m, Tr\u00ed H\u00e0nh, \u00d0\u1ea1i Th\u1eeba \u00d0\u0103ng.<\/p>\n<table class=\"cquote\" role=\"presentation\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u201c<\/td>\n<td>\n<ul>\n<li>Ph\u00e1p s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"V\u1eadn K\u1ef3 (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=V%E1%BA%ADn_K%E1%BB%B3&amp;action=edit&amp;redlink=1\">V\u1eadn K\u1ef3<\/a>&nbsp;t\u1eebng v\u00e2n du v\u1edbi thi\u1ec1n s\u01b0 \u00d0\u00e0m Nhu\u1eadn ng\u01b0\u1eddi&nbsp;<a title=\"T\u00ean g\u1ecdi Trung Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Hoa<\/a>, \u00d0\u00e0m Nhu\u1eadn c\u0169ng t\u1eebng l\u01b0u l\u1ea1i Giao Ch\u00e2u m\u1ed9t th\u1eddi gian. V\u1eadn K\u1ef3 gi\u1ecfi&nbsp;<a title=\"Ti\u1ebfng Ph\u1ea1n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n\">Ph\u1ea1n ng\u1eef<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a title=\"Ti\u1ebfng Trung Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c\">H\u00e1n ng\u1eef<\/a>. \u00d4ng th\u1ecd gi\u1edbi c\u1ee5 t\u00fac (t\u1ef3 kh\u01b0u) v\u1edbi Jnanaphadra (Tr\u00ed Hi\u1ec1n) \u1edf \u0111\u1ea3o&nbsp;<a title=\"Java\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Java\">Java<\/a>. T\u1ea1i \u0111\u00e2y thi\u1ec1n s\u01b0 H\u1ed9i Ninh ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa \u0111ang d\u1ecbch v\u1edbi th\u1ea7y \u00f4ng l\u00e0 Jnanaphadra cu\u1ed1n&nbsp;<i>\u00d0\u1ea1i Ni\u1ebft B\u00e0n<\/i>&nbsp;c\u1ee7a h\u1ec7 ph\u00e1i&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ea1i th\u1eeba\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BB%ABa\">\u0110\u1ea1i th\u1eeba<\/a>. D\u1ecbch xong hai \u00f4ng nh\u1edd V\u1eadn K\u1ef3 \u0111em v\u1ec1 d\u00e2ng cho vua \u00d0\u01b0\u1eddng. V\u1eadn K\u1ef3 gh\u00e9 qua Giao Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc khi qua \u00d0\u01b0\u1eddng trao kinh, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i Giao Ch\u00e2u thuy\u1ebft ph\u00e1p cho c\u1ea3 hai gi\u1edbi t\u0103ng v\u00e0 t\u1ee5c. Sau \u0111\u00f3, V\u1eadn K\u1ef3 tr\u1edf l\u1ea1i Java. \u00d4ng g\u1eb7p th\u1ea7y l\u00e0 Jnanaphadra, nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u1eb7p H\u1ed9i Ninh, v\u00ec \u00f4ng n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111i \u1ea4n \u00d0\u1ed9. Ngh\u0129a T\u1ecbnh cho bi\u1ebft \u00f4ng \u0111\u00e3 g\u1eb7p V\u1eadn K\u1ef3 \u1edf \u1ea4n \u00d0\u1ed9 khi \u00f4ng kho\u1ea3ng 30 tu\u1ed5i.<\/li>\n<li>Ph\u00e1p s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Gi\u1ea3i Tho\u00e1t Thi\u00ean (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Tho%C3%A1t_Thi%C3%AAn&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Gi\u1ea3i Tho\u00e1t Thi\u00ean<\/a>&nbsp;t\u1eebng qua \u1ea4n \u00d0\u1ed9 b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, tham b\u00e1i B\u1ed3 \u00d0\u1ec1 \u00d0\u1ea1o Tr\u00e0ng (\u00d0\u1ea1i Gi\u00e1c T\u1ef1) v\u00e0 c\u00e1c th\u00e1nh t\u00edch quanh \u0111\u00f3. T\u00ean Ph\u1ea1n ng\u1eef c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 M\u1ed9c Xoa \u00d0\u1ec1 B\u00e0 (Moksadeva). \u00d4ng m\u1ea5t l\u00fac kho\u1ea3ng 25 tu\u1ed5i.<\/li>\n<li>Ph\u00e1p s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Khuy Xung (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Khuy_Xung&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Khuy Xung<\/a>, t\u00ean Ph\u1ea1n ng\u1eef l\u00e0 Ch\u1ea5t \u00d0\u00e1t La \u00d0\u1ec1 B\u00e0 (Citradeva), c\u00f9ng m\u1ed9t thi\u1ec1n s\u01b0 Trung Hoa t\u00ean l\u00e0 Minh Vi\u1ec5n \u0111i thuy\u1ec1n qua&nbsp;<a title=\"Sri Lanka\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Sri_Lanka\">T\u00edch Lan<\/a>&nbsp;r\u1ed3i l\u00ean \u1ea4n \u00d0\u1ed9. Minh Vi\u1ec5n chuy\u00ean v\u1ec1 Thi\u1ec1n h\u1ecdc, \u0111\u00e3 g\u1eb7p Khuy Xung \u1edf Giao Ch\u00e2u. H\u1ecd \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec thu th\u1eadp th\u00eam kinh \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. H\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ebfn B\u1ed3 \u00d0\u1ec1 \u00d0\u1ea1o Tr\u00e0ng v\u00e0 th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng X\u00e1. \u00d0\u1ebfn khi t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eebng Tr\u00fac L\u00e2m th\u00ec Khuy Xung ng\u00e3 b\u1ec7nh v\u00e0 m\u1ea5t t\u1ea1i \u0111\u00e2y.<\/li>\n<li>Ph\u00e1p s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Hu\u1ec7 Di\u1ec7m (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Hu%E1%BB%87_Di%E1%BB%87m&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Hu\u1ec7 Di\u1ec7m<\/a>&nbsp;l\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a thi\u1ec1n s\u01b0 V\u00f4 H\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa. \u00d4ng h\u1ecd H\u1ee9a, \u0111\u00e3 c\u00f9ng du h\u00e0nh \u0111i T\u00edch Lan v\u00e0 \u1edf lu\u00f4n tu h\u1ecdc t\u1ea1i \u0111\u00e2y.<\/li>\n<li>Ph\u00e1p s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Tr\u00ed H\u00e0nh (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tr%C3%AD_H%C3%A0nh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Tr\u00ed H\u00e0nh<\/a>&nbsp;ng\u01b0\u1eddi \u00c1i Ch\u00e2u (Thanh h\u00f3a), t\u00ean Ph\u1ea1n ng\u1eef l\u00e0 B\u00e1t Nh\u00e3 \u00d0\u1ec1 B\u00e0 (Prajnadeva). \u00d4ng \u0111i \u1ea4n \u00d0\u1ed9 b\u1eb1ng thuy\u1ec1n v\u00e0 chi\u00eam b\u00e1i \u0111\u1ee7 c\u00e1c Ph\u1eadt t\u00edch. \u00d4ng \u0111i l\u00ean mi\u1ec1n b\u1eafc v\u00f9ng s\u00f4ng H\u1eb1ng v\u00e0 \u1edf t\u1ea1i \u0111\u00f3 tu ch\u00f9a T\u00edn Gi\u1ea3. \u00d4ng vi\u00ean t\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2y l\u00fac 50 tu\u1ed5i.<\/li>\n<li>Thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u00d0\u1ea1i Th\u1eeba \u00d0\u0103ng (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%90%E1%BA%A1i_Th%E1%BB%ABa_%C3%90%C4%83ng&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00d0\u1ea1i Th\u1eeba \u00d0\u0103ng<\/a>, t\u00ean Ph\u1ea1n ng\u1eef l\u00e0 Ma Ha D\u1ea1 Na B\u00e1t \u00d0\u1ecba D\u0129 Ba (Mahayanapradipa). \u00d4ng xu\u1ea5t gia \u1edf Dvararati, \u1ea4n \u00d0\u1ed9; sau \u0111\u00f3 theo s\u1ee9 th\u1ea7n nh\u00e0 \u00d0\u01b0\u1eddng l\u00e0 Di\u1ec7m T\u1ef1 v\u1ec1&nbsp;<a title=\"Tr\u01b0\u1eddng An\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_An\">Tr\u01b0\u1eddng An<\/a>. T\u1edbi ch\u00f9a T\u1eeb \u00c2n \u00f4ng g\u1eb7p ph\u00e1p s\u01b0&nbsp;<a title=\"Huy\u1ec1n Trang\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Huy%E1%BB%81n_Trang\">Huy\u1ec1n Trang<\/a>&nbsp;xin th\u1ecd gi\u1edbi t\u1ef3 kheo. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian tu h\u1ecdc, \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 Giao Ch\u00e2u r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111i T\u00edch Lan b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Sau \u0111\u00f3 \u00f4ng t\u1edbi Nam \u1ea4n \u00d0\u1ed9, r\u1ed3i \u0111i th\u1eb3ng l\u00ean mi\u1ec1n \u00d0\u00f4ng. \u00d4ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y 12 n\u0103m, h\u1ecdc th\u00f4ng Ph\u1ea1n ng\u1eef. \u00d4ng \u0111\u00e3 ch\u00fa gi\u1ea3i t\u00e1c ph\u1ea9m Duy\u00ean Sinh Lu\u1eadn (Nidana-sastra) v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 kinh \u0111i\u1ec3n kh\u00e1c. Khi Ngh\u0129a T\u1ecbnh sang \u00d0\u00f4ng \u1ea4n \u00d0\u1ed9 th\u00ec g\u1eb7p \u00f4ng. Ngh\u0129a T\u1ecbnh r\u1ee7 \u00f4ng c\u00f9ng \u0111i v\u1ec1 mi\u1ec1n Trung, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u1edbi h\u1ecdc vi\u1ec7n&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Na Lan \u00d0\u00e0 (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Na_Lan_%C3%90%C3%A0&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Na Lan \u00d0\u00e0<\/a>&nbsp;(Nalanda), r\u1ed3i Vajrasana r\u1ed3i Vaisali, v\u00e0 Kusinara n\u01a1i \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1eadp di\u1ec7t. \u00d4ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y tu h\u1ecdc, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u1ea1i v\u00e2n du, cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y t\u1ea1i ch\u00f9a Prinirvana l\u00fac tu\u1ed5i ch\u1eebng qu\u00e1 60.<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<td>\u201d<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>S\u00e1ch&nbsp;<i>\u00d0\u1ea1i \u00d0\u01b0\u1eddng C\u00e2u Ph\u00e1p Cao T\u0103ng Truy\u1ec7n<\/i>&nbsp;c\u0169ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p ti\u1ec3u s\u1eed m\u1ed9t s\u1ed1 thi\u1ec1n s\u01b0 Trung Hoa tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u1ea4n \u00d0\u1ed9 \u0111\u00e3 t\u1eebng gh\u00e9 l\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Giao Ch\u00e2u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giao_Ch%C3%A2u\">Giao Ch\u00e2u<\/a>. \u00d0\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb Minh Vi\u1ec5n, Hu\u1ec7 M\u1ea1ng, V\u00f4 H\u00e0nh, \u00d0\u00e0m Nhu\u1eadn, v\u00e0 Tr\u00ed Ho\u1eb1ng. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb thi\u1ec1n s\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng C\u01b0 t\u00ean&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Samghavarma (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Samghavarma&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Samghavarma<\/a>&nbsp;(T\u0103ng Gi\u00e0 B\u1ea1t Ma) \u0111\u00e3 t\u1eeb Trung Hoa sang Giao Ch\u00e2u m\u1ee5c \u0111\u00edch \u0111\u1ec3 \u0111i h\u00e1i thu\u1ed1c cho vua \u0110\u01b0\u1eddng. \u00d4ng t\u1edbi \u0111\u00e2y v\u00e0o l\u00fac n\u1ea1n \u0111\u00f3i \u0111ang ho\u00e0nh h\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ebft nh\u01b0 r\u1ea1. \u00d4ng ph\u00e2n ph\u00e1t th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00e0 y d\u01b0\u1ee3c ngay gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i v\u00e0 b\u1ec7nh. X\u00fac \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 c\u1ea3nh kh\u1ed5, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng v\u1eeba lo vi\u1ec7c c\u1ee9u tr\u1ee3 v\u1eeba kh\u00f3c, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 &#8220;v\u1ecb B\u1ed3 T\u00e1t hay kh\u00f3c&#8221;. \u00d4ng b\u1ecb nh\u1ecdt \u1edf ch\u00e2n v\u00e0 ch\u1ebft l\u00fac 60 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>S\u00e1ch&nbsp;<i>An Nam Ch\u00ed<\/i>&nbsp;c\u1ee7a Cao H\u00f9ng Tr\u01b0ng vi\u1ebft v\u00e0o \u0111\u1eddi&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 Minh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Minh\">nh\u00e0 Minh<\/a>&nbsp;c\u0169ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 v\u00e0i v\u1ecb t\u0103ng s\u0129 kh\u00f4ng th\u1ea5y&nbsp;<i>Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n T\u1eadp Anh<\/i>&nbsp;nh\u1eafc \u0111\u1ebfn:<\/p>\n<blockquote>\n<ul>\n<li>Thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Tam M\u1ea1ch (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tam_M%E1%BA%A1ch&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Tam M\u1ea1ch<\/a>, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Tam \u00d0\u1edbi, tri\u1ec1u L\u00fd, xu\u1ea5t gia t\u1ea1i ch\u00f9a Gi\u00e1n \u00c2n, tu h\u00e0nh \u0111\u1eafc \u0111\u1ea1o, c\u00f3 th\u1ec3 bay l\u00ean tr\u1eddi gi\u1eefa ban ng\u00e0y.<\/li>\n<li>Thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"V\u00f4 Ch\u00e2u (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=V%C3%B4_Ch%C3%A2u&amp;action=edit&amp;redlink=1\">V\u00f4 Ch\u00e2u<\/a>, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Phi L\u1ed9c, cao l\u1edbn, t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o d\u1ecb k\u1ef3, r\u00e2u d\u00e0i, l\u1eadp am tr\u00ean n\u00fai S\u01b0 T\u1eed Phong, tu ch\u00fang V\u00e2n Hoa Tam Mu\u1ed9i, m\u1ed7i khi gi\u1ea3ng kinh th\u00ec h\u00e0o quang ph\u00f3ng x\u1ea1. \u00d4ng m\u1ea5t l\u00fac 83 tu\u1ed5i.<\/li>\n<li>Ph\u00e1p s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ma Ni (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ma_Ni&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ma Ni<\/a>, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n L\u00ea B\u00ecnh, tu \u1edf \u00d0\u1ea1i Ti\u00ean Th\u00e1nh Nhan, b\u1ea3y n\u0103m th\u00e0nh \u0111\u1ea1o, h\u00e0ng long ph\u1ee5c h\u1ed5 v\u00e0 c\u1ea7u m\u01b0a c\u1ea7u t\u1ea1nh kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng linh nghi\u1ec7m.<\/li>\n<li><a class=\"new\" title=\"T\u1ee9 Qu\u00e1n Hu\u1ec7 Th\u00f4ng (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%E1%BB%A9_Qu%C3%A1n_Hu%E1%BB%87_Th%C3%B4ng&amp;action=edit&amp;redlink=1\">T\u1ee9 Qu\u00e1n Hu\u1ec7 Th\u00f4ng<\/a>&nbsp;l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb ni s\u01b0, qu\u00ea huy\u1ec7n Ch\u00ed Linh, xu\u1ea5t gia n\u0103m 12 tu\u1ed5i, th\u1ecb t\u1ecbch l\u00fac 84 tu\u1ed5i.<\/li>\n<\/ul>\n<\/blockquote>\n<p>Nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u tr\u00ean cho th\u1ea5y trong c\u00e1c th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 b\u1ea3y v\u00e0 th\u1ee9 t\u00e1m, thi\u1ec1n t\u00f4ng t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng, th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ea3 Ph\u1ea1n ng\u1eef l\u1eabn H\u00e1n ng\u1eef. Thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u00d0\u1ea1i Th\u1eeba \u00d0\u0103ng (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%90%E1%BA%A1i_Th%E1%BB%ABa_%C3%90%C4%83ng&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00d0\u1ea1i Th\u1eeba \u00d0\u0103ng<\/a>&nbsp;gi\u1ecfi Ph\u1ea1n ng\u1eef \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 ch\u00fa gi\u1ea3i nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m Ph\u1ea1n ng\u1eef b\u1eb1ng Ph\u1ea1n ng\u1eef. Ph\u1ee5ng \u00d0\u00ecnh v\u00e0 Duy Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi qua cung \u00d0\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng kinh. Thi s\u0129&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Th\u1ea9m Thuy\u00ean K\u1ef3 (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Th%E1%BA%A9m_Thuy%C3%AAn_K%E1%BB%B3&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Th\u1ea9m Thuy\u00ean K\u1ef3<\/a>&nbsp;v\u00e0o t\u1eadn trong r\u00fai \u0111\u1ec3 b\u00e1i y\u1ebft V\u00f4 Ng\u1ea1i. Thi s\u0129&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbch (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%8Bch&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbch<\/a>&nbsp;c\u0169ng v\u00e0o t\u1eadn trong n\u00fai \u0111\u1ec3 b\u00e1i y\u1ebft Nh\u1eadt Nam t\u0103ng. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 V\u1eadn K\u1ef3 v\u00e0 \u00d0\u1ea1i Th\u1eeba \u00d0\u0103ng \u0111\u00e3 v\u00e2n du c\u1ea3 hai x\u1ee9&nbsp;<a title=\"T\u00ean g\u1ecdi Trung Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Hoa<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a title=\"\u1ea4n \u0110\u1ed9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99\">\u1ea4n \u00d0\u1ed9<\/a>&nbsp;\u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ea1o. Tuy s\u1ef1 cai tr\u1ecb c\u1ee7a nh\u00e0 \u00d0\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Giao Ch\u00e2u r\u1ea5t kh\u1eafc nghi\u1ec7t, v\u00e0 tuy ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u00f4 h\u1ed9 t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a h\u1ecdc thu\u1eadt v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a Giao Ch\u00e2u, nh\u01b0ng gi\u1edbi thi\u1ec1n s\u01b0 t\u1ea1i Giao Ch\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i s\u1ef1 tu h\u1ecdc v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<h3><span id=\"Th.E1.BB.9Di_.C4.91.E1.BB.99c_l.E1.BA.ADp\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_\u0111\u1ed9c_l\u1eadp\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi \u0111\u1ed9c l\u1eadp<\/span><\/h3>\n<h4><span id=\"Th.E1.BB.9Di_.C4.90inh_-_L.C3.AA\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_\u0110inh_-_L\u00ea\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi \u0110inh &#8211; L\u00ea<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Khu%C3%B4n_vi%C3%AAn_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5_t%E1%BB%B1,_2010_(2).jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Khu%C3%B4n_vi%C3%AAn_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5_t%E1%BB%B1%2C_2010_%282%29.jpg\/200px-Khu%C3%B4n_vi%C3%AAn_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5_t%E1%BB%B1%2C_2010_%282%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Khu%C3%B4n_vi%C3%AAn_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5_t%E1%BB%B1%2C_2010_%282%29.jpg\/300px-Khu%C3%B4n_vi%C3%AAn_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5_t%E1%BB%B1%2C_2010_%282%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/9f\/Khu%C3%B4n_vi%C3%AAn_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5_t%E1%BB%B1%2C_2010_%282%29.jpg\/400px-Khu%C3%B4n_vi%C3%AAn_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5_t%E1%BB%B1%2C_2010_%282%29.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"150\" data-file-width=\"3072\" data-file-height=\"2304\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p><a title=\"Ch\u00f9a Nh\u1ea5t Tr\u1ee5\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_Nh%E1%BA%A5t_Tr%E1%BB%A5\">Ch\u00f9a Nh\u1ea5t Tr\u1ee5<\/a>&nbsp;\u1edf khu di t\u00edch&nbsp;<a title=\"C\u1ed1 \u0111\u00f4 Hoa L\u01b0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0\">c\u1ed1 \u0111\u00f4 Hoa L\u01b0<\/a>, n\u01a1i c\u00f3 th\u1ea1ch kinh c\u1ed5 nh\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Sau m\u1ed9t ngh\u00ecn n\u0103m B\u1eafc Thu\u1ed9c, n\u0103m 905 Giao Ch\u00e2u ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ed9c l\u1eadp. N\u0103m 968&nbsp;<a title=\"\u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng\">\u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng<\/a>&nbsp;l\u00ean ng\u00f4i vua, l\u1eadp ra&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 \u0110inh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_%C4%90inh\">nh\u00e0 \u0110inh<\/a>, \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u01b0\u1edbc l\u00e0&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ea1i C\u1ed3 Vi\u1ec7t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1i_C%E1%BB%93_Vi%E1%BB%87t\">\u0110\u1ea1i C\u1ed3 Vi\u1ec7t<\/a>, m\u1edf ra th\u1eddi k\u00ec \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e2u d\u00e0i trong&nbsp;<a title=\"L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam\">l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/a>. \u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0 ngo\u1ea1i l\u1ec7, \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh cao v\u00e0 tham d\u1ef1 v\u00e0o nhi\u1ec1u s\u1ef1 ki\u1ec7n h\u1ec7 tr\u1ecdng c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u l\u00e0&nbsp;<a title=\"\u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng\">\u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng<\/a>&nbsp;v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1eadp ra ch\u1ee9c&nbsp;<a title=\"T\u0103ng th\u1ed1ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C4%83ng_th%E1%BB%91ng\">t\u0103ng th\u1ed1ng<\/a>&nbsp;cho thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a title=\"Khu\u00f4ng Vi\u1ec7t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Khu%C3%B4ng_Vi%E1%BB%87t\">Khu\u00f4ng Vi\u1ec7t<\/a>&nbsp;&#8211; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ph\u1eadt gi\u00e1o c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc trong l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<p><a title=\"Hoa L\u01b0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hoa_L%C6%B0\">Hoa L\u01b0<\/a>&nbsp;&#8211;&nbsp;<a title=\"Ninh B\u00ecnh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ninh_B%C3%ACnh\">Ninh B\u00ecnh<\/a>&nbsp;l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam d\u01b0\u1edbi th\u1eddi&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 \u0110inh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_%C4%90inh\">nh\u00e0 \u0110inh<\/a>&nbsp;(968-980) v\u00e0&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 Ti\u1ec1n L\u00ea\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Ti%E1%BB%81n_L%C3%AA\">nh\u00e0 Ti\u1ec1n L\u00ea<\/a>&nbsp;(980-1009). Sau khi \u0111\u00e3 l\u00e0 kinh \u0111\u00f4,&nbsp;<a title=\"Hoa L\u01b0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hoa_L%C6%B0\">Hoa L\u01b0<\/a>&nbsp;d\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o. Theo c\u00e1c th\u01b0 t\u1ecbch v\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 10, t\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u ch\u00f9a th\u00e1p.&nbsp;<a title=\"Ninh B\u00ecnh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ninh_B%C3%ACnh\">Ninh B\u00ecnh<\/a>&nbsp;c\u0169ng l\u00e0 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a qu\u1ed1c s\u01b0 tri\u1ec1u L\u00fd&nbsp;<a title=\"L\u00fd Qu\u1ed1c S\u01b0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0\">Nguy\u1ec5n Minh Kh\u00f4ng<\/a>, \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u00e1ng l\u1eadp ra \u1edf qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh kh\u00e1 nhi\u1ec1u ch\u00f9a th\u00e1p nh\u01b0:&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a B\u00e1i \u0110\u00ednh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh\">ch\u00f9a B\u00e1i \u0110\u00ednh<\/a>,&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a \u0110\u1ecbch L\u1ed9ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_%C4%90%E1%BB%8Bch_L%E1%BB%99ng\">ch\u00f9a \u0110\u1ecbch L\u1ed9ng<\/a>, \u0111\u1ed9ng&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ch\u00f9a Am Ti\u00eam (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ch%C3%B9a_Am_Ti%C3%AAm&amp;action=edit&amp;redlink=1\">ch\u00f9a Am Ti\u00eam<\/a>&#8230; \u1ede Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 3 ch\u00f9a \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 &#8220;Nam thi\u00ean \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ed9ng&#8221; l\u00e0&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_H%C6%B0%C6%A1ng\">ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a B\u00edch \u0110\u1ed9ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_B%C3%ADch_%C4%90%E1%BB%99ng\">ch\u00f9a B\u00edch \u0110\u1ed9ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a \u0110\u1ecbch L\u1ed9ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_%C4%90%E1%BB%8Bch_L%E1%BB%99ng\">ch\u00f9a \u0110\u1ecbch L\u1ed9ng<\/a>&nbsp;th\u00ec 2 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 n\u1eb1m \u1edf&nbsp;<a title=\"Ninh B\u00ecnh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ninh_B%C3%ACnh\">Ninh B\u00ecnh<\/a>. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u ch\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng trong c\u00e1c hang n\u00fai \u0111\u00e1 v\u00f4i, d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai \u0111\u00e1 ho\u1eb7c t\u1eadn d\u1ee5ng h\u1eb3n n\u00fai \u0111\u00e1 l\u00e0m ch\u00f9a m\u00e0 ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng ch\u00f9a:&nbsp;<a title=\"C\u1ed1 \u0111\u00f4 Hoa L\u01b0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0\">\u0111\u1ed9ng Hoa S\u01a1n<\/a>,&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ed9ng Thi\u00ean T\u00f4n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BB%99ng_Thi%C3%AAn_T%C3%B4n\">\u0111\u1ed9ng Thi\u00ean T\u00f4n<\/a>,&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tam C\u1ed1c - B\u00edch \u0110\u1ed9ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tam_C%E1%BB%91c_-_B%C3%ADch_%C4%90%E1%BB%99ng\">B\u00edch \u0110\u1ed9ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a \u0110\u1ecbch L\u1ed9ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_%C4%90%E1%BB%8Bch_L%E1%BB%99ng\">\u0111\u1ed9ng \u0110\u1ecbch L\u1ed9ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a B\u00e1i \u0110\u00ednh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh\">ch\u00f9a B\u00e1i \u0110\u00ednh<\/a>, Linh C\u1ed1c\u2026<\/p>\n<h4><span id=\"Th.E1.BB.9Di_nh.C3.A0_L.C3.BD\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_nh\u00e0_L\u00fd\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd<\/span><\/h4>\n<div class=\"hatnote navigation-not-searchable\" role=\"note\">B\u00e0i chi ti\u1ebft:&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt_th%E1%BB%9Di_nh%C3%A0_L%C3%BD&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd<\/a><\/div>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:18Arhat_Ninh_Binh(2).jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/98\/18Arhat_Ninh_Binh%282%29.jpg\/200px-18Arhat_Ninh_Binh%282%29.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/98\/18Arhat_Ninh_Binh%282%29.jpg\/300px-18Arhat_Ninh_Binh%282%29.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/98\/18Arhat_Ninh_Binh%282%29.jpg\/400px-18Arhat_Ninh_Binh%282%29.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"292\" data-file-width=\"658\" data-file-height=\"960\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p>B\u00edch h\u1ecda 18 v\u1ecb La H\u00e1n \u1edf hang Li\u00ean Hoa, Ninh B\u00ecnh c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i t\u1eeb th\u1eddi \u0110inh, L\u00fd.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><a title=\"Nh\u00e0 L\u00fd\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_L%C3%BD\">Nh\u00e0 L\u00fd<\/a>&nbsp;ra \u0111\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt l\u00ean h\u00e0ng qu\u1ed1c \u0111\u1ea1o, nhi\u1ec1u tri\u1ec1u vua n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u Ph\u1eadt s\u1ef1, kh\u00f4ng ch\u1ec9 g\u00f3p ph\u1ea7n ph\u00e1t tri\u1ec3n vi\u1ec7c tu h\u1ecdc m\u00e0 c\u00f2n qua \u0111\u00f3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a ri\u00eang c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t\">\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t<\/a>&nbsp;kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1edbi&nbsp;<a title=\"T\u00ean g\u1ecdi Trung Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Hoa<\/a>.<\/p>\n<p>M\u1ed9t d\u1ea5u \u1ea5n quan tr\u1ecdng th\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 vi\u1ec7c khai sinh&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Thi\u1ec1n ph\u00e1i Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thi%E1%BB%81n_ph%C3%A1i_Th%E1%BA%A3o_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Thi\u1ec1n ph\u00e1i Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng<\/a>.<sup id=\"cite_ref-NL2_4-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-NL2-4\">[4]<\/a><\/sup>&nbsp;Tuy nhi\u00ean, v\u00ec khuynh h\u01b0\u1edbng thi\u00ean tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, thi\u1ec1n ph\u00e1i Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1eafm r\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c trong qu\u1ea7n ch\u00fang m\u00e0 ch\u1ec9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee9c c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng v\u0103n h\u1ecdc.&nbsp;<i>Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n T\u1eadp Anh<\/i>&nbsp;tuy c\u00f3 ghi l\u1ea1i t\u00ean h\u1ecd 19 v\u1ecb thu\u1ed9c thi\u1ec1n ph\u00e1i Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ghi l\u1ea1i ti\u1ec3u s\u1eed, ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c b\u00e0i truy\u1ec1n th\u1eeba c\u1ee7a m\u1ed7i v\u1ecb.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd c\u00f3 nhi\u1ec1u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1edbi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng m\u00e0 c\u1ea3 vua quan. C\u00f3 ch\u00edn tr\u00ean 19 v\u1ecb c\u1ee7a Thi\u1ec1n ph\u00e1i Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u01b0 s\u0129 m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 vua quan, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ba v\u1ecb vua l\u00e0&nbsp;<a title=\"L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng\">L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"L\u00fd Anh T\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Anh_T%C3%B4ng\">L\u00fd Anh T\u00f4ng<\/a>, v\u00e0&nbsp;<a title=\"L\u00fd Cao T\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Cao_T%C3%B4ng\">L\u00fd Cao T\u00f4ng<\/a>. R\u1ea5t nhi\u1ec1u thi\u1ec1n s\u01b0 \u0111\u1eddi L\u00fd tham gia ch\u00ednh s\u1ef1 m\u00e0 kh\u00f4ng tham d\u1ef1 ch\u00ednh quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>R\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng tr\u00ecnh ch\u00f9a chi\u1ec1n, t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0&nbsp;<i><a class=\"mw-redirect\" title=\"An Nam T\u1ee9 \u0110\u1ea1i Kh\u00ed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/An_Nam_T%E1%BB%A9_%C4%90%E1%BA%A1i_Kh%C3%AD\">An Nam T\u1ee9 \u0110\u1ea1i Kh\u00ed<\/a><\/i>&nbsp;g\u1ed3m c\u00f3: th\u00e1p B\u00e1o Thi\u00ean, chu\u00f4ng Quy \u00d0i\u1ec1n, \u0111\u1ec9nh Ph\u1ed5 Minh v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ef3nh L\u00e2m.<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-5\">[5]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>V\u1ec1 l\u1ed1i s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd, h\u1ecdc gi\u1ea3&nbsp;<a title=\"Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ho%C3%A0ng_Xu%C3%A2n_H%C3%A3n\">Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n<\/a>&nbsp;vi\u1ebft trong t\u00e1c ph\u1ea9m&nbsp;<i>&#8220;L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t&#8221;<\/i>:&nbsp;<i>&#8220;\u00d0\u1eddi L\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1eddi thu\u1ea7n nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed n\u01b0\u1edbc ta. \u00d0\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt&#8221;.<\/i>&nbsp;<sup id=\"cite_ref-NL3_6-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-NL3-6\">[6]<\/a><\/sup>&nbsp;C\u00f2n&nbsp;<i><a title=\"\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0\">\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t S\u1eed k\u00fd To\u00e0n th\u01b0<\/a><\/i>&nbsp;ch\u00e9p:<\/p>\n<blockquote>\n<ul>\n<li><i>N\u0103m 1065, vua L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng, trong m\u1ed9t phi\u00ean x\u1eed ki\u1ec7n \u1edf \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean Kh\u00e1nh, \u0111\u00e3 ch\u1ec9 v\u00e0o c\u00f4ng ch\u00faa \u00d0\u1ed9ng Thi\u00ean \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e0 b\u1ea3o ng\u1ee5c l\u1ea1i r\u1eb1ng: &#8220;L\u00f2ng ta y\u00eau con ta, c\u0169ng nh\u01b0 l\u00f2ng cha m\u1eb9 d\u00e2n y\u00eau d\u00e2n, d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 m\u1eafc v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p, ta r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng c\u1ee9 g\u00ec t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t lu\u1eadt khoan gi\u1ea3m.<\/i><\/li>\n<li><i>M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u1ea4t m\u00f9i 1055, tr\u1eddi gi\u00e1 r\u00e9t, vua \u0111\u00e3 b\u1ea3o v\u1edbi c\u00e1c quan: &#8220;Tr\u1eabm \u1edf trong cung n\u00e0o l\u00f2 s\u01b0\u1edfi ng\u1ef1, n\u00e0o \u00e1o l\u00f3t c\u1ea7u m\u00e0 c\u00f2n r\u00e9t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 giam trong ng\u1ee5c, kh\u1ed5 s\u1edf v\u1ec1 g\u00f4ng c\u00f9m, ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 ngay gian m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c no b\u1ee5ng, \u00e1o kh\u00f4ng k\u00edn m\u00ecnh, gi\u00f3 r\u00e9t kh\u1ed5 th\u00e2n, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho h\u1eefu ty ph\u00e1t ch\u0103n chi\u1ebfu v\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y cho \u0103n hai b\u1eefa c\u01a1m&#8221;.<\/i>&nbsp;<sup id=\"cite_ref-NL3_6-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-NL3-6\">[6]<\/a><\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<\/blockquote>\n<h4><span id=\"Th.E1.BB.9Di_nh.C3.A0_Tr.E1.BA.A7n\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_nh\u00e0_Tr\u1ea7n\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n<\/span><\/h4>\n<div class=\"hatnote navigation-not-searchable\" role=\"note\">B\u00e0i chi ti\u1ebft:&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt_th%E1%BB%9Di_nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n<\/a><\/div>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Hoa_Y%C3%AAn.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a4\/Hoa_Y%C3%AAn.JPG\/200px-Hoa_Y%C3%AAn.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a4\/Hoa_Y%C3%AAn.JPG\/300px-Hoa_Y%C3%AAn.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/a\/a4\/Hoa_Y%C3%AAn.JPG\/400px-Hoa_Y%C3%AAn.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"150\" data-file-width=\"2592\" data-file-height=\"1944\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p><a class=\"mw-redirect\" title=\"Ch\u00f9a Hoa Y\u00ean\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_Hoa_Y%C3%AAn\">Ch\u00f9a Hoa Y\u00ean<\/a>&nbsp;tr\u00ean n\u00fai&nbsp;<a title=\"N\u00fai Y\u00ean T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%BAi_Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD\">Y\u00ean T\u1eed<\/a>, n\u01a1i khai sinh Thi\u1ec1n ph\u00e1i&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tr\u00fac L\u00e2m Y\u00ean T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%BAc_L%C3%A2m_Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD\">Tr\u00fac L\u00e2m Y\u00ean T\u1eed<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><a title=\"Nh\u00e0 Tr\u1ea7n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n\">Nh\u00e0 Tr\u1ea7n<\/a>&nbsp;l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n ti\u1ebfp t\u1ee5c k\u1ebf th\u1eeba v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00eam n\u1ec1n t\u1ea3ng x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi L\u00fd trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt. N\u00e9t n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi k\u00ec n\u00e0y so v\u1edbi th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a Thi\u1ec1n ph\u00e1i&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tr\u00fac L\u00e2m Y\u00ean T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%BAc_L%C3%A2m_Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD\">Tr\u00fac L\u00e2m Y\u00ean T\u1eed<\/a>, do ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t s\u00e1ng l\u1eadp m\u00e0 t\u1ed5 s\u01b0 ch\u00ednh l\u00e0&nbsp;<a title=\"Th\u00e1i th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ho%C3%A0ng\">th\u00e1i th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng<\/a>&nbsp;<a title=\"Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%A7n_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng\">Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng<\/a>, \u0111\u1ea1o hi\u1ec7u&nbsp;<i>Tr\u00fac L\u00e2m \u0111\u1ea1i s\u0129<\/i>.<sup id=\"cite_ref-7\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-7\">[7]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt kh\u00e1c l\u00e0 s\u00e1ch&nbsp;<i><a class=\"new\" title=\"Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n T\u1eadp Anh (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thi%E1%BB%81n_Uy%E1%BB%83n_T%E1%BA%ADp_Anh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n T\u1eadp Anh<\/a><\/i>&nbsp;(hay&nbsp;<i>Thi\u1ec1n Uy\u1ec3n T\u1eadp Anh Ng\u1eef L\u1ee5c<\/i>), c\u1ed5 th\u01b0 x\u01b0a nh\u1ea5t c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn nay vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft t\u1eadp v\u00e0o th\u1eddi n\u00e0y. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp s\u00e1ch n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ecb thi\u1ec1n s\u01b0 Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 s\u00e1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ba. S\u00e1ch n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean t\u1eadp v\u00e0o kho\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 1134 cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ba th\u00ec ho\u00e0n t\u1ea5t. C\u0169ng c\u1ea7n n\u00f3i th\u00eam l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed5 th\u01b0 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi L\u00fd Tr\u1ea7n n\u00f3i chung l\u00e0 \u00edt \u1ecfi m\u00e0 do ch\u00ednh s\u00e1ch cai tr\u1ecb c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 Minh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Minh\">nh\u00e0 Minh<\/a>&nbsp;khi x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ec9 15 n\u00ean ph\u1ea7n l\u1edbn di s\u1ea3n th\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ecbch thu v\u00e0 t\u1eadn di\u1ec7t.<\/p>\n<p>S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00f9a chi\u1ec1n c\u0169ng nh\u01b0 t\u0103ng s\u0129 t\u0103ng l\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam n\u1ebfu so v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng quan s\u1ed1 d\u00e2n ng\u00e0y \u1ea5y. C\u00e1c ch\u00f9a c\u0169ng nh\u01b0 t\u0103ng s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u01b0u \u0111\u00e3i l\u1edbn kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1eeb ph\u00eda vua quan nh\u00e0 Tr\u1ea7n m\u00e0 c\u00f2n t\u1eeb nh\u00e2n d\u00e2n. S\u00e1ch&nbsp;<i><a title=\"Truy\u1ec1n k\u1ef3 m\u1ea1n l\u1ee5c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Truy%E1%BB%81n_k%E1%BB%B3_m%E1%BA%A1n_l%E1%BB%A5c\">Truy\u1ec1n k\u1ef3 m\u1ea1n l\u1ee5c<\/a><\/i>&nbsp;c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Nguy\u1ec5n D\u1eef\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_D%E1%BB%AF\">Nguy\u1ec5n D\u1eef<\/a>&nbsp;ch\u00e9p:<\/p>\n<blockquote>\n<p><i>&#8220;C\u00e1c ch\u00f9a nh\u01b0 Ho\u00e0ng Giang, \u00d0\u1ed3ng C\u1ed5, An Sinh, Y\u00ean T\u1eed, Ph\u1ed5 Minh, Ng\u1ecdc Thanh&#8230; d\u1ef1ng l\u00ean nhan nh\u1ea3n kh\u1eafp n\u01a1i; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1eaft t\u00f3c l\u00e0m t\u0103ng ni nhi\u1ec1u b\u1eb1ng n\u1eeda d\u00e2n s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng. Nh\u1ea5t l\u00e0 huy\u1ec7n \u00d0\u00f4ng Tri\u1ec1u, s\u1ef1 s\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i c\u00e0ng qu\u00e1 l\u1eafm: ch\u00f9a chi\u1ec1n d\u1ef1ng l\u00ean, l\u00e0ng l\u1edbn c\u00f3 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ch\u00f9a, l\u00e0ng nh\u1ecf c\u0169ng ch\u1eebng n\u0103m, s\u00e1u: ngo\u00e0i bao b\u1eb1ng l\u0169y, trong t\u00f4 v\u00e0ng son&#8230;&#8221;<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>S\u1ef1 \u01b0u \u00e1i qu\u00e1 m\u1ee9c d\u00e0nh cho gi\u1edbi xu\u1ea5t gia cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t s\u1ed1 d\u1ea5u hi\u1ec7u kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cho s\u1ef1 suy tho\u00e1i c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt sau n\u00e0y.<\/p>\n<h3><span id=\"T.E1.BB.AB_th.E1.BB.9Di_H.E1.BA.ADu_L.C3.AA_.C4.91.E1.BA.BFn_n.C4.83m_1858\"><\/span><span id=\"T\u1eeb_th\u1eddi_H\u1eadu_L\u00ea_\u0111\u1ebfn_n\u0103m_1858\" class=\"mw-headline\">T\u1eeb th\u1eddi H\u1eadu L\u00ea \u0111\u1ebfn n\u0103m 1858<\/span><\/h3>\n<div class=\"hatnote navigation-not-searchable\" role=\"note\">B\u00e0i chi ti\u1ebft:&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi H\u1eadu L\u00ea (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt_th%E1%BB%9Di_H%E1%BA%ADu_L%C3%AA&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi H\u1eadu L\u00ea<\/a><\/div>\n<p>\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt nh\u01b0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn c\u1ef1c th\u1ecbnh v\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n r\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u suy tho\u00e1i v\u00e0o th\u1eddi&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C3%AA\">nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea<\/a>, m\u00e0 hai nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh ph\u1ea3i k\u1ec3 ra l\u00e0: nguy\u00ean nh\u00e2n n\u1ed9i t\u1ea1i trong ch\u00ednh \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, v\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ea1i t\u1eeb s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Nho gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nho_gi%C3%A1o\">Kh\u1ed5ng gi\u00e1o<\/a>&nbsp;(hay&nbsp;<a title=\"Nho gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nho_gi%C3%A1o\">Nho gi\u00e1o<\/a>).<\/p>\n<p>Th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n n\u1ed9i t\u1ea1i. Khi \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c vua ch\u00faa qu\u00fd tr\u1ecdng th\u00ec c\u00e1c nh\u00e0 quy\u1ec1n qu\u00fd v\u00e0 tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u00e0o. Ch\u00f9a chi\u1ec1n c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec n\u1ebfp s\u1ed1ng thanh quy c\u00e0ng kh\u00f3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u0103ng ch\u00fang c\u00e0ng \u0111\u00f4ng th\u00ec c\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u1ea7n t\u1eed b\u1ea5t h\u1ea3o l\u00e0m h\u1ea1i thanh danh t\u0103ng \u0111o\u00e0n, s\u1ef1 k\u00ednh tr\u1ecdng c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec ni\u1ec1m ki\u00eau h\u00e3nh c\u00e0ng th\u00eam cao. S\u1ef1 c\u00fang d\u01b0\u1eddng c\u00e0ng h\u1eadu th\u00ec s\u1ef1 \u1ef7 l\u1ea1i c\u00e0ng t\u0103ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a s\u1ef1 suy tho\u00e1i.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 hai, nguy\u00ean nh\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ea1i. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft, th\u1eddi L\u00fd Tr\u1ea7n nhi\u1ec1u thi\u1ec1n s\u01b0 tham d\u1ef1 ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i quan tr\u1ecdng v\u1edbi vua quan. V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ec9 14,&nbsp;<a title=\"H\u1ed3 Qu\u00fd Ly\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%E1%BB%93_Qu%C3%BD_Ly\">H\u1ed3 Qu\u00fd Ly<\/a>&nbsp;v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n Nho h\u1ecdc trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfm quy\u1ec1n nh\u00e0 Tr\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t s\u1ed1 bi\u1ec7n ph\u00e1p nh\u1eb1m gi\u1ea3m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt.<sup id=\"cite_ref-8\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-8\">[8]<\/a><\/sup>&nbsp;Th\u00eam n\u1eefa, nhi\u1ec1u nh\u00e0 Nho v\u1ed1n tr\u1ecdng t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ed9c t\u00f4n tr\u00ed th\u1ee9c n\u00ean kh\u00f4ng \u01b0a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u1ed1n tr\u1ecdng tinh th\u1ea7n bao dung. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n&nbsp;<a title=\"L\u00ea Qu\u00e1t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%AA_Qu%C3%A1t\">L\u00ea Qu\u00e1t<\/a>,&nbsp;<a title=\"Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n Si\u00eau\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C6%B0%C6%A1ng_H%C3%A1n_Si%C3%AAu\">Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n Si\u00eau<\/a>&nbsp;\u0111\u00e3 c\u00f4ng khai ch\u1ec9 tr\u00edch \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt.<sup id=\"cite_ref-9\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-9\">[9]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, vi\u1ec7c&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 Minh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Minh\">nh\u00e0 Minh<\/a>&nbsp;x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ec9 15 c\u00f9ng ch\u00ednh s\u00e1ch t\u1eadn di\u1ec7t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 h\u1ee7y di\u1ec7t kh\u00f4ng ch\u1ec9 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 l\u00e0 c\u1ea3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u00e2n t\u1ed9c. T\u1eeb khi nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea th\u00e0nh l\u1eadp, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eeb khi vua&nbsp;<a title=\"L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%AA_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng\">L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng<\/a>&nbsp;suy&nbsp;<a title=\"Nho gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nho_gi%C3%A1o\">Kh\u1ed5ng gi\u00e1o<\/a>&nbsp;l\u00e0m qu\u1ed1c h\u1ecdc th\u00ec \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt ch\u00ednh th\u1ee9c suy tho\u00e1i trong m\u1ed9t th\u1eddi gian k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m.<sup id=\"cite_ref-10\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-10\">[10]<\/a><\/sup><\/p>\n<h4><span id=\"Th.E1.BB.9Di_ch.C3.BAa_Nguy.E1.BB.85n_t.E1.BA.A1i_.C4.90.C3.A0ng_Trong\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_ch\u00faa_Nguy\u1ec5n_t\u1ea1i_\u0110\u00e0ng_Trong\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi ch\u00faa Nguy\u1ec5n t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Trong<\/span><\/h4>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:ThienMuPagoda.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/88\/ThienMuPagoda.jpg\/200px-ThienMuPagoda.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/88\/ThienMuPagoda.jpg\/300px-ThienMuPagoda.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/8\/88\/ThienMuPagoda.jpg\/400px-ThienMuPagoda.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"267\" data-file-width=\"3168\" data-file-height=\"4224\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p><a title=\"Ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_Thi%C3%AAn_M%E1%BB%A5\">Ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5<\/a>&nbsp;\u1edf&nbsp;<a title=\"Hu\u1ebf\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hu%E1%BA%BF\">Hu\u1ebf<\/a>&nbsp;ng\u00e0y nay, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng n\u0103m 1601.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Do\u00e3n Qu\u1ed1c C\u00f4ng&nbsp;<a title=\"Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ho%C3%A0ng\">Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng<\/a>&nbsp;(1558 &#8211; 1613) sau khi v\u00e0o tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u1ea5t Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1eadp ch\u00f9a. N\u0103m 1601, \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho x\u00e2y d\u1ef1ng&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_Thi%C3%AAn_M%E1%BB%A5\">ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5<\/a>&nbsp;\u1edf x\u00e3 H\u00e0 kh\u00ea, huy\u1ec7n&nbsp;<a title=\"H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%C6%B0%C6%A1ng_Tr%C3%A0\">H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0<\/a>&nbsp;(thu\u1ed9c&nbsp;<a title=\"Hu\u1ebf\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hu%E1%BA%BF\">Hu\u1ebf<\/a>&nbsp;ng\u00e0y nay). N\u0103m sau, v\u00e0o ng\u00e0y&nbsp;<a title=\"Vu-lan\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vu-lan\">Vu Lan<\/a>, \u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 l\u1eadp trai \u0111\u00e0n v\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 b\u1ed1 th\u00ed, l\u1ea1i cho d\u1ef1ng ch\u00f9a S\u00f9ng H\u00f3a tr\u00ean n\u1ec1n m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a c\u1ed5 \u1edf x\u00e3 Tri\u00eam \u00c2n, huy\u1ec7n Ph\u00fa Vang. N\u0103m 1607, cho l\u1eadp ch\u00f9a B\u1ea3o Ch\u00e2u \u1edf&nbsp;<a title=\"Tr\u00e0 Ki\u1ec7u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%A0_Ki%E1%BB%87u\">Tr\u00e0 Ki\u1ec7u<\/a>,&nbsp;<a title=\"Qu\u1ea3ng Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Qu%E1%BA%A3ng_Nam\">Qu\u1ea3ng Nam<\/a>. N\u0103m 1609, l\u1eadp ch\u00f9a K\u00ednh Thi\u00ean \u1edf Thu\u1eadn Tr\u1ea1ch,&nbsp;<a title=\"Qu\u1ea3ng B\u00ecnh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh\">Qu\u1ea3ng B\u00ecnh<\/a>. Sau khi \u00f4ng d\u1ef1ng xong dinh Qu\u1ea3ng Nam \u1edf x\u00e3 C\u1ea7n H\u00fac l\u1ea1i cho l\u1eadp m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a g\u1ea7n \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00f9a Long H\u01b0ng. C\u00f3 th\u1ec3 \u00fd ch\u00faa Nguy\u1ec5n mu\u1ed1n l\u1ea5y \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a tinh th\u1ea7n cho c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1eadp qu\u1ed1c c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd Nguy\u1ec5n. Cho n\u00ean sau n\u00e0y, c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u0111\u1ec1u t\u1ecf v\u1ebb s\u00f9ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt. C\u00f2n nh\u00e2n d\u00e2n&nbsp;<a title=\"Mi\u1ec1n Nam (Vi\u1ec7t Nam)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)\">\u00d0\u00e0ng Trong<\/a>&nbsp;c\u0169ng ngh\u00eanh \u0111\u00f3n c\u00e1c v\u1ecb du t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c v\u1edbi m\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng ch\u00e2n th\u1eadt, m\u1eb7n n\u1ed3ng. Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i chuy\u1ec3n ti\u1ebfp gi\u1eefa hai tri\u1ec1u Minh Thanh, nhi\u1ec1u cao t\u0103ng Trung Hoa \u0111\u00e3 t\u1edbi \u00d0\u00e0ng Trong h\u00e0nh h\u00f3a. M\u1ed9t ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1ed5 \u0111\u00ecnh hi\u1ec7n nay l\u00e0 do c\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0 Trung Hoa s\u00e1ng l\u1eadp.<\/p>\n<p>Ch\u00faa&nbsp;<a title=\"Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Chu\">Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu<\/a>&nbsp;(1675-1725) l\u00e0 m\u1ed9t Ph\u1eadt t\u1eed ph\u00e1p danh H\u01b0ng Long, c\u00f2n c\u00f3 hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean T\u00fang \u00d0\u1ea1o nh\u00e2n do ng\u00e0i Th\u1ea1ch Li\u00eam, m\u1ed9t danh t\u0103ng thu\u1ed9c ph\u00e1i thi\u1ec1n&nbsp;<a title=\"T\u00e0o \u0110\u1ed9ng t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A0o_%C4%90%E1%BB%99ng_t%C3%B4ng\">T\u00e0o \u00d0\u1ed9ng<\/a>&nbsp;Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1eb7t, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 truy\u1ec1n th\u1eeba ch\u00e1nh t\u00f4ng \u0111\u1eddi th\u1ee9 30 c\u1ee7a d\u00f2ng thi\u1ec1n n\u00e0y. B\u1ed1n n\u0103m sau khi l\u00ean ng\u00f4i ch\u00faa, \u00f4ng th\u1ecd B\u1ed3 t\u00e1t gi\u1edbi v\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh l\u00e0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Duy Ma C\u1eadt (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Duy_Ma_C%E1%BA%ADt&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Duy Ma C\u1eadt<\/a>. \u00d4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y tinh th\u1ea7n Ph\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 c\u00f3 quan h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi s\u01b0 Th\u1ea1ch Li\u00eam. Ng\u00e0i Th\u1ea1ch Li\u00eam \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi ch\u00faa quan \u0111i\u1ec3m tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc theo tinh th\u1ea7n Ph\u1eadt gi\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch qua \u00fd ngh\u0129a&nbsp;<i>&#8220;trai gi\u1edbi&#8221;<\/i>&nbsp;\u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ecb qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng:&nbsp;<i>&#8220;Trai gi\u1edbi l\u00e0 l\u00e0m cho qu\u1ed1c gia t\u1eeb tr\u00ean xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thanh l\u00fd ch\u1ec9nh t\u1ec1, kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng ng\u1ed3i \u0111\u00fang ch\u1ed7, kh\u00f4ng m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0o ch\u1eb3ng gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh \u0111\u00e1ng. L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 s\u1ef1 trai gi\u1edbi vi\u00ean m\u00e3n c\u1ee7a m\u1ed9t \u00f4ng vua&#8221;.<\/i>&nbsp;Ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu \u0111\u00e3 cho x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 tr\u00f9ng tu nhi\u1ec1u ng\u00f4i danh lam t\u1ea1i Thu\u1eadn H\u00f3a nh\u01b0 tr\u00f9ng tu ch\u00f9a Th\u00fay V\u00e2n, ch\u00f9a Linh M\u1ee5&#8230; Sai ng\u01b0\u1eddi sang Trung Qu\u1ed1c th\u1ec9nh b\u1ed9 \u00d0\u1ea1i t\u1ea1ng kinh, x\u00e2y T\u00e0ng kinh l\u00e2u \u0111\u1ec3 b\u1ea3o qu\u1ea3n.<sup id=\"cite_ref-cusi_11-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-cusi-11\">[11]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>D\u00f2ng&nbsp;<a title=\"L\u00e2m T\u1ebf Ngh\u0129a Huy\u1ec1n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_Ngh%C4%A9a_Huy%E1%BB%81n\">L\u00e2m T\u1ebf<\/a>, m\u1ed9t nh\u00e1nh Thi\u1ec1n nam t\u00f4ng quan tr\u1ecdng c\u1ee7a t\u1ed5 s\u01b0&nbsp;<a title=\"L\u00e2m T\u1ebf Ngh\u0129a Huy\u1ec1n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_Ngh%C4%A9a_Huy%E1%BB%81n\">L\u00e2m T\u1ebf Ngh\u0129a Huy\u1ec1n<\/a>&nbsp;(?-866) t\u1eeb Trung Hoa truy\u1ec1n v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o th\u1ebf k\u1ec9 17 r\u1ed3i ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Trong. T\u1eeb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y tr\u1edf \u0111i xu\u1ea5t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u cao t\u0103ng thu\u1ed9c d\u00f2ng n\u00e0y nh\u01b0 c\u00e1c s\u01b0 Vi\u00ean Minh v\u00e0 Vi\u00ean Khoan \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Minh Ho\u1eb1ng T\u1eed Dung khai s\u01a1n&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ch\u00f9a T\u1eeb \u00d0\u00e0m (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ch%C3%B9a_T%E1%BB%AB_%C3%90%C3%A0m&amp;action=edit&amp;redlink=1\">ch\u00f9a T\u1eeb \u00d0\u00e0m<\/a>, s\u01b0 Gi\u00e1c Phong s\u00e1ng l\u1eadp&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ch\u00f9a B\u00e1o Qu\u1ed1c (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1o_Qu%E1%BB%91c&amp;action=edit&amp;redlink=1\">ch\u00f9a B\u00e1o Qu\u1ed1c<\/a>&nbsp;t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Hu\u1ebf\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Hu%E1%BA%BF\">Hu\u1ebf<\/a>, s\u01b0 Ph\u00e1p B\u1ea3o l\u1eadp ch\u00f9a Ch\u00fac Th\u00e1nh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, s\u01b0 Nguy\u00ean Thi\u1ec1u s\u00e1ng l\u1eadp c\u00e1c ch\u00f9a Th\u1eadp Th\u00e1p Di \u00d0\u00e0 t\u1ea1i B\u00ecnh \u00d0\u1ecbnh, ch\u00f9a Qu\u1ed1c \u00c2n v\u00e0 H\u00e0 Trung t\u1ea1i Thu\u1eadn H\u00f3a (Hu\u1ebf), trong \u0111\u00f3 ng\u00e0i Nguy\u00ean Thi\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp n\u00ean c\u00e1c d\u00f2ng truy\u1ec1n th\u1eeba theo ph\u1ea3 h\u1ec7 Th\u1eadp Th\u00e1p v\u00e0 Qu\u1ed1c \u00c2n, ng\u00e0i Ph\u00e1p B\u1ea3o th\u00e0nh l\u1eadp n\u00ean d\u00f2ng truy\u1ec1n th\u1eeba h\u1ec7 Ch\u00fac Th\u00e1nh. Ngo\u00e0i c\u00e1c d\u00f2ng tr\u00ean, t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Trong c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ec7 truy\u1ec1n th\u1eeba \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t s\u00e2u r\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u00f2ng Li\u1ec5u Qu\u00e1n, do s\u01b0 Li\u1ec5u Qu\u00e1n th\u00e0nh l\u1eadp.<sup id=\"cite_ref-cusi_11-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-cusi-11\">[11]<\/a><\/sup><\/p>\n<h4><span id=\"Th.E1.BB.9Di_ch.C3.BAa_Tr.E1.BB.8Bnh_t.E1.BA.A1i_.C4.90.C3.A0ng_Ngo.C3.A0i\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_ch\u00faa_Tr\u1ecbnh_t\u1ea1i_\u0110\u00e0ng_Ngo\u00e0i\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi ch\u00faa Tr\u1ecbnh t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i<\/span><\/h4>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi H\u1eadu L\u00ea kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ecbnh b\u1eb1ng th\u1eddi L\u00fd Tr\u1ea7n. Khi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc chia hai th\u00e0nh&nbsp;<a title=\"\u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C3%A0ng_Ngo%C3%A0i\">\u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a title=\"\u0110\u00e0ng Trong\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C3%A0ng_Trong\">\u0110\u00e0ng Trong<\/a>&nbsp;th\u00ec t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u01b0 \u1edf \u0110\u00e0ng Trong. V\u00e0o th\u1ebf k\u1ec9 17, d\u00f2ng Thi\u1ec1n&nbsp;<a title=\"T\u00e0o \u0110\u1ed9ng t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A0o_%C4%90%E1%BB%99ng_t%C3%B4ng\">T\u00e0o \u0110\u1ed9ng<\/a>&nbsp;(do c\u00e1c ng\u00e0i&nbsp;<a title=\"T\u00e0o S\u01a1n B\u1ea3n T\u1ecbch\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A0o_S%C6%A1n_B%E1%BA%A3n_T%E1%BB%8Bch\">T\u00e0o S\u01a1n B\u1ea3n T\u1ecbch<\/a>&nbsp;(840-901) v\u00e0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u00d0\u1ed9ng S\u01a1n L\u01b0\u01a1ng Gi\u1edbi (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%90%E1%BB%99ng_S%C6%A1n_L%C6%B0%C6%A1ng_Gi%E1%BB%9Bi&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u00d0\u1ed9ng S\u01a1n L\u01b0\u01a1ng Gi\u1edbi<\/a>&nbsp;(807-869) s\u00e1ng l\u1eadp) t\u1eeb Trung Hoa truy\u1ec1n v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i. Nhi\u1ec1u ch\u00f9a \u1edf&nbsp;<a title=\"H\u00e0 N\u1ed9i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%C3%A0_N%E1%BB%99i\">H\u00e0 N\u1ed9i<\/a>&nbsp;nh\u01b0&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_Tr%E1%BA%A5n_Qu%E1%BB%91c\">ch\u00f9a Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c<\/a>, H\u00e0m Long, H\u00f2e Nhai&#8230; \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 truy\u1ec1n th\u1eeba c\u1ee7a d\u00f2ng thi\u1ec1n n\u00e0y.<sup id=\"cite_ref-cusi_11-2\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-cusi-11\">[11]<\/a><\/sup><\/p>\n<h3><span id=\"100_n.C4.83m_nhi.E1.BB.81u_bi.E1.BA.BFn_c.E1.BB.91\"><\/span><span id=\"100_n\u0103m_nhi\u1ec1u_bi\u1ebfn_c\u1ed1\" class=\"mw-headline\">100 n\u0103m nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1<\/span><\/h3>\n<div class=\"hatnote navigation-not-searchable\" role=\"note\">B\u00e0i chi ti\u1ebft:&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt_th%E1%BB%9Di_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/a><\/div>\n<p>N\u0103m 1858, qu\u00e2n&nbsp;<a title=\"Ph\u00e1p\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%A1p\">Ph\u00e1p<\/a>&nbsp;t\u1ea5n c\u00f4ng&nbsp;<a title=\"\u0110\u00e0 N\u1eb5ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng\">\u0110\u00e0 N\u1eb5ng<\/a>&nbsp;m\u1edf \u0111\u1ea7u g\u1ea7n 100 n\u0103m&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam\">Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;b\u1ecb th\u1ef1c d\u00e2n \u0111\u00f4 h\u1ed9. Ch\u00ednh quy\u1ec1n th\u1ef1c d\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00f9ng nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng k\u1ebf nh\u1eb1m ti\u00eau di\u1ec7t truy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0&nbsp;<a title=\"V\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C4%83n_h%C3%B3a_Vi%E1%BB%87t_Nam\">v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam<\/a>. \u0110\u1ea1o Ph\u1eadt \u1edf Vi\u1ec7t Nam l\u00fac n\u00e0y \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc nguy c\u01a1 di\u1ec7t vong do ch\u00ednh s\u00e1ch h\u1ee7y di\u1ec7t c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p. \u0110\u1ebfn gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ec9 20, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ecb chia hai, nh\u00ecn chung ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf c\u1ea7m quy\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt kh\u00f4ng t\u00edch c\u1ef1c h\u01a1n th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c l\u00e0 bao, kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng khuy\u1ebfn kh\u00edch. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 20, c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<h4><span id=\"Th.E1.BB.9Di_Ph.C3.A1p_thu.E1.BB.99c\"><\/span><span id=\"Th\u1eddi_Ph\u00e1p_thu\u1ed9c\" class=\"mw-headline\">Th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c<\/span><\/h4>\n<div class=\"hatnote navigation-not-searchable\" role=\"note\">Xem th\u00eam:&nbsp;<a title=\"Ch\u1ea5n h\u01b0ng Ph\u1eadt gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BA%A5n_h%C6%B0ng_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o\">Ch\u1ea5n h\u01b0ng Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/a><\/div>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e1i c\u1edb ch\u1ee7 y\u1ebfu m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ec3 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u00e0n \u00e1p&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa_gi%C3%A1o\">Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o<\/a>&nbsp;c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Nh\u00e0 Nguy\u1ec5n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n\">nh\u00e0 Nguy\u1ec5n<\/a>. Cho n\u00ean sau khi \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c ti\u00eau, ch\u00ednh quy\u1ec1n th\u1ef1c d\u00e2n ra s\u1ee9c \u1ee7ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i \u0111\u1ec3 t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0y lan r\u1ed9ng kh\u1eafp n\u01a1i, m\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee5 th\u1ec3 v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1ea5t l\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt b\u1eb1ng nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c kh\u00e1c nhau. S\u1ed1 ch\u00f9a chi\u1ec1n b\u1ecb ph\u00e1 \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 kh\u00f4ng \u00edt trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 sau n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u00e0 th\u1edd \u0110\u1ee9c B\u00e0 t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh\">Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh<\/a>, nh\u00e0 th\u1edd&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ee9c M\u1eb9 La Vang\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BB%A9c_M%E1%BA%B9_La_Vang\">La Vang<\/a>&nbsp;t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B\">Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb<\/a>&nbsp;x\u01b0a v\u1ed1n l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a hai ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ph\u00e1 h\u1ee7y v\u00e0 giao l\u1ea1i cho t\u00f4n gi\u00e1o m\u1edbi theo ch\u00e2n h\u1ecd v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam.<sup id=\"cite_ref-12\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-12\">[12]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u th\u1ebf k\u1ec9 20 th\u1ebf gi\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ecm l\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c di s\u1ea3n c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt. C\u00f2n t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, b\u00ean c\u1ea1nh ch\u00ednh s\u00e1ch k\u00ec th\u1ecb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 nh\u00e0 Nguy\u1ec5n do \u0111\u1ed9c t\u00f4n Nho h\u1ecdc n\u00ean \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m. Tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00f3, m\u1ed9t phong tr\u00e0o ch\u1ea5n h\u01b0ng v\u00e0 c\u1ea3i t\u1ed5 l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft. Phong tr\u00e0o&nbsp;<a title=\"Ch\u1ea5n h\u01b0ng Ph\u1eadt gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BA%A5n_h%C6%B0ng_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o\">ch\u1ea5n h\u01b0ng Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/a>&nbsp;c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng t\u1eeb&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Thi\u1ec1n s\u01b0 Kh\u00e1nh H\u00f2a (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thi%E1%BB%81n_s%C6%B0_Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Thi\u1ec1n s\u01b0 Kh\u00e1nh H\u00f2a<\/a>&nbsp;t\u1ea1i mi\u1ec1n Nam, thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Ph\u01b0\u1edbc Hu\u1ec7 (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc_Hu%E1%BB%87&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Ph\u01b0\u1edbc Hu\u1ec7<\/a>&nbsp;t\u1ea1i mi\u1ec1n Trung, v\u00e0 thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp;<a class=\"new\" title=\"Thanh Hanh (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Thanh_Hanh&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Thanh Hanh<\/a>&nbsp;t\u1ea1i mi\u1ec1n B\u1eafc. Ba v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n l\u00e0 T\u1ed5 c\u1ee7a phong tr\u00e0o. Nhi\u1ec1u h\u1ed9i Ph\u1eadt h\u1ecdc, nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng d\u1ea1y Ph\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp. Nhi\u1ec1u \u1ea5n ph\u1ea9m nh\u01b0 s\u00e1ch, b\u00e1o, t\u1ea1p ch\u00ed vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt ra \u0111\u1eddi. Th\u1eadm ch\u00ed nhi\u1ec1u v\u1ecb xu\u1ea5t th\u00e2n Nho h\u1ecdc nh\u01b0&nbsp;<a title=\"Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim\">Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim<\/a>,&nbsp;<a title=\"B\u00f9i K\u1ef7\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%B9i_K%E1%BB%B7\">B\u00f9i K\u1ef7<\/a>&nbsp;c\u0169ng tham d\u1ef1 v\u00e0o.<\/p>\n<p>Ph\u1eadt gi\u00e1o \u1edf mi\u1ec1n Trung v\u1edbi trung t\u00e2m l\u00e0 Hu\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u nh\u1eefng s\u1ef1 c\u1ea3i t\u1ed5 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ed1c chuy\u1ec3n bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1ec1n Ph\u1eadt gi\u00e1o hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, l\u00e0m m\u1eabu cho to\u00e0n qu\u1ed1c. N\u00f3i \u0111\u1ebfn Ph\u1eadt gi\u00e1o mi\u1ec1n Trung, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1930 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o Hu\u1ebf. C\u1ea7n nh\u1eafc l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 20 Hu\u1ebf m\u1edbi tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trung t\u00e2m c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 17 cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20, Ph\u1eadt gi\u00e1o Hu\u1ebf &#8211; Thu\u1eadn H\u00f3a \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi s\u1ef1 th\u00e2m nh\u1eadp c\u1ee7a hai d\u00f2ng Thi\u1ec1n t\u00f4ng Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 L\u00e2m T\u1ebf v\u00e0 T\u00e0o \u0110\u1ed9ng v\u1edbi s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 Trung Hoa t\u1eeb Vi\u00ean C\u1ea3nh \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch Li\u00eam, v\u00e0 t\u1ea1i \u0111\u00e2y c\u00f2n h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00f2ng truy\u1ec1n th\u1eeba Thi\u1ec1n ph\u00e1i Vi\u1ec7t: Thi\u1ec1n Li\u1ec5u Qu\u00e1n (mang t\u00ean c\u1ee7a Thi\u1ec1n s\u01b0 Li\u1ec5u Qu\u00e1n, 1667 &#8211; 1742). \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 hai trong l\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t d\u00f2ng Thi\u1ec1n ph\u00e1i ri\u00eang bi\u1ec7t v\u1edbi v\u1ecb T\u1ed5 s\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t sau Truy\u1ec1n ph\u00e1i Tr\u00fac L\u00e2m th\u1eddi Tr\u1ea7n.<\/p>\n<p>Do v\u1ecb tr\u00ed l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, d\u00f9 t\u1eeb sau 1885, tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, Hu\u1ebf ch\u1ec9 nh\u01b0 m\u1ed9t trung t\u00e2m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc &#8220;An Nam&#8221; (t\u1ee9c l\u00e0 Trung B\u1ed9) v\u1edbi m\u1ed9t kh\u00e2m s\u1ee9 Ph\u00e1p b\u00ean c\u1ea1nh, m\u1ea5t quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t v\u1edbi B\u1eafc B\u1ed9 v\u00e0 Nam B\u1ed9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng m\u1ed9t ai l\u1ea1i coi \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a gi\u1edbi h\u1ea1n nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u1ea1i c\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u1eefng g\u00ec Ph\u1eadt gi\u00e1o trung t\u00e2m Hu\u1ebf g\u00e2y d\u1ef1ng t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 17 \u0111\u00e3 khi\u1ebfn Hu\u1ebf tr\u1edf th\u00e0nh &#8220;T\u1ed5 \u0111\u00ecnh&#8221; c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u1edf Trung B\u1ed9 v\u00e0 Nam B\u1ed9, cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 ng\u00e0y nay. C\u1ed1 nhi\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 T\u1ed5 \u0111\u00ecnh c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i. C\u1ea7n nh\u1eafc l\u1ea1i v\u1ec1 m\u1eb7t danh ngh\u0129a, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf c\u00f3 quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd t\u1eeb Thanh H\u00f3a v\u00e0o \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1ee9c l\u00e0 Trung B\u1ed9. Nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, Thanh &#8211; Ngh\u1ec7 &#8211; T\u0129nh l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o B\u1eafc B\u1ed9 c\u1ed5 x\u01b0a, ch\u1ec9 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh (ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 Nam s\u00f4ng Gianh) tr\u1edf v\u00e0o m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a trung t\u00e2m Hu\u1ebf. C\u1ea7n ghi nh\u1eadn m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 nhi\u1ec1u cao t\u0103ng v\u00e0 c\u01b0 s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1eddi Ch\u1ea5n h\u01b0ng c\u00f3 g\u1ed1c g\u00e1c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam. H\u1ecd c\u00f3 vai tr\u00f2 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o mi\u1ec1n Trung v\u00e0 c\u1ea3 mi\u1ec1n Nam v\u1ec1 sau, nh\u1ea5t l\u00e0 trong &#8220;ph\u00e1p n\u1ea1n&#8221; 1963. Kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00ednh c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 mi\u1ec1n Trung l\u00e0 linh h\u1ed3n c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh Ph\u1eadt gi\u00e1o ch\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, v\u00e0 k\u1ebft c\u1ee5c l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 gia \u0111\u00ecnh tr\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng n\u0103m 1920, t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00f9a l\u1edbn do c\u00e1c h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn d\u1eaft nh\u01b0:<\/p>\n<ul>\n<li>T\u1ea1i mi\u1ec1n Nam: Thi\u1ec1n s\u01b0 Th\u00edch T\u1eeb Phong gi\u1ea3ng d\u1ea1y t\u1ea1i ch\u00f9a Gi\u00e1c H\u1ea3i; Thi\u1ec1n s\u01b0 Kh\u00e1nh H\u00f2a t\u1ea1i ch\u00f9a Ti\u00ean Linh; Thi\u1ec1n s\u01b0 Ch\u00ed Th\u00e0nh t\u1ea1i ch\u00f9a Phi Lai, ch\u00f9a Gi\u00e1c Hoa; Thi\u1ec1n s\u01b0 Hu\u1ec7 Quang t\u1ea1i ch\u00f9a Long H\u00f2a; Thi\u1ec1n s\u01b0 Kh\u00e1nh Anh t\u1ea1i ch\u00f9a Long An.<\/li>\n<li>T\u1ea1i mi\u1ec1n Trung: Thi\u1ec1n s\u01b0 Tu\u1ec7 Ph\u00e1p gi\u1ea3ng d\u1ea1y t\u1ea1i ch\u00f9a Thi\u00ean H\u01b0ng; Thi\u1ec1n s\u01b0 Thanh Th\u00e1i ch\u00f9a T\u1eeb Hi\u1ebfu; Thi\u1ec1n s\u01b0 \u0110\u1eafc \u00c2n ch\u00f9a Qu\u1ed1c \u00c2n; Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u00e2m T\u1ecbnh ch\u00f9a T\u00e2y Thi\u00ean; Thi\u1ec1n s\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc Hu\u1ec7 ch\u00f9a Th\u1eadp Th\u00e1p; Thi\u1ec1n s\u01b0 Ph\u1ed5 Tu\u1ec7 ch\u00f9a T\u0129nh L\u00e2m.<\/li>\n<li>T\u1ea1i mi\u1ec1n B\u1eafc: Thi\u1ec1n s\u01b0 Thanh Hanh gi\u1ea3ng d\u1ea1y t\u1ea1i ch\u00f9a V\u0129nh Nghi\u00eam; ch\u00f9a B\u00e0 \u0110\u00e1 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng l\u1edbn; Thi\u1ec1n s\u01b0 \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef7 in \u1ea5n kinh s\u00e1ch r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/li>\n<\/ul>\n<h4><span id=\"Sau_n.C4.83m_1954_.C4.91.E1.BA.BFn_n.C4.83m_1975\"><\/span><span id=\"Sau_n\u0103m_1954_\u0111\u1ebfn_n\u0103m_1975\" class=\"mw-headline\">Sau n\u0103m 1954 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1975<\/span><\/h4>\n<div class=\"hatnote navigation-not-searchable\" role=\"note\">Xem th\u00eam:&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"S\u1ef1 ki\u1ec7n Ph\u1eadt \u0110\u1ea3n, 1963\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_Ph%E1%BA%ADt_%C4%90%E1%BA%A3n,_1963\">S\u1ef1 ki\u1ec7n Ph\u1eadt \u0110\u1ea3n, 1963<\/a><\/div>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Nha_su_tu_thieu.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/vi\/thumb\/a\/a4\/Nha_su_tu_thieu.jpg\/250px-Nha_su_tu_thieu.jpg\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/vi\/thumb\/a\/a4\/Nha_su_tu_thieu.jpg\/375px-Nha_su_tu_thieu.jpg 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/vi\/thumb\/a\/a4\/Nha_su_tu_thieu.jpg\/500px-Nha_su_tu_thieu.jpg 2x\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"163\" data-file-width=\"512\" data-file-height=\"333\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p>S\u01b0&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u00d0\u1ee9c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Qu%E1%BA%A3ng_%C3%90%E1%BB%A9c\">Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u00d0\u1ee9c<\/a>&nbsp;t\u1ef1 thi\u00eau \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ch\u00ednh s\u00e1ch k\u00ec th\u1ecb \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng&nbsp;<a title=\"Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m\">Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>T\u1ea1i mi\u1ec1n nam, s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o chi l\u00e0m hai th\u1eddi k\u1ef3 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a\">Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng Ho\u00e0<\/a>. Th\u1eddi \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng h\u00f2a c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng&nbsp;<a title=\"Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m\">Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m<\/a>&nbsp;b\u1ecb c\u00e1o bu\u1ed9c k\u00ec th\u1ecb \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt. V\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch m\u00e0 gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt gi\u00e1o cho l\u00e0 \u01b0u \u0111\u00e3i Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, Ph\u1eadt t\u1eed mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o \u1ee7ng h\u1ed9 Ph\u1eadt gi\u00e1o \u1edf Hu\u1ebf, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u00e0 S\u00e0i G\u00f2n. \u0110\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n nh\u00e0 s\u01b0&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%E1%BB%A9c\">Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c<\/a>&nbsp;t\u1ef1 thi\u00eau n\u0103m 1963 \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i s\u1ef1 k\u00ec th\u1ecb n\u00e0y&nbsp;<sup id=\"cite_ref-VNPGSL_2-3\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-VNPGSL-2\">[2]<\/a><\/sup>. M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eady Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u1eabn ph\u00e1t tri\u1ec3n. Trong cu\u1ed1n &#8220;Ph\u1eadt gi\u00e1o t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam&#8221;, \u00f4ng Mai Th\u1ecd Truy\u1ec1n cho bi\u1ebft l\u00fac \u00f4ng Di\u1ec7m l\u00ean c\u1ea7m quy\u1ec1n, s\u1ed1 ch\u00f9a t\u1ea1i mi\u1ec1n Nam l\u00e0 2206. D\u01b0\u1edbi th\u1eddi \u00f4ng Di\u1ec7m s\u1ed1 ch\u00f9a l\u00ean \u0111\u1ebfn 4776.<\/p>\n<p>Sang \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec7 nh\u1ecb C\u1ed9ng h\u00f2a c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng&nbsp;<a title=\"Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87u\">Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u<\/a>, ph\u1eadt gi\u00e1o c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u01a1n. C\u00f3 nhi\u1ec1u phong tr\u00e0o ph\u1eadt gi\u00e1o ph\u00e1t tri\u1ec3n trong th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y, c\u1ea3 th\u00e2n ch\u00ednh quy\u1ec1n l\u1eabn th\u00e2n C\u1ed9ng s\u1ea3n. \u0110i\u1ec3n h\u00ecnh:<\/p>\n<ul>\n<li>Vi\u1ec7n Cao \u0111\u1eb3ng Ph\u1eadt h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp ng\u00e0y 13\/3\/1964, c\u00f3 quy\u1ec1n c\u1ea5p C\u1eed nh\u00e2n Ph\u1eadt h\u1ecdc, Cao h\u1ecdc Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 Ph\u1eadt h\u1ecdc.<\/li>\n<li><a title=\"Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng nh\u1ea5t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t\">Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng Nh\u1ea5t<\/a>&nbsp;(GHPGVNTN) do 11 t\u00f4ng ph\u00e1i v\u00e0 h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00e0nh l\u1eadp ng\u00e0y 4\/1\/1964. Gi\u00e1o h\u1ed9i h\u00ecnh th\u00e0nh trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh \u0111\u00f2i b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng t\u00f4n gi\u00e1o n\u0103m 1963 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng h\u00f2a \u1edf mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam.<\/li>\n<li>Gi\u00e1o h\u1ed9i Thi\u1ec1n T\u00f4ng Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp th\u00e1ng 11\/1964 t\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh.<\/li>\n<li>T\u1ed5ng Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam do li\u00ean ph\u00e1i Ph\u1eadt B\u1eedu T\u1ef1, B\u1eedu L\u00e2m T\u1ef1, B\u00ecnh H\u00f2a T\u1ef1, Long Quang T\u1ef1, Ch\u01a1n \u0110\u1ee9c T\u1ef1 v\u00e0 Gi\u00e1c L\u00e2m T\u1ef1 th\u00e0nh l\u1eadp th\u00e1ng 12\/1964, t\u00e1ch kh\u1ecfi GHPGVNTN.<\/li>\n<\/ul>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, H\u1ed9i L\u1ee5c h\u00f2a Ph\u1eadt t\u1eed (ch\u1ee7 t\u1ecbch Th\u00edch Thi\u1ec7n H\u00e0o) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp n\u1eb1m trong M\u1eb7t tr\u1eadn D\u00e2n t\u1ed9c Gi\u1ea3i ph\u00f3ng mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam<sup id=\"cite_ref-13\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-13\">[13]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Ngay t\u1eeb gi\u1eefa th\u1eadp ni\u00ean 1960 Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o t\u1ea1i mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 r\u1ea1n n\u1ee9t trong gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. H\u00e0ng gi\u00e1o ph\u1ea9m chia th\u00e0nh hai kh\u1ed1i: &#8220;kh\u1ed1i \u1ea4n Quang&#8221; (g\u1ed3m ba \u0111o\u00e0n th\u1ec3) v\u00e0 &#8220;kh\u1ed1i Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c t\u1ef1&#8221; (c\u00f3 t\u00e1m \u0111o\u00e0n th\u1ec3). Kh\u1ed1i \u1ea4n Quang (do Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Tr\u00ed Quang\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Tr%C3%AD_Quang\">Th\u00edch Tr\u00ed Quang<\/a>&nbsp;v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Nh%E1%BA%A5t_H%E1%BA%A1nh\">Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh<\/a>&nbsp;l\u00e3nh \u0111\u1ea1o) c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng thi\u00ean t\u1ea3 n\u00ean b\u1ecb ch\u00ednh quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a ra s\u1eafc lu\u1eadt 23\/67 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 7 n\u0103m 1967 c\u00f4ng nh\u1eadn kh\u1ed1i&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c T\u1ef1\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam_Qu%E1%BB%91c_T%E1%BB%B1\">Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c T\u1ef1<\/a>&nbsp;thay v\u00ec kh\u1ed1i \u1ea4n Quang. Kh\u1ed1i \u1ea4n Quang t\u1eeb \u0111\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng quy\u1ebft li\u1ec7t h\u01a1n trong vi\u1ec7c \u1ee7ng h\u1ed9&nbsp;<a title=\"M\u1eb7t tr\u1eadn D\u00e2n t\u1ed9c Gi\u1ea3i ph\u00f3ng mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam\">M\u1eb7t tr\u1eadn D\u00e2n t\u1ed9c Gi\u1ea3i ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam<\/a>. Kh\u1ed1i Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c T\u1ef1 do H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng&nbsp;<a title=\"Th\u00edch T\u00e2m Ch\u00e2u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_T%C3%A2m_Ch%C3%A2u\">Th\u00edch T\u00e2m Ch\u00e2u<\/a>&nbsp;ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng th\u00ec ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111\u1ea5u tranh \u00f4n h\u00f2a h\u01a1n.<\/p>\n<p>T\u1ea1i mi\u1ec1n b\u1eafc, b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 n\u01b0\u1edbc&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a\">Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n Ch\u1ee7 C\u1ed9ng Ho\u00e0<\/a>, do theo \u0111u\u1ed5i&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Ch\u1ee7 ngh\u0129a Marx-Lenin\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx-Lenin\">ch\u1ee7 ngh\u0129a Marx-Lenin<\/a>&nbsp;n\u00ean trong m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u1ea7u ch\u00ednh quy\u1ec1n h\u1ea1n ch\u1ebf ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, ki\u1ec3m so\u00e1t g\u1eaft gao \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c, k\u1ec3 c\u1ea3 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u00ec cho \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan, t\u00e0n d\u01b0 phong ki\u1ebfn l\u00e0m m\u00ea mu\u1ed9i d\u00e2n tr\u00ed. \u00d4ng&nbsp;<a class=\"new\" title=\"\u0110\u1ed7 Trung Hi\u1ebfu (trang ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft)\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C4%90%E1%BB%97_Trung_Hi%E1%BA%BFu&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u0110\u1ed7 Trung Hi\u1ebfu<\/a>, m\u1ed9t c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Ban T\u00f4n gi\u00e1o Ch\u00ednh ph\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ban_T%C3%B4n_gi%C3%A1o_Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vi%E1%BB%87t_Nam\">Ban T\u00f4n gi\u00e1o Ch\u00ednh ph\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1ed1ng nh\u1ea5t Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadn x\u00e9t &#8220;<i>H\u1ea7u h\u1ebft ch\u00f9a, nh\u00e0 th\u1edd \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u0103m \u0111\u1ec1u r\u00eau phong t\u00e0n t\u1ea1. C\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 (s\u01b0 \u00f4ng, s\u01b0 b\u00e0) l\u1ea9m c\u1ea9m s\u1ee3 s\u1ec7t, m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee5, hai b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee5. C\u00e1c linh m\u1ee5c, gi\u00e1m m\u1ee5c \u0111\u00f3ng k\u00edn c\u1eeda l\u1ea1c h\u1eadu v\u1edbi th\u1eddi cu\u1ed9c. Ph\u1eadt t\u1eed g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec n\u1eefa, ch\u1ec9 \u1ea9n hi\u1ec7n d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng m\u00ea t\u00edn, c\u00fang b\u00e1i linh tinh v\u00e0 r\u1ea5t e d\u00e8 tr\u01b0\u1edbc kh\u00e1ch l\u1ea1. T\u00edn \u0111\u1ed3 Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o th\u00ec kh\u1ed5 c\u1ef1c, h\u1eb1n s\u00e2u trong m\u1eaft h\u1ecd nh\u1eefng n\u00e9t u u\u1ea5t th\u00e2m nghi\u00eam, nh\u01b0ng r\u1ef1c l\u1eeda v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng b\u1ed1c ch\u00e1y khi c\u00f3 m\u1ed3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed1i nguy l\u1edbn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o v\u1eadn.<\/i><sup id=\"cite_ref-dotrunghieu_14-0\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-dotrunghieu-14\">[14]<\/a><\/sup>&#8220;<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 3 n\u0103m 1958, H\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u1edf l\u1ea1i. H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Tr\u00ed \u0110\u1ed9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Tr%C3%AD_%C4%90%E1%BB%99\">Th\u00edch Tr\u00ed \u0110\u1ed9<\/a>&nbsp;l\u00e0m H\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y li\u00ean t\u1ee5c cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y vi\u00ean t\u1ecbch n\u0103m 1979. \u00d4ng c\u0169ng h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean tr\u01b0\u1eddng Tu h\u1ecdc Ph\u1eadt ph\u00e1p Trung \u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ch\u00f9a Qu\u1ea3ng B\u00e1 (H\u00e0 N\u1ed9i) n\u0103m 1970, ti\u1ec1n th\u00e2n c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Cao c\u1ea5p Ph\u1eadt h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam sau n\u00e0y.<\/p>\n<p>M\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng l\u00e0 \u1edf mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u H\u1ec7 Ph\u00e1i Ph\u1eadt gi\u00e1o nh\u01b0 T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi, V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng, Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng, Tr\u00fac L\u00e2m Tam T\u1ed5, T\u00e0o \u0110\u1ed9ng, Li\u00ean T\u00f4n, L\u00e2m T\u1ebf, Li\u1ec5u Qu\u00e1n, Ph\u1eadt gi\u00e1o hi\u1ec7n \u0110\u1ea1i, Ti\u1ec3u Th\u1eeba, \u0110\u1ea1i Th\u1eeba. V\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c gi\u00e1o h\u1ed9i c\u00f3: Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Nguy\u00ean Th\u1ee7y Vi\u1ec7t Nam. Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o C\u1ed5 S\u01a1n M\u00f4n. Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o L\u1ee5c H\u00f2a T\u0103ng. c\u00e1c Am, C\u1ed1c&#8230; Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Kh\u1ea5t S\u0129 Vi\u1ec7t Nam. Ph\u00e1i Kh\u1ea5t S\u0129 \u0110\u1ea1o L\u00e2m. Gi\u00e1o h\u1ed9i T\u0103ng Gi\u00e0 Kh\u1ea5t S\u0129. Thi\u1ec1n T\u00f4ng. Nh\u00f3m Tu Thi\u1ec1n theo Ph\u00e1p L\u00fd V\u00f4 Vi Khoa H\u1ecdc Huy\u1ec1n B\u00ed Ph\u1eadt Ph\u00e1p. Thi\u1ec1n T\u1ecbnh \u0110\u1ea1o Tr\u00e0ng. Ph\u1eadt gi\u00e1o Hoa T\u00f4ng. Minh Nguy\u1ec7n C\u01b0 S\u0129 Ph\u1eadt h\u1ecdc. Tam T\u00f4ng Mi\u1ebfu. Gi\u00e1o h\u1ed9i T\u1ed5 Ti\u00ean Ch\u00ednh Gi\u00e1o. Gi\u00e1o h\u1ed9i Thi\u00ean Thai Qu\u00e1n M\u00f4n. M\u1eadt T\u00f4ng hay Ch\u01a1n Ng\u00f4n T\u00f4ng. T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 T\u00f4ng. T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 C\u01b0 S\u0129 Ph\u1eadt H\u1ed9i. H\u1ec7 Ph\u00e1i V\u1ea1n Qu\u1ed1c T\u1ef1. H\u1ed9i Linh S\u01a1n Ph\u1eadt h\u1ecdc. Ph\u00e1i H\u1ea1nh \u0110\u1ea7u \u0110\u00e0. Ph\u00e1i H\u00f2a \u0110\u1ed3ng T\u00f4n Gi\u00e1o Ph\u00e1i Ph\u1eadt, Ch\u00faa Li\u00ean H\u00f2a Du T\u0103ng. Ph\u1eadt gi\u00e1o B\u1eedu S\u01a1n K\u1ef3 H\u01b0\u01a1ng. Ph\u1eadt gi\u00e1o H\u00f2a h\u1ea3o. C\u00e1c H\u1ed9i Ph\u1eadt h\u1ecdc. c\u00e1c Ph\u00e1i Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ed1c Mi\u00ean.<\/p>\n<h4><span id=\"T.E1.BB.AB_n.C4.83m_1976_.C4.91.E1.BA.BFn_nay\"><\/span><span id=\"T\u1eeb_n\u0103m_1976_\u0111\u1ebfn_nay\" class=\"mw-headline\">T\u1eeb n\u0103m 1976 \u0111\u1ebfn nay<\/span><\/h4>\n<p>T\u1eeb n\u0103m 1976, ch\u00ednh quy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam\">C\u1ed9ng h\u00f2a X\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng h\u00f2a\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a\">Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n Ch\u1ee7 C\u1ed9ng Ho\u00e0<\/a>, c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Sau s\u1ef1 ki\u1ec7n 30\/4\/1975,&nbsp;<a title=\"Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng nh\u1ea5t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t\">Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng Nh\u1ea5t<\/a>&nbsp;v\u00e0 c\u00e1c phong tr\u00e0o Ph\u1eadt gi\u00e1o kh\u00e1c \u1edf mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. M\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ch\u1ee9c danh \u0111i ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, nh\u01b0&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Nh%E1%BA%A5t_H%E1%BA%A1nh\">Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh<\/a>,&nbsp;<a title=\"Th\u00edch T\u00e2m Ch\u00e2u\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_T%C3%A2m_Ch%C3%A2u\">Th\u00edch T\u00e2m Ch\u00e2u<\/a>.<\/p>\n<p>N\u0103m&nbsp;<a title=\"1981\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/1981\">1981<\/a>, nh\u1eb1m th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u00e1c h\u1ec7 ph\u00e1i Ph\u1eadt gi\u00e1o, sau ba n\u0103m v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, ch\u00ednh ph\u1ee7 cho th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1edbi mang t\u00ean&nbsp;<a title=\"Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam\">Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;(GHPGVN) l\u00e0m t\u1ed5 ch\u1ee9c duy nh\u1ea5t \u0111\u1ea1i di\u1ec7n Ph\u1eadt gi\u00e1o to\u00e0n qu\u1ed1c, l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a M\u1eb7t tr\u1eadn T\u1ed5 qu\u1ed1c Vi\u1ec7t Nam, ch\u1ecbu s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam.<sup id=\"cite_ref-15\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-15\">[15]<\/a><\/sup>&nbsp;H\u00e0ng ng\u0169 gi\u00e1o ph\u1ea9m thi\u00ean t\u1ea3 trong Gi\u00e1o h\u1ed9i \u1ee7ng h\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edfng ban v\u1eadn \u0111\u1ed9ng Th\u1ed1ng nh\u1ea5t Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Th\u1ee7, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n h\u00f3a \u0111\u1ea1o GHPGVNTN.<sup id=\"cite_ref-16\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-16\">[16]<\/a><\/sup>&nbsp;Theo &#8220;H\u1ed3 s\u01a1 Th\u1ed1ng nh\u1ea5t Ph\u1eadt gi\u00e1o&#8221; c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Trung Hi\u1ebfu, \u0111\u1ea3ng vi\u00ean c\u00e1n b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c Ban T\u00f4n gi\u00e1o ch\u00ednh ph\u1ee7 giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea5t Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00ec Gi\u00e1o h\u1ed9i m\u1edbi s\u1ebd n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"\u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam\">\u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam<\/a>.<sup id=\"cite_ref-dotrunghieu_14-1\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-dotrunghieu-14\">[14]<\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-17\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-17\">[17]<\/a><\/sup><\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng nh\u1ea5t gia nh\u1eadp t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1edbi v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a&nbsp;<a title=\"Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam\">Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;m\u1edbi.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e0nh vi\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i Th\u1ed1ng nh\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u1ed5 ch\u1ee9c GHPGVN v\u00e0 b\u1ecb ch\u00ednh ph\u1ee7 \u00e9p gi\u1ea3i t\u00e1n nh\u01b0ng kh\u00f4ng qua v\u0103n b\u1ea3n ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7. Ban l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Gi\u00e1o h\u1ed9i b\u1ecb qu\u1ea3n th\u00fac v\u00e0 tr\u1ee5 s\u1edf t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a \u1ea4n Quang\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_%E1%BA%A4n_Quang\">ch\u00f9a \u1ea4n Quang<\/a>&nbsp;b\u1ecb gi\u1ea3i t\u1ecfa. M\u1ea5t tr\u1ee5 s\u1edf v\u00e0 nh\u00e2n s\u1ef1 Gi\u00e1o h\u1ed9i Th\u1ed1ng nh\u1ea5t trong n\u01b0\u1edbc ng\u01b0ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ho\u00e0n to\u00e0n.<\/p>\n<p>T\u1edbi n\u0103m 1990, H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch \u0110\u00f4n H\u1eadu l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 Ph\u00f3 ph\u00e1p ch\u1ee7 ki\u00eam Gi\u00e1m Lu\u1eadt H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Ch\u1ee9ng minh c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam, nh\u00e2n danh Vi\u1ec7n T\u0103ng th\u1ed1ng, tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i Th\u1ed1ng nh\u1ea5t, hi\u1ec7u tri\u1ec7u Ph\u1eadt t\u1eed Vi\u1ec7t Nam to\u00e0n c\u1ea7u kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng nh\u1ea5t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t\">Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng Nh\u1ea5t<\/a>. T\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y b\u1ecb Ch\u00ednh ph\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam c\u1ea5m t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. Tuy nhi\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u1eabn c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong n\u01b0\u1edbc. M\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1c cao t\u0103ng v\u00e0 thi\u1ec1n s\u01b0 b\u1ecb \u0111i t\u00f9 ho\u1eb7c b\u1ecb qu\u1ea3n ch\u1ebf nh\u01b0&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Huy\u1ec1n Quang\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Huy%E1%BB%81n_Quang\">Th\u00edch Huy\u1ec1n Quang<\/a>,&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%E1%BB%99\">Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9<\/a>. T\u1ea1i h\u1ea3i ngo\u1ea1i Gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 ph\u00e2n vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc, th\u1ec3 hi\u1ec7n qua nhi\u1ec1u ch\u00f9a chi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9ng tu ho\u1eb7c x\u00e2y m\u1edbi, nhi\u1ec1u s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c, c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 l\u1edbn \u1ea5n ph\u1ea9m v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n.<\/p>\n<p>Sau nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p quay v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam, h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng&nbsp;<a title=\"Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%ADch_Nh%E1%BA%A5t_H%E1%BA%A1nh\">Th\u00edch Nh\u1ea5t H\u1ea1nh<\/a>&nbsp;\u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o n\u0103m 2005. Tuy nhi\u00ean, h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb v\u01b0\u1edbng v\u00e0o&nbsp;<a title=\"V\u1ee5 m\u00e2u thu\u1eabn \u1edf tu vi\u1ec7n B\u00e1t Nh\u00e3\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%E1%BB%A5_m%C3%A2u_thu%E1%BA%ABn_%E1%BB%9F_tu_vi%E1%BB%87n_B%C3%A1t_Nh%C3%A3\">V\u1ee5 m\u00e2u thu\u1eabn \u1edf tu vi\u1ec7n B\u00e1t Nh\u00e3<\/a>.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt k\u1ec3 t\u1eeb khi truy\u1ec1n v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ebfn nay tr\u1ea3i h\u01a1n 2000 n\u0103m \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111i v\u00e0o t\u00e2m th\u1ee9c, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u00e1ch ngh\u0129, c\u00e1ch s\u1ed1ng c\u1ee7a ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. Tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ecbnh suy do nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n b\u00ean trong c\u0169ng nh\u01b0 b\u00ean ngo\u00e0i nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, g\u00f3p ph\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1ecf trong di s\u1ea3n&nbsp;<a title=\"L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam\">l\u1ecbch s\u1eed<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a title=\"V\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C4%83n_h%C3%B3a_Vi%E1%BB%87t_Nam\">v\u0103n h\u00f3a<\/a>&nbsp;c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u00f4ng ph\u00e1i quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt nh\u01b0&nbsp;<a title=\"Thi\u1ec1n t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thi%E1%BB%81n_t%C3%B4ng\">Thi\u1ec1n t\u00f4ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"T\u1ecbnh \u0111\u1ed9 t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%8Bnh_%C4%91%E1%BB%99_t%C3%B4ng\">T\u1ecbnh \u0111\u1ed9 t\u00f4ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"M\u1eadt t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%E1%BA%ADt_t%C3%B4ng\">M\u1eadt t\u00f4ng<\/a>,&nbsp;<a title=\"Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda b\u1ed9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%8Da_b%E1%BB%99\">\u0111\u1ea1o Ph\u1eadt nguy\u00ean thu\u1ef7<\/a>&nbsp;\u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n h\u00e0nh tr\u00ec, tu t\u1eadp.<\/p>\n<h2><span id=\"Ni.C3.AAn_bi.E1.BB.83u\"><\/span><span id=\"Ni\u00ean_bi\u1ec3u\" class=\"mw-headline\">Ni\u00ean bi\u1ec3u<\/span><\/h2>\n<div class=\"thumb tright\">\n<div class=\"thumbinner\">\n<p><a class=\"image\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Ch%C3%B9a_D%C6%A1i,_c%E1%BB%95ng_ch%C3%ADnh.JPG\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"thumbimage\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Ch%C3%B9a_D%C6%A1i%2C_c%E1%BB%95ng_ch%C3%ADnh.JPG\/200px-Ch%C3%B9a_D%C6%A1i%2C_c%E1%BB%95ng_ch%C3%ADnh.JPG\" srcset=\"\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Ch%C3%B9a_D%C6%A1i%2C_c%E1%BB%95ng_ch%C3%ADnh.JPG\/300px-Ch%C3%B9a_D%C6%A1i%2C_c%E1%BB%95ng_ch%C3%ADnh.JPG 1.5x, \/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/e\/ec\/Ch%C3%B9a_D%C6%A1i%2C_c%E1%BB%95ng_ch%C3%ADnh.JPG\/400px-Ch%C3%B9a_D%C6%A1i%2C_c%E1%BB%95ng_ch%C3%ADnh.JPG 2x\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"150\" data-file-width=\"2560\" data-file-height=\"1920\"><\/a><\/p>\n<div class=\"thumbcaption\">\n<div class=\"magnify\">&nbsp;<\/div>\n<p><a title=\"Ch\u00f9a D\u01a1i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_D%C6%A1i\">Ch\u00f9a D\u01a1i<\/a>&nbsp;\u1edf&nbsp;<a title=\"S\u00f3c Tr\u0103ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%B3c_Tr%C4%83ng\">S\u00f3c Tr\u0103ng<\/a>&nbsp;ng\u00e0y nay.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<ul>\n<li>Th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 3 &#8211; th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 2 tr\u01b0\u1edbc&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>: \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt nguy\u00ean th\u1ee7y truy\u1ec1n v\u00e0o&nbsp;<a title=\"Giao Ch\u1ec9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giao_Ch%E1%BB%89\">Giao Ch\u1ec9<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a title=\"Ch\u0103m Pa\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C4%83m_Pa\">Ch\u0103m Pa<\/a>.<sup id=\"cite_ref-LMT_1-5\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-LMT-1\">[1]<\/a><\/sup><sup id=\"cite_ref-VNPGSL_2-4\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-VNPGSL-2\">[2]<\/a><\/sup><\/li>\n<li>N\u0103m 189&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>:&nbsp;<i><a title=\"L\u00fd Ho\u1eb7c Lu\u1eadn\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Ho%E1%BA%B7c_Lu%E1%BA%ADn\">L\u00fd Ho\u1eb7c Lu\u1eadn<\/a><\/i>, t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c&nbsp;<a title=\"M\u00e2u T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%A2u_T%E1%BB%AD\">M\u00e2u T\u1eed<\/a>&nbsp;vi\u1ebft t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Giao Ch\u1ec9\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Giao_Ch%E1%BB%89\">Giao Ch\u1ec9<\/a>.<\/li>\n<li>N\u0103m 247&nbsp;<a class=\"mw-disambig\" title=\"CN\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/CN\">CN<\/a>:&nbsp;<a title=\"Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kh%C6%B0%C6%A1ng_T%C4%83ng_H%E1%BB%99i\">Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i<\/a>&nbsp;thi\u1ec1n s\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean sang&nbsp;<a title=\"\u0110\u00f4ng Ng\u00f4\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4\">\u0110\u00f4ng Ng\u00f4<\/a>&nbsp;truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o.<sup id=\"cite_ref-18\" class=\"reference\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-18\">[18]<\/a><\/sup><\/li>\n<li>N\u0103m 580: th\u00e0nh l\u1eadp Thi\u1ec1n ph\u00e1i&nbsp;<a title=\"T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AC-ni-%C4%91a-l%C6%B0u-chi\">T\u00ec-ni-\u0111a-l\u01b0u-chi<\/a>.<\/li>\n<li>N\u0103m 820: th\u00e0nh l\u1eadp Thi\u1ec1n ph\u00e1i&nbsp;<a title=\"V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C3%B4_Ng%C3%B4n_Th%C3%B4ng\">V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng<\/a>&nbsp;theo Thi\u1ec1n nam t\u00f4ng.<\/li>\n<li>N\u0103m 1009: nh\u00e0 L\u00fd ra \u0111\u1eddi, m\u1edf \u0111\u1ea7u cho th\u1eddi c\u1ef1c th\u1ecbnh c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam k\u00e9o d\u00e0i 400 n\u0103m.<\/li>\n<li>N\u0103m 1069: th\u00e0nh l\u1eadp Thi\u1ec1n ph\u00e1i&nbsp;<a title=\"Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Th%E1%BA%A3o_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng\">Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng<\/a>.<\/li>\n<li>N\u0103m 1299: th\u00e0nh l\u1eadp Thi\u1ec1n ph\u00e1i&nbsp;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Tr\u00fac L\u00e2m Y\u00ean T\u1eed\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%C3%BAc_L%C3%A2m_Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD\">Tr\u00fac L\u00e2m Y\u00ean T\u1eed<\/a>, Thi\u1ec1n ph\u00e1i l\u1edbn \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t.<\/li>\n<li>N\u0103m 1400: nh\u00e0 Tr\u1ea7n m\u1ea5t; nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea t\u00f4n Nho h\u1ecdc l\u00e0m qu\u1ed1c gi\u00e1o; \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt ch\u00ednh th\u1ee9c suy tho\u00e1i.<\/li>\n<li>Th\u1ebf k\u1ec9 17: hai d\u00f2ng Thi\u1ec1n nam t\u00f4ng quan tr\u1ecdng l\u00e0&nbsp;<a title=\"L\u00e2m T\u1ebf Ngh\u0129a Huy\u1ec1n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%A2m_T%E1%BA%BF_Ngh%C4%A9a_Huy%E1%BB%81n\">L\u00e2m T\u1ebf<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a title=\"T\u00e0o \u0110\u1ed9ng t\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%A0o_%C4%90%E1%BB%99ng_t%C3%B4ng\">T\u00e0o \u0110\u1ed9ng<\/a>&nbsp;truy\u1ec1n v\u00e0o t\u1eeb Trung Hoa, ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Trong v\u00e0 \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i.<\/li>\n<li>N\u0103m 1858:&nbsp;<a title=\"Ph\u00e1p\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%A1p\">Ph\u00e1p<\/a>&nbsp;x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c&nbsp;<a title=\"Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam\">Vi\u1ec7t Nam<\/a>, \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt ti\u1ebfp t\u1ee5c suy tho\u00e1i do kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m.<\/li>\n<li>Th\u1ebf k\u1ef7 XX: Ph\u1eadt gi\u00e1o ph\u1ee5c h\u01b0ng t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam<\/li>\n<\/ul>\n<h2><span id=\"Xem_th.C3.AAm\"><\/span><span id=\"Xem_th\u00eam\" class=\"mw-headline\">Xem th\u00eam<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><a title=\"Ph\u1eadt gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o\">\u0110\u1ea1o Ph\u1eadt<\/a><\/li>\n<li><a title=\"L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o\">L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/a><\/li>\n<li><a title=\"L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam\">L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam\">Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Ch\u00f9a Vi\u1ec7t Nam\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_Vi%E1%BB%87t_Nam\">Ch\u00f9a Vi\u1ec7t Nam<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h2><span id=\"Ch.C3.BA_th.C3.ADch\"><\/span><span id=\"Ch\u00fa_th\u00edch\" class=\"mw-headline\">Ch\u00fa th\u00edch<\/span><\/h2>\n<div class=\"reflist columns references-column-width\">\n<ol class=\"references\">\n<li id=\"cite_note-LMT-1\">^&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-LMT_1-0\"><sup><i><b>a<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-LMT_1-1\"><sup><i><b>b<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-LMT_1-2\"><sup><i><b>c<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-LMT_1-3\"><sup><i><b>d<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-LMT_1-4\"><sup><i><b>e<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-LMT_1-5\"><sup><i><b>f<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-VNPGSL-2\">^&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-VNPGSL_2-0\"><sup><i><b>a<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-VNPGSL_2-1\"><sup><i><b>b<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-VNPGSL_2-2\"><sup><i><b>c<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-VNPGSL_2-3\"><sup><i><b>d<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-VNPGSL_2-4\"><sup><i><b>e<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Ch\u01b0\u01a1ng 1, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-3\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-3\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Ch\u01b0\u01a1ng 3, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-NL2-4\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-NL2_4-0\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Ch\u01b0\u01a1ng 7, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014, tr\u00edch &#8220;<i>N\u0103m 1069, vua L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng \u0111em qu\u00e2n chinh ph\u1ea1t Chi\u00eam Th\u00e0nh, trong s\u1ed1 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 m\u1ed9t thi\u1ec1n s\u01b0 Trung Hoa t\u00ean l\u00e0 Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng. Khi v\u1ec1 t\u1edbi kinh \u0111\u00f4, vua chia nh\u1eefng t\u00f9 nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c cho c\u00e1c quan \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c d\u1ecbch. T\u00ecnh c\u1edd thi\u1ec1n s\u01b0 Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c chia cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u0103ng l\u1ee5c. M\u1ed9t h\u00f4m, trong l\u00fac t\u0103ng l\u1ee5c \u0111i v\u1eafng, t\u00ean n\u00f4 b\u1ed9c Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng l\u1eadt xem th\u1eed nh\u1eefng b\u1ea3n ng\u1eef l\u1ee5c Thi\u1ec1n h\u1ecdc ch\u00e9p tay \u0111\u1ec3 tr\u00ean b\u00e0n c\u1ee7a ch\u1ee7. Th\u1ea5y b\u1ea3n n\u00e0y ch\u00e9p c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 sai qu\u00e1, \u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8n c\u1ea7m b\u00fat s\u1eeda ch\u1eefa. Khi v\u1ecb t\u0103ng l\u1ee5c v\u1ec1 kh\u00e1m ph\u00e1 ra c\u00e2u chuy\u1ec7n \u1ea5y r\u1ea5t ng\u1ea1c nhi\u00ean b\u00e8n \u0111em t\u1ef1 s\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean vua. Vua cho v\u1eddi t\u00ean n\u00f4 b\u1ed9c k\u1ef3 l\u1ea1 \u1ea5y l\u00ean h\u1ecfi, th\u00ec bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 thi\u1ec1n s\u01b0 Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng \u1edf Trung Hoa, nh\u00e2n \u0111i qua Chi\u00eam Th\u00e0nh truy\u1ec1n gi\u00e1o m\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft. Kh\u00e2m ph\u1ee5c v\u1ec1 s\u1ee9c h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng, vua li\u1ec1n phong \u00f4ng l\u00e0m qu\u1ed1c s\u01b0. Thi\u1ec1n h\u1ecdc c\u1ee7a Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1eefng gi\u00e1c s\u1eafc m\u1edbi l\u1ea1, do \u0111\u00f3 m\u1ed9t thi\u1ec1n ph\u00e1i n\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 thi\u1ec1n ph\u00e1i Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng. Thi\u1ec1n s\u01b0 Th\u1ea3o \u00d0\u01b0\u1eddng tr\u1ee5 tr\u00ec t\u1ea1i ch\u00f9a Khai Qu\u1ed1c \u1edf Th\u0103ng Long.<\/i>&#8220;<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-5\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-5\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Ch\u01b0\u01a1ng 8, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014, tr\u00edch &#8220;<i>N\u0103m 1010, l\u00fac v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i, L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 x\u00e2y t\u00e1m ng\u00f4i ch\u00f9a \u1edf qu\u00ea m\u00ecnh. T\u1ea1i Th\u0103ng Long vua cho d\u1ef1ng ch\u00f9a H\u01b0ng Thi\u00ean Ng\u1ef1, v\u00e0 g\u1ea7n \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i H\u00f2a l\u00e0 ch\u00f9a V\u1ea1n Tu\u1ebf. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3 vua l\u1eadp ch\u00f9a Thi\u00ean Quang, Thi\u00ean \u00d0\u1ee9c, Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng, Th\u1eafng Nghi\u00eam, C\u1ea9m Y, Long H\u01b0ng, Th\u00e1nh Th\u1ecd. Kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc ch\u1eebng 300 ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng, nh\u1eefng ch\u00f9a \u0111\u00e3 h\u01b0 n\u00e1t th\u00ec s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i. N\u0103m 1036, vua&nbsp;<a title=\"L\u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng\">L\u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng<\/a>&nbsp;l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u00e0nh t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt \u00d0\u1ea1i Nguy\u1ec7n v\u1eeba \u0111\u00fac xong. N\u0103m 1040, vua l\u1ea1i kh\u00e1nh th\u00e0nh m\u1ed9t ngh\u00ecn pho t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt b\u1eb1ng g\u1ed7, m\u1ed9t ngh\u00ecn b\u1ee9c tranh Ph\u1eadt v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n c\u1edd ph\u01b0\u1edbn. N\u0103m 1041, \u0111\u00fac t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt Di L\u1eb7c b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng n\u1eb7ng 7.560 c\u00e2n \u0111\u1eb7t t\u1ea1i vi\u1ec7n Thi\u00ean Ph\u00fac. N\u0103m 1049, vua d\u1ef1ng ch\u00f9a Di\u00ean H\u1ef1u, t\u1ee9c&nbsp;<a title=\"Ch\u00f9a M\u1ed9t C\u1ed9t\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C3%B9a_M%E1%BB%99t_C%E1%BB%99t\">ch\u00f9a M\u1ed9t C\u1ed9t<\/a>. N\u0103m 1056, vua&nbsp;<a title=\"L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C3%BD_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng\">L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng<\/a>&nbsp;x\u00e2y ch\u00f9a S\u00f9ng Kh\u00e1nh B\u00e1o Thi\u00ean, ph\u00e1t 12.000 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac chu\u00f4ng v\u00e0 t\u1ef1 tay th\u1ea3o b\u00e0i minh kh\u1eafc tr\u00ean chu\u00f4ng. N\u0103m 1057, tr\u01b0\u1edbc ch\u00f9a n\u00e0y, m\u1ed9t ng\u1ecdn th\u00e1p t\u00ean \u00d0\u1ea1i Th\u1eafng T\u01b0 Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y l\u00ean, 12 t\u1ea7ng, cao 20 tr\u01b0\u1ee3ng. C\u0169ng n\u0103m n\u00e0y x\u00e2y hai ch\u00f9a Thi\u00ean Ph\u00fac v\u00e0 Thi\u00ean Th\u1ecd c\u00f9ng \u0111\u00fac hai t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1ea1m V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00d0\u1ebf Th\u00edch b\u1eb1ng v\u00e0ng. N\u0103m 1057, vua sai Qu\u00e1ch M\u00e3n t\u1ea1c t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt A Di \u00d0\u00e0 b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u1edf huy\u1ec7n Ti\u00ean Du. N\u0103m 1071, vua vi\u1ebft ch\u1eef &#8220;Ph\u1eadt&#8221; cao m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng s\u00e1u th\u01b0\u1edbc kh\u1eafc v\u00e0o bia \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 t\u1ea1i ch\u00f9a n\u00fai Ti\u00ean Du. N\u0103m 1086 vua L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng d\u1ef1ng ch\u00f9a L\u00e2m S\u01a1n v\u00e0 x\u00e2y th\u00e1p \u0111\u00e1 t\u1ea1i huy\u1ec7n Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng. N\u0103m 1091, vua d\u1ef1ng th\u00e1p Linh T\u1ebf. N\u0103m 1129, vua L\u00fd Th\u1ea7n T\u00f4ng kh\u00e1nh th\u00e0nh 84.000 b\u1ea3o th\u00e1p b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t. N\u0103m 1134, kh\u00e1nh th\u00e0nh ba t\u01b0\u1ee3ng tam t\u00f4n b\u1eb1ng v\u00e0ng.<\/i>&#8220;<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-NL3-6\">^&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-NL3_6-0\"><sup><i><b>a<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-NL3_6-1\"><sup><i><b>b<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Ch\u01b0\u01a1ng 8, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-7\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-7\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Ch\u01b0\u01a1ng 12, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-8\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-8\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 2, Ch\u01b0\u01a1ng 18, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014, tr\u00edch &#8220;<i>N\u0103m 1396, vua Thu\u1eadn T\u00f4ng xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u1ea3i b\u1edbt t\u0103ng s\u0129 d\u01b0\u1edbi n\u0103m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i. Kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Thu\u1eadn T\u00f4ng nh\u1eb1m ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt hay l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a H\u1ed3 Qu\u00fd Ly mu\u1ed1n l\u00e0m gi\u1ea3m ti\u1ec1m l\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o n\u0103m 1389 c\u00f3 cu\u1ed9c b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng do m\u1ed9t v\u1ecb t\u0103ng s\u0129 ph\u00e1p hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean Nhi\u00ean, t\u00ean t\u1ee5c l\u00e0&nbsp;<a title=\"Ph\u1ea1m S\u01b0 \u00d4n\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%E1%BA%A1m_S%C6%B0_%C3%94n\">Ph\u1ea1m S\u01b0 \u00d4n<\/a>&nbsp;c\u1ea7m \u0111\u1ea7u ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u00ednh quy\u1ec1n l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00e3 n\u1eb1m tr\u1ecdn trong tay H\u1ed3 Qu\u00fd Ly. H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Ph\u1ea1m S\u01b0 \u00d4n x\u1ea3y ra m\u1ed9t n\u0103m sau khi m\u01b0u k\u1ebf lo\u1ea1i tr\u1eeb H\u1ed3 Qu\u00fd Ly trong tri\u1ec1u b\u1ecb l\u1ed9 v\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ecb quan b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i.<\/i>&#8220;<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-9\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-9\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 2, Ch\u01b0\u01a1ng 18, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014, tr\u00edch &#8220;<i>N\u0103m 1261, vua Nguy\u00ean H\u1ed1t T\u1ea5t Li\u1ec7t sai M\u1ea1nh Gi\u00e1p v\u00e0 L\u00fd V\u0103n Tu\u1ea5n mang th\u01b0 sang d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t n\u00ean theo v\u0103n h\u00f3a Trung Qu\u1ed1c. C\u00e1c nho sinh \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n v\u00e0o ph\u1ee5ng s\u1ef1 qu\u1ed1c gia th\u01b0\u1eddng c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng B\u1eafc h\u00f3a, mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p \u0111\u1ed9 cho gi\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c. Ph\u00e9p thi c\u1eed, ph\u00e9p \u0111\u1eb7t h\u00e0m quan l\u1ea1i, T\u1ebft nh\u1ea5t&#8230; d\u01b0\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c Nho th\u1ea7n, d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Trung Qu\u1ed1c. Vua Minh T\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu nghe l\u1eddi c\u00e1c Nho th\u1ea7n&nbsp;<a title=\"Ph\u1ea1m S\u01b0 M\u1ea1nh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%E1%BA%A1m_S%C6%B0_M%E1%BA%A1nh\">Ph\u1ea1m S\u01b0 M\u1ea1nh<\/a>&nbsp;v\u00e0 L\u00ea Qu\u00e1t m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p \u0111\u1ed9. Sau khi th\u1ea5y ph\u00e1p \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u1ecb B\u1eafc h\u00f3a \u00edt nhi\u1ec1u, vua Ngh\u1ec7 T\u00f4ng r\u1ea5t mu\u1ed1n tr\u1edf truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb vua \u0111\u1ea7u. Vua n\u00f3i: &#8220;Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 c\u00f3 ph\u00e1p \u0111\u1ed9, kh\u00f4ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, l\u00e0 v\u00ec Nam B\u1eafc \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc theo nhau. V\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m \u00d0\u1ea1i Tr\u1ecb, k\u1ebb h\u1ecdc tr\u00f2 m\u1eb7t tr\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u xa c\u1ee7a s\u1ef1 l\u1eadp ph\u00e1p, \u0111em ph\u00e9p c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i theo t\u1ee5c c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc c\u1ea3, nh\u01b0 v\u1ec1 y ph\u1ee5c, nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng k\u1ec3 h\u1ebft&#8221;. V\u00e0 vua ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i ph\u00e1p \u0111\u1ed9 l\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1eddi vua Minh T\u00f4ng.<\/i>&#8220;<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-10\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-10\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 2, Ch\u01b0\u01a1ng 18, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014, tr\u00edch &#8220;<i><a title=\"L\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Vinh\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BA%BF_Vinh\">L\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Vinh<\/a>, m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c th\u1eddi L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00ec vi\u1ebft s\u00e1ch Ph\u1eadt m\u00e0 sau khi ch\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd trong&nbsp;<a title=\"V\u0103n mi\u1ebfu\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C4%83n_mi%E1%BA%BFu\">V\u0103n Mi\u1ebfu<\/a>. \u00d0i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y tinh th\u1ea7n k\u1ef3 th\u1ecb t\u00f4n gi\u00e1o trong th\u1eddi L\u00ea n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1eddng n\u00e0o. C\u00e1c s\u1eed gia&nbsp;<a title=\"Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_S%C4%A9_Li%C3%AAn\">Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean<\/a>&nbsp;v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u00ec S\u0129 c\u0169ng mang n\u1eb7ng tinh th\u1ea7n k\u1ef3 th\u1ecb trong khi ph\u00ea b\u00ecnh c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n. Ph\u1ea9m b\u00ecnh v\u1ec1 vua Tr\u1ea7n Th\u00e1nh T\u00f4ng, Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean vi\u1ebft: &#8220;Vua l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung hi\u1ebfu, nh\u00e2n th\u1ee9, t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, tr\u1ecdng k\u1ebb s\u0129; cha l\u00e0m ra tr\u01b0\u1edbc, con n\u1ed1i v\u1ec1 sau, c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a nh\u00e0 Tr\u1ea7n, c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a nh\u00e0 Tr\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng. Song ham m\u00ea \u0111\u1ea1o Tam Mu\u1ed9i, nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ea1o Nh\u1ea5t Th\u1eeba, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb th\u1ebf gi\u1ecfi c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng&#8221;. Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean l\u1ea1i vi\u1ebft v\u1ec1 Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng: &#8220;H\u00f2a nh\u00e3, c\u1ed1 k\u1ebft l\u00f2ng d\u00e2n, s\u1ef1 nghi\u1ec7p ph\u1ee5c h\u01b0ng l\u00e0m v\u1ebb vang \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 vua hi\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 Tr\u1ea7n. Song vui l\u00f2ng \u1edf kinh Ph\u1eadt, tuy b\u1ea3o l\u00e0 \u0111\u1ebfn si\u00eau tho\u00e1t nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o trung dung c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n&#8221;.<\/i>&#8220;<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-cusi-11\">^&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-cusi_11-0\"><sup><i><b>a<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-cusi_11-1\"><sup><i><b>b<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-cusi_11-2\"><sup><i><b>c<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/cusi.free.fr\/lsp\/ndsls03.htm\" rel=\"nofollow\">Ph\u1eadt gi\u00e1o t\u1eeb th\u1eddi Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1eadn \u0111\u1ea1i<\/a>, Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ee9c S\u01a1n, Ng\u01b0\u1eddi c\u01b0 s\u0129<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-12\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-12\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\"><cite class=\"citation web cs1\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.sachhiem.net\/CHARLIE\/CN_TTDTG\/Quangtri.php\" rel=\"nofollow\">\u201c\u0110\u00f2i L\u1ea1i \u0110\u1ea5t b\u1ecb Nh\u00e0 th\u1edd Chi\u1ebfm \u0110o\u1ea1t\u201d<\/a>.<\/cite><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-13\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-13\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.giacngo.vn\/lichsu\/2010\/07\/23\/727012\/\" rel=\"nofollow\">Ti\u1ec3u s\u1eed H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Thi\u1ec7n H\u00e0o (1911 \u2013 1997)<\/a>&nbsp;<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20130520000335\/http:\/\/giacngo.vn\/lichsu\/2010\/07\/23\/727012\/\" rel=\"nofollow\">L\u01b0u tr\u1eef<\/a>&nbsp;2013-05-20 t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Wayback Machine\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Wayback_Machine\">Wayback Machine<\/a>, B\u00e1o Gi\u00e1c ng\u1ed9, 23\/07\/2010<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-dotrunghieu-14\">^&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-dotrunghieu_14-0\"><sup><i><b>a<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-dotrunghieu_14-1\"><sup><i><b>b<\/b><\/i><\/sup><\/a>&nbsp;<span class=\"reference-text\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/thuvienhoasen.org\/a8190\/tien-trinh-thong-nhat-phat-giao-do-trung-hieu\" rel=\"nofollow\">Ti\u1ebfn Tr\u00ecnh Th\u1ed1ng Nh\u1ea5t Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/a>, \u0110\u1ed7 Trung Hi\u1ebfu, Th\u01b0 vi\u1ec7n Hoa sen, 23\/12\/2010<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-15\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-15\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\"><cite class=\"citation web cs1\"><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/asianstudies.msu.edu\/wbwoa\/southeast_asia\/vietnam\/religion.htm\" rel=\"nofollow\">\u201cVietnam: Religion\u201d<\/a><span class=\"reference-accessdate\">. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 2 n\u0103m 2010<\/span>.<\/cite><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-16\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-16\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\"><cite class=\"citation web cs1\"><a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20100128201937\/http:\/\/phattuvietnam.net\/2\/ghpgvn\/1.html\" rel=\"nofollow\">\u201cL\u01b0\u1ee3c s\u1eed H\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u th\u1ed1ng nh\u1ea5t Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\u201d<\/a>.&nbsp;<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/phattuvietnam.net\/2\/ghpgvn\/1.html\" rel=\"nofollow\">B\u1ea3n g\u1ed1c<\/a>&nbsp;l\u01b0u tr\u1eef ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 1 n\u0103m 2010<span class=\"reference-accessdate\">. Truy c\u1eadp ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 2 n\u0103m 2010<\/span>.<\/cite><\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-17\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-17\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Templer, Robert, tr. 279-280.<\/span><\/li>\n<li id=\"cite_note-18\"><b><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-18\">^<\/a><\/b>&nbsp;<span class=\"reference-text\">Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn, T\u1eadp 1, Ch\u01b0\u01a1ng 3, Nguy\u1ec5n Lang, Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u0103n h\u1ecdc, 2014, tr\u00edch &#8220;<i>S\u00e1ch Cao T\u0103ng Truy\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u1ebfn Ki\u1ebfn Nghi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 (nay l\u00e0 Nam Kinh) v\u00e0o n\u0103m X\u00edch \u00d4 th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi, t\u1ee9c l\u00e0 n\u0103m 247.<\/i>&#8220;<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<h2><span id=\"Tham_kh.E1.BA.A3o\"><\/span><span id=\"Tham_kh\u1ea3o\" class=\"mw-headline\">Tham kh\u1ea3o<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li>Nguy\u1ec5n Lang; Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn; Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n V\u0103n H\u1ecdc; H\u00e0 N\u1ed9i; 1979.<\/li>\n<li>L\u00ea M\u1ea1nh Th\u00e1t; L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam: T\u1eeb Kh\u1edfi Nguy\u00ean \u00d0\u1ebfn Th\u1eddi L\u00fd Nam \u0110\u1ebf; Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Thu\u1eadn H\u00f3a; Hu\u1ebf; 1999.<\/li>\n<li>Th\u00edch M\u00e3n Gi\u00e1c; Kinh Ph\u00e1p B\u1ea3o \u0110\u00e0n (b\u1ea3n \u0110\u00f4n Ho\u00e0ng); Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n T\u00f4n Gi\u00e1o; H\u00e0 N\u1ed9i; 2003.<\/li>\n<li>Cao Huy Thu\u1ea7n; Gi\u00e1o s\u0129 th\u1eeba sai v\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Ph\u00e1p t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam (1857 &#8211; 1914), Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n T\u00f4n Gi\u00e1o; H\u00e0 N\u1ed9i; 2003.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><span id=\"Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i\"><\/span><span id=\"Li\u00ean_k\u1ebft_ngo\u00e0i\" class=\"mw-headline\">Li\u00ean k\u1ebft ngo\u00e0i<\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.thuvienhoasen.org\/u-lspgvn1.htm\" rel=\"nofollow\">L\u00ea M\u1ea1nh Th\u00e1t &#8211; L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam: T\u1eeb Kh\u1edfi Nguy\u00ean \u00d0\u1ebfn Th\u1eddi L\u00fd Nam \u0110\u1ebf<\/a>&nbsp;<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20090416194959\/http:\/\/www.thuvienhoasen.org\/u-lspgvn1.htm\" rel=\"nofollow\">L\u01b0u tr\u1eef<\/a>&nbsp;2009-04-16 t\u1ea1i&nbsp;<a title=\"Wayback Machine\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Wayback_Machine\">Wayback Machine<\/a><\/li>\n<li><a class=\"external text\" href=\"http:\/\/www.thuvienhoasen.org\/vnphatgiaosuluan-00.htm\" rel=\"nofollow\">Nguy\u1ec5n Lang &#8211; Vi\u1ec7t Nam Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed lu\u1eadn<\/a><sup class=\"noprint Inline-Template\">[<i><a title=\"Wikipedia:Li\u00ean k\u1ebft h\u1ecfng\" href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Fng\"><span title=\"&nbsp;k\u1ec3 t\u1eeb 2021-05-10\">li\u00ean k\u1ebft h\u1ecfng<\/span><\/a><\/i>]<\/sup><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-9a4f9f6\" data-id=\"9a4f9f6\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32eb7f8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"32eb7f8\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"13649\" class=\"elementor elementor-13649\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-35366904 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"35366904\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-538fc678\" data-id=\"538fc678\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3df1537 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3df1537\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00e2m h\u1ecdc y\u1ebfu l\u01b0\u1ee3c &#8211; m\u1ee5c l\u1ee5c<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c287248 elementor-nav-menu__text-align-aside elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"1c287248\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;layout&quot;:&quot;dropdown&quot;,&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&lt;i class=\\&quot;fas e-plus-icon\\&quot;&gt;&lt;\\\/i&gt;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;&quot;}}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Menu<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" role=\"navigation\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-1c287248\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-13623\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/tam-hoc-yeu-luoc\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">M\u1edf \u0111\u1ea7u<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13627\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/phat-phap-can-ban\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Ph\u1eadt ph\u00e1p c\u0103n b\u1ea3n<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13635\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/thuat-ngu-phat-hoc\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-14323\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/nhung-cau-hoi-thac-mac-thuong-gap-trong-phat-hoc\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-14324\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/phat-phap-ung-dung\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Ph\u1eadt ph\u00e1p \u1ee9ng d\u1ee5ng<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15176\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/phat-giao-vn-tong-quan\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Ph\u1eadt gi\u00e1o VN<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13624\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/lich-su-duc-phat-thich-ca\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">\u0110\u1ee9c Ph\u1eadt Th\u00edch Ca<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-13625\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Gi\u00e1o ph\u00e1p<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13636\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/tu-dieu-de\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">T\u1ee9 di\u1ec7u \u0111\u1ebf<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13630\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/loi-phat-day-trong-kinh-tang-nikaya\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">L\u1eddi Ph\u1eadt d\u1ea1y trong Nikaya<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13738\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/ly-duyen-khoi-phap-duyen-sinh\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Thuy\u1ebft duy\u00ean kh\u1edfi<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13626\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/kho-tang-phap-hoc\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Kho t\u00e0ng ph\u00e1p h\u1ecdc<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13628\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/thanh-tinh-dao\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Thanh t\u1ecbnh \u0111\u1ea1o<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13629\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/vi-dieu-phap\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Vi di\u1ec7u ph\u00e1p<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13965\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/thien-hoc\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Thi\u1ec1n h\u1ecdc<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-14166\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/nhung-cau-chuyen-ve-nhan-qua-nhan-duyen\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">C\u00e2u chuy\u1ec7n nh\u00e2n qu\u1ea3<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-13631\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Tam th\u1eeba Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13632\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/phat-giao-nguyen-thuy-theravada\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Ph\u1eadt gi\u00e1o nguy\u00ean th\u1ee7y &#8211; Theravada<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13633\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/phat-giao-dai-thua\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13634\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/kim-cuong-thua\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Kim c\u01b0\u01a1ng th\u1eeba<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13637\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/kinh-sach\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Kinh &#8211; Lu\u1eadt &#8211; Lu\u1eadn<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-13638\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/danh-tang-cu-si\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Danh t\u0103ng &#8211; c\u01b0 s\u0129<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13639\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Gi\u1ea3ng s\u01b0 &#8211; \u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13641\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13640\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">T\u00f4n gi\u00e1o<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-13642\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/tac-pham-danh-ngon-ngu-thien\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Danh ng\u00f4n &#8211; ng\u1eef thi\u1ec1n<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-14165\"><a href=\"http:\/\/tamhoc.org\/list-trang-webs-hay-nghien-cuu\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Webs link<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-0b980e0 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0b980e0\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c7ac8b0\" data-id=\"c7ac8b0\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-095005f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"095005f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam ( T\u1ed5ng quan )<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ph\u1eadt gi\u00e1o VN ( L\u1ecbch s\u1eed) L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam B\u00e0i vi\u1ebft tham kh\u1ea3o t\u1eeb B\u00e1ch khoa to\u00e0n th\u01b0 m\u1edf Wikipedia 19 th\u00e1ng 11 2021 Hi\u1ec7n\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-15209","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15209"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15215,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15209\/revisions\/15215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}