{"id":11217,"date":"2021-04-22T22:40:38","date_gmt":"2021-04-22T15:40:38","guid":{"rendered":"http:\/\/tamhoc.org\/2021\/04\/22\/an-chay-suc-khoe\/"},"modified":"2021-04-22T22:40:38","modified_gmt":"2021-04-22T15:40:38","slug":"an-chay-suc-khoe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2021\/04\/22\/an-chay-suc-khoe\/","title":{"rendered":"\u0102n Chay &#8211; S\u1ee9c Kh\u1ecfe"},"content":{"rendered":"<p> [ad_1]<br \/>\n<\/p>\n<div>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0102n chay l\u00e0 \u0103n c\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ea1t nh\u01b0 g\u1ea1o, m\u00ec, m\u1ea1ch, ng\u00f4, c\u00e1c lo\u1ea1i hoa l\u00e1 c\u00e2y, c\u00e1c lo\u1ea1i rau \u0111\u1eadu, c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1ee7 q\u1ee7a. \u0102n chay l\u00e0 kh\u00f4ng \u0103n nh\u1eefng m\u00f3n \u0103n thu\u1ed9c c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, t\u1eeb to l\u1edbn t\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i nh\u1ecf b\u00e9, nh\u01b0 tr\u00e2u b\u00f2 l\u1ee3n g\u00e0 c\u00e1 t\u00f4m cua s\u00f2 \u1ed1c v.v\u2026 V\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1eefu t\u00ecnh, bi\u1ebft th\u00edch s\u1ed1ng s\u1ee3 ch\u1ebft c\u0169ng nh\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 khi ta b\u1eaft b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t con v\u1eadt n\u00e0o ch\u00fang \u0111\u1ec1u t\u00ecm c\u00e1ch ch\u1ea1y tr\u1ed1n, khi ta gi\u1ebft b\u1ea5t c\u1ee9 con v\u1eadt n\u00e0o ch\u00fang \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, k\u00eau la, d\u1eaby d\u1ee5a v.v\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-135695\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/An-Chay-Suc-Khoe.jpeg\" width=\"275\" height=\"183\" alt=\"\u0102n Chay\" title=\"\u0102n Chay\"\/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0102n chay kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed5i m\u00f3n \u0103n cho ngon mi\u1ec7ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0103n ki\u00eang c\u1eef do B\u00e1c s\u0129, th\u1ea7y thu\u1ed1c d\u1eb7n b\u1ea3o, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch tu h\u00e0nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0110\u1ee9c Ph\u1eadt c\u00f3 l\u1ea7n n\u00f3i: \u201cS\u1ef1 s\u1ed1ng s\u1ed1ng b\u1eb1ng s\u1ef1 ch\u1ebft\u201d ngh\u0129a l\u00e0 ta gi\u1ebft ch\u1ebft c\u00e1c ch\u00fang sanh kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0103n cho ta \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng kh\u1ecfe, v\u00ec s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a ta m\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0H\u00e3y suy ngh\u0129 th\u1eed xem, t\u1eeb khi sinh ra, l\u1edbn l\u00ean \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ebft bi\u1ebft bao nhi\u00eau sinh v\u1eadt? L\u00fac c\u00f2n b\u00e9 tuy ch\u01b0a bi\u1ebft \u0103n, nh\u01b0ng ta b\u00fa s\u1eefa m\u1eb9, m\u00e0 s\u1eefa m\u1eb9 l\u00e0 do \u0111\u00e3 \u0103n c\u00e1c sinh v\u1eadt c\u00f9ng c\u01a1m g\u1ea1o t\u1ea1o th\u00e0nh, r\u1ed3i ta \u0103n c\u01a1m g\u1ea1o c\u00f9ng th\u1ecbt c\u00e1 t\u1eeb b\u00e9 \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 g\u00e2y tang t\u00f3c cho bi\u1ebft bao sinh v\u1eadt. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u01b0a n\u00f3i t\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m gi\u1ebft \u0111\u1ec3 th\u00edch th\u00fa nh\u01b0 \u0111i s\u0103n \u0111i c\u00e2u, gi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n t\u00e0i, danh v\u1ecdng v.v\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0T\u1ea1i sao ta ph\u1ea3i gi\u1ebft ch\u1ebft ch\u00fang sanh kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0103n trong khi ta kh\u00f4ng c\u1ea7n gi\u1ebft c\u00e1c sinh v\u1eadt v\u1eabn c\u00f3 c\u00e1i cho ta \u0103n, \u0111\u1ea7y r\u1eaby th\u1ea3o m\u1ed9c cho ta \u0103n, l\u1ea1i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c kh\u1ecfe cho ta? C\u00f3 ph\u1ea3i \u201cv\u00ec ta\u201d m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t c\u00f4ng q\u00faa \u0111\u00e1ng, n\u00ean ta m\u1edbi th\u1edd \u01a1 kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ebft t\u1edbi s\u1ef1 kh\u1ed5 ch\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c sinh v\u1eadt?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0N\u1ebfu s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ebft c\u00e1c sinh v\u1eadt kh\u00e1c, m\u00e0 ta v\u1eabn s\u1ed1ng, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd bi\u1ebft bao.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1). L\u00fd do n\u00e0o con ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft sinh v\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0103n?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0T\u1eeb thu\u1edf t\u00e1i l\u1eadp \u0111\u1ecba, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra \u0111\u1ea7u ti\u00ean, r\u1ed3i c\u00e1c th\u1ee9 n\u1ea5m xu\u1ea5t hi\u1ec7n, sau \u0111\u00f3 c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 h\u1ea1t, t\u1edbi c\u1ecf c\u00e2y, v\u00e0 sau t\u1edbi c\u00e1c sinh v\u1eadt hi\u1ec7n di\u1ec7n tr\u00ean th\u1ebf gian n\u00e0y (xin xem quy\u1ec3n Ngu\u1ed3n G\u1ed1c Lo\u00e0i Ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u00ean t\u00e1c gi\u1ea3). L\u00fac \u0111\u1ea7u, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0103n c\u00e1c lo\u1ea1i n\u1ea5m, h\u1ea1t, hoa, l\u00e1, c\u1ee7, qu\u1ea3, c\u00e2y, ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1ec9 \u0103n th\u1ee9c \u0103n b\u1eb1ng th\u1ef1c v\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng d\u1ea7n d\u1ea7n con ng\u01b0\u1eddi \u0103n th\u1ecbt c\u00e1 l\u00e0 do:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1- B\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u00e1c lo\u00e0i d\u00e3 th\u00fa \u0103n th\u1ecbt:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Khi s\u00fac sinh xu\u1ea5t hi\u1ec7n, c\u00f3 nh\u1eefng lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt, con ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y c\u00e1c lo\u00e0i \u1ea5y \u0103n th\u1ecbt, c\u00e1, n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0103n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2- C\u00e1c th\u1ee9c \u0103n b\u1eb1ng th\u1ef1c v\u1eadt khan hi\u1ebfm:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Khi c\u00e1c th\u1ee9c \u0103n b\u1eb1ng th\u1ef1c v\u1eadt khan hi\u1ebfm, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cho con ng\u01b0\u1eddi \u0103n, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0103n c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3- C\u00f3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng kh\u1ecfe m\u1ea1nh khi \u0103n th\u1ecbt:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Khi con ng\u01b0\u1eddi \u0103n th\u1ecbt c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, h\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u1eb7c d\u00f9 h\u1ecd ch\u01b0a \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 sai tr\u00e1i trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00e2y nghi\u1ec7p, v\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft nh\u1eefng tai h\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3 cho s\u1ee9c kh\u1ecfe nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e0 Khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0B\u1edfi v\u1eady, ng\u00e0y nay v\u1edbi \u0111\u00e0 v\u0103n minh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 hi\u1ec3u m\u1ecdi v\u1ea5n \u0111\u1ec1, v\u1edbi k\u1ef9 thu\u1eadt tr\u1ed3ng tr\u1ecdt t\u00e2n ti\u1ebfn, c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ea1t v\u00e0 th\u1ea3o m\u1ed9c cho ch\u00fang ta \u0103n. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt khai th\u1ecb cho ta \u0111\u01b0\u1eddng ngay l\u1ebd ph\u1ea3i, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 Khoa h\u1ecdc th\u00ed nghi\u1ec7m, ph\u00e2n t\u00edch t\u1ec9 m\u1ec9 l\u1ee3i c\u1ee7a \u0103n chay v\u00e0 h\u1ea1i c\u1ee7a \u0103n th\u1ecbt nh\u01b0 th\u1ebf, thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng ch\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1eef t\u00e0 ki\u1ebfn \u0103n th\u1ecbt \u1ea5y n\u1eefa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2). \u0102n chay th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng t\u1eeb bi b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1- \u0102n chay th\u1ec3\u00a0hi\u1ec7n l\u00f2ng t\u1eeb bi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh gi\u1ebft ch\u00f3c, h\u1ea1t gi\u1ed1ng t\u1eeb bi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea1n d\u1ea7n. Ng\u00e0y x\u01b0a, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201cN\u1ebfu c\u00f2n \u0103n ch\u00fang sanh th\u00ec c\u00f2n ph\u1ea1m gi\u1edbi s\u00e1t sinh, d\u00f9 tr\u1ef1c ti\u1ebfp hay gi\u00e1n ti\u1ebfp c\u0169ng l\u00e0m ung th\u1ed1i h\u1ea1t gi\u1ed1ng t\u1eeb bi b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 tu h\u00e0nh th\u00e0nh Ph\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed kh\u00f4ng v\u00ec l\u00fd do g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c h\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ee9c t\u1eeb bi trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh t\u1eeb \u00fd ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0103n u\u1ed1ng. N\u1ebfu v\u00ec mu\u1ed1n s\u01b0\u1edbng mi\u1ec7ng m\u00e0 nh\u1eabn t\u00e2m nh\u00ecn c\u1ea3nh ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u moi ru\u1ed9t, \u0111\u1eadp ch\u1ebft l\u1ed9t da nh\u1eefng con v\u1eadt hi\u1ec1n l\u00e0nh v\u00f4 t\u1ed9i; nh\u1eabn t\u00e2m b\u1ecbt m\u1eaft l\u00e0m ng\u01a1, gi\u1ea3 \u0111i\u1ebfc kh\u00f4ng nghe ti\u1ebfng nh\u1eefng con v\u1eadt k\u00eau la th\u1ea3m thi\u1ebft, gi\u00e3y ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng b\u00e0n tay t\u1eed th\u1ea7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, sao g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2 \u2013 \u0102n chay th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang sanh \u0111\u1ec1u c\u00f3 Ph\u1eadt t\u00e1nh nh\u01b0 nhau, ta kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt kh\u00e1c nhau, c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 tri gi\u00e1c, c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u00f4ng minh v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u1ec9 l\u00e0 mang th\u00e2n h\u00ecnh s\u00fac v\u1eadt m\u00e0 ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf. Con ng\u01b0\u1eddi khi \u0111\u1ea7u thai l\u00e0m c\u00e1c lo\u00e0i \u1ea5y c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng h\u01a1n kh\u00f4ng k\u00e9m, khi s\u00fac v\u1eadt sinh tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eddi sinh ra sinh v\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 con ng\u01b0\u1eddi, con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 to\u00e0n quy\u1ec1n h\u00e0nh h\u1ea1 gi\u1ebft b\u1ecf hay l\u00e0m m\u00f3n \u0103n v.v\u2026\u201d Ch\u1ee7\u00a0tr\u01b0\u01a1ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0y l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng t\u1eeb bi b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u00fd ngh\u0129 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u00e1c s\u1ebd t\u1ea1o nghi\u1ec7p x\u1ea5u. Quan ni\u1ec7m \u201cV\u1eadt d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n\u201d, v\u1eadt nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi, r\u1ea5t sai l\u1ea7m v\u00ec b\u1ea3o th\u1ee7 c\u00e1i \u201cta\u201d, \u00edch k\u1ec9 ng\u1ea1o m\u1ea1n, g\u00e2y b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt, l\u00e0 v\u00f4 minh<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>3). \u0102n chay tr\u00e1nh nghi\u1ec7p b\u00e1o b\u1ec7nh t\u1eadt:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1- \u0102n chay tr\u00e1nh nghi\u1ec7p b\u00e1o:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0102n th\u1ecbt n\u1ee3 th\u1ecbt, gi\u1ebft m\u1ea1ng \u0111\u1ec1n m\u1ea1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ki\u1ebfp sau, \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y trong Kinh L\u0103ng Nghi\u00eam: \u201cH\u1ec5 gi\u1ebft m\u1ea1ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 m\u1ea1ng, t\u00e2m gi\u1ebft h\u1ea1i ch\u1eb3ng d\u1ee9t tr\u1eeb kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o ra kh\u1ecfi kh\u1ed5 n\u00e3o \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: \u201cC\u1ecf c\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, t\u1ea1i sao ta kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1ebft h\u1ea1i c\u00e1c sinh v\u1eadt m\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ebft h\u1ea1i c\u00e2y c\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c?\u201d. \u0110\u00fang, c\u00e2y c\u1ecf c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, nh\u01b0ng c\u00e2y c\u1ecf kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c mu\u1ed1n s\u1ed1ng, s\u1ee3 ch\u1ebft, \u0111au kh\u1ed5, s\u1ee3 h\u00e3i, vui bu\u1ed3n nh\u01b0 c\u00e1c sinh v\u1eadt. Con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t sinh v\u1eadt c\u00f3 tri th\u1ee9c cao, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao h\u01a1n c\u00e1c lo\u00e0i sinh v\u1eadt. V\u00ec v\u1eady vi\u1ec7c g\u00e2y nghi\u1ec7p s\u00e1t sinh con ng\u01b0\u1eddi n\u1eb7ng h\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi nghi\u1ec7p s\u00e1t sinh s\u00fac v\u1eadt l\u00e0 v\u1eady. V\u00ec c\u1ecf c\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c tri gi\u00e1c, n\u00ean vi\u1ec7c c\u1eaft c\u00e2y c\u1ecf kh\u00f4ng g\u00e2y s\u1ee3 h\u00e3i \u0111au kh\u1ed5 cho c\u00e2y c\u1ecf, do \u0111\u00f3 Ph\u1eadt n\u00f3i \u0103n hoa, l\u00e1, c\u1ee7, qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e2y kh\u00f4ng g\u00e2y nghi\u1ec7p b\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0M\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1eb7t ra: \u201cKhi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh do vi tr\u00f9ng g\u00e2y ra, n\u1ebfu d\u00f9ng thu\u1ed1c di\u1ec7t tr\u1eeb vi tr\u00f9ng, B\u00e1c S\u0129 cho toa tr\u1ecb b\u1ec7nh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi u\u1ed1ng thu\u1ed1c c\u00f3 g\u00e2y nghi\u1ec7p gi\u1ebft sinh v\u1eadt hay kh\u00f4ng? Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, gi\u1ebft sinh v\u1eadt l\u1edbn g\u00e2y nghi\u1ec7p l\u1edbn, gi\u1ebft sinh v\u1eadt nh\u1ecf g\u00e2y nghi\u1ec7p nh\u1ecf, nh\u01b0ng B\u00e1c s\u0129 c\u00f3 bao nhi\u00eau ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9c c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1i ph\u00fac \u0111\u00fac c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 d\u01b0 th\u1eeba \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 cho nghi\u1ec7p gi\u1ebft h\u1ea1i vi tr\u00f9ng nh\u1ecf b\u00e9. B\u1ec7nh nh\u00e2n nghe l\u1eddi B\u00e1c s\u0129 u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 gi\u1ebft vi tr\u00f9ng, \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00f2ng ph\u1ea1m kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh ph\u1ea1m n\u00ean t\u1ed9i r\u1ea5t nh\u1eb9. Do \u0111\u00f3 c\u1ea3 B\u00e1c s\u0129 v\u00e0 b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng mang nghi\u1ec7p \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd nghi\u00e3 c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2 \u2013 \u0102n chay tr\u00e1nh b\u1ec7nh t\u1eadt:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd: Kh\u00f4ng ch\u1ec9 trong th\u1ecbt c\u00e1 m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng, m\u00e0 trong c\u00e1c lo\u1ea1i rau \u0111\u1eadu c\u1ee7 q\u1ee7a c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u00e1c ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd r\u1eb1ng trong c\u00e1c ch\u1ea5t th\u1ecbt t\u00f4m cua v.v\u2026 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c g\u00e2y ra b\u1ec7nh nh\u01b0 b\u1ec7nh cao m\u1ee1, b\u1ec7nh \u00e1p huy\u1ebft cao, b\u1ec7nh d\u1ecb \u1ee9ng, b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch, b\u1ec7nh ung th\u01b0 v.v\u2026 V\u00ec v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0103n m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 t\u1ea1o b\u1ec7nh cho m\u00ecnh m\u00e0 ch\u1eb3ng hay bi\u1ebft, m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u00e0 rau \u0111\u1eadu v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u00e2u th\u00ec h\u00e9o \u00faa, ung thiu \u00edt m\u00f9i h\u00f4i. C\u00f2n th\u1ecbt c\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u00e2u th\u00e0nh b\u1ea7m th\u1ed1i sinh r\u00f2i b\u1ecd, m\u00f9i h\u00f4i tanh th\u1ed1i tha n\u1ed3ng n\u1eb7c ch\u1ecbu kh\u00f4ng n\u1ed5i. \u0102n rau \u0111\u1eadu hoa q\u1ee7a, trong ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m th\u1ea5y nh\u1eb9 nh\u00e0ng th\u01a1m tho, c\u00f2n \u0103n th\u1ecbt c\u00e1 th\u1ea5y h\u00f4i tanh v\u00e0 c\u01a1 th\u1ec3 n\u1eb7ng n\u1ec1. C\u0169ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 khi n\u1ea5u n\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng cho gia v\u1ecb \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1t m\u00f9i tanh h\u00f4i c\u1ee7a th\u1ecbt c\u00e1 \u0111i m\u00e0 ai c\u0169ng nh\u1eadn bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1eadt l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Khi c\u00e1c con v\u1eadt c\u00f3 b\u1ec7nh n\u1ecd b\u1ec7nh kia m\u00e0 ta kh\u00f4ng bi\u1ebft, r\u1ee7i \u0103n th\u1ecbt c\u00e1c con v\u1eadt \u1ea5y, s\u1ebd mang b\u1ec7nh v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi. Ngo\u00e0i ra, l\u00fac c\u00e1c con v\u1eadt b\u1ecb gi\u1ebft th\u01b0\u1eddng r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn k\u00eau la ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c con v\u1eadt to l\u1edbn, trong khi t\u1ee9c gi\u1eadn, n\u00f3 ti\u1ebft ra m\u1ed9t ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c, ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c n\u00e0y \u1edf trong m\u00e1u v\u00e0 c\u00e1c th\u1edb th\u1ecbt c\u1ee7a n\u00f3. \u0102n th\u1ecbt \u1ea5y s\u1ebd b\u1ecb nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c, n\u1ebfu ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c hay b\u1ec7nh c\u1ee7a con v\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ee9c ph\u00e1t t\u00e1c trong c\u01a1 th\u1ec3 ta, ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c hay b\u1ec7nh \u1ea5y s\u1ebd t\u1ed3n \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u0111\u00f3 ch\u1edd khi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u00e2n duy\u00ean s\u1ebd ph\u00e1t sinh t\u1ea5n c\u00f4ng m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn n\u00e0o y\u1ebfu nh\u1ea5t trong ng\u01b0\u1eddi, l\u00fac \u1ea5y kh\u00f3 m\u00e0 c\u1ee9u ch\u1eefa!. C\u00e1c\u00a0B\u00e1c s\u0129 Soteyko v\u00e0 Varia Kiplami\u00a0n\u00f3i: \u201cTrong c\u00e1c th\u1ee9 th\u1ecbt c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c c\u00f3 h\u1ea1i cho s\u1ee9c kh\u1ecfe con ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u00e0nh ki\u1ebfn sai l\u1ea7m t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ecbt c\u00e1 m\u1edbi \u0111\u1ee7 ch\u1ea5t \u0111\u1ea1m cho s\u1ee9c kh\u1ecfe con ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadt ra ng\u01b0\u1eddi \u0103n th\u1ecbt c\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng d\u1ebbo dai b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0103n chay.\u00a0Irwin Fisher,\u00a0Gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Yale Hoa K\u1ef3\u00a0sau nhi\u1ec1u n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1: \u201c\u0102n th\u1ecbt hay \u0103n nh\u1eefng sinh v\u1eadt c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ea5t \u0111\u1ea1m, s\u1ebd l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c ch\u1ecbu nh\u1ecdc, kh\u00f4ng kh\u00e1c n\u00e0o nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u t\u01b0\u1edfng l\u00e0 m\u1ea1nh, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra r\u1ea5t y\u1ebfu\u201d.\u00a0M\u1ed9t\u00a0Khoa h\u1ecdc gia t\u00ean White\u00a0tuy\u00ean b\u1ed1: \u201cC\u00e1c th\u1ee9 b\u1ed9t, tr\u00e1i c\u00e2y, \u0111\u1eadu, rau c\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ea7y r\u1eaby m\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean d\u00e0nh \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng ch\u00fang ta, c\u00e1c th\u1ee9 \u1ea5y n\u1ea5u n\u01b0\u1edbng gi\u1ea3n d\u1ecb, r\u1ea5t h\u1ee3p v\u1ec7 sinh, l\u1ea1i b\u1ed5 d\u01b0\u1ee1ng. N\u00f3 l\u00e0m cho th\u00e2n th\u1ec3 ch\u00fang ta tr\u00e1ng ki\u1ec7n, tinh th\u1ea7n minh m\u1eabn, l\u1ea1i tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau th\u1ee9 b\u1ec7nh t\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0M\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt ch\u1ec9 \u0103n c\u1ecf ho\u1eb7c l\u00e1 c\u00e2y, c\u00f3 th\u00e2n h\u00ecnh th\u1eadt to l\u1edbn l\u1ea1i kho\u1ebb nh\u01b0 voi, tr\u00e2u, b\u00f2, ng\u1ef1a, d\u00ea, v.v\u2026, ch\u00fang ch\u1eb3ng bao gi\u1edd \u0103n th\u1ecbt c\u00e1 c\u1ea3, t\u1ea1i sao ch\u00fang l\u1ea1i to l\u1edbn kho\u1ebb m\u1ea1nh nh\u01b0 th\u1ebf ?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>4). \u0102n chay h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ea5u t\u1ea1o con ng\u01b0\u1eddi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 mu\u00f4n lo\u00e0i khi \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c th\u00f9 ri\u00eang bi\u1ec7t cho m\u1ed7i lo\u00e0i. C\u00e1ch c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1ec3 sinh t\u1ed3n v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u1ed7i lo\u00e0i c\u0169ng kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec3m c\u1ea5u tr\u00fac tr\u00f9ng h\u1ee3p t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng gi\u1eefa lo\u00e0i n\u00e0y v\u00e0 lo\u00e0i kia. Ch\u00fang ta th\u1eed ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ecb bi\u1ec7t gi\u1eefa nh\u1eefng lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt v\u00e0 lo\u00e0i \u0103n c\u1ecf, l\u00e1, hoa q\u1ee7a v\u00e0 so s\u00e1nh v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi xem ch\u00fang gi\u1ed1ng v\u00e0 kh\u00e1c con ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1- V\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a r\u0103ng v\u00e0 m\u00f3ng:\u00a0Lo\u00e0i \u0103n th\u1ecbt nh\u01b0 s\u01b0 t\u1eed, h\u1ed5 (c\u1ecdp), b\u00e1o (beo), g\u1ea5u, v.v\u2026, c\u00e1c lo\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 r\u0103ng nanh r\u1ea5t d\u00e0i, nh\u1ecdn, v\u00e0 s\u1eafc. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u00f3ng ch\u00e2n r\u1ea5t c\u1ee9ng, cong, d\u00e0i, nh\u1ecdn, s\u1eafc. Khi d\u00f9ng mi\u1ec7ng c\u1eafn, m\u00f3ng vu\u1ed1t ch\u1ee5p b\u1eaft tr\u00fang con m\u1ed3i, con m\u1ed3i kh\u00f3 m\u00e0 tho\u00e1t kh\u1ecfi. Ch\u00fang d\u00f9ng r\u0103ng nanh c\u1eafn v\u00e0o h\u00e1 ra, d\u00f9ng m\u00f3ng vu\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u1eef, r\u0103ng nanh c\u1eafn v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00f4i x\u00e9, v\u00e0 nu\u1ed1t lu\u00f4n kh\u00f4ng c\u1ea7n nhai v\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 r\u0103ng h\u00e0m b\u1eb1ng ph\u1eb3ng \u0111\u1ec3 nhai.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0C\u00f2n lo\u00e0i \u0103n c\u1ecf, l\u00e1 nh\u01b0 voi, b\u00f2, ng\u1ef1a, d\u00ea, nai v.v\u2026 kh\u00f4ng c\u00f3 r\u0103ng nanh v\u00e0 m\u00f3ng vu\u1ed1t gh\u00ea g\u1edbm d\u1eef t\u1ee3n, ch\u00fang ch\u1ec9 c\u00f3 r\u0103ng h\u00e0m \u0111\u1ec3 nhai c\u1ecf, l\u00e1, tr\u01b0\u1edbc khi nu\u1ed1t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0110\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, ai c\u0169ng t\u1ef1 bi\u1ebft, r\u0103ng m\u00f3ng c\u1ee7a m\u00ecnh ch\u1eb3ng th\u1ec3 s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi lo\u00e0i h\u1ed5 beo h\u00f9m s\u00f3i kia, con ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 h\u00e0m r\u0103ng v\u1edbi ba m\u01b0\u01a1i hai chi\u1ebfc r\u0103ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng tr\u1eafng n\u00f5n \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i \u0103n c\u1ecf l\u00e1, hoa q\u1ee7a m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2- V\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac b\u1ed9 ph\u1eadn ti\u00eau h\u00f3a:\u00a0C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i s\u01b0 t\u1eed, h\u1ed5, g\u1ea5u, v.v. c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t r\u1ea5t ng\u1eafn so v\u1edbi th\u00e2n h\u00ecnh c\u1ee7a ch\u00fang, \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t ch\u1ec9 d\u00e0i g\u1ea5p ba th\u00e2n h\u00ecnh, trong khi c\u00e1c lo\u00e0i \u0103n l\u00e1, c\u1ecf, q\u1ee7a c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t d\u00e0i g\u1ea5p n\u0103m s\u00e1u l\u1ea7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0110\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i \u0103n l\u00e1, c\u1ecf, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t r\u1ea5t d\u00e0i . V\u00ec sao c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t d\u00e0i ng\u1eafn n\u00e0y?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng: \u201c\u1ede c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u1ea5u x\u00e9 c\u1eafn nu\u1ed1t th\u1ecbt c\u00e1 t\u1ee9c th\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, trong d\u1ea1 d\u00e0y bao t\u1eed c\u1ee7a n\u00f3 ti\u1ebft ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u ch\u1ea5t acid \u0111\u1ec3 ti\u00eau h\u00f3a, m\u00e0 ch\u1ea5t acid n\u1eb1m l\u00e2u trong ru\u1ed9t s\u1ebd h\u1ee7y ho\u1ea1i ru\u1ed9t n\u00ean ru\u1ed9t c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i \u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i ng\u1eafn\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3-\u00a0T\u1ea1i sao con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ru\u1ed9t d\u01b0?\u00a0V\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1eefa l\u00e0 c\u00e1i ru\u1ed9t d\u01b0, n\u00f3 m\u1ecdc ra n\u1eb1m gi\u1eefa ru\u1ed9t non v\u00e0 ru\u1ed9t gi\u00e0. T\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 kh\u00fac ru\u1ed9t th\u1eeba? C\u00e1c nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc tin r\u1eb1ng ru\u1ed9t d\u01b0 l\u00e0 v\u1ebft t\u00edch t\u1eeb t\u1ed5 ti\u00ean th\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eed \u0103n h \u1ea1t, l\u00e1, q\u1ee7a m\u00e0 c\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00fang ta th\u1ea5y h\u00e0m r\u0103ng v\u00e0 m\u00f3ng tay ch\u00e2n c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng gi\u1ed1ng c\u00e1c lo\u00e0i th\u00fa s\u00e0i lang \u0103n th\u1ecbt, trong khi c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u1ea1i d\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0 ch\u00fang ta l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1i ru\u1ed9t th\u1eeba n\u1eefa. Khi \u0103n th\u1ecbt, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f3 ti\u00eau v\u00ec trong d\u1ea1 d\u00e0y ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ch\u1ea5t acid \u0111\u1ec3 ti\u00eau h\u00f3a, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee7 ch\u1ea5t acid, l\u1ea1i h\u1ea1i cho ru\u1ed9t v\u00ec ch\u1ea5t acid n\u1eb1m t\u1ea1i ru\u1ed9t q\u00faa l\u00e2u, s\u1ebd g\u00e2y b\u1ec7nh \u1edf ru\u1ed9t. L\u1ea1i n\u1eefa, trong th\u1ecbt c\u00f3 ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c m\u00e0 \u1edf ph\u1ea7n tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i, ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c n\u1eb1m q\u00faa l\u00e2u \u1edf ru\u1ed9t s\u1ebd g\u00e2y b\u1ec7nh. C\u00f3 l\u1ebd nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh ung th\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau h\u00f3a l\u00e0 do nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n n\u00e0y ch\u0103ng? C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb nh\u1eefng ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c do \u0103n th\u1ecbt \u0111\u00e3 ng\u1ea5m th\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o ru\u1ed9t d\u01b0, l\u00e2u ng\u00e0y l\u00e0m cho ung th\u1ed1i v\u1ee1 ra m\u00e0 ch\u1ebft n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi m\u1ed5 c\u1eaft b\u1ecf \u0111i. Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ea5u tr\u00fac c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0103n hoa, l\u00e1, h\u1ea1t, c\u1ee7, q\u1ee7a, \u0103n chay, v\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng s\u1ef1 tai h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0103n th\u1ecbt, ch\u00fang ta c\u00f2n ng\u1ea7n ng\u1ea1i g\u00ec m\u00e0 ch\u01b0a ch\u1ecbu \u0103n chay?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>5). Danh nh\u00e2n \u0103n chay:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0M\u1ed9t s\u1ed1 danh nh\u00e2n th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 k\u00eau g\u1ecdi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0103n chay nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">01- Pythagorus:\u00a0H\u01a1n n\u0103m tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc D\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch, Pythagorus nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc ki\u00eam to\u00e1n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt v\u1ec1 h\u00ecnh h\u1ecdc. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi \u0103n chay, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ec9 th\u00edch \u0103n rau c\u1ea3i tr\u1eafng. Ng\u01b0\u1eddi ta k\u1ec3 r\u1eb1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u00f4ng cho ti\u1ec1n ng\u01b0 ph\u1ee7 v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1ea3 c\u00e1 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">02- Platon\u00a0(427- 347 BC): Gi\u1ed1ng nh\u01b0 tri\u1ebft gia\u00a0Socrate\u00a0(470- 399 BC) t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 Hy L\u1ea1p \u0103n chay, tri\u1ebft gia Platon c\u00f9ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0103n chay, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng bao gi\u1edd mang gi\u1ea7y da, ho\u1eb7c th\u1eaft l\u01b0ng da. \u00d4ng cho r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi ham \u0103n th\u1ecbt s\u1ebd sinh th\u00f3i b\u1ea1o h\u00e0nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">03- Jean jack Rousseau\u00a0(1812-1887) nh\u00e0 \u0111\u1ea1i v\u0103n h\u00e0o Ph\u00e1p nh\u1eadn x\u00e9t: \u201cLo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt \u0103n th\u1ecbt h\u1ee5ng b\u1ea1o h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi lo\u00e0i v\u1eadt \u0103n c\u1ecf\u201d. \u00d4ng khuy\u00ean b\u1eadc cha m\u1eb9 ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c tr\u00e1nh \u201dbi\u1ebfn tr\u1ebb nh\u1ecf th\u00e0nh nh\u1eefng k\u1ebb \u0103n th\u1ecbt hung t\u00e0n\u201d. Nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng n\u00e0y c\u00f2n t\u1eebng nh\u1eafc t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Anh (Anglo Saxon) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi \u0103n th\u1ecbt\u201d, v\u00ec h\u1ecd r\u1ea5t kho\u00e1i \u201ck\u1ebf th\u1eeba th\u00f3i d\u00e3 man c\u00f2n r\u01a1i r\u1edbt l\u1ea1i c\u1ee7a th\u1eddi h\u1ed3ng hoang\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">04- Richard Wagner\u00a0(1813-1883) \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c gia ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c t\u00ecm th\u1ea5y \u0103n chay l\u00e0m cho tinh th\u1ea7n con ng\u01b0\u1eddi \u00edt t\u00e0n b\u1ea1o nh\u1ea5t, \u0111\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng quay tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 m\u1ea5t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">05- Leo Tol-Stoy (1828-1910) nh\u00e0 \u0111\u1ea1i v\u0103n h\u00e0o ng\u01b0\u1eddi Nga vi\u1ebft cu\u1ed1n \u201cChi\u1ebfn Tranh v\u00e0 H\u00f2a B\u00ecnh\u201d n\u1ed5i ti\u1ebfng, c\u00f3 \u0111\u00f3ng th\u00e0nh phim, \u00f4ng k\u00eau g\u1ecdi \u0103n chay v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a h\u00f2a b\u00ecnh, ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i h\u00e0nh vi s\u00e1t sinh, cho d\u00f9 v\u1edbi con v\u1eadt nh\u1ecf b\u00e9 nh\u01b0 con ong, con ki\u1ebfn. \u00d4ng n\u00f3i: \u201cH\u1ec5 c\u00f3 l\u00f2 s\u00e1t sinh l\u00e0 c\u00f3 b\u00e3i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">06- George Bernard Shaw\u00a0(1856- 1950) nh\u00e0 vi\u1ebft k\u1ecbch v\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Anh, \u0103n chay t\u1eeb n\u0103m 25 tu\u1ed5i. \u0110\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi t\u1ea1i sao \u00f4ng tr\u1ebb m\u00e3i kh\u00f4ng gi\u00e0, \u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1edfi \u00f4ng c\u1ea3m th\u1ea5y gh\u00ea s\u1ee3 ch\u00e1n gh\u00e9t c\u00e1i c\u1ea3m gi\u00e1c \u201cth\u00edch th\u00fa t\u1eadn h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1ecb s\u00e1t h\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i v\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">07- Gandhi\u00a0(1869-1948) nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o b\u1ea5t b\u1ea1o l\u1ef1c \u1ea4n \u0110\u1ed9 t\u1eeb n\u0103m 19 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 \u0103n chay. \u00d4ng vi\u1ebft n\u0103m t\u00e1c ph\u1ea9m b\u00e0n v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, \u00f4ng vi\u1ebft: \u201cT\u00f4i \u1ee7ng h\u1ed9 quan \u0111i\u1ec3m: \u0103n th\u1ecbt kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi\u201d. \u00d4ng cho r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb suy x\u00e9t lu\u00e2n l\u00fd c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0103n chay, \u00f4ng vi\u1ebft: \u201cT\u00f4i tin r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 n\u00e2ng tinh th\u1ea7n con ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi t\u1ea7ng cao, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e0n s\u00e1t \u0111\u1ed9ng v\u1eadt anh em m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u1ecfa m\u00e3n x\u00e1c th\u1ecbt c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">08- Albert Einstein\u00a0(1879-1955) nh\u00e0 B\u00e1c h\u1ecdc v\u1eadt l\u00fd ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c l\u1eebng danh c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i cho r\u1eb1ng: \u201cKh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0103n chay v\u1ec1 m\u1eb7t s\u1ee9c kh\u1ecfe \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam c\u01a1 h\u1ed9i sinh t\u1ed3n cho c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt tr\u00ean q\u1ee7a \u0111\u1ea5t\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">09- Leonardo Da Vinci\u00a0(1452- 1519) Nh\u00e0 Th\u01a1 ki\u00eam Danh H\u1ecda ng\u01b0\u1eddi \u00dd vi\u1ebft b\u00fat k\u00fd: \u201cT\u00f4i t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ecf th\u00f3i \u0103n th\u1ecbt, v\u1ea3 l\u1ea1i t\u1edbi m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd c\u1ea5m ch\u1ec9 s\u00e1t sinh s\u00fac v\u1eadt, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 hi\u1ec7n nay gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng dung tha\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10- Tri\u1ebft gia Sn\u00e9\u00e8que\u00a0n\u00f3i: \u201cM\u1ed7i b\u1eefa \u0103n, ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng th\u1ecbt l\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c, th\u00e0nh th\u1eed con ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 s\u00e1t ng\u1ea5m ng\u1ea7m m\u00e0 kh\u00f4ng hay bi\u1ebft, do \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb m\u1ea1ng y\u1ec3u\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>6). Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0103n chay ra sao?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0102n chay l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft cho ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf ngay th\u00f3i quen t\u1eadp qu\u00e1n \u0103n th\u1ecbt c\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0103n chay. V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i \u0103n chay, t\u1eeb \u00edt ng\u00e0y d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u00e0y, sau c\u00f9ng l\u00e0 \u0103n chay lu\u00f4n, chia ra:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1- \u0102n chay\u00a01\u00a0hay\u00a02\u00a0ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m \u00e2m l\u1ecbch m\u1ed7i th\u00e1ng,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2- \u0102n chay\u00a04\u00a0ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, m\u1ed3ng t\u00e1m, ng\u00e0y r\u1eb1m v\u00e0 ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i ba,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3- \u0102n chay\u00a06\u00a0ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, m\u1ed3ng t\u00e1m, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n, r\u1eb1m, h\u0103m ba v\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4- \u0102n chay\u00a010\u00a0ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, m\u1ed3ng t\u00e1m, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n, r\u1eb1m, m\u01b0\u1eddi t\u00e1m, h\u0103m ba, h\u0103m b\u1ed1n, h\u0103m t\u00e1m, h\u0103m ch\u00edn v\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5- \u0102n chay\u00a0m\u1ed9t th\u00e1ng\u00a0v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang hay th\u00e1ng b\u1ea3y,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6- \u0102n chay\u00a0hai th\u00e1ng\u00a0v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng b\u1ea3y,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7- \u0102n chay\u00a0ba th\u00e1ng\u00a0v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng b\u1ea3y v\u00e0 th\u00e1ng ch\u00edn, ho\u1eb7c ba th\u00e1ng li\u1ec1n,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8- \u0102n\u00a0chay tr\u01b0\u1eddng: \u0102n chay m\u1ed7i ng\u00e0y cho t\u1edbi h\u1ebft \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>7). C\u00e1ch \u0103n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1- Thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9c \u0103n:\u00a0N\u00ean thay \u0111\u1ed5i th\u1ee9c \u0103n cho \u0111\u1ee1 ng\u00e1n, ch\u1ecdn th\u1ee9c \u0103n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ea5t b\u1ed5 d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 c\u00e0 chua, c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1eadu, c\u00e1c lo\u1ea1i n\u1ea5m, c\u00e1c lo\u1ea1i rau c\u1ea3i, c\u00e1c lo\u1ea1i khoai c\u1ee7, c\u00e1c lo\u1ea1i b\u1ea7u b\u00ed, c\u00e1c lo\u1ea1i q\u1ee7a tr\u00e1i, s\u1eefa v.v\u2026t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng \u0103n v\u1edbi c\u01a1m, b\u00e1nh m\u00ec, b\u00fan; n\u1ebfu th\u00edch gia v\u1ecb cho th\u00eam v\u00e0o cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadm \u0111\u00e0 h\u01a1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2- C\u00e1ch n\u1ea5u th\u1ee9c \u0103n:\u00a0N\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u1ea5u s\u1ebd m\u1ea5t ch\u1ea5t b\u1ed5, l\u00e0m h\u1ea1i b\u1ed9 m\u00e1y ti\u00eau h\u00f3a, l\u1ea1i kh\u00f4ng ngon mi\u1ec7ng. Kh\u00f4ng n\u00ean chi\u00ean x\u00e0o nhi\u1ec1u q\u00faa, d\u1ea7u s\u00f4i ti\u00eau di\u1ec7t sinh t\u1ed1 B v\u00e0 C, ch\u1ea5t d\u1ea7u nhi\u1ec1u l\u00e0m cho kh\u00f3 ti\u00eau, ch\u1ea5t d\u1ea7u \u0111un n\u00f3ng q\u00faa s\u1ebd ph\u00e2n h\u00f3a l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a b\u1ec7nh ung th\u01b0. N\u00ean \u0103n \u0111\u1ed3 \u0103n n\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng thoa d\u1ea7u, v\u00e0 \u0111\u1eebng \u0103n \u0111\u1ed3 \u0103n n\u01b0\u1edbng ch\u00e1y (nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1ecbt c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt), c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a b\u1ec7nh ung th\u01b0; khi n\u1ea5u, lu\u1ed9c n\u00ean \u0111\u1eady n\u1eafp, kh\u00f4ng cho n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u q\u00faa, kh\u00f4ng n\u1ea5u lu\u1ed9c r\u1eeb q\u00faa, ch\u1ec9 c\u1ea7n s\u00f4i l\u00ean l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111a s\u1ed1 lo\u1ea1i rau nh\u01b0 rau c\u1ea3i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u1ea5t ch\u1ea5t b\u1ed5 d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Trong nh\u1eefng ng\u00e0y c\u00f2n \u0103n m\u1eb7n, n\u00ean gi\u1ea3m d\u1ea7n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ecbt c\u00e1, t\u0103ng d\u1ea7n rau q\u1ee7a, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0103n c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u1ee9ng \u0111\u00e3 c\u00f3 con nh\u01b0 h\u1ed9t v\u1ecbt h\u1ed9t g\u00e0 l\u1ed9n (c\u00f3 con).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i khi \u0103n n\u00ean ni\u1ec7m:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0103n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng c\u00f2n,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1m \u01a1n t\u00f4i c\u00f3 b\u1eefa \u0103n ngon,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e0m ra \u0111\u00f3,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nguy\u1ec7n m\u1ecdi ch\u00fang sinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 no.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>8). Khi \u0103n chay c\u1ea7n tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u g\u00ec?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1)- Kh\u00f4ng ki\u00eau m\u1ea1n v\u00ec s\u1ef1 \u0103n chay c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng h\u00e1o danh v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2)- Kh\u00f4ng \u0103n \u0111\u1ea1m b\u1ea1c s\u1ebd l\u00e0m cho hao m\u00f2n\u00a0s\u1ee9c kh\u1ecfe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3)- Kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n chay gi\u1ea3 m\u1eb7n, v\u00f4 t\u00ecnh x\u00fai d\u1ee5c nh\u1eafc nh\u1edf ng\u01b0\u1eddi \u0103n nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u00f3n \u0103n m\u1eb7n, l\u00e0m tr\u00f2 c\u01b0\u1eddi cho th\u1ebf gian, nh\u01b0 b\u1eafp chu\u1ed1i lu\u1ed9c tr\u1ed9n mu\u1ed1i v\u1eebng \u0111\u1eadu ph\u1ee5ng xay rau r\u0103m d\u1ea7u gi\u1ea5m, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cn\u1ed9m, g\u1ecfi\u201d m\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 \u201cg\u00e0\u00a0x\u00e9 phay\u201d\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4)- Kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng \u201cng\u0169 v\u1ecb t\u00e2n\u201d l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 khi \u0103n v\u00e0o s\u1ebd k\u00edch th\u00edch d\u1ee5c v\u1ecdng l\u00e0 h\u00e0nh, h\u1eb9, t\u1ecfi, n\u00e9n, c\u1eeb; kh\u00f4ng n\u00ean \u0103n tr\u1ee9ng c\u00f3 tr\u1ed1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5)- Kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean ng\u00e0y \u0103n chay, n\u1ebfu \u0111\u00e3 ph\u00e1t nguy\u1ec7n r\u1ed3i n\u00ean ghi nh\u1edb chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng trong m\u1ecdi tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>9). L\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0103n chay:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u00e1c th\u1ee9 rau r\u1ebb h\u01a1n th\u1ecbt c\u00e1, n\u1ea5u n\u01b0\u1edbng mau ch\u00f3ng kh\u00f4ng c\u1ea7u k\u1ef3, trong nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00f9i h\u00f4i tanh c\u1ee7a th\u1ecbt c\u00e1, \u0103n chay h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ea5u tr\u00fac con ng\u01b0\u1eddi,\u00a0th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng t\u1eeb bi b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng. \u0102n chay l\u00e0m cho th\u00e2n th\u1ec3 th\u01a1m tho nh\u1eb9 nh\u00e0ng, l\u1ea1i kh\u1ecfe m\u1ea1nh s\u00e1ng su\u1ed1t, \u00edt b\u1ec7nh t\u1eadt, d\u1ec5 tu thi\u1ec1n qu\u00e1n, \u0111\u1eddi sau kh\u00f4ng b\u1ecb nghi\u1ec7p q\u1ee7a b\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Kinh nghi\u1ec7m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho bi\u1ebft, sau khi \u0103n chay quen r\u1ed3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0103n m\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa v\u00ec m\u00f9i c\u1ee7a th\u1ecbt c\u00e1, cho d\u00f9 c\u00f3 d\u00f9ng gia v\u1ecb kh\u1eed m\u00f9i h\u00f4i tanh c\u0169ng v\u1eady.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c m\u00f3n \u0103n c\u00f3 \u0111\u1eb7c t\u00ednh \u201c\u00d0\u1ed9ng\u201d nh\u01b0 th\u1ecbt, c\u00e1 th\u01b0\u1eddng \u0111em l\u1ea1i c\u00e1c k\u00edch th\u00edch h\u0103ng h\u00e1i nh\u1ea5t th\u1eddi, x\u00e1c ch\u1ebft th\u00fa v\u1eadt g\u1ed3m nhi\u1ec1u nguy\u00ean t\u1eed n\u1eb7ng n\u1ec1 b\u1edfi c\u00e1c th\u00fa t\u00ednh th\u1ea5p h\u00e8n kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p cho vi\u1ec7c tu h\u00e0nh, thanh l\u1ecdc. Ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c m\u00f3n \u0103n \u201c\u00d0i\u1ec1u H\u00f2a\u201d nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ee9 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng, ch\u1ee9a nhi\u1ec1u s\u1ef1 s\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u0169 c\u1ed1c, c\u1ee7 v\u00ec n\u00f3 s\u1eafp \u0111\u00e2m m\u1ea7m, n\u1ea9y l\u1ed9c, c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u00e1i c\u00e2y v\u1ed1n tr\u00e0n \u0111\u1ea7y nh\u1ef1a s\u1ed1ng, c\u00e1c lo\u1ea1i rau c\u1ecf l\u00e1 v\u1ed1n h\u1ea5p th\u1ee5 kh\u00ed th\u00e1i d\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho m\u1ed9t th\u1ec3 x\u00e1c c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng, kh\u1ecfe m\u1ea1nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c v\u1ecb xu\u1ea5t gia tu h\u00e0nh khi \u0111i kh\u1ea5t th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1 th\u00ed g\u00ec \u0103n th\u1ee9 \u1ea5y, ngo\u00e0i ra, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00f4n ph\u00e1i, t\u1ea5t c\u1ea3 n\u00ean \u0103n chay. V\u00ec n\u1ebfu \u1edf t\u1ea1i am, th\u1ea5t, t\u1ecbnh x\u00e1, ch\u00f9a, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1 th\u00ed, c\u00fang, t\u1eb7ng ti\u1ec1n, v\u1eadt th\u1ef1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 mua th\u1ecbt, c\u00e1, t\u00f4m, cua, \u1ed1c, s\u00f2 v.v\u2026v\u1ec1 n\u1ea5u \u0103n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tu \u1edf t\u1ea1i gia; n\u1ebfu l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ec9 b\u00e1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Hi\u1ec7n nay, tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111\u00e3 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0103n chay kh\u1eafp n\u01a1i, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0103n chay ri\u00eang r\u1ebd, c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00f3m, nh\u1eefng h\u1ed9i \u0103n chay \u1edf nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u00c1, sang \u00c2u. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u1ea4n \u0110\u1ed9 gi\u00e1o ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0103n chay. H\u1ecd \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch \u0103n chay b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u1ec1 \u0103n chay v\u00e0 nghi\u1ec7p b\u00e1o s\u00e1t sinh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi \u0103n chay c\u00f3 t\u00e2m t\u1eeb bi \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i r\u1ed3i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f2n l\u00f2ng n\u00e0o h\u00e0nh h\u1ea1, gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nh\u01b0 th\u1ebf ng\u01b0\u1eddi \u0103n chay l\u00e0 chi\u1ebfn s\u0129 h\u00f2a b\u00ecnh, v\u00e0 n\u1ebfu ai c\u0169ng \u0103n chay c\u1ea3, th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y l\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi an l\u1ea1c v\u1eady.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<p>[ad_2]<br \/>\n<br \/>Ngu\u1ed3n : <a href=\"https:\/\/phatphapungdung.com\/an-chay-2-128685.html\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] \u0102n chay l\u00e0 \u0103n c\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ea1t nh\u01b0 g\u1ea1o, m\u00ec, m\u1ea1ch, ng\u00f4, c\u00e1c lo\u1ea1i hoa l\u00e1 c\u00e2y, c\u00e1c lo\u1ea1i rau \u0111\u1eadu, c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1ee7 q\u1ee7a. \u0102n chay\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11218,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-11217","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-an-uong-duong-sinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11217\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11217"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=11217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}