{"id":13248,"date":"2021-07-02T01:37:31","date_gmt":"2021-07-01T18:37:31","guid":{"rendered":"http:\/\/tamhoc.org\/?p=13248"},"modified":"2022-11-17T22:38:24","modified_gmt":"2022-11-17T15:38:24","slug":"tim-hieu-ve-nho-giao-khong-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2021\/07\/02\/tim-hieu-ve-nho-giao-khong-giao\/","title":{"rendered":"CN0133.T\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 Nho gi\u00e1o (Kh\u1ed5ng gi\u00e1o)"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"13248\" class=\"elementor elementor-13248\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-c6f2bc2 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"c6f2bc2\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-dd3fcfb\" data-id=\"dd3fcfb\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-166cf01 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"166cf01\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"43707\" class=\"elementor elementor-43707\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-12cff60d elementor-section-full_width elementor-section-content-space-evenly elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"12cff60d\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4121bde5\" data-id=\"4121bde5\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-77951a1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"77951a1\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-image\">\n<a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cam-nang-cuoc-song-tam-hoc-2022\/\">\n<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/elementor\/thumbs\/logo-ouxjtw06mo6vf1fgdbxyyxvl6wi7n81dhpxe4gtukg.png\" title=\"logo\" alt=\"logo\"> <\/a>\n<\/div>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4f256cf7\" data-id=\"4f256cf7\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-44c1898a\" data-id=\"44c1898a\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10ea5489 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"10ea5489\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<button onclick=\"history.back()\"><<<\/button>\n<button onclick=\"history.forward()\">>><\/button>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-6c24d8f elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6c24d8f\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c58e895\" data-id=\"c58e895\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-91d54a5 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"91d54a5\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-071503f\" data-id=\"071503f\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ae41db0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ae41db0\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"43799\" class=\"elementor elementor-43799\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-119d64c elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"119d64c\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-17b666c\" data-id=\"17b666c\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b515fa elementor-nav-menu--dropdown-tablet elementor-nav-menu__text-align-aside elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"5b515fa\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;layout&quot;:&quot;vertical&quot;,&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&lt;i class=\\&quot;fas fa-caret-down\\&quot;&gt;&lt;\\\/i&gt;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;},&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t<nav migration_allowed=\"1\" migrated=\"0\" role=\"navigation\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-vertical e--pointer-overline e--animation-fade\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-5b515fa\" class=\"elementor-nav-menu sm-vertical\"><li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43787\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-loi-phat-day\/\" class=\"elementor-item\">L\u1eddi Ph\u1eadt d\u1ea1y<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43784\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-cau-chuyen-nhan-qua\/\" class=\"elementor-item\">C\u00e2u chuy\u1ec7n nh\u00e2n qu\u1ea3<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43783\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-cau-chuyen-lich-su\/\" class=\"elementor-item\">C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43785\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-khoa-hoc-hien-dai\/\" class=\"elementor-item\">Khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43793\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-ky-nang-song\/\" class=\"elementor-item\">K\u1ef9 n\u0103ng s\u1ed1ng<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-47130\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/pl-bai-hoc-cuoc-song\/\" class=\"elementor-item\">B\u00e0i h\u1ecdc cu\u1ed9c s\u1ed1ng<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43786\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-thien-ngu-thien\/\" class=\"elementor-item\">Thi\u1ec1n &#8211; Ng\u1eef thi\u1ec1n<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43788\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-loi-day-co-duc\/\" class=\"elementor-item\">L\u1eddi d\u1ea1y c\u1ed5 \u0111\u1ee9c<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43795\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-tam-ly-hoc\/\" class=\"elementor-item\">T\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43809\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-van-hoc-phim-anh\/\" class=\"elementor-item\">V\u0103n h\u1ecdc &#8211; phim \u1ea3nh<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43789\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-nho-giao\/\" class=\"elementor-item\">Nho gi\u00e1o<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43790\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-thien-chua-cong-giao\/\" class=\"elementor-item\">Thi\u00ean ch\u00faa &#8211; c\u00f4ng gi\u00e1o<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43791\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-ton-giao-khac\/\" class=\"elementor-item\">T\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43792\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-truyen-dan-gian-ngu-ngon\/\" class=\"elementor-item\">Truy\u1ec7n d\u00e2n gian &#8211; ng\u1ee5 ng\u00f4n<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43794\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-trai-nghiem-tac-gia\/\" class=\"elementor-item\">Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u00e1c gi\u1ea3<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43810\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-hien-tuong-ky-bi\/\" class=\"elementor-item\">Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3 b\u00ed<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43796\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-y-hoc-co\/\" class=\"elementor-item\">Y h\u1ecdc &#8211; c\u1ed5<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43797\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-suy-ngam\/\" class=\"elementor-item\">Suy ng\u1eabm<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43872\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-nghien-cuu\/\" class=\"elementor-item\">Nghi\u00ean c\u1ee9u<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43873\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-danh-nhan-nguoi-noi-tieng\/\" class=\"elementor-item\">Danh nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43798\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-ban-doc-gui\/\" class=\"elementor-item\">B\u1ea1n \u0111\u1ecdc g\u1eedi<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Menu<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" role=\"navigation\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-5b515fa\" class=\"elementor-nav-menu sm-vertical\"><li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43787\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-loi-phat-day\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">L\u1eddi Ph\u1eadt d\u1ea1y<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43784\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-cau-chuyen-nhan-qua\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">C\u00e2u chuy\u1ec7n nh\u00e2n qu\u1ea3<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43783\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-cau-chuyen-lich-su\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">C\u00e2u chuy\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43785\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-khoa-hoc-hien-dai\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43793\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-ky-nang-song\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">K\u1ef9 n\u0103ng s\u1ed1ng<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-47130\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/pl-bai-hoc-cuoc-song\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">B\u00e0i h\u1ecdc cu\u1ed9c s\u1ed1ng<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43786\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-thien-ngu-thien\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Thi\u1ec1n &#8211; Ng\u1eef thi\u1ec1n<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43788\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-loi-day-co-duc\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">L\u1eddi d\u1ea1y c\u1ed5 \u0111\u1ee9c<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43795\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-tam-ly-hoc\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">T\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43809\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-van-hoc-phim-anh\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">V\u0103n h\u1ecdc &#8211; phim \u1ea3nh<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43789\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-nho-giao\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Nho gi\u00e1o<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43790\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-thien-chua-cong-giao\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Thi\u00ean ch\u00faa &#8211; c\u00f4ng gi\u00e1o<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43791\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-ton-giao-khac\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">T\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43792\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-truyen-dan-gian-ngu-ngon\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Truy\u1ec7n d\u00e2n gian &#8211; ng\u1ee5 ng\u00f4n<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43794\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-trai-nghiem-tac-gia\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u00e1c gi\u1ea3<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43810\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-hien-tuong-ky-bi\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng k\u1ef3 b\u00ed<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43796\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-y-hoc-co\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Y h\u1ecdc &#8211; c\u1ed5<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43797\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-suy-ngam\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Suy ng\u1eabm<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43872\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-nghien-cuu\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Nghi\u00ean c\u1ee9u<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43873\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-danh-nhan-nguoi-noi-tieng\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Danh nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43798\"><a href=\"https:\/\/tamhoc.org\/cnpl-ban-doc-gui\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">B\u1ea1n \u0111\u1ecdc g\u1eedi<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-3803ee0\" data-id=\"3803ee0\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-516cee8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"516cee8\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<!-- wp:paragraph -->\n<p>&nbsp;C\u1eadp nh\u1eadt: 26\/02\/2016&nbsp;&nbsp;L\u01b0\u1ee3t xem: 50924<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>NHO GI\u00c1O<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Kh\u00e1i ni\u1ec7m.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a Nho gi\u00e1o.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>T\u00f4n ch\u1ec9 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>H\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o:<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+<\/em>&nbsp;<em>H\u1ea1 h\u1ecdc.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+<\/em>&nbsp;<em>Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a Nho gi\u00e1o:<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; +<\/em>&nbsp;<em>Nh\u00e2n Sinh quan.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; +&nbsp;<em>V\u0169 Tr\u1ee5 quan.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Kinh \u0111i\u1ec3n.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>C\u00e1c Chi ph\u00e1i.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>S\u1ef1 Gi\u00e1o d\u1ee5c.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Nho gi\u00e1o VN qua c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Ph\u1ea7n k\u1ebft.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13251,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"231\" height=\"244\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13251\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13249,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"240\" height=\"240\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13249\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image.jpg 240w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwisloqKq5LLAhXIopQKHUZKDAQQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.danchimviet.info%2Farchives%2F52504%2Fhay-d%25E1%25BB%2583-kh%25E1%25BB%2595ng-giao-l%25E1%25BB%25A5i-tan%2F2012%2F02&amp;psig=AFQjCNHsOfFXZjGUdRAXCChlMQsP4Q3pLA&amp;ust=1456469816707629\"><\/a>&nbsp;&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwiVmu_Nq5LLAhVBnJQKHUpgBKcQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Ftinhhoa.net%2Fbai-hoc-tu-tu-tuong-nho-giao-cho-cac-ong-bo-hien-dai.html&amp;psig=AFQjCNHSPiV1Kp5W0dIlXYdoHWHATJlX6g&amp;ust=1456469881062787\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>1.&nbsp;Kh\u00e1i ni\u1ec7m<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>NHO: theo H\u00e1n t\u1ef1, do ch\u1eef&nbsp;<em>Nh\u00e2n<\/em>&nbsp;v\u00e0 ch\u1eef&nbsp;<em>Nhu<\/em>&nbsp;gh\u00e9p l\u1ea1i.&nbsp;<em>Nh\u00e2n<\/em>&nbsp;l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi,&nbsp;<em>Nhu<\/em>&nbsp;l\u00e0 c\u1ea7n d\u00f9ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho l\u00e0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho nh\u00e2n qu\u1ea7n x\u00e3 h\u1ed9i bi\u1ebft c\u00e1ch \u0103n \u1edf sao cho h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u1ebd Tr\u1eddi.&nbsp;Ch\u1eef&nbsp;<em>Nhu&nbsp;<\/em>c\u00f2n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1edd \u0111\u1ee3i, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c ch\u1edd \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ea7n d\u00f9ng g\u1ecdi \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111em t\u00e0i s\u1ee9c ra gi\u00fap \u0111\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, Nho l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc th\u00f4ng \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ebd Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0103n \u1edf v\u00e0 c\u01b0 x\u1eed th\u1ebf n\u00e0o cho h\u1ee3p v\u1edbi \u0110\u1ea1o Tr\u1eddi, h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.&nbsp;S\u00e1ch Ph\u00e1p Ng\u00f4n c\u00f3 c\u00e2u: \u201c<em>Th\u00f4ng Thi\u00ean \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ecba vi\u1ebft Nho<\/em>\u201d. Ngh\u0129a l\u00e0: Ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft r\u00f5 c\u1ea3 Thi\u00ean v\u0103n, \u0110\u1ecba l\u00fd,&nbsp; th\u00ec&nbsp; m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 Nho.&nbsp;Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Nho h\u1ecdc th\u00ec chuy\u00ean v\u1ec1 m\u1eb7t \u00e1p d\u1ee5ng th\u1ef1c t\u1ebf, ch\u1edb kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng nhi\u1ec1u v\u1ec1 m\u1eb7t l\u00fd t\u01b0\u1edfng. B\u1edfi v\u1eady, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1eb5n s\u00e0ng nh\u1eadp th\u1ebf cu\u1ed9c, g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1eddi, l\u00e0m \u00edch n\u01b0\u1edbc l\u1ee3i d\u00e2n, kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi nh\u1eefng tu s\u0129&nbsp; Ph\u1eadt gi\u00e1o hay L\u00e3o gi\u00e1o, ch\u1ec9 bi\u1ebft xu\u1ea5t th\u1ebf, lo tu \u0111\u1ed9c thi\u1ec7n k\u1ef3 th\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>GI\u00c1O: D\u1ea1y, t\u00f4n gi\u00e1o, m\u1ed9t m\u1ed1i \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>NHO GI\u00c1O l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o hay m\u1ed9t h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00e0 c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, d\u1ea1y v\u1ec1 Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o, t\u1ee9c l\u00e0 d\u1ea1y v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00e0m m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 trong x\u00e3 h\u1ed9i.&nbsp;H\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ee7a Nho gi\u00e1o th\u00ec theo ch\u1ee7 ngh\u0129a: \u201c<em>Thi\u00ean \u0110\u1ecba V\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3\u201d<\/em>, ngh\u0129a l\u00e0: Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u1ec3 v\u1edbi nhau.&nbsp;Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a Nho gi\u00e1o l\u00e0&nbsp; ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ee9ng lu\u1eadn, l\u1ea5y Thi\u00ean l\u00fd l\u01b0u h\u00e0nh l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n. Nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o c\u00f3 3 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu :<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>V\u1ec1 T\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng<\/strong>: Lu\u00f4n lu\u00f4n tin r\u1eb1ng&nbsp;<em>Thi\u00ean Nh\u00e2n t\u01b0\u01a1ng d\u1eef<\/em>, ngh\u0129a l\u00e0: Tr\u1eddi v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u01a1ng quan v\u1edbi nhau.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>V\u1ec1 Th\u1ef1c h\u00e0nh<\/strong>: L\u1ea5y s\u1ef1 th\u1ef1c nghi\u1ec7m ch\u1ee9ng minh l\u00e0m tr\u1ecdng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>V\u1ec1 Tr\u00ed th\u1ee9c<\/strong>: L\u1ea5y tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0m c\u00e1i khi\u1ebfu \u0111\u1ec3 soi r\u1ecdi t\u00ecm hi\u1ec3u s\u1ef1 v\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u1ebfu ai \u0111\u00e3 hi\u1ec3u t\u01b0\u1eddng t\u1eadn t\u00f4n ch\u1ec9 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u00f4ng nh\u1eadn Nho gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o r\u1ea5t cao minh c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i, \u0111\u00e3 ph\u00e1t huy ra t\u1eeb x\u01b0a t\u1edbi nay. Tuy r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ta \u0111em ra thi h\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n, v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u l\u1ea7m, song ai \u0111\u00e3 t\u00e2m \u0111\u1eafc c\u00e1i tinh th\u1ea7n \u1ea5y th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch qu\u00ed tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>2. Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb th\u1eddi th\u00e1i c\u1ed5 \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u00e0u. Thu\u1edf \u0111\u00f3, vua Ph\u1ee5c Hy, l\u00e0 m\u1ed9t Th\u00e1nh V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eafc \u0111\u1ea1o, tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng trong c\u00f5i H\u01b0 linh. Ng\u00e0i nh\u00ecn th\u1ea5y Long M\u00e3 c\u00f3 b\u1ee9c \u0111\u1ed3 tr\u00ean l\u01b0ng g\u1ed3m nh\u1eefng ch\u1ea5m \u0111en tr\u1eafng, n\u1ed5i l\u00ean gi\u1eefa s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ebd \u00c2m D\u01b0\u01a1ng, ch\u1ebf ra Ti\u00ean Thi\u00ean B\u00e1t Qu\u00e1i, c\u1eaft ngh\u0129a s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m nguy\u00ean t\u1eafc d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng v\u1ea1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ee7a B\u00e1t Qu\u00e1i \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i c\u1ee7a v\u0103n t\u1ef1&nbsp; v\u1ec1 sau n\u00e0y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vua Ph\u1ee5c Hy l\u1ea1i c\u00f2n d\u1ea1y d\u00e2n nu\u00f4i s\u00fac v\u1eadt \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn, l\u00e0m l\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh c\u00e1, nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea5y t\u01a1 l\u00e0m qu\u1ea7n \u00e1o, ch\u1ebf \u0111\u00e0n c\u1ea7m \u0111\u00e0n s\u1eaft, d\u1ea1y d\u00e2n l\u1ec5 ngh\u0129a, ph\u00e9p c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 g\u1ea3 ch\u1ed3ng (d\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u00f4i da th\u00fa l\u00e0m l\u1ec5, v\u00ec \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 ng\u01b0 l\u1ea1p, da th\u00fa l\u00e0 qu\u00ed), t\u1eeb \u0111\u00f3&nbsp; m\u1edbi c\u00f3 danh t\u1eeb gia t\u1ed9c.&nbsp;Sau, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi vua Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf (Hi\u00ean Vi\u00ean Hu\u1ef3nh \u0110\u1ebf),&nbsp; m\u1edbi ch\u1ebf ra \u00e1o m\u00e3o, v\u00e0 sai \u00d4ng Th\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7t ch\u1ebf ra ch\u1eef vi\u1ebft.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 kh\u1edfi th\u1ee7y c\u1ee7a Nho gi\u00e1o, th\u00e0nh h\u00ecnh do th\u1ef1c t\u1ebf k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi huy\u1ec1n l\u00fd c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t. Nho gi\u00e1o l\u1ea5y \u0111\u1ea1o Tr\u1eddi l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu, d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi thu\u1eadn theo l\u1ebd Tr\u1eddi, c\u00f2n ngh\u1ecbch v\u1edbi Tr\u1eddi th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ebft. Nho gi\u00e1o \u0111\u00e3 gi\u00fap n\u01b0\u1edbc T\u00e0u th\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a b\u00ecnh, d\u00e2n ch\u00fang tr\u00ean thu\u1eadn d\u01b0\u1edbi h\u00f2a, t\u1ea1o ra m\u1ed9t n\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd c\u00f3 c\u0103n b\u1ea3n v\u1eefng ch\u1eafc. Ti\u1ebfp theo \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 Ch\u00e2u, vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 con c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 Ch\u00e2u C\u00f4ng \u0110\u00e1n, ti\u1ebfp t\u1ee5c khu\u1ebfch tr\u01b0\u01a1ng Nho gi\u00e1o, di\u1ec5n gi\u1ea3i Kinh D\u1ecbch do Ph\u1ee5c Hy truy\u1ec1n l\u1ea1i, h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00f3a l\u1ec5 nghi v\u00e0 s\u1ef1 t\u1ebf t\u1ef1.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi nh\u00e0 Ch\u00e2u, \u0111\u1eddi vua Linh V\u01b0\u01a1ng, n\u0103m 551 tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch, c\u00f3 \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; ra \u0111\u1eddi. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n v\u00e0 san \u0111\u1ecbnh&nbsp; kinh s\u00e1ch, ph\u1ee5c h\u01b0ng Nho gi\u00e1o, t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u00e1o thuy\u1ebft c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u1eb7t ch\u1ebd, x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ee9ng ngang h\u00e0ng v\u1edbi L\u00e3o gi\u00e1o v\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 Gi\u00e1o Ch\u1ee7 Nho gi\u00e1o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ea1o Nho, k\u1ec3 t\u1eeb khi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed ph\u1ee5c h\u01b0ng, n\u1ed1i ti\u1ebfp v\u1ec1 sau \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c v\u1ecb Th\u00e1nh nh\u00e2n nh\u01b0 T\u1eed T\u01b0, M\u1ea1nh T\u1eed, ph\u00e1t huy \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 r\u1ef1c r\u1ee1, r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n suy t\u00e0n theo th\u1eddi gian, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eadc t\u00e0i gi\u1ecfi n\u1ed1i ti\u1ebfp xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t m\u00f4n h\u1ecdc t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng d\u00e0nh cho s\u0129 t\u1eed leo l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ho\u1ea1n l\u1ed9. C\u00e1i tinh t\u00fay c\u1ee7a Nho gi\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u00f9i l\u1ea5p v\u00e0 Nho gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ec7ch l\u1ea1c theo \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a k\u1ebb ph\u00e0m tr\u1ea7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13250,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"478\" height=\"328\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13250\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-1.jpg 478w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-1-300x206.jpg 300w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-1-465x319.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 478px) 100vw, 478px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwiGuuH2q5LLAhVIHpQKHaP7BLQQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fnguyendu.d.webcom.vn%2Fvi%2Fanh-huong-cua-nho-giao-trong-tu-tuong-nguyen-du-8C04134B053B500089B8823B664EAA80.html&amp;psig=AFQjCNHSPiV1Kp5W0dIlXYdoHWHATJlX6g&amp;ust=1456469881062787\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>3.<\/strong>&nbsp;<strong>T\u00f4n ch\u1ec9 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00f4n ch\u1ec9 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o g\u1ed3m:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Thi\u00ean \u0110\u1ecba V\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Trung Dung.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>3.1.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>Thi\u00ean \u0110\u1ecba V\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Theo quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Nho gi\u00e1o th\u00ec&nbsp;Con ng\u01b0\u1eddi sinh ra \u0111\u00e3 b\u1ea9m th\u1ee5 c\u00e1i L\u00fd v\u00e0 c\u00e1i Kh\u00ed c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng li\u00ean t\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng&nbsp; c\u1ea3m \u1ea5y l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3, nh\u01b0ng khi ta \u0111\u1ec3 cho l\u00f2ng t\u01b0 d\u1ee5c d\u1ea5y l\u00ean m\u1ea1nh m\u1ebd, ch\u1ec9 bi\u1ebft t\u00ednh to\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i ri\u00eang cho m\u00ecnh th\u00ec c\u00e1i tinh th\u1ea7n b\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n \u0111i, c\u00e1i tr\u1ef1c gi\u00e1c tr\u1edf n\u00ean \u00e1m mu\u1ed9i, n\u00ean c\u00e1i c\u1ea3m \u1ee9ng ta kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0ng n\u1ebfu ta bi\u1ebft \u0111\u00e8 n\u00e9n l\u00f2ng t\u01b0 d\u1ee5c, gi\u1eef cho l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a, th\u00ec&nbsp; tr\u1ef1c gi\u00e1c tr\u1edf n\u00ean m\u1eabn hu\u1ec7, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111i\u1ec1u s\u00e2u xa b\u00ed \u1ea9n, t\u1ee9c l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng&nbsp; c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi Tr\u1eddi.&nbsp;Tr\u1eddi sinh ra con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt, n\u00ean Tr\u1eddi c\u00f3 g\u00ec th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u1ea5y, n\u00ean g\u1ecdi Tr\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ea1i Thi\u00ean \u0110\u1ecba, v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ti\u1ec3u Thi\u00ean \u0110\u1ecba. Tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng th\u1ec3 n\u00ean t\u01b0\u01a1ng&nbsp;li\u00ean t\u01b0\u01a1ng&nbsp;c\u1ea3m v\u1edbi nhau l\u00e0 \u0111i\u1ec1u d\u0129 nhi\u00ean.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>3.2. Trung Dung<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Trung<\/em>&nbsp;l\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda n\u00e0o,&nbsp;<em>Dung<\/em>&nbsp;l\u00e0 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i.&nbsp;<em>Trung&nbsp;<\/em>&nbsp;l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh trong thi\u00ean h\u1ea1,<em>&nbsp;Dung<\/em>&nbsp;l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh trong thi\u00ean h\u1ea1. V\u1eady,&nbsp;<em>Trung Dung<\/em>&nbsp;l\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda n\u00e0o,&nbsp; lu\u00f4n lu\u00f4n gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 dung h\u00f2a, kh\u00f4ng th\u00e1i qu\u00e1, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eadt c\u1eadp, trong quan h\u1ec7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi hay x\u1eed l\u00fd c\u00e1c vi\u1ec7c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt lu\u00f4n lu\u00f4n bi\u1ebfn h\u00f3a theo l\u1ebd \u0111i\u1ec1u h\u00f2a v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng&nbsp; \u0111\u1ed1i, l\u01b0u h\u00e0nh m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o ng\u1eebng ngh\u1ec9. Thi\u00ean \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1eddi c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh? V\u1eady ta c\u1ee9 t\u00f9y th\u1eddi m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, mi\u1ec5n sao gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a v\u00e0 trung ch\u00ednh.&nbsp;L\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1ea5y Trung Dung l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n, t\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e1i qu\u00e1, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ea5t c\u1eadp, lu\u00f4n lu\u00f4n th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi \u0110\u1ea1o Trung h\u00f2a c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111em c\u00e1i t\u00f4n ch\u1ec9 \u1ea5y l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t Nh\u00e2n sinh tri\u1ebft h\u1ecdc, t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd r\u1ea5t h\u00f2a nh\u00e3, \u00eam \u00e1i, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ed1ng th\u01b0 th\u00e1i vui v\u1ebb, kh\u00f4ng bu\u1ed3n b\u00e3 lo s\u1ee3. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u: Hi\u1ebfu, Ngh\u0129a, Trung, T\u00edn, c\u0169ng \u0111\u1ec1u do \u0111\u00f3 m\u00e0 ra c\u1ea3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>4.<\/strong>&nbsp;<strong>H\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o t\u00f3m g\u1ecdn trong 3 \u0111i\u1ec1u sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>S\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn v\u1eadn m\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o l\u00fd trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>L\u1ec5 Nh\u1ea1c trong vi\u1ec7c t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, Qu\u1ec9 Th\u1ea7n v\u00e0 T\u1ed5 Ti\u00ean.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u0103n b\u1ea3n x\u00e1c \u0111\u1ecbnh Nh\u00e2n sinh quan v\u00e0 V\u0169 tr\u1ee5 quan&nbsp; c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n t\u00f4n gi\u00e1o. Do \u0111\u00f3, ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, ch\u1ec9 l\u00e0 Nho h\u1ecdc, nh\u01b0ng sau th\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, Nho h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u00e0i ho\u00e0n ch\u1ec9nh, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o h\u1eb3n hoi, g\u1ecdi l\u00e0 Nho gi\u00e1o, gi\u1ed1ng nh\u01b0 Ph\u1eadt gi\u00e1o, L\u00e3o gi\u00e1o, hay Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n t\u00f4n gi\u00e1o, h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m 2 ph\u1ea7n r\u00f5 r\u1ec7t:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211;<\/em>&nbsp;<em>H\u1ea1 h\u1ecdc.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211;<\/em>&nbsp;<em>Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1.&nbsp;H\u1ea1 h\u1ecdc<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u1ea1 h\u1ecdc l\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1ea1 th\u1eeba, l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u1eeba, l\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch thi\u1ebft th\u1ef1c.&nbsp;Ch\u1ee7 y\u1ebfu&nbsp;H\u1ea1 h\u1ecdc l\u00e0 d\u1ea1y v\u1ec1 Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o. Kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0o d\u1ea1y v\u1ec1 Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o m\u1ed9t c\u00e1ch k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc b\u1eb1ng Nho gi\u00e1o. Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Qu\u00e2n t\u1eed, Ti\u1ec3u nh\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Tu th\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; C\u00f4ng b\u00ecnh, B\u00e1c \u00e1i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;Tam C\u01b0\u01a1ng, Ng\u0169 Th\u01b0\u1eddng, Tam T\u00f2ng, T\u1ee9 \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;L\u1ec5 Nh\u1ea1c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;Ch\u00ednh danh \u0111\u1ecbnh ph\u1eadn.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1.1. Qu\u00e2n t\u1eed&nbsp; &#8211; Ti\u1ec3u nh\u00e2n<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o chia nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0m 2 h\u1ea1ng: Qu\u00e2n t\u1eed v\u00e0 Ti\u1ec3u nh\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211;&nbsp;Qu\u00e2n t\u1eed&nbsp;<\/em>&nbsp;l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh ho\u00e0n to\u00e0n, nh\u00e2n ph\u1ea9m cao qu\u00ed, ch\u0103m lo \u0110\u1ea1o Th\u00e1nh Hi\u1ec1n \u0111\u1ec3 s\u1eeda m\u00ecnh, d\u1eabu ngh\u00e8o kh\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i \u0111\u1ea1o.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Ti\u1ec3u nh\u00e2n&nbsp;<\/em>th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed h\u00e8n h\u1ea1, tham danh c\u1ea7u l\u1ee3i, mi\u1ec7ng n\u00f3i nh\u00e2n ngh\u0129a m\u00e0 trong l\u00f2ng t\u00ednh chuy\u1ec7n b\u1ea5t nh\u00e2n, d\u00f9 gi\u00e0u c\u00f3 nh\u01b0ng tinh th\u1ea7n v\u1eabn \u0111\u00ea ti\u1ec7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Qu\u00e2n t\u1eed&nbsp; bao gi\u1edd c\u0169ng t\u00f2ng Thi\u00ean l\u00fd, cho n\u00ean t\u00e2m t\u00ednh quang minh, th\u00edch l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a, c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng cao th\u01b0\u1ee3ng; k\u1ebb Ti\u1ec3u nh\u00e2n bao gi\u1edd c\u0169ng theo nh\u00e2n d\u1ee5c, ch\u00ed kh\u00ed th\u1ea5p th\u1ecfi, n\u00ean lu\u00f4n lu\u00f4n b\u1ecb v\u1eadt d\u1ee5c khi\u1ebfn sai, ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00e1i l\u1ee3i ri\u00eang cho m\u00ecnh, c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam h\u00e8n h\u1ea1.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Qu\u00e2n t\u1eed th\u00ec trung dung v\u00ec hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u1ea5p c\u00e1i cao, Ti\u1ec3u nh\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3n trung dung v\u00ec ch\u1ec9 bi\u1ebft t\u01b0 l\u1ee3i.&nbsp;Qu\u00e2n t\u1eed&nbsp; ch\u1ec9 c\u1ea7u \u1edf m\u00ecnh, n\u00ean c\u00e1i \u0111\u1ee9c c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e1ng th\u00eam; Ti\u1ec3u nh\u00e2n th\u00ec mong c\u1ea7u \u1edf ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean c\u00e1i l\u00f2ng d\u1ee5c c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng bu\u00f4ng x\u1ed5ng th\u00eam ra.&nbsp;H\u1ecdc l\u00e0m Qu\u00e2n t\u1eed th\u00ec ph\u1ea3i th\u00e0nh th\u1eadt, kh\u00f4ng bao gi\u1edd t\u1ef1 d\u1ed1i m\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m h\u1ea1i c\u00e1i bi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Mu\u1ed1n h\u1ecdc cho \u0111\u1ea1t c\u00e1i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Qu\u00e2n t\u1eed th\u00ec ph\u1ea3i theo \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed d\u1ea1y:&nbsp;<em>\u201cD\u1ed1c l\u00f2ng tin, ham s\u1ef1 h\u1ecdc, gi\u1eef cho v\u1eefng, d\u1eabu ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, l\u00e0m cho c\u00e1i \u0110\u1ea1o hay h\u01a1n l\u00ean. Kh\u00f4ng v\u00e0o n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nguy, kh\u00f4ng \u1edf n\u01b0\u1edbc c\u00f3 lo\u1ea1n. \u0110\u1eddi c\u00f3 \u0110\u1ea1o th\u00ec ra l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c, \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0110\u1ea1o th\u00ec \u1ea9n m\u00e0 s\u1eeda m\u00ecnh. N\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0110\u1ea1o m\u00e0 m\u00ecnh ngh\u00e8o v\u00e0 h\u00e8n l\u00e0 x\u1ea5u h\u1ed5; n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0110\u1ea1o m\u00e0 m\u00ecnh gi\u00e0u v\u00e0 sang l\u00e0 x\u1ea5u h\u1ed5.\u201d<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1.2. Tu th\u00e2n<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Qu\u00e2n t\u1eed c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecdc h\u1ecfi lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ec3 bi\u1ebft m\u00e0 s\u1eeda m\u00ecnh. Mu\u1ed1n s\u1eeda m\u00ecnh (Tu th\u00e2n), tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00e1i T\u00e2m cho ch\u00ednh, c\u00e1i \u00dd cho th\u00e0nh, r\u1ed3i m\u1edbi C\u00e1ch V\u1eadt, Tr\u00ed Tri \u0111\u01b0\u1ee3c. Do \u0111\u00f3, Nho gi\u00e1o \u0111\u01b0a ra&nbsp;<em>B\u00e1t \u0110i\u1ec1u M\u1ee5c,<\/em>&nbsp;t\u1ee9c l\u00e0 8 b\u01b0\u1edbc th\u1ef1c h\u00e0nh theo th\u1ee9 t\u1ef1 sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>C\u00e1ch v\u1eadt:<\/em>&nbsp;C\u00e1ch ly s\u1ef1 v\u1eadt \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t cho r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Tr\u00ed tri:<\/em>&nbsp;Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u1eadn g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a s\u1ef1 v\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Th\u00e0nh \u00fd:<\/em>&nbsp;R\u00e8n luy\u1ec7n \u00fd ch\u00ed th\u00e0nh th\u1eadt d\u0169ng m\u00e3nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Ch\u00ednh t\u00e2m:<\/em>&nbsp;Thanh l\u1ecdc t\u00e2m h\u1ed3n tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 \u00f4 nhi\u1ec5m c\u1ee7a v\u1eadt d\u1ee5c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Tu th\u00e2n:<\/em>&nbsp;S\u1eeda \u0111\u1ed5i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u sai l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;T<em>\u1ec1 gia:<\/em>&nbsp;S\u1eafp \u0111\u1eb7t c\u00e1c vi\u1ec7c gia \u0111\u00ecnh cho \u0111\u00fang ph\u00e9p.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>Tr\u1ecb qu\u1ed1c:<\/em>&nbsp;Cai tr\u1ecb d\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u00e2n ch\u00ednh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<em>B\u00ecnh Thi\u00ean h\u1ea1:<\/em>&nbsp;\u0110em l\u1ea1i thanh b\u00ecnh v\u00e0 h\u1ea1nh ph\u00fac cho to\u00e0n d\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1.3. Tam C\u01b0\u01a1ng &#8211; Ng\u0169 Th\u01b0\u1eddng &#8211; Tam T\u00f2ng &#8211; T\u1ee9 \u0110\u1ee9c<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed d\u1ea1y v\u1ec1 Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o :<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+ Nam th\u00ec gi\u1eef Tam C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ng\u0169 Th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+ N\u1eef&nbsp; th\u00ec&nbsp; gi\u1eef&nbsp; Tam T\u00f2ng v\u00e0 T\u1ee9 \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>&#8211;<\/strong>&nbsp;<strong>Tam C\u01b0\u01a1ng:<\/strong>&nbsp;Ba Gi\u1ec1ng m\u1ed1i g\u1ed3m: Qu\u00e2n th\u1ea7n c\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ee5 t\u1eed c\u01b0\u01a1ng, Phu th\u00ea c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Qu\u00e2n th\u1ea7n c\u01b0\u01a1ng:&nbsp;<\/em>Quan h\u1ec7&nbsp;vua t\u00f4i, t\u1ee9c l\u00e0 Trung: Trung v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, trung v\u1edbi d\u00e2n. Kh\u00f4ng n\u00ean quan ni\u1ec7m h\u1eb9p h\u00f2i l\u00e0 trung v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n \u00f4ng vua hay m\u1ed9t d\u00f2ng h\u1ecd vua, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ngu trung. Ch\u1ec9 trung v\u1edbi vua khi n\u00e0o g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb vua s\u00e1ng su\u1ed1t (Qu\u00e2n minh th\u1ea7n trung), ch\u00faa Th\u00e1nh t\u00f4i hi\u1ec1n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Ph\u1ee5 t\u1eed c\u01b0\u01a1ng:&nbsp;<\/em>Quan h\u1ec7&nbsp;cha con, cha m\u1eb9 ph\u1ea3i hi\u1ec1n, h\u1ebft d\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng con v\u00e0 con ph\u1ea3i hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi cha m\u1eb9.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Phu th\u00ea c\u01b0\u01a1ng:&nbsp;<\/em>Quan h\u1ec7&nbsp;v\u1ee3 ch\u1ed3ng. Ngh\u0129a l\u00e0:&nbsp;<em>xu\u1ea5t gi\u00e1 t\u00f2ng phu, phu t\u1eed t\u00f2ng t\u1eed<\/em>. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef khi \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng th\u00ec ph\u1ee5ng s\u1ef1 ch\u1ed3ng, khi ch\u1ed3ng ch\u1ebft th\u00ec \u1edf v\u1eady&nbsp; nu\u00f4i con m\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft h\u1ea1nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>&#8211;<\/strong>&nbsp;&nbsp;<strong>Ng\u0169 Th\u01b0\u1eddng:<\/strong>&nbsp;N\u0103m \u0111i\u1ec1u th\u01b0\u1eddng c\u00f3: Nh\u00e2n, Ngh\u0129a, L\u1ec5, Tr\u00ed, T\u00edn.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Nh\u00e2n:&nbsp;<\/em>L\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi m\u1ebfn v\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Ngh\u0129a:<\/em>&nbsp;Vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i x\u1eed theo l\u1ebd ph\u1ea3i, bi\u1ebft \u0111\u1ec1n \u01a1n \u0111\u00e1p ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ L\u1ec5:<\/em>&nbsp;Th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh v\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 trong \u00fd ngh\u0129, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Tr\u00ed:<\/em>&nbsp;S\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e1ng su\u1ed1t, ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ea3i qu\u1ea5y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ T\u00edn:<\/em>&nbsp;Kh\u00f4ng gian d\u1ed1i, g\u1ea1t g\u1eabm.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>&#8211; Tam T\u00f2ng:&nbsp;<\/strong>Ba \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i theo c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef: T\u1ea1i gia t\u00f2ng ph\u1ee5, Xu\u1ea5t gi\u00e1 t\u00f2ng phu, Phu t\u1eed t\u00f2ng t\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ T\u1ea1i gia t\u00f2ng ph\u1ee5:&nbsp;<\/em>\u1ede nh\u00e0 th\u00ec nghe theo l\u1eddi c\u1ee7a cha m\u1eb9.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Xu\u1ea5t gi\u00e1 t\u00f2ng phu:<\/em>&nbsp;C\u00f3 ch\u1ed3ng th\u00ec ph\u1ea3i t\u00f2ng theo ch\u1ed3ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Phu t\u1eed t\u00f2ng t\u1eed:<\/em>&nbsp;Ch\u1ed3ng ch\u1ebft th\u00ec \u1edf v\u1eady nu\u00f4i con cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng n\u00ean t\u00e1i gi\u00e1.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>&#8211;<\/strong>&nbsp;<strong>T\u1ee9 \u0110\u1ee9c:&nbsp;<\/strong>B\u1ed1n \u0110\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef: C\u00f4ng, Dung, Ng\u00f4n, H\u1ea1nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ C\u00f4ng:&nbsp;<\/em>Ch\u0103m lo l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Dung:<\/em>&nbsp;Ch\u0103m s\u00f3c th\u00e2n th\u1ec3 cho t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, s\u1ea1ch s\u1ebd.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ Ng\u00f4n:<\/em>&nbsp;L\u1eddi n\u00f3i d\u1ecbu d\u00e0ng, \u0111oan ch\u00ednh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>+ H\u1ea1nh:<\/em>&nbsp;Ngay th\u1eb3ng, nh\u00e2n \u00e1i trong m\u1ecdi vi\u1ec7c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1.4.<\/strong>&nbsp;<strong>C\u00f4ng b\u1eb1ng &#8211; B\u00e1c \u00e1i<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta sinh ra \u1edf \u0111\u1eddi, ai c\u0169ng b\u1ea9m th\u1ee5 c\u00e1i L\u00fd v\u00e0 Kh\u00ed c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t nh\u01b0 nhau, n\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu m\u1ec7nh Tr\u1eddi nh\u01b0 nhau. Nh\u01b0 v\u1eady, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u00e0 l\u00e0 anh em v\u1edbi nhau.&nbsp;M\u1ed9t h\u00f4m, T\u1eed C\u1ed1ng h\u1ecfi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed:&nbsp;C\u00f3 l\u1eddi n\u00e0o kh\u1ea3 d\u0129 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c chung th\u00e2n kh\u00f4ng?&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e1p:&nbsp;<em>K\u1ef3 th\u1ee9 h\u1ed3! K\u1ef7 s\u1edf b\u1ea5t d\u1ee5c v\u1eadt thi \u01b0 nh\u00e2n.<\/em>&nbsp;(Ch\u1eef Th\u1ee9 ch\u0103ng! \u0110i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec \u0111\u1eebng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi.) \u0110\u00f3 l\u00e0 C\u00f4ng b\u00ecnh v\u00e0 B\u00e1c \u00e1i. N\u00f3 n\u1eb1m trong c\u00e1i \u0110\u1ea1o Nh\u1ea5t Qu\u00e1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed: \u0110\u1ea1o Nh\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1.5.<\/strong>&nbsp;<strong>L\u1ec5 Nh\u1ea1c<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>&#8211;&nbsp;L\u1ec5<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o d\u00f9ng L\u1ec5 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1eadp qu\u00e1n L\u1ec5 Ngh\u0129a, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n suy ngh\u0129.&nbsp;D\u00f9ng L\u1ec5 c\u00f3 c\u00e1i hay l\u00e0 ng\u0103n c\u1ea3n nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u kh\u00f4ng&nbsp; cho&nbsp; x\u1ea3y ra, c\u00f2n d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb nh\u1eefng c\u00e1i x\u1ea5u \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra. Do \u0111\u00f3, Th\u00e1nh nh\u00e2n tr\u1ecdng L\u1ec5 ch\u1edb kh\u00f4ng tr\u1ecdng H\u00ecnh ph\u1ea1t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u1eef L\u1ec5, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean d\u00f9ng v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c c\u00fang t\u1ebf c\u1ea7u Th\u1ea7n linh ban ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00fang t\u1ebf T\u1ed5 ti\u00ean. Sau \u0111\u00f3, ch\u1eef L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng r\u1ed9ng ra bao g\u1ed3m nh\u1eefng ph\u00e9p t\u1eafc ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi phong t\u1ee5c v\u00e0 t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang trong vi\u1ec7c Quan, H\u00f4n, Tang, T\u1ebf. Sau n\u1eefa, ch\u1eef L\u1ec5 c\u00f2n c\u00f3 ngh\u0129a th\u1eadt r\u1ed9ng, g\u1ed3m c\u1ea3 c\u00e1i quy\u1ec1n b\u00ednh c\u1ee7a vua v\u00e0 c\u00e1ch ti\u1ebft ch\u1ebf c\u00e1c h\u00e0nh vi c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang cho th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1i l\u1ebd t\u1ef1&nbsp; nhi\u00ean c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t.&nbsp;Cho n\u00ean Kinh L\u1ec5 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o n\u00f3i r\u1eb1ng:&nbsp;<em>\u201cL\u1ec5 gi\u1ea3, Thi\u00ean chi t\u1ef1.\u201d&nbsp;<\/em>Ngh\u0129a l\u00e0: L\u1ec5 l\u00e0 c\u00e1i tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a Tr\u1eddi. Do \u0111\u00f3, Nho gi\u00e1o r\u1ea5t ch\u00fa tr\u1ecdng v\u1ec1 L\u1ec5, v\u00e0 d\u00f9ng L\u1ec5 v\u00e0o 4 m\u1ee5c \u0111\u00edch :<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>+ D\u00f9ng L\u1ec5 \u0111\u1ec3 h\u00e0m d\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>D\u00f9ng L\u1ec5 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c trang nghi\u00eam, d\u1ea7n d\u1ea7n bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1eadp qu\u00e1n t\u1ed1t, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft.&nbsp;V\u1eady nh\u1edd L\u1ec5 m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u01a1i d\u1eady nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m t\u1ed1t \u0111\u1eb9p cao th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+<strong><em>&nbsp;D\u00f9ng L\u1ec5 \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o Trung Dung<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u00f4ng cho th\u00e1i qu\u00e1, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng cho b\u1ea5t c\u1eadp. Nh\u1edd v\u1eady, th\u1ec3 x\u00e1c v\u00e0 tinh th\u1ea7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng su\u1ed1t v\u00e0 ch\u1eebng m\u1ef1c.&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; b\u1ea3o th\u1ea7y Nhan Uy\u00ean (Nhan H\u1ed3i) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1o Nh\u00e2n h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 v\u00ec do L\u1ec5.&nbsp;<em>\u201cPhi L\u1ec5 v\u1eadt th\u1ecb, phi L\u1ec5 v\u1eadt th\u00ednh, phi L\u1ec5 v\u1eadt ng\u00f4n, phi L\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ed9ng.\u201d&nbsp;<\/em>Ngh\u0129a l\u00e0 : Kh\u00f4ng ph\u1ea3i L\u1ec5 th\u00ec ch\u1edb nh\u00ecn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i L\u1ec5 th\u00ec ch\u1edb nghe, kh\u00f4ng ph\u1ea3i L\u1ec5 th\u00ec \u0111\u1eebng n\u00f3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i L\u1ec5 th\u00ec ch\u1edb l\u00e0m.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+<strong><em>&nbsp;D\u00f9ng L\u1ec5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i, t\u00ecnh th\u00e2n s\u01a1, v\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ph\u00e2n minh<\/em><\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1edd L\u1ec5 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi s\u01a1, k\u1ebb nh\u1ecf ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn, v\u00ec L\u1ec5 qui \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 \u0111\u1ed1i x\u1eed kh\u00e1c nhau m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u1ec7t. Do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 hi\u1ec1m nghi, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i.&nbsp;Nh\u1edd L\u1ec5 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i Ch\u00ednh danh. C\u00f3 Ch\u00ednh danh&nbsp; m\u1edbi \u0111\u1ecbnh c\u00e1i ph\u1eadn cho th\u00edch h\u1ee3p. Do \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 t\u00f4n ti tr\u1eadt t\u1ef1, ph\u00e9p t\u1eafc lu\u00e2n l\u00fd, t\u1eeb gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i, t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1eadt t\u1ef1&nbsp; th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+<strong><em>&nbsp;D\u00f9ng L\u1ec5 \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf l\u00f2ng d\u1ee5c&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>D\u1ee5c v\u1ecdng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f9ng v\u00e0 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa m\u00e3n. N\u1ebfu kh\u00f4ng d\u00f9ng L\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf gi\u1ea3m, t\u1ea5t d\u1ee5c v\u1ecdng s\u1ebd l\u00e0m con ng\u01b0\u1eddi h\u01b0&nbsp; h\u1ecfng. D\u00f9ng&nbsp; L\u1ec5&nbsp; \u0111\u1ec3 ch\u1ebf gi\u1ea3m m\u00e0 c\u00f2n h\u01b0\u1edbng d\u1eabn d\u1ee5c v\u1ecdng v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng cao th\u01b0\u1ee3ng n\u1eefa.&nbsp;L\u1ec5 v\u00e0 Ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 h\u01b0 h\u1ecfng v\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng L\u1ec5 c\u00f3 \u01b0u \u0111i\u1ec3m l\u00e0 n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u1ea3y ra; c\u00f2n d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra r\u1ed3i. Ph\u00e1p lu\u1eadt, tuy ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t ra, nh\u01b0ng d\u00f9ng s\u1ef1 gi\u00e1o h\u00f3a v\u1ec1 l\u1ec5 m\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba&nbsp; s\u1ef1 ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec&nbsp; m\u1edbi \u01b0u vi\u1ec7t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1eef L\u1ec5 trong ngh\u0129a r\u1ed9ng c\u00f3 bao h\u00e0m t\u00ednh ch\u1ea5t ph\u00e1p lu\u1eadt. Nh\u01b0ng L\u1ec5 ch\u00fa tr\u1ecdng v\u1ec1 m\u1eb7t gi\u00e1o h\u00f3a v\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba s\u1ef1 h\u01b0 h\u1ecfng; c\u00f2n lu\u1eadt ph\u00e1p th\u00ec ch\u00fa tr\u1ecdng s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u01b0 h\u1ecfng v\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i.&nbsp;L\u1ec5 th\u00ec d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi ta n\u00ean l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec, v\u00e0 t\u1ea1i sao nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f2n ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec c\u1ea5m kh\u00f4ng cho l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y vi\u1ec7c n\u1ecd, m\u00e0 h\u1ec5 vi ph\u1ea1m th\u00ec b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tr\u00e1i L\u1ec5 th\u00ec b\u1ecb ch\u00ea c\u01b0\u1eddi, c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch tr\u1eebng ph\u1ea1t v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n&nbsp; tinh th\u1ea7n; ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t v\u1ec1&nbsp; th\u1ec3 x\u00e1c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>&#8211; &nbsp;Nh\u1ea1c<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1ea1c l\u00e0 s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p c\u00e1c th\u1ee9 \u00e2m thanh m\u00e0 t\u1ea1o th\u00e0nh, th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 rung c\u1ea3m c\u1ee7a l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi&nbsp; \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc ngo\u1ea1i v\u1eadt. Hay n\u00f3i kh\u00e1c \u0111i, ch\u00ednh s\u1ef1 rung \u0111\u1ed9ng trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi&nbsp; m\u1edbi t\u1ea1o th\u00e0nh ti\u1ebfng nh\u1ea1c.&nbsp;Nh\u1ea1c c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c quan tr\u1ecdng&nbsp;n\u00ean b\u1eadc \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u1eddi x\u01b0a nh\u01b0 vua Thu\u1ea5n d\u00f9ng Nh\u1ea1c \u0111\u1ec3 c\u1ea3m h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang, khi\u1ebfn d\u00e2n tr\u1edf n\u00ean l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n.&nbsp;S\u00e1ch Nh\u1ea1c c\u00f3 vi\u1ebft r\u1eb1ng:&nbsp;<em>\u201cNh\u1ea1c l\u00e0 c\u00e1i vui c\u1ee7a Th\u00e1nh nh\u00e2n, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn cho l\u00f2ng d\u00e2n tr\u1edf n\u00ean t\u1ed1t l\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t s\u00e2u v\u00e0 l\u00e0m phong t\u1ee5c d\u1eddi \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. Cho n\u00ean Ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng&nbsp; m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra vi\u1ec7c d\u1ea1y Nh\u1ea1c.\u201d<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1ea1c c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00e1i \u0111\u1ea1o Trung Dung, d\u1eabu vui c\u00e1ch m\u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ea5t c\u00e1i ch\u00ednh, m\u00e0 bu\u1ed3n c\u00e1ch m\u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ea5t c\u00e1i h\u00f2a. Nh\u01b0 th\u1ebf, Nh\u1ea1c&nbsp; m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.3<em>.3. S\u1ef1 ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u1ee7a NH\u1ea0C v\u00e0 L\u1ec4&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/strong><strong><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1ea1c v\u00e0 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1i ch\u1ee7 \u0111\u00edch chung l\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u00e2m t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi cho ngay ch\u00ednh, b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng t\u00ecnh c\u1ea3m cho thu\u1ea7n h\u1eadu, nh\u01b0ng&nbsp; m\u1ed7i b\u00ean c\u00f3 c\u00e1ch th\u1ee9c ri\u00eang bi\u1ec7t. L\u1ec5 c\u1ed1t \u1edf s\u1ef1 cung k\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho tr\u1eadt t\u1ef1 ph\u00e2n minh, Nh\u1ea1c c\u1ed1t \u1edf s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a khi\u1ebfn cho t\u00e2m t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tao nh\u00e3.&nbsp;V\u1eady n\u00ean&nbsp; c\u00f3 L\u1ec5 ph\u1ea3i c\u00f3 Nh\u1ea1c, c\u00f3 Nh\u1ea1c ph\u1ea3i c\u00f3 L\u1ec5, \u0111\u1ec3 cho c\u00e1i n\u00e0y b\u1ed5 khuy\u1ebft cho c\u00e1i kia th\u00ec&nbsp; m\u1edbi t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a t\u1ed1t \u0111\u1eb9p v\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1&nbsp; \u1ed5n \u0111\u1ecbnh trong x\u00e3 h\u1ed9i.&nbsp;Nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; l\u1ea1i n\u00f3i: \u201c<em>Nh\u00e2n nhi b\u1ea5t nh\u00e2n nh\u01b0 L\u1ec5 h\u00e0?&nbsp;Nh\u00e2n nhi b\u1ea5t nh\u00e2n nh\u01b0 Nh\u1ea1c h\u00e0?<\/em>&nbsp;\u201cNgh\u0129a l\u00e0:&nbsp;Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u00e2n \u0111\u1ee9c th\u00ec l\u00e0m sao d\u00f9ng L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c? Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u00e2n \u0111\u1ee9c th\u00ec l\u00e0m sao d\u00f9ng Nh\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f2n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng nghi\u00eang v\u1ec1 b\u00ean L\u1ec5, c\u0169ng kh\u00f4ng nghi\u00eang v\u1ec1 b\u00ean Nh\u1ea1c:&nbsp;<em>\u201cNh\u1ea1c th\u1eafng h\u00f3a b\u1eeba b\u00e3i, L\u1ec5 th\u1eafng h\u00f3a chia l\u00eca. Khi\u1ebfn th\u00edch h\u1ee3p t\u00ednh t\u00ecnh, ph\u1ee5c s\u1ee9c v\u00e0 dung m\u1ea1o l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u1ec5 Nh\u1ea1c\u201d.&nbsp;<\/em>L\u1ec5 Nh\u1ea1c c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu trong \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1eb7t ngang h\u00e0ng v\u1edbi H\u00e0nh ch\u00ednh v\u00e0 H\u00ecnh ph\u00e1p.&nbsp;<em>\u201c L\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o \u00fd ch\u00ed, Nh\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a thanh \u00e2m, H\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, H\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba t\u1ed9i \u00e1c. L\u1ec5, Nh\u1ea1c, H\u00e0nh ch\u00ednh, H\u00ecnh ph\u00e1p, c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 m\u1ed9t, t\u1ee9c l\u00e0 th\u1ed1ng nh\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t n\u1ec1n th\u1ea1nh tr\u1ecb.\u201d<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00dd c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; v\u00e0 c\u00e1c b\u1eadc Th\u00e1nh x\u01b0a d\u00f9ng L\u1ec5 Nh\u1ea1c cao si\u00eau nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u01b0ng l\u1ea7n l\u1ea7n, t\u1eeb \u0111\u1eddi n\u1ecd truy\u1ec1n qua \u0111\u1eddi kia, Nh\u1ea1c v\u00e0 L\u1ec5 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i theo t\u00ecnh \u0111\u1eddi v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean sai h\u1ebft.&nbsp;L\u1ec5 th\u00ec bi\u1ebfn ra th\u00eam phi\u1ec1n to\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 K\u00ednh l\u00e0m g\u1ed1c, Nh\u1ea1c th\u00ec bi\u1ebfn ra \u0111\u1ee7 th\u1ee9 \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 H\u00f2a l\u00e0m g\u1ed1c. Con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u1ea1c v\u00e0 L\u1ec5 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0 k\u1ec1m ch\u1ebf n\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u1ee5c v\u1ecdng v\u1eadt ch\u1ea5t l\u00f4i cu\u1ed1n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ea5p h\u00e8n, \u0111ang ti\u1ebfn v\u00e0o h\u1ed1 s\u00e2u v\u1ef1c th\u1eb3m.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1.6.<\/strong>&nbsp;<strong>Ch\u00ednh danh \u0110\u1ecbnh ph\u1eadn<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>\u201cDanh b\u1ea5t ch\u00ednh t\u1eafc ng\u00f4n b\u1ea5t thu\u1eadn, ng\u00f4n b\u1ea5t thu\u1eadn t\u1eafc s\u1ef1 b\u1ea5t th\u00e0nh.\u201d<\/em>&nbsp; Ngh\u0129a l\u00e0: Danh kh\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng xu\u00f4i, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng xu\u00f4i th\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh.&nbsp;Danh \u0111\u00e3 ch\u00ednh th\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee7a vi\u1ec7c \u1ea5y, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u00e0 thuy\u1ebft kh\u00f4ng che khu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n l\u00fd.&nbsp;Danh v\u00e0 Ph\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u00ec&nbsp; m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb v\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn ch\u00ednh \u0111\u00e1ng c\u1ee7a m\u00ecnh, tr\u1eadt t\u1ef1&nbsp; ph\u00e2n minh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&nbsp;<strong>4.2.<\/strong>&nbsp;&nbsp;<strong><em>Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0110\u1ea1i th\u1eeba hay Th\u01b0\u1ee3ng th\u1eeba,&nbsp;L\u00e0 quan ni\u1ec7m v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi quan c\u1ee7a Nho gi\u00e1o, r\u1ea5t uy\u00ean \u00e1o cao vi\u1ec5n m\u00e0 \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u n\u00f3i r\u00f5 trong Kinh D\u1ecbch (s\u00e1ch c\u0103n b\u1ea3n&nbsp; v\u1ec1 tri\u1ebft&nbsp;L\u00fd c\u1ee7a Nho gi\u00e1o) v\u00e0 trong s\u00e1ch Trung Dung (s\u00e1ch Tri\u1ebft h\u1ecdc b\u00e0n v\u1ec1 Thi\u00ean \u0111\u1ea1o v\u00e0 Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o r\u1ea5t s\u00e2u xa).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec3m ti\u00eau bi\u1ec3u:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;Th\u00e1i c\u1ef1c v\u00e0 s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a Thi\u00ean l\u00fd.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;Thi\u00ean m\u1ec7nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;Qu\u1ec9 Th\u1ea7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;H\u1ed3n ph\u00e1ch.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;\u0110\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>4.2.1.&nbsp;Th\u00e1i c\u1ef1c v\u00e0 s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a Thi\u00ean l\u00fd<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Nho gi\u00e1o v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi quan (s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt) \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n t\u1ea3 nh\u01b0 sau:&nbsp;Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a V\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ed1i m\u1edd m\u1ecbt h\u1ed7n \u0111\u1ed9n. Trong c\u00e1i H\u1ed7n \u0111\u1ed9n \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i L\u00fd r\u1ea5t linh di\u1ec7u c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e1i C\u1ef1c. Song Th\u00e1i C\u1ef1c huy\u1ec1n b\u00ed v\u00f4 c\u00f9ng, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng khi xem x\u00e9t s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u0111\u1ed9ng v\u00e0 t\u1ecbnh c\u1ee7a Th\u00e1i C\u1ef1c. \u0110\u1ed9ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, t\u1ecbnh l\u00e0 \u00c2m. D\u01b0\u01a1ng l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ef1c \u0111\u1ed9 l\u1ea1i bi\u1ebfn ra \u00c2m; \u00c2m l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ef1c \u0111\u1ed9 l\u1ea1i bi\u1ebfn ra D\u01b0\u01a1ng. Hai c\u00e1i \u00c2m D\u01b0\u01a1ng \u1ea5y c\u1ee9 xoay chuy\u1ec3n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i, \u0111i\u1ec1u h\u00f2a nhau m\u00e0 bi\u1ebfn h\u00f3a sinh ra Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3m c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a Kinh D\u1ecbch, b\u1edfi v\u00ec D\u1ecbch l\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. Trong Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, xoay chuy\u1ec3n, l\u01b0u h\u00e0nh kh\u1eafp n\u01a1i, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u ph\u00e1t sinh t\u1eeb m\u1ed9t L\u00fd duy nh\u1ea5t l\u00e0 Th\u00e1i C\u1ef1c. Ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00e1i C\u1ef1c l\u00e0&nbsp;<em>tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i<\/em>, c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0&nbsp;<em>t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i.&nbsp;<\/em>Do \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u1ea5y ch\u1ee7 ngh\u0129a \u201c<em>Thi\u00ean \u0110\u1ecba v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3<\/em>&nbsp;\u201c l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n cho h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>4.2.2.&nbsp;Thi\u00ean m\u1ec7nh<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u1eddi l\u00e0 Ch\u1ee7 th\u1ec3 c\u1ee7a c\u1ea3 C\u00e0n kh\u00f4n V\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt n\u00ean c\u00f3 c\u00e1i s\u1ee9c m\u1ea1nh b\u00ed m\u1eadt \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a v\u00e0 xoay chuy\u1ec3n trong V\u0169 tr\u1ee5 cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a. \u0110\u00f3 l\u00e0 Thi\u00ean m\u1ec7nh, t\u1ee9c l\u00e0 M\u1ec7nh Tr\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i bi\u1ebft m\u1ec7nh Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 sinh ho\u1ea1t cho ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o. Nh\u01b0ng con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ef1 ch\u1ee7 ri\u00eang \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng ki\u1ec7n l\u1ea5y m\u00ecnh, khi\u1ebfn cho c\u00e1i t\u00e2m linh c\u1ee7a ta lu\u00f4n lu\u00f4n m\u1eabn hu\u1ec7, \u0111\u1ec3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ta l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng ph\u00f9 h\u1ee3p m\u1ec7nh Tr\u1eddi, ch\u1edb kh\u00f4ng, ch\u00fang ta c\u1ee9 h\u00e8n y\u1ebfu nhu nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee3i ch\u1edd s\u1ed1 m\u1ea1ng.&nbsp;S\u00e1ch Trung Dung vi\u1ebft:&nbsp;<em>\u201cTr\u1eddi sinh ra mu\u00f4n v\u1eadt, nh\u00e2n c\u00e1i t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a t\u1eebng v\u1eadt m\u00e0 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c th\u00eam v\u00e0o. Cho n\u00ean, v\u1eadt n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 vun \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec vun \u0111\u1eafp v\u00e0o cho t\u1ed1t l\u00ean, v\u1eadt n\u00e0o nghi\u00eang l\u1ec7ch th\u00ec l\u00e0m cho \u0111\u1ed5 n\u00e1t \u0111i\u201d.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>4.2.3. Qu\u1ec9 Th\u1ea7n<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi ta tin \u1edf Tr\u1eddi, tin \u1edf Thi\u00ean m\u1ec7nh, t\u1ea5t nhi\u00ean tin c\u00f3 Qu\u1ec9 Th\u1ea7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u1ef1 c\u00fang t\u1ebf Qu\u1ec9 Th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u00ecnh t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh, ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac ri\u00eang cho m\u00ecnh. Qu\u1ec9 Th\u1ea7n \u0111\u1ec1u s\u00e1ng su\u1ed1t v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ef1c, n\u00ean ch\u1eb3ng h\u1ec1 t\u01b0 v\u1ecb ai. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi c\u1ee9&nbsp; theo \u0111i\u1ec1u c\u00f4ng ch\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m th\u00ec \u1eaft c\u00f3 Qu\u1ec9 Th\u1ea7n ch\u1ee9ng gi\u00e1m h\u1ed9 tr\u00ec cho.&nbsp;N\u1ebfu ai b\u1ea5t nh\u00e2n b\u1ea5t ngh\u0129a, l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i \u0111\u1ea1o, ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi Tr\u1eddi, th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 c\u1ea7u nguy\u1ec7n c\u00fang t\u1ebf quanh n\u0103m c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. \u201c<em>Ho\u1ea1ch t\u1ed9i \u01b0 Thi\u00ean, v\u00f4 s\u1edf \u0111\u1ea3o \u0111ao<\/em>\u201d (Ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi Tr\u1eddi th\u00ec c\u00f2n c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u00fang ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111ang s\u1ed1ng, ch\u00fang ta tin v\u00e0 bi\u1ebft c\u00f3 Qu\u1ec9 Th\u1ea7n, nh\u01b0ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee7a Qu\u1ec9 Th\u1ea7n, cho n\u00ean ch\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i \u0111i\u1ec1u huy\u1ec5n ho\u1eb7c m\u00e0 g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed1i m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan. \u201c<em>V\u1ee5 d\u00e2n chi ngh\u0129a, k\u00ednh nhi vi\u1ec5n chi<\/em>.\u201d Ngh\u0129a l\u00e0: V\u1ee5 l\u1ea5y l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n Qu\u1ec9 Th\u1ea7n th\u00ec n\u00ean k\u00ednh tr\u1ecdng m\u00e0 xa ra.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>4.2.4.&nbsp;H\u1ed3n ph\u00e1ch<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u201c<em>Nh\u00e2n sinh h\u1eefu kh\u00ed, h\u1eefu h\u1ed3n, h\u1eefu ph\u00e1ch. Kh\u00ed, H\u1ed3n, Ph\u00e1ch h\u1ed9i chi v\u1ecb sinh<\/em>.\u201d Ngh\u0129a l\u00e0: Ng\u01b0\u1eddi sinh ra c\u00f3 Kh\u00ed, c\u00f3 H\u1ed3n, c\u00f3 Ph\u00e1ch. Kh\u00ed, H\u1ed3n, Ph\u00e1ch h\u1ed9i l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ed1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 sinh \u1eaft ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1eed. Ch\u1ebft r\u1ed3i th\u00ec h\u00e0i c\u1ed1t d\u1ea7n d\u1ea7n tan r\u00e3 v\u00e0o \u0111\u1ea5t, c\u00f2n c\u00e1i Kh\u00ed tinh anh th\u00ec l\u00ean kho\u1ea3ng kh\u00f4ng gian s\u00e1ng r\u00f5 r\u1ef1c r\u1ee1. V\u1eady, ch\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ebft, ch\u1ec9 h\u1ebft c\u00e1i h\u00ecnh h\u00e0i, c\u00f2n c\u00e1i Kh\u00ed tinh anh v\u1eabn c\u00f2n v\u00e0 \u0111i l\u00ean ch\u1ed7 s\u00e1ng r\u00f5 trong v\u0169 tr\u1ee5.&nbsp;C\u00e1i Kh\u00ed tinh anh \u1ea5y \u1edf trong con ng\u01b0\u1eddi th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2m. T\u00e2m l\u00e0 c\u00e1i th\u1ea7n minh, l\u00e0 c\u00e1i tia s\u00e1ng m\u00e0 Tr\u1eddi ph\u00fa cho con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00e1c s\u1ef1 v\u1eadt. Khi ta ch\u1ebft, c\u00e1i tia s\u00e1ng \u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u1eddi, c\u00f2n c\u00e1i th\u1ec3 x\u00e1c v\u1eadt ch\u1ea5t th\u00ec b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i \u0111i. B\u1edfi c\u00e1i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u1ea5y n\u00ean&nbsp; m\u1edbi n\u00f3i:&nbsp;<em>Sinh k\u00fd t\u1eed qui<\/em>&nbsp;(S\u1ed1ng g\u1edfi th\u00e1c v\u1ec1).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>4.2.5. \u0110\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean l\u1ebd bi\u1ebfn h\u00f3a m\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 \u0111em nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1eadp th\u00e0nh \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 d\u1ea1y thi\u00ean h\u1ea1.&nbsp;\u1ede trong c\u00e1i \u0110\u1ea1o \u1ea5y, mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u1ec1u h\u00f3a d\u1ee5c m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1i l\u1eabn nhau, c\u00e1c \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1i nhau. \u0110\u1ee9c nh\u1ecf th\u00ec ph\u00e2n minh nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y, \u0111\u1ee9c l\u1edbn th\u00ec \u0111\u00f4n h\u1eadu m\u00e0 sinh h\u00f3a v\u00f4 c\u00f9ng. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u201c<em>C\u00f4ng k\u00edch \u0110\u1ea1o kh\u00e1c ch\u1ec9 h\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i<\/em>\u201d.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 theo l\u1ebd th\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c ph\u1ea3i th\u00ec l\u00e0m, vi\u1ec7c tr\u00e1i th\u00ec b\u1ecf, c\u1ed1t gi\u1eef c\u00e1i T\u00e2m cho s\u00e1ng su\u1ed1t, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 t\u01b0 d\u1ee5c l\u00e0m cho \u00e1m mu\u1ed9i.&nbsp;\u0110\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed kh\u00f4ng l\u1ea5y vi\u1ec7c Qu\u1ec9 Th\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u m\u00ea t\u00edn, kh\u00f4ng l\u1ea5y s\u1ef1 s\u1ed1ng ch\u1ebft m\u00e0 huy\u1ec5n ho\u1eb7c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Ng\u00e0i ch\u1ec9 c\u1ed1t l\u1ea5y Nh\u00e2n, Ngh\u0129a, L\u1ec5, Tr\u00ed, T\u00edn, Trung, Hi\u1ebfu, K\u00ednh l\u00e0m \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng.&nbsp;\u0110\u1ea1o c\u1ee7a Ng\u00e0i t\u00f2ng theo Thi\u00ean l\u00fd, l\u00e0m cho s\u00e1ng c\u00e1i \u0111\u1ee9c s\u00e1ng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng m\u1eabn hu\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ed thi\u1ec7n&nbsp; m\u1edbi th\u00f4i (<em>\u0110\u1ea1i h\u1ecdc chi \u0111\u1ea1o, t\u1ea1i minh minh \u0111\u1ee9c, t\u1ea1i t\u00e2n d\u00e2n, t\u1ea1i ch\u1ec9 \u01b0 ch\u00ed thi\u1ec7n<\/em>). \u0110\u1ea1o kh\u00f4ng xa c\u00e1i b\u1ed5n t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi theo \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 cho xa c\u00e1i b\u1ed5n t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u1ea1o. (<em>\u0110\u1ea1o b\u1ea5t vi\u1ec5n nh\u00e2n, nh\u00e2n chi vi \u0110\u1ea1o nhi vi\u1ec5n nh\u00e2n, b\u1ea5t kh\u1ea3 d\u0129 vi \u0110\u1ea1o).<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, \u0110\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; d\u1ea1y r\u1ea5t k\u1ef9 v\u1ec1 Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o. Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o xong th\u00ec&nbsp; m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>5. Tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a Nho gi\u00e1o thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc. Sau \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta s\u1ebd xem quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Nho gi\u00e1o v\u1ec1 V\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 Nh\u00e2n sinh, v\u1ec1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>5.1. V\u0169 tr\u1ee5 quan c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Quan ni\u1ec7m v\u1ec1 V\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u00f5 trong Kinh D\u1ecbch, gi\u1ea3i th\u00edch V\u0169 tr\u1ee5 c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean thuy\u1ebft \u00c2m D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ng\u0169 H\u00e0nh.&nbsp;<em>\u201cD\u1ecbch h\u1eefu Th\u00e1i c\u1ef1c, th\u1ecb sinh L\u01b0\u1ee1ng Nghi, L\u01b0\u1ee1ng Nghi sinh T\u1ee9 T\u01b0\u1ee3ng, T\u1ee9 T\u01b0\u1ee3ng sinh B\u00e1t Qu\u00e1i.\u201d<\/em>&nbsp;\u0110\u1ea1o D\u1ecbch c\u00f3 Th\u00e1i C\u1ef1c, Th\u00e1i C\u1ef1c sinh ra Hai Nghi: Nghi \u00c2m v\u00e0 Nghi D\u01b0\u01a1ng; Hai Nghi sinh ra B\u1ed1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0: Th\u00e1i \u00c2m, Th\u00e1i D\u01b0\u01a1ng, Thi\u1ebfu \u00c2m, Thi\u1ebfu D\u01b0\u01a1ng; B\u1ed1n T\u01b0\u1ee3ng sinh ra T\u00e1m Qu\u1ebb l\u00e0: C\u00e0n, Kh\u1ea3m, C\u1ea5n, Ch\u1ea5n, T\u1ed1n, Ly, Kh\u00f4n, \u0110o\u00e0i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13252,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"219\" height=\"237\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13252\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13253,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"218\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13253\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjc6PW1rJLLAhWJkJQKHc8nBGYQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.thienlybuutoa.org%2FLAD%2FKinhDichVoiThienCaoDai.htm&amp;bvm=bv.115277099,d.dGo&amp;psig=AFQjCNF-eQQu6RznobtscRHye3wHdHauDg&amp;ust=1456470160327693\"><\/a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjW64XVrJLLAhUCNJQKHaGfAMgQjRwIBw&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.catholic.org.tw%2Fvntaiwan%2Fkimdinh3%2Fhung11.htm&amp;bvm=bv.115277099,d.dGo&amp;psig=AFQjCNF-eQQu6RznobtscRHye3wHdHauDg&amp;ust=1456470160327693\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u00ecnh b\u00e1t qu\u00e1i<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cTho\u1ea1t \u0111\u1ea7u ti\u00ean, V\u0169 tr\u1ee5 ra th\u1ebf n\u00e0o? C\u1ee9 nh\u01b0 nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a th\u00ec l\u00fac \u0111\u1ea7u v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ed1i m\u1edd m\u1ecbt h\u1ed7n \u0111\u1ed9n, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1eddi H\u1ed7n mang. Trong cu\u1ed9c H\u1ed7n mang \u1ea5y, c\u00f3 c\u00e1i L\u00fd v\u00f4 h\u00ecnh r\u1ea5t linh di\u1ec7u, r\u1ea5t c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n, g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e1i C\u1ef1c. Song Th\u00e1i C\u1ef1c huy\u1ec1n b\u00ed v\u00f4 c\u00f9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n th\u1ec3 c\u1ee7a L\u00fd \u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Ta tuy kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 c\u00e1i ch\u00e2n t\u00ednh v\u00e0 c\u00e1i ch\u00e2n t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a L\u00fd \u1ea5y, song ta c\u00f3 th\u1ec3 xem s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 c\u1ee7a L\u00fd \u1ea5y. C\u00e1i \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 c\u1ee7a L\u00fd \u1ea5y ph\u00e1t hi\u1ec7n ra b\u1edfi 2 c\u00e1i th\u1ec3 kh\u00e1c nhau l\u00e0: \u0110\u1ed9ng v\u00e0 T\u0129nh. \u0110\u1ed9ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, T\u0129nh l\u00e0 \u00c2m. D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1ef1c \u0111\u1ed9 th\u00ec l\u1ea1i bi\u1ebfn ra \u00c2m; \u00c2m l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ef1c \u0111\u1ed9 th\u00ec l\u1ea1i bi\u1ebfn ra D\u01b0\u01a1ng. Hai th\u1ec3 \u1ea5y c\u1ee9 theo li\u1ec1n nhau, r\u1ed3i t\u01b0\u01a1ng&nbsp; \u0111\u1ed1i \u0111i\u1ec1u h\u00f2a v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn h\u00f3a m\u00e0 sinh ra Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1eady, kh\u1edfi \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a T\u1ea1o H\u00f3a l\u00e0 do 2 c\u00e1i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u00c2m v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0110\u1ea1o Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t c\u0169ng kh\u1edfi \u0111\u1ea7u b\u1edfi s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a 2 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u1ea5y. Tr\u01b0\u1edbc 2 c\u00e1i t\u01b0\u01a1ng&nbsp; \u0111\u1ed1i \u1ea5y th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 g\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng, v\u00ec kh\u00f4ng sao m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi 2 c\u00e1i t\u01b0\u01a1ng&nbsp; \u0111\u1ed1i \u1ea5y \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra th\u00ec c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng hi\u1ec3n nhi\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d (Tr\u00edch Nho gi\u00e1o c\u1ee7a Tr\u1ea7n tr\u1ecdng Kim).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Theo quan ni\u1ec7m n\u00e0y th\u00ec \u0110\u1ea1o Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t l\u00fac \u0111\u1ea7u r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb, sau&nbsp; m\u1edbi bi\u1ebfn h\u00f3a d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u1ee9c t\u1ea1p, c\u00e0ng bi\u1ebfn h\u00f3a th\u00ec c\u00e0ng ph\u1ee9c t\u1ea1p, thi\u00ean h\u00ecnh v\u1ea1n tr\u1ea1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u201c<em>Nh\u1ea5t b\u1ed5n t\u00e1n v\u1ea1n th\u00f9<\/em>\u201d, c\u00e1i Nh\u1ea5t b\u1ed5n \u1ea5y l\u00e0 Th\u00e1i C\u1ef1c, nh\u01b0ng d\u1ea7u ph\u1ee9c t\u1ea1p \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, r\u1ed3i cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng qui v\u1ec1 m\u1ed9t, \u1ea5y l\u00e0 \u201c<em>V\u1ea1n th\u00f9 qui nh\u1ea5t b\u1ed5n<\/em>\u201d. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed cho r\u1eb1ng c\u00e1i L\u00fd Th\u00e1i C\u1ef1c r\u1ea5t huy\u1ec1n vi m\u1ea7u nhi\u1ec7m, m\u00e0 tri th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi, n\u00ean Ng\u00e0i kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng x\u00e9t t\u1edbi, m\u00e0 ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng c\u00e1i \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 c\u1ee7a n\u00f3, t\u1ee9c l\u00e0 Lu\u1eadt Bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, t\u1ee9c Lu\u1eadt D\u1ecaCH. Ng\u00e0i th\u1ea5y \u0110\u1ea1o D\u1ecbch chi ph\u1ed1i v\u1ea1n v\u1eadt, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi hi\u1ec7n th\u1ef1c.&nbsp;<em>\u201cD\u1ecbch kh\u00f4ng xa s\u1ef1 th\u1eadt, m\u00e0 \u0111\u1ea1o D\u1ecbch bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i lu\u00f4n, kh\u00f4ng \u1edf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u1ed7 n\u00e0o, l\u01b0u truy\u1ec1n kh\u1eafp c\u1ea3 v\u0169 tr\u1ee5.\u201d<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>B\u1ecf c\u00e1i b\u1ea3n th\u1ec3 m\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1i \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 c\u1ee7a L\u00fd Th\u00e1i C\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t quan ni\u1ec7m r\u1ea5t th\u1ef1c ti\u1ec5n, v\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 kh\u1edfi \u0111i\u1ec3m cho thuy\u1ebft t\u00f9y th\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ea1o Nho.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>5.2.&nbsp;Nh\u00e2n sinh quan c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 con c\u01b0ng c\u1ee7a Tr\u1eddi. S\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 vi\u1ebft: Ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t l\u00e0 cha m\u1eb9 c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt, trong v\u1ea1n v\u1eadt Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 linh h\u01a1n c\u1ea3. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u1eddi m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0&nbsp;<strong><em>d\u00e2n<\/em><\/strong>&nbsp;c\u1ee7a Tr\u1eddi, vua l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thay m\u1eb7t Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb mu\u00f4n d\u00e2n. Cho n\u00ean, trong c\u00e1c s\u00e1ch c\u1ee7a Nho gi\u00e1o, ch\u1eef&nbsp;<strong><em>d\u00e2n&nbsp;<\/em><\/strong>th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 thay cho ch\u1eef&nbsp;<em>Nh\u00e2n<\/em>&nbsp;l\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 Tr\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u1ec3. (<em>Thi\u00ean \u0110\u1ecba Nh\u00e2n \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3<\/em>.).&nbsp;\u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Th\u01b0&nbsp; c\u00f3 vi\u1ebft r\u1eb1ng: \u201cKh\u00f4ng g\u00ec tinh vi h\u01a1n kh\u00ed \u00c2m D\u01b0\u01a1ng, phong ph\u00fa h\u01a1n \u0110\u1ecba, th\u1ea7n linh h\u01a1n Thi\u00ean, c\u00e1i tinh c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u0111\u1ec3 sinh ra mu\u00f4n v\u1eadt kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 qu\u00ed h\u01a1n Ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn l\u1ea5y m\u1ec7nh Tr\u1eddi, cho n\u00ean si\u00eau nhi\u00ean h\u01a1n mu\u00f4n v\u1eadt. Mu\u00f4n v\u1eadt lo s\u1ee3 tai v\u1ea1 v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng nh\u00e2n ngh\u0129a, ch\u1ec9 ri\u00eang c\u00f3 Ng\u01b0\u1eddi&nbsp; m\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n ngh\u0129a. Mu\u00f4n v\u1eadt lo s\u1ee3 tai v\u1ea1 n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u00e1nh vai v\u1edbi Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, ch\u1ec9 ri\u00eang con Ngu\u1eddi&nbsp; m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1nh vai v\u1edbi Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 360 ti\u1ebft s\u00e1nh v\u1edbi s\u1ed1 Tr\u1eddi, h\u00ecnh th\u1ec3 x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt s\u00e1nh v\u1edbi \u0110\u1ea5t. \u1ede tr\u00ean c\u00f3 tai m\u1eaft th\u00f4ng minh, l\u00e0 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a nh\u1eadt nguy\u1ec7t. Th\u00e2n th\u1ec3 c\u00f3 c\u1eeda m\u1edf, c\u00f3 m\u1ea1ch l\u1ea1c, t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh s\u00f4ng ng\u00f2i v\u00e0 thung l\u0169ng. T\u00e2m c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng vui, m\u1eebng gi\u1eadn, c\u00f9ng lo\u1ea1i v\u1edbi Th\u1ea7n kh\u00ed.&nbsp;Mu\u00f4n v\u1eadt n\u01b0\u01a1ng d\u1ef1a l\u1ea5y kh\u00ed \u00c2m D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0111\u1ec3 sinh ho\u1ea1t, ch\u1ec9 c\u00f3 Ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i s\u00e1ng t\u1ecf r\u1ef1c r\u1ee1 v\u1edbi v\u0103n v\u1ebb c\u1ee7a Tr\u1eddi.&nbsp;Th\u1ebf n\u00ean, ph\u00e0m v\u1eadt hi\u1ec7n h\u00ecnh ra ch\u1eb3ng c\u00e1i n\u00e0o kh\u00f4ng tu\u00e2n theo m\u1ec7nh Tr\u1eddi m\u00e0 thi h\u00e0nh, \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, ch\u1ec9 ri\u00eang Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng l\u00ean tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi Tr\u1eddi n\u00ean x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi Tr\u1eddi. Cho n\u00ean, ti\u1ebfp nh\u1eadn&nbsp; \u00edt c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t th\u00ec \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, ti\u1ebfp nh\u1eadn nhi\u1ec1u c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t th\u00ec \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb ch\u00ednh \u0111\u00e1ng. \u1ede \u0111\u00e2y th\u1ea5y lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec7t l\u1eadp v\u1edbi mu\u00f4n v\u1eadt m\u00e0 tham h\u1ee3p v\u1edbi Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Cho n\u00ean, th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ea7u r\u1ed9ng m\u00e0 tr\u00f2n, t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh n\u1ed9i dung c\u1ee7a Tr\u1eddi; l\u00f4ng t\u00f3c t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh c\u00e1c v\u00ec sao; tai m\u1eaft lanh l\u1ee3i t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh m\u1eb7t tr\u0103ng m\u1eb7t tr\u1eddi; m\u0169i m\u1ed3m h\u00f4 h\u1ea5p t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng gi\u00f3 v\u00e0 kh\u00f4ng kh\u00ed; trong b\u1ee5ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn hi\u1ec3u bi\u1ebft t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh Th\u1ea7n minh, b\u1ee5ng ru\u1ed9t \u0111\u1ea7y r\u1ed5ng t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh mu\u00f4n v\u1eadt. T\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, t\u01b0\u01a1ng quan c\u1ee7a kh\u00ed \u00c2m D\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y thi\u1ebft d\u1ee5ng \u1edf th\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e2n Ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 Tr\u1eddi, t\u01b0\u01a1ng&nbsp; tham h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 Tr\u1eddi, n\u00ean c\u00f9ng li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi Tr\u1eddi b\u1eb1ng sinh m\u1ec7nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u1eddi l\u1ea5y s\u1ed1 ng\u00e0y trong m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ec3 l\u1eadp n\u00ean th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, cho n\u00ean 360 ti\u1ebft nh\u1ecf \u0111\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng&nbsp; h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 ng\u00e0y, ti\u1ebft l\u1edbn 12 ph\u1ea7n tham h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 th\u00e1ng. \u1ede trong c\u00f3 5 t\u1ea1ng tham h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 Ng\u0169 H\u00e0nh. \u1ede ngo\u00e0i c\u00f3 T\u1ee9 Chi (2 tay v\u00e0 2 ch\u00e2n) tham h\u1ee3p v\u1edbi 4 m\u00f9a. Ch\u1ee3t th\u1ea5y ch\u1ee3t m\u1edf tham h\u1ee3p v\u1edbi ng\u00e0y \u0111\u00eam, ch\u1ee3t r\u1eafn ch\u1ee3t m\u1ec1m tham h\u1ee3p v\u1edbi m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00f9a h\u1ea1. Ch\u1ee3t th\u01b0\u01a1ng \u0111au, ch\u1ee3t vui m\u1eebng tham h\u1ee3p v\u1edbi kh\u00ed \u00c2m D\u01b0\u01a1ng. T\u00e2m c\u00f3 t\u00ednh to\u00e1n suy ngh\u0129, tham h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ed9 s\u1ed1 . . .&nbsp; \u1ede \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tham h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1, \u1edf \u0111\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tham h\u1ee3p v\u1edbi lo\u00e0i. \u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t \u1edf c\u1ea3 2 b\u00ean, v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1&nbsp; tham h\u1ee3p c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi Tr\u1eddi.\u201d (Tr\u00edch trong Nh\u00e2n ph\u00f3 Thi\u00ean s\u1ed1, Ph\u1ed3n l\u1ed9, Quy\u1ec3n 13, \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Th\u01b0).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Cho n\u00ean Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u1ea1i Thi\u00ean \u0110\u1ecba th\u00ec Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ti\u1ec3u Thi\u00ean \u0110\u1ecba; Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u1ea1i V\u0169 tr\u1ee5 th\u00ec Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ti\u1ec3u V\u0169 tr\u1ee5. V\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n, b\u1edfi v\u00ec v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u00f2a \u0111i\u1ec7u c\u1ee7a Tam T\u00e0i (Thi\u00ean, \u0110\u1ecba, Nh\u00e2n), m\u00e0 thi\u1ebfu \u0111i m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 th\u00ec s\u1ef1 h\u00f2a \u0111i\u1ec7u kh\u00f4ng c\u00f2n.&nbsp;Tr\u1eddi v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi quan h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nhau, b\u1edfi th\u1ebf&nbsp; m\u1edbi l\u1ea5y ph\u00e9p t\u1eafc t\u1ef1 nhi\u00ean&nbsp; c\u1ee7a Tr\u1eddi l\u00e0m m\u00f4 ph\u1ea1m c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y Thi\u00ean lu\u00e2n l\u00e0m Nh\u00e2n lu\u00e2n, l\u1ea5y Thi\u00ean \u0111\u1ea1o l\u00e0m Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o.&nbsp;Nho gi\u00e1o l\u1ea5y \u00fd d\u00e2n l\u00e0m \u00fd Tr\u1eddi, s\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a Tr\u1eddi hi\u1ec7n ra \u1edf trong s\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a d\u00e2n, d\u00e2n mu\u1ed1n ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1eddi mu\u1ed1n. S\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng b\u1ecb m\u1ea5t \u0111i l\u00e0 do l\u00f2ng v\u1eadt d\u1ee5c che khu\u1ea5t,&nbsp; do \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea3m \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi Tr\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 2 ph\u1ea7n: M\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0 th\u00e2n th\u1ec3 v\u1eadt ch\u1ea5t h\u1eefu h\u00ecnh, v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00f4 h\u00ecnh ph\u00fa b\u1ea9m n\u01a1i Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t. C\u00e1i ph\u1ea7n v\u00f4 h\u00ecnh \u1ea5y l\u00e0 L\u00fd Th\u00e1i C\u1ef1c, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ea7n minh, T\u00e2m hay c\u00e1i tia s\u00e1ng linh di\u1ec7u (Linh quang).&nbsp;Khi ch\u1ebft r\u1ed3i, th\u00e2n x\u00e1c ch\u00f4n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, th\u1ed1i r\u00e3 tan n\u00e1t tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t (\u0110\u1ecba), c\u00f2n c\u00e1i ph\u1ea7n tinh anh linh di\u1ec7u th\u00ec bay l\u00ean kho\u1ea3ng kh\u00f4ng gian s\u00e1ng r\u00f5 r\u1ef1c r\u1ee1. V\u1eady ch\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ebft, ch\u1ec9 h\u1ebft c\u00e1i h\u00ecnh h\u00e0i x\u00e1c th\u1ecbt m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n c\u00e1i Kh\u00ed tinh anh t\u1ee9c l\u00e0 Tinh th\u1ea7n th\u00ec l\u1ea1i v\u1ec1 ch\u1ed7 s\u00e1ng r\u00f5 \u1edf trong v\u0169 tr\u1ee5.&nbsp;C\u00e1i ph\u1ea7n chi\u00eau minh \u1ea5y \u1edf trong ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2m. T\u00e2m l\u00e0 c\u00e1i Th\u1ea7n minh \u1edf trong v\u1ea1n v\u1eadt, l\u00e0 c\u00e1i tia s\u00e1ng linh di\u1ec7u c\u1ee7a Tr\u1eddi ph\u00fa cho ta \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u1ef1 v\u1eadt. V\u0169 tr\u1ee5 s\u1edf d\u0129 c\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi c\u00f3 tia s\u00e1ng \u1ea5y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng. V\u1ea1n v\u1eadt nh\u1edd c\u00f3 c\u00e1i tia s\u00e1ng \u1ea5y m\u00e0 bi\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 v\u00e0 bi\u1ebft c\u00f3 Tr\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 c\u00e1i ph\u1ea9m gi\u00e1 t\u00f4n qu\u00ed l\u00e0 c\u0169ng nh\u1edd b\u1edfi c\u00e1i T\u00e2m. C\u00f3 c\u00e1i T\u00e2m th\u00ec Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, v\u1ea1n v\u1eadt linh ho\u1ea1t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi ta m\u1ec7nh chung th\u00ec c\u00e1i tia s\u00e1ng \u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u1eddi, c\u00f2n c\u00e1i th\u00e2n v\u1eadt ch\u1ea5t th\u00ec h\u1ea9m n\u00e1t \u0111i.&nbsp;B\u1edfi&nbsp; l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u1ea5y, c\u1ed5 nh\u00e2n n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201c<em>Sinh k\u00fd d\u00e3, t\u1eed qui da<\/em>\u00f5\u201d. Ngh\u0129a l\u00e0: S\u1ed1ng l\u00e0 g\u1edfi v\u1eady, ch\u1ebft l\u00e0 v\u1ec1 v\u1eady. Trong c\u00e2u n\u00f3i \u1ea5y h\u00e0m ch\u1ee9a s\u1ef1 Lu\u00e2n h\u1ed3i. (Theo Nho gi\u00e1o Tr\u1ea7n tr\u1ecdng Kim).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>5.3. Quan ni\u1ec7m v\u1ec1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o g\u1ecdi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf l\u00e0 Thi\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 Tr\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cNh\u01b0ng ta ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u1eb1ng quan ni\u1ec7m c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 Tr\u1eddi hay Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 quan ni\u1ec7m c\u1ee7a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Tr\u1eddi hay Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ea5ng c\u00f3 h\u00ecnh d\u00e1ng, c\u00f3 t\u00ecnh c\u1ea3m, c\u00f3 t\u01b0 d\u1ee5c nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta. Tr\u1eddi hay Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i L\u00fd v\u00f4 h\u00ecnh, r\u1ea5t linh di\u1ec7u, r\u1ea5t c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n, m\u00e0 khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng ra th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec d\u1eabu l\u00e0m sao c\u0169ng kh\u00f4ng c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d (Nho gi\u00e1o Tr\u1ea7n tr. Kim).&nbsp;Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf l\u00e0 vua c\u1ee7a C\u00e0n Kh\u00f4n V\u0169 tr\u1ee5, th\u1ed1ng ng\u1ef1 v\u1ea1n v\u1eadt v\u00e0 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.&nbsp;\u201c<em>Ho\u00e0ng h\u1ef9 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, l\u00e2m h\u1ea1 h\u1eefu h\u00e1ch, gi\u00e1m qua T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7u d\u00e2n chi m\u1ea1c<\/em>\u201d. \u0110\u1ea5ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf r\u1ea5t l\u1edbn, soi xu\u1ed1ng r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, xem x\u00e9t 4 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u00ecm n\u1ed7i th\u1ed1ng kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 c\u1ee9u gi\u00fap.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong Nho gi\u00e1o, Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf ch\u00ednh l\u00e0 Th\u00e1i C\u1ef1c, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng T\u1ea1o H\u00f3a duy nh\u1ea5t, h\u00f3a sinh v\u1ea1n v\u1eadt.&nbsp;\u201c<em>Thi\u00ean gi\u1ea3 v\u1ea1n v\u1eadt chi t\u1ed5, v\u1ea1n v\u1eadt phi Thi\u00ean b\u1ea5t sinh. \u0110\u1ed9c \u00c2m b\u1ea5t sinh, \u0111\u1ed9c D\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t sinh. \u00c2m D\u01b0\u01a1ng d\u1eef Thi\u00ean \u0110\u1ecba tham, nhi\u00ean h\u1eadu sinh.<\/em>\u201d Tr\u1eddi l\u00e0 t\u1ed5 c\u1ee7a mu\u00f4n v\u1eadt, mu\u00f4n v\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 Tr\u1eddi kh\u00f4ng sinh ra \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00ed \u00c2m kh\u00f4ng sinh, m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00ed D\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng sinh. \u00c2m D\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t tham h\u1ee3p, r\u1ed3i sau&nbsp; m\u1edbi sinh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o quan ni\u1ec7m vua (Nh\u00e2n qu\u00e2n) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thay m\u1eb7t cho Tr\u1eddi m\u00e0 cai tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 m\u01b0u c\u1ea7u h\u1ea1nh ph\u00fac cho d\u00e2n ch\u00fang, n\u00ean g\u1ecdi vua l\u00e0 Thi\u00ean t\u1eed (con c\u1ee7a Tr\u1eddi).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>6.&nbsp;Kinh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, \u0110\u1ea1o c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p trong c\u00e1c s\u00e1ch: D\u1ecbch, Thi, Th\u01b0, L\u1ec5, Nh\u1ea1c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c s\u00e1ch \u1ea5y, r\u1ed3i Ng\u00e0i ch\u00fa gi\u1ea3i Kinh D\u1ecbch, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n Kinh L\u1ec5 v\u00e0 Nh\u1ea1c, san \u0111\u1ecbnh Kinh Thi Kinh Th\u01b0, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp;s\u00e1ng&nbsp;t\u00e1c ra&nbsp;Kinh Xu\u00e2n Thu.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sau khi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed m\u1ea5t, c\u00e1c s\u00e1ch \u1ea5y b\u1ecb m\u1ea5t m\u00e1t \u00edt nhi\u1ec1u. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi T\u1ea7n Th\u1ee7y Ho\u00e0ng, c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1ed1t s\u00e1ch v\u00e0 ch\u00f4n h\u1ecdc tr\u00f2 (Ph\u1ea7n th\u01b0 khanh Nho), th\u00e0nh ra kinh s\u00e1ch c\u1ee7a Nho gi\u00e1o kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau.&nbsp;\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 H\u00e1n, \u0110\u1ea1o Nho m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0ng. H\u00e1n Cao T\u1ed5 sai ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm nh\u1eb7t c\u00e1c s\u00e1ch th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec3n n\u00e0o c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n, nh\u1ea5t l\u00e0 Kinh Nh\u1ea1c m\u1ea5t g\u1ea7n h\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t thi\u00ean, ph\u1ea3i \u0111em gh\u00e9p v\u00e0o Kinh L\u1ec5.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Hi\u1ec7n nay, nh\u1eefng s\u00e1ch \u1ea5y tuy c\u00f3 sai l\u1ea1c \u0111i \u00edt nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u00e1c h\u1eadu Nho \u0111\u00e3 g\u00f3p nh\u1eb7t v\u00e0 ph\u1ee5 h\u1ecda th\u00e0nh Ng\u0169 Kinh, k\u1ec3 ra sau \u0111\u00e2y :<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>1. Kinh D\u1ecbch.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 2. Kinh Thi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>3. Kinh Th\u01b0.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 4. Kinh L\u1ec5 Nh\u1ea1c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>5. Kinh Xu\u00e2n Thu.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1eefng s\u00e1ch do c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m ra sau th\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed g\u1ed3m 4 quy\u1ec3n, g\u1ecdi l\u00e0 T\u1ee9 Th\u01b0, k\u1ec3 ra:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>1.&nbsp;Lu\u1eadn Ng\u1eef c\u1ee7a T\u0103ng T\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>2.&nbsp;\u0110\u1ea1i H\u1ecdc&nbsp;c\u1ee7a T\u0103ng T\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>3.&nbsp;Trung Dung c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>4.&nbsp;M\u1ea1nh T\u1eed c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13254,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"509\" height=\"223\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13254\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-5.jpg 509w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-5-300x131.jpg 300w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-5-465x204.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 509px) 100vw, 509px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjw3YudxJLLAhXj2KYKHa61AKkQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fngocchinh.com%2Floi-day-cua-duc-khong-tu%2F&amp;psig=AFQjCNH49-8QA9zbnT-ao9pU4mkNm_tdvg&amp;ust=1456476529570803\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>6.1. Ng\u0169 kinh<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.1.1. Kinh D\u1ecbch<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Kinh d\u00dech l\u00b5 tri\u00d5t l\u00fd c\u00f1a Nho Gi\u00b8o quan ni\u00d6m (gi\u00b6i th\u00ddch) v\u00d2 s\u00f9 h\u00d7nh th\u00b5nh, ph\u00b8t sinh, ph\u00b8t tri\u00d3n c\u00f1a v\u00f2 tr\u00f4 v\u00b5 v\u00b9n v\u00cbt. Nho Gi\u00b8o quan ni\u00d6m Th\u00b8i c\u00f9c (\u00a9m v\u00b5 d\u01b0\u00ad\u00ad\u00acng) sinh ra v\u00f2 tr\u00f4 v\u00b5 r\u00cat s\u00b8ng su\u00e8t, th\u00cau t\u00e1 m\u00e4i vi\u00d6c, con ng\u01b0\u00ad\u00eai v\u00b5 tr\u00eai l\u00b5 th\u00d3 \u00ae\u00e5ng nh\u00cat, m\u00e4i s\u00f9 v\u00cbt hi\u00d6n t\u00ad\u01b0\u00eeng \u00ae\u00d2u do tr\u00eai \u00ae\u00denh v\u00b5 c\u00e3 li\u00aan quan v\u00edi s\u00f9 bi\u00d5n \u00ae\u00e6i c\u00f1a v\u00f2 tr\u00f4, v\u00d7 v\u00cby m\u00edi c\u00e3&nbsp;\u201cm\u00d6nh tr\u00eai\u201d.&nbsp;<\/em>V\u00ec quan ni\u1ec7m \u0111\u00f3 m\u00e0&nbsp;D\u1ecbch l\u00e0 s\u00e1ch m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u00f3i to\u00e1n, xem x\u00e9t c\u00e1t hung, v\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch L\u00fd h\u1ecdc r\u1ea5t cao si\u00eau, gi\u1ea3i th\u00edch l\u1ebd bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t v\u00e0 s\u1ef1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt.&nbsp;Nguy\u00ean ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u v\u1ec1 th\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 \u0111\u1ec1u tin r\u1eb1ng \u1edf trong Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t c\u00f3 l\u1ebd \u00c2m l\u1ebd D\u01b0\u01a1ng, l\u00fac \u1ea9n l\u00fac hi\u1ec7n, bi\u1ebfn h\u00f3a kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vua Ph\u1ee5c Hy, nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0 \u0111\u1ed3,&nbsp;bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ebd \u00c2m D\u01b0\u01a1ng m\u1edbi v\u1ea1ch ra th\u00e0nh 8 qu\u1ebb g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u00ean Thi\u00ean B\u00e1t Qu\u00e1i, r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 l\u1ea5y 8 qu\u1ebb \u1ea5y ch\u1ed3ng l\u00ean nhau, t\u1ea1o ra \u0111\u01b0\u1ee3c 64 qu\u1ebb,&nbsp; m\u1ed7i qu\u1ebb c\u00f3 6 h\u00e0o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi vua H\u1ea1 V\u00f5, nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ea1c th\u01b0 m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra C\u1eedu Tr\u00f9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m bi\u1ec3u l\u00fd v\u1edbi B\u00e1t Qu\u00e1i c\u1ee7a Ph\u1ee5c Hy. Nh\u1eefng qu\u1ebb c\u1ee7a Ph\u1ee5c Hy l\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u1ebd c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng \u00c2m D\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n nh\u1eefng tr\u00f9 c\u1ee7a vua H\u1ea1 V\u00f5 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u00ednh c\u00e1c s\u1ed1 Ng\u0169 H\u00e0nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1eefng qu\u1ebb D\u1ecbch t\u1eeb th\u1eddi vua Ph\u1ee5c Hy truy\u1ec1n l\u1ea1i ch\u1ec9 v\u1ebd th\u00e0nh c\u00e1c qu\u1ebb m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n t\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Ch\u00e2u, khi Ng\u00e0i b\u1ecb giam n\u01a1i D\u0169 L\u00fd, Ng\u00e0i&nbsp; m\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u di\u1ec5n l\u1ea1i c\u00e1c qu\u1ebb D\u1ecbch, v\u00e0 \u0111\u1eb7t ra H\u1eadu Thi\u00ean B\u00e1t Qu\u00e1i. Ng\u00e0i \u0111\u1eb7t ra&nbsp;&nbsp;<em>Tho\u00e1n t\u1eeb<\/em>&nbsp;\u0111\u1ec3 gi\u1ea3i&nbsp;th\u00edch&nbsp;\u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a m\u1ed7i qu\u1ebb. Sau \u0111\u00f3 con c\u1ee7a vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ch\u00e2u C\u00f4ng \u0110\u00e1n nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh D\u1ecbch, r\u1ed3i vi\u1ebft ra&nbsp;<em>H\u00e0o t\u1eeb&nbsp;<\/em>\u0111\u1ec3 c\u1eaft ngh\u0129a m\u1ed7i H\u00e0o trong&nbsp; m\u1ed7i qu\u1ebb.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Song s\u1ef1 h\u1ecdc D\u1ecbch l\u00e0 s\u1ef1 h\u1ecdc T\u00e2m truy\u1ec1n, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd truy\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi kia m\u00e0 th\u00f4i, cho n\u00ean nh\u1eefng l\u1eddi&nbsp;<em>Tho\u00e1n t\u1eeb&nbsp;<\/em>c\u1ee7a V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0&nbsp;<em>H\u00e0o t\u1eeb<\/em>&nbsp;c\u1ee7a Ch\u00e2u C\u00f4ng c\u1eaft ngh\u0129a r\u1ea5t v\u1eafn t\u1eaft, c\u00f3 l\u1eafm c\u00e2u, \u00fd ngh\u0129a xa x\u00f4i l\u01a1 l\u1eedng, th\u1eadt kh\u00f3 hi\u1ec3u. \u0110\u00f3 l\u00e0 Kinh D\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1ec9 c\u00f3 bao nhi\u00eau \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, Ng\u00e0i&nbsp; m\u1edbi theo nh\u1eefng Tho\u00e1n t\u1eeb&nbsp; c\u1ee7a V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u00e0o t\u1eeb&nbsp; c\u1ee7a Ch\u00e2u C\u00f4ng, r\u1ed3i l\u1ea5y c\u00e1i kinh nghi\u1ec7m hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a Ng\u00e0i v\u1ec1 nh\u00e2n s\u1ef1 thi\u1ebft th\u1ef1c m\u00e0 c\u1eaft ngh\u0129a th\u00eam ra cho r\u00f5, t\u1ee9c l\u00e0 Ng\u00e0i l\u00e0m ra&nbsp;<strong><em>Tho\u00e1n Truy\u1ec7n<\/em><\/strong>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<strong><em>T\u01b0\u1ee3ng Truy\u1ec7n<\/em><\/strong>. Gi\u1ea3i c\u00e1i T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a c\u1ea3 qu\u1ebb th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<em>\u0110\u1ea1i T\u01b0\u1ee3ng<\/em>,&nbsp; gi\u1ea3i c\u00e1i T\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1ed9t H\u00e0o th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<em>Ti\u1ec3u T\u01b0\u1ee3ng<\/em>.&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed s\u1ee3 c\u1eaft ngh\u0129a nh\u01b0 th\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7, Ng\u00e0i l\u1ea1i l\u00e0m th\u00eam nh\u1eefng thi\u00ean:<em>&nbsp;H\u1ec7 T\u1eeb Truy\u1ec7n, V\u0103n Ng\u00f4n Truy\u1ec7n, Thuy\u1ebft Qu\u00e1i Truy\u1ec7n, T\u1ef1 Qu\u00e1i Truy\u1ec7n, T\u1ea1p Qu\u00e1i Truy\u1ec7n,<\/em>&nbsp;g\u1ed3m t\u1ea5t c\u1ea3 10 thi\u00ean, g\u1ecdi chung l\u00e0&nbsp;<strong><em>Th\u1eadp D\u1ef1c<\/em><\/strong>&nbsp;hay l\u00e0&nbsp;<strong><em>Truy\u1ec7n<\/em><\/strong>.&nbsp;Ng\u00e0i l\u1ea1i l\u1ea5y ngh\u0129a l\u00fd m\u00e0 ph\u00e2n Kinh D\u1ecbch ra l\u00e0m 2 ph\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<em>Thu\u1ee3ng Kinh&nbsp;<\/em>v\u00e0<em>&nbsp;H\u1ea1 Kinh.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Th\u01b0\u1ee3ng Kinh \u0111\u1ec3 qu\u1ebb C\u00e0n (tr\u1eddi)&nbsp;, qu\u1ebb Kh\u00f4n&nbsp;(\u0111\u1ea5t)&nbsp;l\u00ean \u0111\u1ea7u, b\u1edfi v\u00ec C\u00e0n Kh\u00f4n l\u00e0 b\u1ea3n th\u1ec9 c\u1ee7a \u00c2m D\u01b0\u01a1ng, t\u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; H\u1ea1 Kinh th\u00ec \u0111\u1ec3 qu\u1ebb H\u00e0m v\u00e0 qu\u1ebb H\u1eb1ng l\u00ean \u0111\u1ea7u, b\u1edfi v\u00ec 2 qu\u1ebb n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed1i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Nam N\u1eef t\u1ea1o th\u00e0nh \u0111\u1ea1o v\u1ee3 ch\u1ed3ng. Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o do \u0111\u00f3 m\u00e0 h\u01b0ng th\u1ecbnh l\u00ean.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, Kinh D\u1ecbch c\u00f3 2 thi\u00ean Kinh (Th\u01b0\u1ee3ng Kinh, H\u1ea1 Kinh) v\u00e0 10 thi\u00ean Truy\u1ec7n, c\u1ea3 th\u1ea3y l\u00e0 12 thi\u00ean. Trong nh\u1eefng thi\u00ean Truy\u1ec7n, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng c\u00e1c \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u xa \u1edf Kinh D\u1ecbch&nbsp; v\u00e0 ph\u00e1t huy nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng uy\u00ean \u00e1o v\u1ec1 T\u1ea1o H\u00f3a, nh\u1eefng quan ni\u1ec7m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt. Ng\u00e0i th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t n\u1ec1n L\u00fd h\u1ecdc r\u1ea5t cao si\u00eau c\u1ee7a Nho gi\u00e1o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed h\u1ecdc D\u1ecbch m\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng phu. Khi Ng\u00e0i \u0111\u00e3 gi\u00e0, Ng\u00e0i \u0111\u00e3 xem Kinh D\u1ecbch \u0111\u1ebfn 3 l\u1ea7n \u0111\u1ee9t l\u1ec1,&nbsp; m\u1edbi l\u00e0m ra \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c thi\u00ean Truy\u1ec7n, th\u1ebf m\u00e0 Ng\u00e0i c\u00f2n n\u00f3i:&nbsp;<em>\u201cGia Ng\u00e3 s\u1ed5 ni\u00ean t\u1ed1t d\u0129 h\u1ecdc D\u1ecbch, kh\u1ea3 d\u0129 v\u00f4 \u0111\u1ea1i qu\u00e1 h\u1ef9\u201d.<\/em>&nbsp;Ngh\u0129a l\u00e0: Gi\u00e1 cho ta th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m n\u1eefa \u0111\u1ec3 ta h\u1ecdc D\u1ecbch cho tr\u1ecdn v\u1eb9n th\u00ec kh\u1ea3 d\u0129 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ea7m l\u1edbn v\u1eady.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch m\u00e0 Th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u1ea3i d\u1ee5ng t\u00e2m nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf v\u00e0 cho l\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ea5t l\u00e0 c\u00f3 bao nhi\u00eau t\u01b0 t\u01b0\u1edfng k\u1ef3 di\u1ec7u trong \u0111\u00f3.&nbsp;V\u1eady b\u1ed9 Kinh D\u1ecbch m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang c\u00f3 hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a 4 v\u1ecb Th\u00e1nh nh\u00e2n: Vua Ph\u1ee5c Hy, Vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng, Ch\u00e2u C\u00f4ng \u0110\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.1.2.&nbsp;Kinh Th\u01b0<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kinh Th\u01b0 l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch ch\u00e9p nh\u1eefng \u0110i\u1ec3n, M\u00f4, Hu\u1ea5n, C\u00e1o, Th\u1ec7, M\u1ec7nh c\u1ee7a vua t\u00f4i d\u1ea1y b\u1ea3o khuy\u00ean r\u0103n nhau, t\u1eeb \u0111\u1eddi vua Nghi\u00eau vua Thu\u1ea5n cho t\u1edbi \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 s\u1eed r\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb, khi\u1ebfn cho h\u1eadu th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00fd, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 v\u00e0 ph\u00e9p t\u1eafc t\u1eeb \u0111\u1eddi n\u1ecd qua \u0111\u1eddi kia v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c T\u00e0u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0ng v\u00ec Kinh Th\u01b0 b\u1ecb nh\u00e0 T\u1ea7n \u0111\u1ed1t m\u1ea5t, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 H\u00e1n m\u1edbi c\u00f3 quan B\u00e1c s\u0129 c\u1ee7a nh\u00e0 T\u1ea7n t\u00ean l\u00e0 Ph\u1ee5c Sinh (c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y) nh\u1edb thu\u1ed9c l\u00f2ng, \u0111\u1ecdc cho ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 29 thi\u00ean.&nbsp;Sau, \u1edf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, l\u1ea1i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c trong v\u00e1ch nh\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed m\u1ed9t t\u1eadp g\u1ed3m 25 thi\u00ean vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef c\u1ed5.&nbsp;Nh\u1eefng thi\u00ean c\u1ee7a Ph\u1ee5c Sinh \u0111\u1ecdc ch\u00e9p l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Kim v\u0103n; nh\u1eefng thi\u00ean t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i v\u00e1ch nh\u00e0 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 C\u1ed5 v\u0103n. V\u1ec1 sau, Kh\u1ed5ng An Qu\u1ed1c \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n, x\u1ebfp c\u1ea3 Kim v\u0103n v\u00e0 C\u1ed5 v\u0103n l\u00e0m th\u00e0nh Kinh Th\u01b0&nbsp; truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Xem Kinh Th\u01b0 th\u00ec bi\u1ebft c\u00e1i t\u00ednh ch\u1ea5t ph\u00e1c v\u00e0 l\u1ed1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n. Nh\u1eefng h\u00e0nh vi v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00e9p trong Kinh Th\u01b0 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y hai ch\u1eef&nbsp; CH\u1ea4P TRUNG l\u00e0m c\u1ed1t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.1.3.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>Kinh Thi<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kinh Thi l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch ch\u00e9p nh\u1eefng b\u00e0i ca, b\u00e0i dao, t\u1eeb th\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi vua B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Ch\u00e2u. Ca l\u00e0 b\u00e0i h\u00e1t c\u00f3 \u0111i\u1ec7u c\u00f3 v\u1ea7n, d\u00f9ng v\u00e0o l\u00fac t\u1ebf t\u1ef1 hay khi c\u00f3 vi\u1ec7c h\u1ef7 vi\u1ec7c hi\u1ebfu. Dao l\u00e0 l\u1eddi h\u00e1t truy\u1ec1n kh\u1ea9u c\u1ee7a d\u00e2n gian th\u00f4n d\u00e3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Xem Kinh Thi th\u00ec bi\u1ebft nh\u1eefng t\u00ednh t\u00ecnh, phong t\u1ee5c v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb qua c\u00e1c \u0111\u1eddi vua v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 H\u1ea7u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e0u. Nh\u01b0&nbsp;&nbsp;<em>M\u00e2n phong<\/em>&nbsp;n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1i t\u1ee5c c\u1ea7n ki\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc M\u00e2n; V\u1ec7 phong th\u00ec n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1i t\u1ee5c d\u00e2m m\u1ef9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc V\u1ec7; T\u1ea7n phong l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1i s\u1ef1 h\u1ed1i qu\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u1ea7n. \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 v\u00e0 Ti\u1ec3u Nh\u00e3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb th\u1ecbnh suy \u0111\u1eddi nh\u00e0 Ch\u00e2u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u1ecdc Kinh Thi l\u00e0 \u0111\u1ec3 di d\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh t\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng tri th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Kinh Thi c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd t\u1ee9, nh\u01b0ng khi xem s\u00e1ch n\u00e0y, ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00e1i T\u00e2m cho ch\u00ednh th\u00ec s\u1ef1&nbsp; h\u1ecdc m\u1edbi c\u00f3 l\u1ee3i.&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u201c<em>Thi tam b\u00e1ch, nh\u1ea5t ng\u00f4n d\u0129 t\u1ebf chi: T\u01b0 v\u00f4 t\u00e0<\/em>\u201d Ngh\u0129a l\u00e0: 300 b\u00e0i trong Kinh Thi, l\u1ea5y m\u1ed9t l\u1eddi m\u00e0 n\u00f3i tr\u00f9m c\u1ea3 l\u00e0: Kh\u00f4ng ngh\u0129 b\u1eady.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.1.4.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>Kinh L\u1ec5<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kinh L\u1ec5 l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch ch\u00e9p nh\u1eefng l\u1ec5 nghi \u0111\u1ec3 h\u00e0m d\u01b0\u1ee1ng nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m t\u1ed1t, \u0111\u1ec3 gi\u1eef tr\u1eadt t\u1ef1&nbsp; l\u1edbn nh\u1ecf ph\u00e2n minh v\u00e0 \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf t\u00ecnh d\u1ee5c. Ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec3 b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng lu\u00f4n lu\u00f4n th\u00ec d\u1ea7n d\u1ea7n n\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i hay h\u00f3a d\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>D\u00f9ng L\u1ec5 l\u00e0 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ec3 g\u00e2y nu\u00f4i nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m t\u1ed1t. Ng\u01b0\u1eddi ta \u1edf trong x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c, \u0111\u1ebfn t\u00f4n gi\u00e1o. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, vi\u1ec7c hi\u1ebfu, vi\u1ec7c h\u1ef7, c\u00e1ch \u0103n u\u1ed1ng \u1edf l\u00e0ng, \u1edf n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh ra h\u1ed3 \u0111\u1ed3 h\u1ed7n \u0111\u1ed9n; vi\u1ec7c th\u00f9 ti\u1ebfp th\u00e0nh ra kh\u00f3 x\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>D\u00f9ng L\u1ec5 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00f4n ti, th\u00e2n s\u01a1, v\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng s\u1ef1 hi\u1ec1m nghi.&nbsp;Ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1eddi, ai c\u0169ng c\u00f3 l\u00f2ng t\u01b0 d\u1ee5c, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 qui c\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef tr\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u00f3 hay khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t nh\u00e2n b\u1ea5t ngh\u0129a. D\u00f9ng L\u1ec5 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u00e0i ch\u1ebf c\u00e1c h\u00e0nh vi cho h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ebd ph\u1ea3i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u1ecdc L\u1ec5 th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i hi\u1ec3u ch\u1eef \u201c<em>V\u00f4 b\u1ea5t k\u00ednh<\/em>\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng k\u00ednh. \u0110\u1ed1i v\u1edbi m\u00ecnh, c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, bao gi\u1edd c\u0169ng l\u1ea5y s\u1ef1 k\u00ednh l\u00e0m ch\u1ee7. Kh\u00f4ng c\u00f3 k\u00ednh th\u00ec bao nhi\u00eau L\u1ec5 th\u00e0nh ra h\u01b0 v\u0103n v\u00f4 \u00edch. (Theo Nho gi\u00e1o c\u1ee7a Tr\u1ea7n tr\u1ecdng Kim).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.1.5.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>Kinh Xu\u00e2n Thu<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sau khi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed san \u0111\u1ecbnh c\u00e1c Kinh, Ng\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u00e1ng t\u00e1c Kinh Xu\u00e2n Thu \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf h\u1ebft c\u00e1i \u0110\u1ea1o c\u1ee7a Ng\u00e0i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cKinh Xu\u00e2n Thu l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m ra. Ng\u00e0i theo l\u1ed1i v\u0103n l\u00e0m s\u1eed m\u00e0 ch\u00e9p chuy\u1ec7n n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, k\u1ec3 t\u1eeb L\u1ed7 \u00c2n C\u00f4ng \u0111\u1ebfn L\u1ed7 Ai C\u00f4ng. Trong s\u00e1ch \u1ea5y ch\u00e9p c\u1ea3 vi\u1ec7c nh\u00e0 Chu v\u00e0 vi\u1ec7c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 H\u1ea7u.&nbsp;Xem h\u00ecnh th\u1ec3 b\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 s\u1eed bi\u00ean ni\u00ean, l\u1eddi l\u1ebd v\u1eaft t\u1eaft, l\u1eafm ch\u1ed7 h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec c\u1ea3, nh\u01b0ng x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ebfn tinh th\u1ea7n th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch tri\u1ebft l\u00fd v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh tr\u1ecb.\u201d<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>M\u1ea1nh T\u1eed<\/strong>&nbsp;l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u00f5 Kinh Xu\u00e2n Thu, n\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cKinh Thi h\u1ebft, nhi\u00ean h\u1eadu&nbsp; m\u1edbi l\u00e0m ra Kinh Xu\u00e2n Thu. Vi\u1ec7c \u1edf trong s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu l\u00e0 vi\u1ec7c Ho\u00e0n C\u00f4ng n\u01b0\u1edbc T\u1ec1, V\u0103n C\u00f4ng n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n, v\u0103n trong s\u00e1ch l\u00e0 v\u0103n s\u1eed, ngh\u0129a th\u00ec Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng: Kh\u00e2u n\u00e0y tr\u1ed9m l\u1ea5y \u0111\u00f3 v\u1eady. Ngh\u0129a l\u00e0 Ng\u00e0i l\u1ea5y truy\u1ec7n \u1edf trong c\u00e1c s\u00e1ch n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n, n\u01b0\u1edbc S\u1edf, n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 m\u00e0 bi\u1ec3u th\u1ecb c\u00e1i \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Ng\u00e0i mu\u1ed1n b\u00e0y t\u1ecf ra. Th\u1eddi Xu\u00e2n Thu b\u1ea5y gi\u1edd, x\u00e3 h\u1ed9i T\u00e0u lo\u1ea1n l\u1ea1c, vua c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 H\u1ea7u l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ai c\u0169ng mu\u1ed1n l\u1ea5n quy\u1ec1n Thi\u00ean t\u1eed nh\u00e0 Ch\u00e2u. Ng\u00e0i kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 s\u1ef1 ph\u00ea b\u00ecnh ph\u00e1n \u0111o\u00e1n c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u1ed9ng ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, v\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1i h\u1ecdc s\u00e2u xa c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc t\u00e2m truy\u1ec1n, n\u00ean Ng\u00e0i m\u01b0\u1ee3n l\u1ed1i v\u0103n l\u00e0m s\u1eed n\u00f3i vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua \u0111\u1ec3 ng\u1ee5 c\u00e1i vi \u00fd c\u1ee7a Ng\u00e0i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch&nbsp;<strong>Trang T\u1eed<\/strong>&nbsp;c\u0169ng c\u00f3 n\u00f3i \u1edf thi\u00ean Thi\u00ean h\u1ea1 r\u1eb1ng:&nbsp;<em>Xu\u00e2n Thu d\u0129 \u0111\u1ea1o danh ph\u1eadn.<\/em>&nbsp;(S\u00e1ch Xu\u00e2n Thu l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00f3i c\u00e1i \u0111\u1ea1o danh v\u00e0 ph\u1eadn).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1eady c\u1ee9 theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 hi\u1ec1n tri\u1ebft th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c th\u00ec s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu &nbsp;l\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 T\u00e2m truy\u1ec1n c\u00e1i \u0111\u1ea1i ngh\u0129a Danh v\u00e0 Ph\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng lu\u00e2n l\u00fd v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u00e1ch ch\u00e9p s\u1eed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng v\u1eabn hi\u1ec3u l\u1ea7m.&nbsp;S\u00e1ch Xu\u00e2n Thu c\u00f3 3 ch\u1ee7 ngh\u0129a l\u00e0:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;<em>Ch\u00ednh danh t\u1ef1,<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;<em>\u0110\u1ecbnh danh ph\u1eadn,<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;<em>Ng\u1ee5 bao bi\u1ebfm.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u1ee7 \u00fd c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 t\u00f4n vua nh\u00e0 Ch\u00e2u, d\u1eabu \u0111\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 H\u1ea7u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn vua Nh\u00e0 Ch\u00e2u \u0111i n\u1eefa, nh\u01b0ng Ng\u00e0i ch\u00e9p ngay \u0111\u1ea7u s\u00e1ch l\u00e0: \u201c<em>Xu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh nguy\u1ec7t<\/em>\u201d, ngh\u0129a l\u00e0: M\u00f9a Xu\u00e2n, th\u00e1ng Gi\u00eang, vua nh\u00e0 Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i \u00fd v\u1eabn nh\u1eadn nh\u00e0 Ch\u00e2u l\u00e0m ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1. . . .<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Xem Kinh Xu\u00e2n Thu th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft c\u00e1i \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a t\u1eebng ch\u1eef. M\u1ed7i ch\u1eef l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh, nh\u01b0 Thi\u00ean t\u1eed ch\u1ebft th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0&nbsp;<em>b\u0103ng<\/em>, vua ch\u01b0 H\u1ea7u ch\u1ebft th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0&nbsp;<em>ho\u0103ng<\/em>, \u00f4ng vua c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i l\u00e0m s\u1ef1 ti\u1ebfm \u0111o\u1ea1t m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0<em>&nbsp;to<\/em>\u00e0, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan ngay ch\u00ednh ch\u1ebft th\u00ec ch\u00e9p ch\u1eef&nbsp;<em>t\u1ed1t<\/em>, l\u00e0m quan gian n\u1ecbnh ch\u1ebft th\u00ec ch\u00e9p ch\u1eef<em>&nbsp;t\u1eed<\/em>. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 danh ph\u1eadn ch\u00ednh \u0111\u00e1ng th\u00ec ch\u00e9p r\u00f5 ch\u1ee9c ph\u1ea9m v\u00e0 t\u00ean t\u1ef1, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00e0 danh ph\u1eadn kh\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng th\u00ec d\u1ea7u c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1ea9m g\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 ch\u00e9p c\u00f3 m\u1ed9t t\u00ean t\u1ee5c m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u1ef1 khen ch\u00ea c\u1ee7a Ng\u00e0i c\u1ed1t \u1edf nh\u1eefng ch\u1eef Ng\u00e0i d\u00f9ng. C\u00f3 khi ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t ch\u1eef ch\u00ea m\u00e0 th\u00e0nh ra ti\u1ebfng x\u1ea5u mu\u00f4n \u0111\u1eddi, m\u1ed9t ch\u1eef khen m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng th\u01a1m thi\u00ean c\u1ed5.&nbsp;B\u1edfi th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau b\u00e0n Kinh Xu\u00e2n Thu n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201c<em>Nh\u1ea5t t\u1ef1 chi bao, vinh \u01b0 hoa c\u1ed5n; nh\u1ea5t t\u1ef1 chi bi\u1ebfm, nh\u1ee5c \u01b0 ph\u1ee7 vi\u1ec7t<\/em>\u201d Ngh\u0129a l\u00e0: M\u1ed9t ch\u1eef khen th\u00ec vinh nh\u01b0 c\u00e1i \u00e1o hoa c\u1ed5n c\u1ee7a vua ban cho, m\u1ed9t ch\u1eef ch\u00ea th\u00ec nh\u1ee5c nh\u01b0 b\u1ecb t\u1ed9i r\u00ecu b\u00faa.&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u1ea5y \u0111\u1eddi suy, \u0111\u1ea1o m\u1edd, c\u00e1c t\u00e0 thuy\u1ebft d\u1ea5y l\u00ean, nh\u1eefng s\u1ef1 hung b\u1ea1o r\u1ea5t nhi\u1ec1u, con gi\u1ebft cha, t\u00f4i gi\u1ebft vua, cho n\u00ean Ng\u00e0i l\u1ea5y l\u00e0m lo s\u1ee3 m\u00e0 l\u00e0m ra Kinh Xu\u00e2n Thu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh c\u00e1i Ch\u00ednh th\u1ec3, ch\u1ee7 \u1edf s\u1ef1 Ch\u00ednh danh \u0110\u1ecbnh ph\u1eadn cho h\u1ee3p \u0110\u1ea1o l\u00fd v\u00e0 cho r\u00f5 s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch Xu\u00e2n Thu l\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed bi\u1ebft r\u1eb1ng trong m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n qu\u00e2n ch\u1ee7, song Ng\u00e0i l\u1ea1i s\u1ee3 r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef quy\u1ec1n qu\u00e2n ch\u1ee7 th\u01b0\u1eddng hay l\u1ea1m d\u1ee5ng th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u t\u00e0n b\u1ea1o. V\u1eady n\u00ean Ng\u00e0i&nbsp; m\u1edbi l\u1ea5y c\u00e1i nguy\u00ean c\u1ee7a d\u01b0\u01a1ng kh\u00ed m\u00e0 th\u1ed1ng tr\u1ecb vi\u1ec7c Tr\u1eddi, l\u1ea5y Tr\u1eddi m\u00e0 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u00e1c vua ch\u00faa, v\u00e0 b\u00e0y t\u1ecf m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf c\u00e1i quy\u1ec1n c\u1ee7a v\u1ecb nh\u00e2n qu\u00e2n. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua l\u00e0m ch\u00faa \u0111\u00e3 d\u1ec5 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i l\u1ebd th\u00e2m vi\u1ec5n si\u00eau vi\u1ec7t \u1ea5y, cho n\u00ean Ng\u00e0i&nbsp; m\u1edbi l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tai d\u1ecb nh\u01b0:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1ef1t th\u1ef1c, Nguy\u1ec7t th\u1ef1c, sao ch\u1ed5i, vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, vv . . . l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u hi\u1ec3n nhi\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh gi\u1edbi nh\u1eefng b\u1eadc nh\u00e2n qu\u00e2n. Ng\u00e0i mu\u1ed1n nh\u1eefng b\u1eadc \u1ea5y ph\u1ea3i l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 \u1ea5y m\u00e0 kinh s\u1ee3, t\u1ef1&nbsp;m\u00ecnh&nbsp;tu&nbsp;t\u1ec9nh v\u00e0 l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n ngh\u0129a.&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f2n s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00e1i \u00fd \u1ea5y, n\u00ean Ng\u00e0i n\u00f3i: \u201c<em>Tri Ng\u00e3 gi\u1ea3 k\u1ef3 duy Xu\u00e2n Thu h\u1ed3, t\u1ed9i Ng\u00e3 gi\u1ea3 k\u1ef3 duy Xu\u00e2n Thu h\u1ed3<\/em>\u201d Ngh\u0129a l\u00e0: Ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft Ta c\u0169ng ch\u1ec9 \u1edf Kinh Xu\u00e2n Thu, ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ch t\u1ed9i Ta c\u0169ng ch\u1ec9 \u1edf Kinh Xu\u00e2n Thu.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Bi\u1ebft Ng\u00e0i l\u00e0 bi\u1ebft t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a Ng\u00e0i s\u1ee3 nh\u1eefng T\u00e0 thuy\u1ebft, nh\u1eefng b\u1ea1o h\u00e0nh c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u ra, n\u00ean Ng\u00e0i t\u1ecf c\u00e1i&nbsp; ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i lo\u1ea1n ra tr\u1ecb, tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o gian \u00e1c. Tr\u00e1ch t\u1ed9i Ng\u00e0i l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng hi\u1ec3u c\u00e1i \u00fd c\u1ee7a Ng\u00e0i m\u00e0 cho l\u00e0 Ng\u00e0i ti\u1ebfm l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a Thi\u00ean t\u1eed, ho\u1eb7c l\u00e0 ng\u1edd Ng\u00e0i d\u00f9ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tai d\u1ecb \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi.&nbsp;H\u1ecdc gi\u1ea3 n\u00ean ch\u00fa \u00fd m\u00e0 hi\u1ec3u c\u00e1i th\u00e2m \u00fd v\u00e0 c\u00e1i kh\u1ed5 t\u00e2m c\u1ee7a Ng\u00e0i trong s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu.&nbsp;V\u1ec1 sau, H\u00e1n Nho th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00e1i ph\u1ea7n uy\u00ean th\u00e2m \u1ea5y, ch\u1ec9 ch\u00fa trong v\u00e0o c\u00e1i thuy\u1ebft \u00c2m D\u01b0\u01a1ng, Ng\u0169 H\u00e0nh, g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed1i m\u00ea t\u00edn, th\u1eadt l\u00e0 sai c\u00e1i \u00fd ngh\u0129a trong s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu v\u1eady (Theo Nho gi\u00e1o c\u1ee7a Tr\u1ea7n tr\u1ecdng Kim).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.2.&nbsp;T\u1ee9 Th\u01b0<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u1ef1 h\u1ecdc c\u1ee7a Nho gi\u00e1o c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00fd t\u01b0\u1edfng cao si\u00eau, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e2u v\u1eafn t\u1eaft l\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc ch\u00fa tr\u1ecdng \u1edf lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o l\u00fd. S\u1ef1 h\u1ecdc ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng bi\u1ebfn h\u00f3a v\u00e0 t\u00f9y th\u1eddi, v\u1ee5 s\u1ef1 th\u1ef1c t\u1ea1i, c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec3n v\u00f4ng ngo\u00e0i vi\u1ec7c sinh ho\u1ea1t tr\u1ea7n th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn. Mu\u1ed1n bi\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u d\u1ea1y v\u1ec1 s\u1ef1 h\u1ecdc \u1ea5y ra sao, ch\u00fang ta ph\u1ea3i xem T\u1ee9 Th\u01b0, l\u00e0 4 quy\u1ec3n s\u00e1ch do c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1eb7t h\u1ebft t\u00e2m tr\u00ed v\u00e0o \u0111\u00f3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.2.1.&nbsp;\u0110\u1ea1i h\u1ecdc<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch \u0110\u1ea1i H\u1ecdc l\u00e0 s\u00e1ch d\u1ea1y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn, t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, khi \u0111\u00e3 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eadc \u0110\u1ea1i h\u1ecdc, d\u1ea1y cho bi\u1ebft c\u00e1ch \u1edf \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 ra g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c d\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Theo c\u00e1c Nho gia th\u00ec s\u00e1ch \u0110\u1ea1i h\u1ecdc do T\u0103ng T\u1eed (T\u0103ng S\u00e2m) l\u00e0m ra \u0111\u1ec3 di\u1ec5n gi\u1ea3i c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed.&nbsp;N\u1ed9i dung c\u1ee7a s\u00e1ch chia ra 2 ph\u1ea7n:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;Ph\u1ea7n tr\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t thi\u00ean, g\u1ecdi l\u00e0 Kinh, g\u1ed3m nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;&nbsp;Ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 9 thi\u00ean, g\u1ed3m nh\u1eefng l\u1eddi gi\u1ea3ng gi\u1ea3i c\u1ee7a T\u0103ng T\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1ee5c \u0111\u00edch v\u00e0 t\u00f4n ch\u1ec9 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi&nbsp;<strong>qu\u00e2n t\u1eed<\/strong>, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i s\u1eeda c\u00e1i&nbsp;<em>\u0110\u1ee9c<\/em>&nbsp;c\u1ee7a m\u00ecnh cho s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi noi theo, l\u00e0m sao \u0111\u1ebfn ch\u1ed7&nbsp;<em>Ch\u00ed thi\u1ec7n<\/em>. Mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i<em>&nbsp;C\u00e1ch v\u1eadt<\/em>&nbsp;(hi\u1ec3u l\u1ebd s\u1ef1 v\u1eadt), ph\u1ea3i&nbsp;<em>Tr\u00ed tri<\/em>&nbsp;(th\u00f4ng su\u1ed1t v\u1ea5n \u0111\u1ec1), ph\u1ea3i<em>&nbsp;Th\u00e0nh \u00fd<\/em>&nbsp;(\u00fd ch\u00ed th\u00e0nh th\u1eadt), ph\u1ea3i&nbsp;<em>Ch\u00ednh t\u00e2m<\/em>&nbsp;(l\u00f2ng ph\u1ea3i ngay th\u1eb3ng). L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau th\u00ec s\u1ebd s\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh (Tu th\u00e2n), y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 (T\u1ec1 gia), tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc (Tr\u1ecb qu\u1ed1c), v\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 (B\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1). Nh\u01b0 th\u1ebf&nbsp; m\u1edbi l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed l\u00e0 s\u1ef1&nbsp;<em>Tu th\u00e2n<\/em>. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a s\u00e1ch \u0110\u1ea1i h\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.2.2. Trung Dung<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch Trung Dung do \u00d4ng T\u1eed T\u01b0 l\u00e0m ra. T\u1eed T\u01b0 l\u00e0 ch\u00e1u n\u1ed9i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a T\u0103ng T\u1eed, th\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i h\u1ecdc t\u00e2m truy\u1ec1n c\u1ee7a T\u0103ng T\u1eed.&nbsp;Trong s\u00e1ch Trung Dung, T\u1eed T\u01b0 d\u1eabn nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i v\u1ec1 thuy\u1ebft Trung Dung, t\u1ee9c l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1ch gi\u1eef cho \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i, c\u0169ng nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u \u1edf m\u1ee9c trung h\u00f2a, kh\u00f4ng th\u00e1i qu\u00e1, kh\u00f4ng b\u1ea5t c\u1eadp, v\u00e0 ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng \u1edf \u0111\u1eddi theo Nh\u00e2n, Ngh\u0129a, L\u1ec5, Tr\u00ed, T\u00edn, cho th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed, theo b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n.&nbsp;S\u00e1ch Trung Dung chia l\u00e0m 2 ph\u1ea7n:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Ph\u1ea7n 1<\/strong>: T\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 1 cho \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 20, l\u00e0 ph\u1ea7n ch\u00ednh, g\u1ed3m nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed d\u1ea1y c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00fd Trung dung, ph\u1ea3i l\u00e0m sao cho T\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c: T\u1ed3n, D\u01b0\u1ee1ng, T\u0129nh, S\u00e1t; m\u1ee9c \u1edf g\u1ed3m \u0111\u1ee7 Nh\u00e2n, Ngh\u0129a, L\u1ec5, Tr\u00ed, T\u00edn, cho h\u00f2a v\u1edbi v\u1ea1n v\u1eadt, h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng Tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Ph\u1ea7n 2<\/strong>: T\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng 21 \u0111\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng 33, t\u1ee9c ch\u01b0\u01a1ng cu\u1ed1i l\u00e0 ph\u1ea7n ph\u1ee5, g\u1ed3m nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a T\u1eed T\u01b0 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i th\u00eam cho r\u00f5 r\u00e0ng &nbsp;\u00fd ngh\u0129a v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a 2 ch\u1eef &nbsp;Trung Dung.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u1ea3 2 quy\u1ec3n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc v\u00e0 Trung dung tr\u00ean \u0111\u00e2y, nguy\u00ean khi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 nh\u1eefng thi\u00ean trong Kinh L\u1ec5 K\u00fd, sau c\u00e1c Nho gia \u0111\u1eddi T\u1ed1ng t\u00e1ch ri\u00eang ra l\u00e0m 2 quy\u1ec3n, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi s\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 M\u1ea1nh T\u1eed th\u00e0nh b\u1ed9 T\u1ee9 Th\u01b0.&nbsp;\u201cHai ch\u1eef Trung Dung bao g\u1ed3m h\u1ebft c\u00e1i uy\u00ean \u00e1o c\u1ee7a Tri\u1ebft l\u00fd Nho gi\u00e1o, ph\u00e1t d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00fd bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 nh\u00e2n sinh m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trung Dung l\u00e0 c\u00e1i \u0110\u1ea1o t\u00e2m \u0111\u1eafc c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u1ee5 b\u1eb1ng T\u00e2m, ngh\u0129a l\u00e0 d\u00f9ng T\u00e2m m\u00e0 l\u00e3nh h\u1ed9i, ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i cho \u0111\u1ee7 l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec \u00fd t\u1ee9 si\u00eau vi\u1ec7t v\u00e0 ngh\u0129a l\u00fd r\u1ea5t &nbsp;u \u1ea9n.&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed quan s\u00e1t nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ebd v\u1eadn h\u00e0nh bi\u1ebfn h\u00f3a t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, t\u1ee9c Ng\u00e0i hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean \u0111\u1ea1o, r\u1ed3i Ng\u00e0i d\u1ef1a theo ch\u01a1n l\u00fd \u1ea5y m\u00e0 ph\u00e1t minh nh\u1eefng ph\u00e9p t\u1eafc d\u00f9ng cho con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 cho x\u00e3 h\u1ed9i.&nbsp;Trong Thi\u00ean \u0111\u1ea1o, ch\u1eef TRUNG l\u00e0 y\u1ebfu \u0111i\u1ec3m, v\u00ec s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 bao gi\u1edd c\u0169ng \u0111i\u1ec1u h\u00f2a, b\u00ecnh h\u00e0nh, n\u00ean Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t&nbsp; m\u1edbi \u0111\u1ecbnh v\u1ecb, v\u1ea1n v\u1eadt&nbsp; m\u1edbi sinh sinh h\u00f3a h\u00f3a v\u00f4 c\u00f9ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i theo c\u00e1i TRUNG th\u00ec h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng&nbsp; m\u1edbi tr\u00fang ti\u1ebft v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ebd ph\u1ea3i.&nbsp;V\u1eady Trung Dung l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a nh\u00e2n sinh. Nh\u01b0ng theo \u0111\u1ea1o Trung Dung r\u1ea5t kh\u00f3, ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00e1i T\u00e2m cho c\u00f4ng ch\u00ednh, c\u1ed1 g\u1eafng b\u1ecf h\u1ebft t\u01b0 t\u00e2m, kh\u1eafc ph\u1ee5c t\u01b0 d\u1ee5c, ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1i Thi\u00ean l\u00fd b\u1ea3n nhi\u00ean c\u1ee7a Tr\u1eddi ph\u00fa cho, t\u00ecm \u0111\u1ea1o \u1edf trong T\u00e2m m\u00ecnh m\u00e0 t\u1ef1 hi\u1ec3u l\u1ea5y, r\u1ed3i tin theo th\u00ec t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u00e0nh vi&nbsp; m\u1edbi thu\u1ea7n nhi\u00ean nh\u01b0&nbsp;Thi\u00ean l\u00fd\u201d.&nbsp;Trong ph\u1ea7n T\u1eed T\u01b0 d\u1eabn gi\u1ea3i nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Trung Dung, \u00d4ng n\u00f3i:<em>&nbsp;\u201cTrung h\u00f2a l\u00e0 c\u00e1i t\u00ednh t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, m\u00e0 Trung Dung l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta. Trung l\u00e0 gi\u1eefa, kh\u00f4ng thi\u00ean l\u1ec7ch b\u00ean n\u00e0o, Dung l\u00e0 th\u01b0\u1eddng, ngh\u0129a l\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ea1o Trung Dung l\u00e0m \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng\u201d.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ea1o Trung Dung th\u00ec ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu theo, kh\u00e1c n\u00e0o nh\u01b0 ai c\u0169ng \u0103n u\u1ed1ng c\u1ea3, nh\u01b0ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0103n m\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 m\u00f9i v\u1ecb v\u1eady. Ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00e1nh nh\u00e2n&nbsp; m\u1edbi h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i, v\u00ec theo \u0111\u1ea1o \u1ea5y c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u00f3 3 c\u00e1i \u0111\u1ea1t \u0111\u1ee9c l\u00e0:&nbsp;<em>Tr\u00ed, Nh\u00e2n, D\u0169ng<\/em>.&nbsp;<em>Tr\u00ed<\/em>&nbsp;l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 c\u00e1c s\u1ef1 l\u00fd;&nbsp;<em>Nh\u00e2n<\/em>&nbsp;l\u00e0 \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh m\u00e0 l\u00e0m;&nbsp;<em>D\u0169ng<\/em>&nbsp;l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u00e1i ch\u00ed kh\u00ed c\u01b0\u01a1ng ki\u1ec7n m\u00e0 theo l\u00e0m \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh cho \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. Ba c\u00e1i \u0111\u1ea1t \u0111\u1ee9c \u1ea5y&nbsp; l\u00e0 3 c\u00e1i c\u1eeda \u0111i v\u00e0o \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Cho n\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng:&nbsp;<em>Hi\u1ebfu h\u1ecdc c\u1eadn h\u1ed3 Tr\u00ed, l\u1ef1c h\u00e0nh c\u1eadn h\u1ed3 Nh\u00e2n, tri s\u1ec9 c\u1eadn h\u1ed3 D\u0169ng<\/em>. Ngh\u0129a l\u00e0: Th\u00edch h\u1ecdc l\u00e0 g\u1ea7n c\u00f3 Tr\u00ed, c\u1ed1 s\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m l\u00e0 g\u1ea7n c\u00f3 Nh\u00e2n, bi\u1ebft th\u1eb9n l\u00e0&nbsp; g\u1ea7n c\u00f3 D\u0169ng.&nbsp;C\u00f3 3 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y&nbsp; m\u1edbi s\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh, tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c&nbsp; qu\u1ed1c gia thi\u00ean h\u1ea1. \u201cS\u00e1ch Trung Dung n\u00f3i c\u00e1i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Th\u00e1nh nh\u00e2n c\u0103n b\u1ea3n \u1edf Tr\u1eddi, r\u1ed3i di\u1ec5n gi\u1ea3i ra h\u1ebft m\u1ecdi l\u1ebd khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i gi\u1eef m\u00ecnh cho k\u00ednh c\u1ea9n trong khi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 c\u1ea3 khi im l\u1eb7ng m\u1ed9t m\u00ecnh. Suy c\u00e1i l\u00fd \u1ea5y ra cho \u0111\u1ebfn s\u1ef1 Nh\u00e2n Ngh\u0129a, \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn cho&nbsp; thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh tr\u1ecb, v\u00e0 l\u1ea1i t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng c\u00e1i c\u00f4ng hi\u1ec7u linh di\u1ec7u c\u1ee7a \u0110\u1ea1o \u1ea5y cho \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 tinh th\u1ea7n v\u00f4 thanh v\u00f4 s\u1eafc&nbsp; m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch Tri\u1ebft l\u00fd r\u1ea5t cao, t\u01b0\u1edfng c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1eddi c\u1ed5 truy\u1ec1n l\u1ea1i, ch\u01b0a c\u00f3 s\u00e1ch n\u00e0o b\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u00e1i L\u00fd h\u1ecdc si\u00eau vi\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebf (Theo Nho gi\u00e1o c\u1ee7a Tr\u1ea7n tr\u1ecdng Kim).&nbsp;Qua s\u00e1ch Trung Dung, ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y r\u00f5 nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Nho gi\u00e1o v\u1ec1 V\u0169 tr\u1ee5, v\u1ec1 s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt, v\u1ec1 l\u1ebd \u201c<em>Thi\u00ean \u0110\u1ecba v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3<\/em>\u201d v\u00e0 \u201c<em>Thi\u00ean Nh\u00e2n t\u01b0\u01a1ng&nbsp; d\u1eef<\/em>\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111em Thi\u00ean \u0111\u1ea1o v\u00e0o Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o, c\u0169ng n\u00f3i r\u00f5 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng&nbsp; quan gi\u1eefa T\u00e2m v\u00e0 V\u1eadt, t\u1ee9c l\u00e0 gi\u1eefa Tinh th\u1ea7n v\u00e0 V\u1eadt ch\u1ea5t, gi\u1eefa Tri v\u00e0 H\u00e0nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Tri\u1ebft h\u1ecdc t\u1eeb ng\u00e0n x\u01b0a cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.2.3. Lu\u1eadn Ng\u1eef<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Lu\u1eadn Ng\u1eef l\u00e0 s\u00e1ch ghi ch\u00e9p nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.&nbsp;S\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef g\u1ed3m 20 thi\u00ean,&nbsp; m\u1ed7i thi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1eef \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t t\u00ean, v\u00e0 c\u00e1c thi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 g\u00ec v\u1edbi nhau c\u1ea3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ecdc s\u00e1ch n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi ta hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m c\u00e1ch v\u00e0 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c. Ng\u00e0i t\u1ecf ra l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7y hi\u1ec3u th\u1ea5u t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc tr\u00f2, kh\u00e9o \u0111em l\u1eddi gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi t\u1eebng tr\u00ecnh \u0111\u1ed9, t\u1eebng ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 c\u00f3 khi&nbsp; c\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi m\u00e0 Ng\u00e0i tr\u1ea3 l\u1eddi cho&nbsp; m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi&nbsp; m\u1ed7i kh\u00e1c.&nbsp;Tr\u00ecnh Y Xuy\u00ean \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng n\u00f3i:&nbsp;<em>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc xong s\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y g\u00ec c\u1ea3; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc xong r\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ea5y th\u00edch th\u00fa m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc xong c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1ea5t th\u00edch th\u00fa \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 m\u00faa tay m\u00faa ch\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng hay bi\u1ebft.&nbsp;<\/em>B\u1edfi v\u1eady, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc ch\u1eadm r\u00e3i, suy ngh\u0129 cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn, c\u00e0ng suy ngh\u0129 c\u00e0ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u hay.&nbsp;Tr\u00ecnh Y Xuy\u00ean c\u00f2n n\u00f3i:&nbsp;<em>Ai \u0111\u1ecdc xong s\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng t\u00ednh n\u1ebft nh\u01b0 &nbsp;tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a \u0111\u1ecdc th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ch\u01b0a hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef v\u1eady.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, s\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef d\u1ea1y cho bi\u1ebft c\u00e1i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ef1c ti\u1ec5n, m\u00f4 t\u1ea3 t\u00ednh t\u00ecnh, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu m\u1ef1c cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi noi theo.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>6.2.4. M\u1ea1nh T\u1eed<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch do \u00d4ng M\u1ea1nh T\u1eed h\u1ee3p c\u00f9ng c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a \u00d4ng: Nh\u1ea1ch Ch\u00ednh Kh\u1eafc, C\u00f4ng T\u00f4n S\u1eedu, V\u1ea1n Ch\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m ra \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p gi\u1eefa M\u1ea1nh T\u1eed v\u00e0 c\u00e1c vua ch\u01b0 H\u1ea7u, gi\u1eefa M\u1ea1nh T\u1eed v\u00e0 c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft kh\u00e1c nh\u01b0 c\u1ee7a M\u1eb7c \u0110\u1ecbch, D\u01b0\u01a1ng Chu.&nbsp;S\u00e1ch M\u1ea1nh T\u1eed c\u00f3 7 thi\u00ean chia l\u00e0m 2 ph\u1ea7n: Ph\u1ea7n T\u00e2m h\u1ecdc v\u00e0 ph\u1ea7n Ch\u00ednh tr\u1ecb h\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>&#8211; &nbsp;T\u00e2m h\u1ecdc<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1ea1nh T\u1eed cho r\u1eb1ng,&nbsp; m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00e1i&nbsp;<em>T\u00ednh thi\u1ec7n<\/em>&nbsp;do Tr\u1eddi ph\u00fa cho. S\u1ef1 gi\u00e1o d\u1ee5c ph\u1ea3i l\u1ea5y c\u00e1i T\u00ednh thi\u1ec7n \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n, gi\u1eef cho n\u00f3 kh\u00f4ng m\u1edd t\u1ed1i, v\u00e0 trau gi\u1ed3i cho n\u00f3 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ec3 th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00e2m l\u00e0 c\u00e1i Th\u1ea7n minh c\u1ee7a Tr\u1eddi ban cho ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 v\u1eady, T\u00e2m c\u1ee7a ta v\u1edbi Tr\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ec3. H\u1ecdc l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u00e1i T\u00e2m, nu\u00f4i c\u00e1i T\u00ednh, bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ebd Tr\u1eddi m\u00e0 theo ch\u00ednh m\u1ec7nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u00e2n v\u00e0 Ngh\u0129a v\u1ed1n c\u00f3 s\u1eb5n trong c\u00e1i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1ec9 v\u00ec ta \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i v\u00e0o v\u00f2ng v\u1eadt d\u1ee5c n\u00ean l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m b\u1ecb&nbsp;m\u1edd t\u1ed1i \u0111i, th\u00e0nh ra ph\u1ea3i b\u1ecf m\u1ea5t Nh\u00e2n Ngh\u0129a.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1ea1nh T\u1eed \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn Kh\u00ed H\u1ea1o nhi\u00ean, cho r\u1eb1ng n\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i tinh th\u1ea7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1edbi Tr\u1eddi.&nbsp;Ph\u1ea7n T\u00e2m h\u1ecdc c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed r\u1ea5t s\u00e2u xa, khi\u1ebfn h\u1ecdc gi\u1ea3, d\u00f9 \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb hay c\u1ea3nh ng\u1ed9 n\u00e0o c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m gi\u00e1 t\u00f4n qu\u00ed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>&#8211; &nbsp;Ch\u00ednh tr\u1ecb h\u1ecdc<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1ea1nh T\u1eed ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng:<em>&nbsp;\u201c D\u00e2n vi qu\u00ed, x\u00e3 t\u1eafc th\u1ee9 chi, qu\u00e2n vi &nbsp;khinh\u201d<\/em>. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng r\u1ea5t&nbsp; m\u1edbi m\u1ebb v\u00e0 t\u00e1o b\u1ea1o trong th\u1eddi qu\u00e2n ch\u1ee7 chuy\u00ean ch\u1ebf th\u1ecbnh h\u00e0nh.&nbsp;\u00d4ng nh\u00ecn nh\u1eadn ch\u00ednh th\u1ec3 qu\u00e2n ch\u1ee7, nh\u01b0ng \u00f4ng vua kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u1ea5y nh\u00e2n d\u00e2n l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh. Ph\u1ea3i&nbsp;<em>Duy d\u00e2n<\/em>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<em>V\u00ec d\u00e2n<\/em>. Mu\u1ed1n v\u1eady ph\u1ea3i c\u00f3 Lu\u1eadt ph\u00e1p c\u00f4ng b\u1eb1ng. D\u1eabu vua, quan, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb d\u00e2n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u00e2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c sung t\u00fac, r\u1ed3i ph\u1ea3i lo gi\u00e1o d\u1ee5c d\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00e2n hi\u1ec3u r\u00f5 lu\u1eadt ph\u00e1p m\u00e0 tu\u00e2n theo, l\u1ea5y Nh\u00e2n Ngh\u0129a l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a M\u1ea1nh T\u1eed th\u1eadt v\u00f4 c\u00f9ng&nbsp; m\u1edbi m\u1ebb v\u00e0 t\u00e1o b\u1ea1o, nh\u01b0ng r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd, l\u00e0m cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n ch\u1ee7 chuy\u00ean ch\u1ebf th\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft b\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c.&nbsp;Ph\u1ea3i ch\u0103ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft kh\u1edfi \u0111\u1ea7u h\u00ecnh th\u00e0nh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Qu\u00e2n ch\u1ee7 L\u1eadp hi\u1ebfn&nbsp; sau n\u00e0y?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>B\u1ed9 s\u00e1ch M\u1ea1nh T\u1eed r\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. Ph\u1ea7n T\u00e2m h\u1ecdc trong s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec9nh cao nh\u1ea5t trong h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o. Nho gia \u0111\u1eddi T\u1ed1ng Tr\u00ecnh Y Xuy\u00ean n\u00f3i:&nbsp;<em>\u201cK\u1ebb \u0111i h\u1ecdc n\u00ean l\u1ea5y s\u00e1ch Lu\u1eadn Ng\u1eef v\u00e0 s\u00e1ch M\u1ea1nh T\u1eed l\u00e0m c\u1ed1t. \u0110\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c 2 b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecdc Ng\u0169 Kinh, c\u0169ng th\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea1o c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n.\u201d<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, b\u1ed9 s\u00e1ch T\u1ee9 Th\u01b0 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o ra \u0111\u1eddi c\u00e1ch nay h\u01a1n hai ng\u00e0n n\u0103m, \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua bao l\u1ea7n s\u00f3ng gi\u00f3 theo nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n th\u0103ng tr\u1ea7m c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed Trung hoa, l\u1ea7n th\u00ec b\u1ecb b\u1ea1o ch\u00faa T\u1ea7n Th\u1ee7y Ho\u00e0ng gom h\u1ebft c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ed1t \u0111i, l\u1ea7n th\u00ec b\u1ecb ti\u00eau tan trong nh\u1eefng cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn tri\u1ec1n mi\u00ean c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c, do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00e1i n\u1ea1n tam sao th\u1ea5t b\u1ed5n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng, b\u1ed9 T\u1ee9 Th\u01b0&nbsp; m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c danh Nho tu ch\u1ec9nh l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t l\u00e0 2 anh em h\u1ecd Tr\u00ecnh:&nbsp;<strong>Tr\u00ecnh H\u1ea1o<\/strong>&nbsp;(1032-1085) t\u1ef1 l\u00e0 B\u00e1 Thu\u1ea7n,&nbsp;<strong>Tr\u00ecnh Di&nbsp;<\/strong>(1033-1107), t\u1ef1 l\u00e0 Ch\u00ednh Th\u00fac, hi\u1ec7u l\u00e0 Y Xuy\u00ean, n\u00ean th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<em>Tr\u00ecnh Y Xuy\u00ean<\/em>, hai anh em nghi\u00ean c\u1ee9u so\u1ea1n t\u1eadp v\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i T\u1ee9 Th\u01b0 v\u00e0 Ng\u0169 Kinh. Ti\u1ebfp theo sau \u0111\u00f3, \u00d4ng Chu Hy (1130-1200) hi\u1ec7u l\u00e0 H\u1ed1i Am, b\u1ed5 c\u1ee9u, s\u1eafp \u0111\u1eb7t v\u00e0 ph\u00e2n ra ch\u01b0\u01a1ng c\u00fa cho c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1 minh b\u1ea1ch.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u00e0y nay c\u00f3 nh\u1eefng b\u1ea3n s\u00e1ch T\u1ee9 Th\u01b0 v\u00e0 Ng\u0169 Kinh l\u00e0 do c\u00f4ng lao c\u1ee7a 2 anh em h\u1ecd Tr\u00ecnh v\u00e0 c\u1ee7a \u00f4ng Chu Hy trong th\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>7. Ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u00ean l\u00e0 Kh\u00e2u, t\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ecdng Ni, sinh ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 8 \u00e2m l\u1ecbch n\u0103m Canh Tu\u1ea5t&nbsp; (551 tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch), \u0111\u1eddi vua Linh V\u01b0\u01a1ng n\u0103m th\u1ee9 21 nh\u00e0 Ch\u00e2u, t\u01b0\u01a1ng&nbsp; \u1ee9ng v\u1edbi \u0111\u1eddi vua L\u1ed7 T\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 22, t\u1ea1i l\u00e0ng X\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5, n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 t\u1ec9nh S\u01a1n \u0110\u00f4ng n\u01b0\u1edbc T\u00e0u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a Vi T\u1eed Kh\u1ea3i v\u00e0 Vi T\u1eed Di\u1ec5n, 2 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 anh ru\u1ed9t c\u1ee7a vua Tr\u1ee5, con c\u1ee7a vua \u0110\u1ebf \u1ea4t nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng (c\u0169ng c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 nh\u00e0 \u00c2n).&nbsp;Sau khi Ch\u00e2u V\u00f5 V\u01b0\u01a1ng di\u1ec7t vua Tr\u1ee5, m\u1edf ra nh\u00e0 Ch\u00e2u, \u00d4ng Ch\u00e2u C\u00f4ng \u0110\u00e1n h\u1ee3p c\u00f9ng Kh\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng, s\u1eafp \u0111\u1eb7t cho Vi T\u1eed &nbsp;Kh\u1ea3i l\u00e0m vua n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u00e1c vua nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng. Vi T\u1eed Kh\u1ea3i m\u1ea5t, em l\u00e0 Vi T\u1eed Di\u1ec5n l\u00ean thay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u00e1u 13 \u0111\u1eddi c\u1ee7a Vi T\u1eed Di\u1ec5n l\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t, l\u00e0m quan \u0110\u1ea1i phu n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, l\u00e0 th\u00e2n ph\u1ee5 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed.&nbsp;Ng\u00e0i l\u1ea5y h\u1ecd Kh\u1ed5ng, b\u1edfi v\u00ec Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng Ph\u00f9ng Th\u00fac, bi\u1ec7t l\u1eadp ra h\u1ecd Kh\u1ed5ng k\u1ec3 t\u1eeb Kh\u1ed5ng Ph\u1ee5 Gia, sau 5 \u0111\u1eddi C\u00f4ng Khanh th\u1ebf t\u1eadp \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 c\u1ea3 h\u1ecd Thi, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 9 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 l\u1ebd sinh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con trai nh\u01b0ng b\u1ecb qu\u00e8 m\u1ed9t ch\u00e2n, t\u00ean l\u00e0 M\u1ea1nh B\u00ec, t\u1ef1 l\u00e0 B\u00e1 Ni.&nbsp;N\u0103m Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t 70 tu\u1ed5i, s\u1ee3 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, &nbsp;m\u1edbi sai ng\u01b0\u1eddi&nbsp; \u0111\u1ebfn&nbsp; nh\u00e0 h\u1ecd Nhan \u0111\u1ec3 c\u1ea7u h\u00f4n. H\u1ecd Nhan c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u0111\u1ec1u ch\u01b0a g\u1ea3 ch\u1ed3ng, c\u00f3 \u00fd ch\u00ea Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t qu\u00e1 gi\u00e0, &nbsp;m\u1edbi b\u1ea3o v\u1edbi c\u00e1c con r\u1eb1ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; C\u00e1c con c\u00f3 \u0111\u1ee9a n\u00e0o thu\u1eadn k\u1ebft duy\u00ean v\u1edbi quan \u0110\u1ea1i phu&nbsp;\u1edf Ch\u00e2u \u1ea4p \u0111\u00f3 kh\u00f4ng?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>B\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i l\u1edbn \u0111\u1ec1u l\u00e0m thinh, ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u00fat l\u00e0 Tr\u01b0ng T\u1ea1i \u0111\u1ee9ng d\u1eady th\u01b0a r\u1eb1ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Ph\u00e9p l\u00e0m con g\u00e1i, khi c\u00f2n \u1edf nh\u00e0 th\u00ec theo l\u1eddi cha, cha \u0111\u1eb7t \u0111\u00e2u con xin ng\u1ed3i \u0111\u00f3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u1ecd Nhan nghe con g\u00e1i \u00fat n\u00f3i th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, li\u1ec1n g\u1ea3 Tr\u01b0ng T\u1ea1i cho Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t.&nbsp;Tr\u01b0ng T\u1ea1i \u0111\u00e3 k\u1ebft duy\u00ean v\u1edbi Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t r\u1ed3i, v\u1ee3 ch\u1ed3ng lo v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ebfm hoi kh\u00f4ng c\u00f3 con trai n\u1ed1i d\u00f5i, n\u00ean c\u00f9ng nhau v\u00e0o n\u00fai Ni S\u01a1n c\u1ea7u t\u1ef1. Khi Tr\u01b0ng T\u1ea1i tr\u00e8o l\u00ean n\u00fai Ni s\u01a1n, bao nhi\u00eau l\u00e1 c\u00e2y \u0111\u1ec1u rung \u0111\u1ed9ng l\u00ean c\u1ea3. Khi l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u t\u1ef1 xong, \u0111i tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec l\u00e1 c\u00e2y l\u1ea1i r\u1ee7 xu\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169.&nbsp;\u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, Tr\u01b0ng T\u1ea1i n\u1eb1m m\u1ed9ng th\u1ea5y Th\u1ea7n H\u1eafc \u0110\u1ebf tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Sau n\u00e0y, n\u00e0ng s\u1ebd sinh con Th\u00e1nh, nh\u01b0ng khi n\u00e0o l\u00e2m s\u1ea3n th\u00ec n\u00ean v\u00e0o \u1edf trong hang n\u00fai Kh\u00f4ng Tang.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn khi n\u00e0ng th\u1ee9c gi\u1ea5c t\u1ec9nh d\u1eady th\u00ec bi\u1ebft m\u00ecnh c\u00f3 thai.&nbsp;M\u1ed9t h\u00f4m kh\u00e1c, Tr\u01b0ng T\u1ea1i m\u01a1 m\u01a1 m\u00e0ng m\u00e0ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi chi\u00eam bao, ch\u1ee3t th\u1ea5y m\u1ed9t \u00d4ng gi\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9ng \u1edf s\u00e2n, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Ng\u0169 Tinh, d\u1eaft theo m\u1ed9t con th\u00fa gi\u1ed1ng nh\u01b0 con tr\u00e2u con m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t s\u1eebng, m\u00ecnh c\u00f3 v\u1eb1n. Con th\u00fa \u1ea5y tr\u00f4ng th\u1ea5y Tr\u01b0ng T\u1ea1i th\u00ec n\u1eb1m ph\u1ee5c xu\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1ea3 ra m\u1ed9t c\u00e1i ng\u1ecdc x\u00edch, tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ea5y \u0111\u1ec1 ch\u1eef:&nbsp;<em>\u201cCon nh\u00e0 Th\u1ee7y Tinh, n\u1ed1i \u0111\u1eddi Suy Ch\u00e2u m\u00e0 l\u00e0m vua kh\u00f4ng ng\u00f4i\u201d.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u01b0ng T\u1ea1i bi\u1ebft l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u1ea1, li\u1ec1n l\u1ea5y d\u1ea3i l\u1ee5a bu\u1ed9c v\u00e0o s\u1eebng con th\u00fa \u1ea5y. Khi t\u1ec9nh d\u1eady, Tr\u01b0ng T\u1ea1i thu\u1eadt \u0111i\u1ec1m chi\u00eam bao \u1ea5y cho ch\u1ed3ng nghe. Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t n\u00f3i:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Con th\u00fa \u1ea5y l\u00e0 con k\u1ef3 l\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>G\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u1ea3n k\u1ef3, Tr\u01b0ng T\u1ea1i h\u1ecfi Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t l\u00e0 hang n\u00fai Kh\u00f4ng Tang \u1edf \u0111\u00e2u ?&nbsp;Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t n\u00f3i:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; N\u00fai Nam s\u01a1n c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i hang \u0111\u00e1, t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 hang Kh\u00f4ng Tang.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u01b0ng T\u1ea1i li\u1ec1n s\u1eeda so\u1ea1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u1edf v\u00e0 sinh \u0111\u1ebb trong hang Kh\u00f4ng Tang \u0111\u00fang theo l\u1eddi Th\u1ea7n nh\u00e2n m\u00e1ch b\u1ea3o. \u0110\u00eam h\u00f4m sinh ra Kh\u1ed5ng T\u1eed, c\u00f3 2 con r\u1ed3ng xanh t\u1eeb tr\u00ean Tr\u1eddi bay xu\u1ed1ng n\u1eb1m ph\u1ee5c \u1edf 2 b\u00ean s\u01b0\u1eddn n\u00fai v\u00e0 c\u00f3 2 v\u1ecb Th\u1ea7n&nbsp; N\u1eef&nbsp; \u0111em n\u01b0\u1edbc h\u01b0\u01a1ng l\u1ed9 \u0111\u1ebfn g\u1ed9i \u0111\u1ea7u cho Tr\u01b0ng T\u1ea1i. G\u1ed9i xong th\u00ec bi\u1ebfn \u0111i. Khi Tr\u01b0ng T\u1ea1i l\u00e2m s\u1ea3n, b\u1ed7ng th\u1ea5y trong hang \u0111\u00e1 c\u00f3 m\u1ed9t su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng ch\u1ea3y ra \u0111\u1ec3 cho Tr\u01b0ng T\u1ea1i t\u1eafm. T\u1eafm xong th\u00ec su\u1ed1i c\u1ea1n ngay.&nbsp;Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t n\u00f3i:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; V\u00ec&nbsp; ta c\u1ea7u t\u1ef1&nbsp; n\u01a1i n\u00fai Ni s\u01a1n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9a b\u00e9 n\u00e0y, n\u00ean ta \u0111\u1eb7t t\u00ean cho n\u00f3 l\u00e0 Kh\u00e2u, t\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ecdng Ni.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u01b0ng T\u1ea1i bi\u1ebft \u0111\u1ee9a con n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c nu\u00f4i n\u1ea5ng v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c con.&nbsp;\u00d4ng Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1 l\u1eafm: M\u00f4i nh\u01b0 m\u00f4i tr\u00e2u, tay nh\u01b0 tay h\u1ed5, vai nh\u01b0 vai chim uy\u00ean, l\u01b0ng r\u00f9a, mi\u1ec7ng r\u1ed9ng, h\u1ea7u l\u1ed9, tr\u00e1n ph\u1eb3ng v\u00e0 cao, khi l\u1edbn, m\u00ecnh cao 9 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c (th\u01b0\u1edbc T\u00e0u), c\u00f3 t\u00ednh ham h\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13255,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"240\" height=\"166\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-6.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13255\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13258,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"288\" height=\"162\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-9.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13258\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/dcvonline.net\/2013\/09\/19\/khong-tu-den-cong-san\/\"><\/a>&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjMu__Jz5LLAhVCpJQKHcm4CucQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fxuanhoanh.blogtiengviet.net%2F2015%2F03%2F02%2F7_i_u_khuyen_r_n_c_a_kh_ng_t&amp;psig=AFQjCNH49-8QA9zbnT-ao9pU4mkNm_tdvg&amp;ust=1456476529570803\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00ean 3 tu\u1ed5i th\u00ec cha m\u1ea5t. Ng\u00e0i s\u1ed1ng v\u1edbi m\u1eb9 trong c\u1ea3nh nh\u00e0 ngh\u00e8o. Khi l\u1edbn l\u00ean, m\u1eb9 cho \u0111i h\u1ecdc, Ng\u00e0i ch\u01a1i v\u1edbi tr\u1ebb h\u00e0ng x\u00f3m, th\u00edch b\u00e0y tr\u00f2 c\u00fang t\u1ebf. N\u0103m 15 tu\u1ed5i, l\u1eadp ch\u00ed h\u1ecdc t\u1eadp. N\u0103m 19 tu\u1ed5i, Ng\u00e0i c\u01b0\u1edbi v\u1ee3, v\u1ee3 c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 con c\u1ee7a h\u1ecd Th\u01b0\u1ee3ng Quan n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m 20 tu\u1ed5i, v\u1ee3 Ng\u00e0i sinh \u0111\u1eb7ng m\u1ed9t con trai. H\u00f4m \u0111\u00f3, L\u1ed7 Chi\u00eau C\u00f4ng sai \u0111em \u0111\u1ebfn ban cho Ng\u00e0i m\u1ed9t con c\u00e1 ch\u00e9p (L\u00fd ng\u01b0), n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3, Ng\u00e0i \u0111\u1eb7t t\u00ean con l\u00e0 L\u00fd t\u1ef1 l\u00e0 B\u00e1 Ng\u01b0, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng t\u00f4n tr\u1ecdng v\u1eadt c\u1ee7a vua ban t\u1eb7ng. V\u1ec1 sau, B\u00e1 Ng\u01b0 ch\u1ebft l\u00fac 50 tu\u1ed5i, ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed. Con c\u1ee7a B\u00e1 Ng\u01b0 t\u00ean l\u00e0 Kh\u1ed5ng C\u1ea5p, t\u1ef1 l\u00e0 T\u1eed&nbsp; T\u01b0, sau theo h\u1ecdc v\u1edbi T\u0103ng S\u00e2m, r\u1ed3i l\u00e0m ra s\u00e1ch Trung Dung.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>7.1.&nbsp;\u0110\u1ee9c t\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u00f4ng minh, lu\u00f4n lu\u00f4n ham h\u1ecdc. B\u1ea5t c\u1ee9 vi\u1ec7c g\u00ec, Ng\u00e0i c\u0169ng \u0111\u1ec3 \u00fd xem x\u00e9t r\u1ea5t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebft cho c\u00f9ng t\u1eadn &nbsp;m\u1edbi th\u00f4i.&nbsp;T\u00ednh Ng\u00e0i \u00f4n h\u00f2a, nghi\u00eam trang, khi\u00eam t\u1ed1n, l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ec1 cao l\u1ec5 nh\u1ea1c, lu\u00f4n lu\u00f4n tin v\u00e0o Thi\u00ean m\u1ec7nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>7.2.&nbsp;Th\u1eddi k\u1ef3 tham ch\u00ednh v\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecdc<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m 21 tu\u1ed5i, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ee6y L\u1ea1i, m\u1ed9t ch\u1ee9c quan nh\u1ecf coi vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a kho l\u00faa, c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e2n \u0111o v\u00e0 g\u1ea1t l\u00faa. Sau \u0111\u00f3, qua l\u00e0m ch\u1ee9c T\u01b0 Ch\u1ee9c L\u1ea1i, coi vi\u1ec7c nu\u00f4i b\u00f2, d\u00ea, s\u00fac v\u1eadt d\u00f9ng trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m Ng\u00e0i 25 tu\u1ed5i th\u00ec ch\u1ecbu tang m\u1eb9. N\u0103m 29 tu\u1ed5i, Ng\u00e0i h\u1ecdc \u0111\u00e0n v\u1edbi S\u01b0 T\u01b0\u01a1ng, \u1edf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7.&nbsp;Tuy l\u00e0m ch\u1ee9c quan nh\u1ecf, nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng, bi\u1ebft nhi\u1ec1u, n\u00ean quan \u0110\u1ea1i phu n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 l\u00e0 Tr\u1ecdng T\u00f4n C\u1ed3, cho 2 ng\u01b0\u1eddi con trai l\u00e0 H\u00e0 K\u1ef5 v\u00e0 Nam Cung Qu\u00e1t theo Ng\u00e0i h\u1ecdc L\u1ec5.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, kinh \u0111\u00f4 nh\u00e0 Ch\u00e2u,&nbsp; \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 nghi l\u1ec5, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng v\u00ec nh\u00e0 ngh\u00e8o, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, \u0111\u00e0nh than th\u1edf m\u00e0 th\u00f4i. H\u1ecdc tr\u00f2 Ng\u00e0i l\u00e0 Nam Cung Qu\u00e1t nghe v\u1eady, li\u1ec1n v\u1ec1 t\u00e2u v\u1edbi L\u1ed7 Chi\u00eau C\u00f4ng. Vua li\u1ec1n ban cho Ng\u00e0i m\u1ed9t c\u1ed5 xe song m\u00e3 v\u00e0 v\u00e0i t\u00ean qu\u00e2n h\u1ea7u c\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a Ng\u00e0i v\u00e0 Nam Cung Qu\u00e1t \u0111i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed quan s\u00e1t nh\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu, nh\u00e0 Minh \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u1ea3o c\u1ee9u lu\u1eadt l\u1ec7 v\u00e0 th\u01b0 t\u1ecbch \u0111\u1eddi c\u1ed5, \u0111i xem Giao \u0111\u00e0n l\u00e0 n\u01a1i nh\u00e0 vua t\u1ebf Thi\u00ean \u0110\u1ecba v\u00e0 Tinh t\u00fa, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn X\u00e3 \u0111\u00e0n l\u00e0 n\u01a1i vua t\u1ebf Th\u1ea7n N\u00f4ng v\u00e0 Th\u1ea7n H\u1eadu Th\u1ed5.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 th\u00ec Ng\u00e0i \u0111\u1ebfn quan s\u00e1t v\u00e0 h\u1ecfi han cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn.&nbsp;Ng\u00e0i \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Tr\u00e0nh Ho\u00e0nh&nbsp; \u0111\u1ec3 h\u1ecfi v\u1ec1 Nh\u1ea1c.&nbsp;Khi \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f2n t\u00ecm \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u0110\u1ee9c L\u00e3o T\u1eed \u0111\u1ec3 h\u1ecfi v\u1ec1 L\u1ec5.&nbsp;<em>(Xem tr\u1edf l\u1ea1i Ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a \u0110\u1ee9c L\u00e3o T\u1eed trong ph\u1ea7n &nbsp;L\u00e3o gi\u00e1o, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p gi\u1eefa 2 v\u1ecb Th\u00e1nh nh\u00e2n).&nbsp;<\/em>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00e1c vi\u1ec7c xong th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7.&nbsp;T\u1eeb \u0111\u00f3, s\u1ef1 h\u1ecdc c\u1ee7a Ng\u00e0i c\u00e0ng r\u1ed9ng h\u01a1n nhi\u1ec1u n\u00ean h\u1ecdc tr\u00f2 xin theo h\u1ecdc c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng \u0111\u00f4ng. Nh\u01b0ng vua L\u1ed7 v\u1eabn ch\u01b0a d\u00f9ng Ng\u00e0i v\u00e0o vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m, trong n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, Qu\u00fd B\u00ecnh T\u1eed kh\u1edfi lo\u1ea1n. Ng\u00e0i theo L\u1ed7 Chi\u00eau C\u00f4ng t\u1ea1m l\u00e1nh sang n\u01b0\u1edbc T\u1ec1. \u1ede \u0111\u00e2y Ng\u00e0i h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u1ea1c thi\u1ec1u. T\u1ec1 C\u1ea3nh C\u00f4ng m\u1eddi Ng\u00e0i t\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u1ecfi vi\u1ec7c Ch\u00ednh tr\u1ecb. Vua T\u1ec1 r\u1ea5t kh\u00e2m ph\u1ee5c, mu\u1ed1n \u0111em \u0111\u1ea5t Ni Kh\u00ea phong cho Ng\u00e0i, nh\u01b0ng quan T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 l\u00e0 Y\u1ebfn Anh ng\u0103n c\u1ea3n kh\u00f4ng cho.&nbsp;N\u0103m sau, Ng\u00e0i tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, th\u1ea5y h\u1ecd Qu\u00fd d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng H\u1ed5 \u0111\u1ec3 chuy\u00ean quy\u1ec1n, \u00fd mu\u1ed1n ti\u1ebfm \u0111o\u1ea1t. Ng\u00e0i quay v\u1ec1 qu\u00ea lo vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc, v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn \u0110\u1ea1o h\u1ecdc c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n. L\u00fac \u0111\u00f3 Ng\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c 36 tu\u1ed5i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 9 \u0111\u1eddi vua L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng, Ng\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c 51 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c vua L\u1ed7 m\u1eddi ra l\u00e0m quan, phong cho ch\u1ee9c Trung \u0110\u00f4 T\u1ec3 lo vi\u1ec7c cai tr\u1ecb \u1edf \u1ea4p Trung \u0110\u00f4, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea5t Kinh th\u00e0nh. M\u1ed9t n\u0103m sau, 4 ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu.&nbsp;N\u0103m L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng th\u1ee9 10 (500 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch), Ng\u00e0i ph\u00f2 vua L\u1ed7 \u0111i ph\u00f3 h\u1ed9i v\u1edbi T\u1ec1 C\u1ea3nh C\u00f4ng \u1edf Gi\u00e1p C\u1ed1c. Nh\u1edd t\u00e0i ng\u00f4n lu\u1eadn v\u00e0 \u1ee9ng \u0111\u00e1p k\u1ecbp th\u1eddi, vua T\u1ec1 r\u1ea5t kh\u00e2m ph\u1ee5c v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 3 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t \u1edf Quy \u00c2m m\u00e0 T\u1ec1 \u0111\u00e3 chi\u1ebfm c\u1ee7a L\u1ed7 t\u1eeb m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Qua n\u0103m sau, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 Kh\u00f4ng, r\u1ed3i th\u0103ng l\u00ean \u0110\u1ea1i T\u01b0 Kh\u1ea5u (H\u00ecnh B\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01a1) coi vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n. Ng\u00e0i \u0111\u1eb7t ra lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap k\u1ebb ngh\u00e8o kh\u1ed5, l\u1eadp ra ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c t\u1ed1ng t\u00e1ng, l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1, trai g\u00e1i kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n, gian phi tr\u1ed9m c\u1eafp kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa, x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c an b\u00ecnh th\u1ea1nh tr\u1ecb.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sau 4 n\u0103m, L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng phong Ng\u00e0i l\u00ean l\u00e0m Nhi\u1ebfp T\u01b0\u1edbng S\u1ef1&nbsp; (T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c), coi&nbsp; vi\u1ec7c Ch\u00ednh tr\u1ecb trong n\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0i c\u1ea7m quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ng\u00e0y th\u00ec t\u00e2u v\u1edbi vua L\u1ed7 xin gi\u1ebft gian th\u1ea7n Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u1ed1c ch\u00ednh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>7.3. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed gi\u1ebft Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ecbnh th\u1ea7n r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m d\u01b0\u1edbi tr\u00e0o L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111ang l\u00e0m quan T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c n\u01b0\u1edbc L\u1ed7. Qu\u00fd T\u00f4n T\u01b0, m\u1ed9t v\u1ecb \u0110\u1ea1i Th\u1ea7n quy\u1ec1n th\u1ebf trong tri\u1ec1u, nh\u01b0ng lu\u00f4n lu\u00f4n h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed&nbsp; m\u1ed7i khi c\u00f3 m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng ph\u1ea7n Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o, khi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i ra c\u00e2u g\u00ec th\u00ec li\u1ec1n gi\u00e8m pha khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi nghe ph\u00e2n v\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00f4i khi b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed m\u1eadt t\u00e2u v\u1edbi L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; N\u01b0\u1edbc L\u1ed7 kh\u00f4ng c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 v\u00ec trung n\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f4ng nghi\u00eam minh. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 mu\u1ed1n tr\u1ed3ng l\u00faa t\u1ed1t t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1eeb b\u1ecf c\u1ecf x\u1ea5u. Xin Ch\u00faa c\u00f4ng cho \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ed3 ph\u1ee7 vi\u1ec7t (d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c h\u00ecnh) trong nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu b\u00e0y ra \u1edf d\u01b0\u1edbi L\u01b0\u1ee1ng qu\u00e1n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c h\u00ecnh.&nbsp;L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng thu\u1eadn cho. S\u00e1ng h\u00f4m sau, L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng truy\u1ec1n cho c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u00e1 th\u00e0nh \u1ea5p xem l\u1ee3i h\u1ea1i th\u1ebf n\u00e0o. C\u00e1c quan ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i n\u00ean ph\u00e1, ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1.&nbsp;Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o \u0111\u00f3n \u00fd&nbsp;\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, n\u00f3i r\u1eb1ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Ph\u00e1 th\u00e0nh c\u00f3 6 \u0111i\u1ec1u ti\u1ec7n:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>1. \u0110\u1ec3 t\u00f4n tr\u1ecdng quy\u1ec1n vua kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>2. \u0110\u1ec3 t\u00f4n tr\u1ecdng c\u00e1i quy\u1ec1n th\u1ebf \u0110\u00f4 th\u00e0nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>3. \u0110\u1ec3 \u1ee9c quy\u1ec1n t\u01b0 m\u00f4n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>4. \u0110\u1ec3 khi\u1ebfn cho k\u1ebb gia th\u1ea7n l\u1ed9ng quy\u1ec1n kh\u00f4ng cho n\u01b0\u01a1ng c\u1eady.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>5. \u0110\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng 3 nh\u00e0: M\u1ea1nh, Th\u00fac, Qu\u00fd.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>6. \u0110\u1ec3 khi\u1ebfn cho c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nghe vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 ta&nbsp; l\u00e0m m\u00e0 ph\u1ea3i k\u00ednh ph\u1ee5c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u00e2u v\u1edbi L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Th\u00e0nh \u1ea5p nay \u0111\u00e3 th\u1ebf c\u00f4 c\u00f2n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi C\u00f4ng Li\u1ec5m D\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u00f3 l\u00f2ng trung v\u1edbi vua, sao d\u00e1m b\u1ea3o l\u00e0 l\u1ed9ng quy\u1ec1n. Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i kh\u00e9o \u0111\u1ec3 l\u00e0m lo\u1ea1n ch\u00ednh tr\u1ecb, khi\u1ebfn vua t\u00f4i ly gi\u00e1n, c\u1ee9 theo ph\u00e9p th\u00ec n\u00ean gi\u1ebft.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u t\u00e2u:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi danh gi\u00e1 \u1edf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 ta, d\u1ea7u c\u00f3 n\u00f3i l\u1ea7m \u0111i n\u1eefa c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u1ea1i t\u00e2u v\u1edbi L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed1i tr\u00e1 m\u00e0 l\u1ea1i bi\u1ec7n b\u00e1c, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta m\u00ea ho\u1eb7c. N\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0111i th\u00ec vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00f4ng thi h\u00e0nh n\u1ed5i. Xin Ch\u00faa C\u00f4ng cho \u0111em ph\u1ee7 vi\u1ec7t ra \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed truy\u1ec1n cho l\u1ef1c s\u0129 tr\u00f3i Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o \u0111em \u0111\u1ebfn&nbsp; L\u01b0\u1ee1ng qu\u00e1n m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i.&nbsp;C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, x\u00e1m xanh c\u1ea3 m\u1eb7t. Ba nh\u00e0: M\u1ea1nh, Th\u00fac Qu\u00fd, tr\u00f4ng th\u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ec1u&nbsp; kinh s\u1ee3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u1eeb khi gi\u1ebft xong Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o, L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng v\u00e0 3 nh\u00e0 M\u1ea1nh, Th\u00fac, Qu\u00fd&nbsp; m\u1edbi m\u1ed9t l\u00f2ng nghe theo l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed. Nh\u1edd v\u1eady, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng trong n\u01b0\u1edbc, d\u1ea1y d\u00e2n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec5, ngh\u0129a, li\u00eam, s\u0129, n\u00ean d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n nhi\u1ec5u lo\u1ea1n m\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb&nbsp; m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t hay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ba th\u00e1ng sau, phong t\u1ee5c bi\u1ebfn c\u1ea3i c\u1ea3: C\u00e1c nh\u00e0 bu\u00f4n g\u00e0 v\u00e0 heo kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1ed3i c\u00e1m v\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi mua; trong khi ra \u0111\u01b0\u1eddng, trai g\u00e1i \u0111i ph\u00e2n bi\u1ec7t nhau, kh\u00f4ng h\u1ed7n lo\u1ea1n, th\u1ea5y c\u1ee7a r\u01a1i ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng ai l\u01b0\u1ee3m, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c du l\u1ecbch \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp \u0111\u00e3i t\u1eed t\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho thi\u1ebfu th\u1ed1n.&nbsp;D\u00e2n n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 c\u00f3 l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i ca \u0111\u1ec3 t\u00e1n t\u1ee5ng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed. B\u00e0i ca \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n t\u1ee5ng sang n\u01b0\u1edbc T\u1ec1. T\u1ec1 C\u1ea3nh C\u00f4ng lo ng\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; N\u01b0\u1edbc L\u1ed7 bi\u1ebft d\u00f9ng Kh\u1ed5ng Kh\u00e2u \u1eaft n\u00ean nghi\u1ec7p B\u00e1, t\u1ea5t h\u1ecda \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc T\u1ec1, ta bi\u1ebft l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Quan \u0110\u1ea1i Phu L\u00ea Di t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; Ch\u00faa C\u00f4ng lo n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 bi\u1ebft d\u00f9ng Kh\u1ed5ng Kh\u00e2u, sao kh\u00f4ng l\u1eadp c\u00e1ch ng\u0103n \u0111i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u1ec1 C\u1ea3nh C\u00f4ng n\u00f3i:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&nbsp;&#8211; N\u01b0\u1edbc L\u1ed7 giao quy\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb cho Kh\u1ed5ng Kh\u00e2u, ta d\u00f9ng c\u00e1ch g\u00ec m\u00e0 ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u00ea Di t\u00e2u:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; T\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi ta, h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh t\u1ea5t sinh l\u00f2ng ki\u00eau m\u1ea1n. Xin Ch\u00faa C\u00f4ng l\u1eadp m\u1ed9t B\u1ed9 N\u1eef Nh\u1ea1c m\u00e0 \u0111em d\u00e2ng vua L\u1ed7. Vua L\u1ed7 m\u00e0 nh\u1eadn B\u1ed9 N\u1eef Nh\u1ea1c t\u1ea5t sinh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng m\u00e0 ch\u00e1n Kh\u1ed5ng Kh\u00e2u. B\u1ea5y gi\u1edd t\u1ea5t Kh\u1ed5ng Kh\u00e2u ph\u1ea3i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 m\u00e0 \u0111i, Ch\u00faa C\u00f4ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Qu\u1ea3 v\u1eady, L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng, kh\u00f4ng nghe l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, nh\u1eadn B\u1ed9 N\u1eef Nh\u1ea1c th\u00ec m\u00ea say theo, b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, c\u00f3 khi lu\u00f4n 3 ng\u00e0y kh\u00f4ng ra coi tri\u1ec1u, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u giao c\u1ea3 cho H\u1ecd Qu\u00ed. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed can gi\u00e1n vua L\u1ed7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb h\u1ea1i v\u00ec l\u1eddi gi\u00e8m si\u1ec5m c\u1ee7a b\u1ecdn gian th\u1ea7n.&nbsp;Do \u0111\u00f3, trong ng\u00e0y L\u1ec5 T\u1ebf Giao, vua L\u1ed7 kh\u00f4ng nh\u00ecn \u0111\u1ebfn, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111em ph\u1ea7n th\u1ecbt t\u1ebf bi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0110\u1ea1i Phu. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u1ed7i nh\u1ecf c\u1ee7a vua L\u1ed7 m\u00e0 xin t\u1eeb ch\u1ee9c, b\u1ecf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111i chu du c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>7.4.<\/em><\/strong><em>&nbsp;<strong>Th\u1eddi k\u1ef3 so\u1ea1n s\u00e1ch v\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Khi tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 68 tu\u1ed5i. Ng\u00e0i tr\u1edf l\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1edf mang vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc v\u00e0 so\u1ea1n s\u00e1ch.&nbsp;T\u1ed5ng s\u1ed1 m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 l\u00fac l\u00ean t\u1edbi 3000 ng\u01b0\u1eddi (Tam thi\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7), trong \u0111\u00f3 c\u00f3 72 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng t\u00e0i gi\u1ecfi, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<em>Th\u1ea5t th\u1eadp nh\u1ecb Hi\u1ec1n.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed san \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00e1c kinh s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0: Kinh Thi, Kinh Th\u01b0, Kinh L\u1ec5, Kinh Nh\u1ea1c, Kinh D\u1ecbch.&nbsp;Ng\u00e0i ghi ch\u00fa c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i cho c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, ch\u00fa th\u00edch nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00f3 hi\u1ec3u, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi Kinh D\u1ecbch, Ng\u00e0i ch\u00fa gi\u1ea3i r\u1ea5t k\u1ef9.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed vi\u1ebft ra s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf c\u00e1i \u0110\u1ea1o c\u1ee7a Ng\u00e0i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 b\u1eadc Ch\u00ed Nh\u00e2n Ch\u00ed Th\u00e1nh, nh\u01b0ng Ng\u00e0i v\u1eabn khi\u00eam t\u1ed1n kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 Th\u00e1nh nh\u00e2n.&nbsp;\u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7, Ng\u00e0i r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e3i. H\u1ec5 ai theo \u0111\u00fang l\u1ec5 \u0111\u1ebfn xin h\u1ecdc th\u00ec Ng\u00e0i kh\u00f4ng bao gi\u1edd t\u1eeb ch\u1ed1i. Ng\u00e0i th\u00e2u nh\u1eadn h\u1ecdc tr\u00f2, kh\u00f4ng k\u1ec3 gi\u00e0u ngh\u00e8o, con quan hay con d\u00e2n. Ng\u00e0i m\u1edf ra m\u1ed9t n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c b\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u1ea1i ch\u00fang, \u0111\u00e0o t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c m\u1edbi, t\u00e0i gi\u1ecfi v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh trong gi\u1edbi b\u00ecnh d\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>7.5. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ea1 th\u1ebf<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u00f9a Xu\u00e2n n\u0103m L\u1ed7 Ai C\u00f4ng th\u1ee9 14 (481 tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch), ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111i s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con k\u1ef3 l\u00e2n qu\u00e8 m\u1ed9t ch\u00e2n b\u00ean tr\u00e1i ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1ebfn xem r\u1ed3i b\u01b0ng m\u1eb7t kh\u00f3c. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Ng\u00e0i than r\u1eb1ng: \u201c<em>Ng\u00f4 \u0111\u1ea1o c\u00f9ng h\u1ef9!<\/em>\u201d (\u0110\u1ea1o c\u1ee7a ta \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f9ng !).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch Xu\u00e2n Thu ch\u00e9p \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u00ec h\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eddi sau c\u00f2n g\u1ecdi s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu l\u00e0 L\u00e2n Kinh. N\u0103m Nh\u00e2m Tu\u1ea5t \u0111\u1eddi L\u1ed7 Ai C\u00f4ng th\u1ee9 17 (479 tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch), m\u1ed9t h\u00f4m \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1ed1ng g\u1eady \u0111i t\u1ea3n b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0, v\u1eeba \u0111i v\u1eeba h\u00e1t:&nbsp;<em>Th\u00e1i s\u01a1n k\u1ef3 \u0111\u1ed3i h\u1ed3! L\u01b0\u01a1ng m\u1ed9c k\u1ef3 ho\u1ea1i h\u1ed3! Tri\u1ebft nh\u00e2n k\u1ef3 nuy h\u1ed3!<\/em>&nbsp;(N\u00fai Th\u00e1i s\u01a1n \u0111\u1ed5 \u01b0! C\u00e2y g\u1ed7 t\u1ed1t h\u01b0 ho\u1ea1i \u01b0! Tri\u1ebft nh\u00e2n m\u00f2n m\u1ecfi \u01b0&nbsp;!).&nbsp;H\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 T\u1eed C\u1ed1ng li\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m Ng\u00e0i. Ng\u00e0i n\u00f3i: \u201cTa bi\u1ebft m\u00ecnh s\u1eafp ch\u1ebft\u201d. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 2 n\u0103m Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ea1 th\u1ebf, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 73 tu\u1ed5i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1ed9 c\u1ee7a Ng\u00e0i \u1edf b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng T\u1ee9 Th\u1ee7y, ph\u00eda B\u1eafc th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, nay g\u1ecdi l\u00e0 Kh\u1ed5ng L\u00e2m, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5, t\u1ec9nh S\u01a1n \u0110\u00f4ng.&nbsp;Ba ng\u00e0n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc v\u00e0 than kh\u00f3c, nguy\u1ec7n \u0111\u1ec3 tang Th\u1ea7y 3 n\u0103m. C\u00f3 h\u01a1n 100 m\u00f4n \u0111\u1ec7 l\u00e0m nh\u00e0 chung quanh ph\u1ea7n m\u1ed9 \u0111\u1ec3 lo ph\u1ee5ng t\u1ef1&nbsp; trong 3 n\u0103m, ri\u00eang T\u1eed C\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00f3 h\u1ebft 6 n\u0103m &nbsp;m\u1edbi th\u00f4i.&nbsp;Chu vi \u0111\u1ea5t quanh m\u1ed9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed r\u1ed9ng ch\u1eebng 100 m\u1eabu m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 c\u00e2y gai v\u00e0 c\u1ecf may m\u1ecdc. H\u1ecdc tr\u00f2 b\u1ea3o nhau \u0111i t\u00ecm c\u00e1c th\u1ee9 hoa th\u01a1m c\u1ecf l\u1ea1 \u1edf c\u00e1c n\u01a1i \u0111em v\u1ec1 tr\u1ed3ng kh\u1eafp chung quanh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13256,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"509\" height=\"175\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-7.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13256\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-7.jpg 509w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-7-300x103.jpg 300w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-7-465x160.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 509px) 100vw, 509px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwi_1e6i05LLAhUDmpQKHd9HDIsQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fthanglongtour.com%2Fdia-danh-du-lich%2Ftam-khong-noi-o-va-lang-mo-cua-gia-toc-khong-tu-tai-khuc-phu-son-dong-trung-quoc.aspx&amp;bvm=bv.115277099,d.dGY&amp;psig=AFQjCNEqxthrgZQjrlb6fYysi-VsZSoYdg&amp;ust=1456480606071266\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Tam Kh\u1ed5ng, n\u01a1i \u1edf v\u00e0 l\u0103ng m\u1ed9 c\u1ee7a gia t\u1ed9c Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ea1i Kh\u00fac Ph\u1ee5, S\u01a1n \u0110\u00f4ng, Trung Qu\u1ed1c<\/em><em>.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>7.6.<\/em><\/strong><em>&nbsp;<strong>C\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i phong t\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; N\u0103m 739, vua \u0110\u01b0\u1eddng Huy\u1ec1n T\u00f4n phong t\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0&nbsp;<strong><em>V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng<\/em><\/strong>, m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, t\u1eb7ng cho c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc: C\u00f4ng, H\u1ea7u, B\u00e1.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; N\u0103m 1008, vua T\u1ed1ng Ch\u00e2n T\u00f4ng phong Ng\u00e0i l\u00e0:&nbsp;<strong><em>\u0110\u1ea1i Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng<\/em><\/strong>, phong cho th\u00e2n ph\u1ee5 Ng\u00e0i l\u00e0&nbsp;<em>L\u1ed7 C\u00f4ng<\/em>, phong cho th\u00e2n m\u1eabu Ng\u00e0i l\u00e0&nbsp;<em>L\u1ed7 Phu Nh\u00e2n<\/em>, v\u1ee3 l\u00e0 B\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Quan Th\u1ecb&nbsp; l\u00e0m&nbsp;<em>V\u00e2n Phu Nh\u00e2n<\/em>, v\u00e0 ra l\u1ecbnh cho c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd Ng\u00e0i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; N\u0103m 1306, vua Minh Th\u1ebf T\u00f4ng phong t\u1eb7ng Ng\u00e0i l\u00e0&nbsp;<strong><em>Ch\u00ed Th\u00e1nh Ti\u00ean S\u01b0<\/em><\/strong>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211; N\u0103m 1645, vua Thanh Th\u1ebf T\u1ed5 phong l\u00e0&nbsp;<strong><em>\u0110\u1ea1i Th\u00e0nh Ch\u00ed Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh S\u01b0 Kh\u1ed5ng Phu T\u1eed.<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>7.7.<\/em><\/strong><em>&nbsp;<strong>V\u0103n mi\u1ebfu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u0103n mi\u1ebfu hay V\u0103n Th\u00e1nh mi\u1ebfu l\u00e0 t\u00f2a nh\u00e0 d\u1ef1ng l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0110\u1ec1n th\u1edd \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Ng\u00e0i c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c Ti\u00ean Hi\u1ec1n, Ti\u00ean Nho qua c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>8. C\u00e1c Chi ph\u00e1i c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o k\u1ec3 t\u1eeb th\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 Thanh b\u00ean T\u00e0u k\u1ec3 c\u00f3 2500 n\u0103m. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u1ea5y, Nho gi\u00e1o c\u00f3 l\u00fac th\u1ecbnh l\u00fac suy, nh\u01b0ng bao gi\u1edd c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1i tinh th\u1ea7n m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi th\u1eddi cu\u1ed9c m\u00e0 sinh t\u1ed3n, m\u00e0 ph\u00e1t \u0111\u1ea1t. Nh\u1edd c\u00e1i tinh th\u1ea7n \u1ea5y, h\u1ecdc thu\u1eadt tuy c\u00f3 bi\u1ebfn thi\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n, nh\u01b0ng c\u00e1i \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a Nho gi\u00e1o v\u1eabn kh\u00f4ng m\u1ea5t, m\u00e0 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i \u0111\u1ed9 t\u00f4n nghi\u00eam \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta t\u00edn ph\u1ee5c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>X\u00e9t v\u1ec1 s\u1ef1 bi\u1ebfn thi\u00ean c\u1ee7a h\u1ecdc thu\u1eadt, t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n tr\u1edf \u0111i, ta c\u00f3 th\u1ec3 chia Nho gi\u00e1o l\u00e0m 2 ph\u00e1i h\u1ecdc: ph\u00e1i h\u1ecdc&nbsp;<em>Ngh\u0129a l\u00fd&nbsp;<\/em>(h\u1ecdc v\u1ec1 gi\u00e1o l\u00fd)v\u00e0 ph\u00e1i h\u1ecdc&nbsp;<em>T\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng&nbsp;<\/em>(h\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed7 khoa b\u1ea3ng).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>8.1.&nbsp;H\u1ecdc v\u1ec1 gi\u00e1o l\u00fd<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sau th\u1eddi \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, Nho gi\u00e1o c\u00f3 2 ph\u00e1i l\u1edbn:&nbsp;<em>M\u1ea1nh T\u1eed<\/em>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<em>Tu\u00e2n T\u1eed.<\/em>&nbsp;Hai ph\u00e1i n\u00e0y \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 theo c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, song &nbsp;m\u1ed7i ph\u00e1i ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t t\u00f4n ch\u1ec9 ri\u00eang.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn h\u1ebft \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ea7n, sang \u0111\u1eddi nh\u00e0 H\u00e1n, Nho gi\u00e1o b\u1ecb m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i trung suy, r\u1ed3i t\u1eeb \u0111\u1eddi vua H\u00e1n V\u00f5 \u0110\u1ebf tr\u1edf \u0111i, Nho gi\u00e1o r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh h\u00e0nh, song c\u00e1i h\u1ecdc thu\u1eadt trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng \u1edf s\u1ef1 t\u00ecm ngh\u0129a l\u00fd trong c\u00e1c Kinh Truy\u1ec7n, th\u00e0nh ra m\u1ed9t l\u1ed1i h\u1ecdc g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<em>Hu\u1ea5n H\u1ed7 h\u1ecdc.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>K\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng, c\u00e1c Nho gia b\u1ecf l\u1ed1i h\u1ecdc Hu\u1ea5n H\u1ed7, t\u00ecm l\u1ea5y nh\u1eefng vi ng\u00f4n \u0111\u1ea1i ngh\u0129a c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n, l\u1eadp ra ph\u00e1i&nbsp;<em>L\u00fd H\u1ecdc<\/em>, \u0111em c\u00e1i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00f5i si\u00eau vi\u1ec7t v\u00e0 g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1ec1n&nbsp;tri\u1ebft h\u1ecdc r\u1ea5t cao minh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ph\u00e1i L\u00fd H\u1ecdc c\u1ee7a Nho gi\u00e1o \u0111\u1eddi T\u1ed1ng c\u00f3 3 h\u1ecdc thuy\u1ebft:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;T\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 h\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;\u0110\u1ea1o h\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&#8211;&nbsp;T\u00e2m h\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>T\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1 h\u1ecdc&nbsp;<\/em>&nbsp;do Thi\u1ec7u Khang Ti\u1ebft l\u1eadp ra, nh\u01b0ng v\u1ec1 sau kh\u00f4ng th\u1ecbnh h\u00e0nh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>\u0110\u1ea1o h\u1ecdc&nbsp;<\/em>v\u00e0<em>&nbsp;T\u00e2m h\u1ecdc<\/em>&nbsp;th\u00ec \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 Minh, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed1i l\u1eadp. \u0110\u1ea1o h\u1ecdc l\u1ea5y Tr\u00ecnh Chu l\u00e0m ti\u00eau bi\u1ec3u, c\u00f2n T\u00e2m h\u1ecdc th\u00ec l\u1ea5y L\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ti\u00eau bi\u1ec3u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i nh\u00e0 Thanh l\u1ea1i chia ra l\u00e0m m\u1ea5y ph\u00e1i n\u1eefa, nh\u01b0: H\u00e1n H\u1ecdc ph\u00e1i, T\u1ed1ng H\u1ecdc ph\u00e1i, v\u00e0 sau c\u00f9ng l\u00e0 T\u00e2n H\u1ecdc ph\u00e1i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u00e1n H\u1ecdc ph\u00e1i l\u1ea5y s\u1ef1 kh\u1ea3o c\u1ee9u c\u00e1c Kinh Truy\u1ec7n l\u00e0m t\u00f4n ch\u1ec9. T\u1ed1ng H\u1ecdc ph\u00e1i l\u1ea5y h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a T\u1ed1ng Nho l\u00e0m t\u00f4n ch\u1ec9. T\u00e2n H\u1ecdc ph\u00e1i l\u1ea5y vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb theo ngh\u0129a trong Ng\u0169 kinh l\u00e0m t\u00f4n ch\u1ec9.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e1c H\u1ecdc ph\u00e1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i c\u00e1i l\u01b0u t\u1ec7 \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn cho s\u1ef1 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 \u1ee9ng d\u1ee5ng \u1edf \u0111\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>8.<em>2.<\/em><\/strong>&nbsp;<strong><em>H\u1ecdc T\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng (h\u1ecdc khoa c\u1eed)<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ngo\u00e0i nh\u1eefng H\u1ecdc ph\u00e1i chuy\u00ean v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng Ngh\u0129a l\u00fd, c\u00f2n c\u00f3 h\u1ecdc&nbsp;ph\u00e1i&nbsp;T\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng v\u1ec1 m\u1eb7t Khoa c\u1eed, \u0111\u1ec3 \u0111em ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng danh l\u1ee3i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u1ecdc Khoa c\u1eed t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ea5t c\u1ef1c th\u1ecbnh. Nho gi\u00e1o nh\u1edd c\u00e1i h\u1ecdc \u1ea5y m\u00e0 lan r\u1ed9ng kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u00ec c\u00e1i h\u1ecdc \u1ea5y m\u00e0 th\u00e0nh ra c\u00e1i h\u1ecdc h\u01b0 v\u0103n, l\u00e0m m\u1ea5t ch\u00e2n t\u01b0\u1edbng s\u1ef1 h\u1ecdc c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n.&nbsp;Ho\u00e0ng L\u00ea Ch\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u00e0 Thanh s\u01a1 n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201c<em>C\u1eed nghi\u1ec7p th\u1ecbnh nhi Th\u00e1nh h\u1ecdc vong<\/em>\u201d. Ngh\u0129a l\u00e0: C\u00e1i h\u1ecdc Khoa c\u1eed th\u1ecbnh th\u00ec c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n m\u1ea5t. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i th\u1eadt \u0111\u00fang c\u00e1i b\u1ec7nh c\u1ee7a s\u1ef1 h\u1ecdc Khoa c\u1eed v\u1eady.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o s\u1edf d\u0129 c\u00f3 c\u00e1i m\u00e3nh l\u1ef1c bi\u1ebfn thi\u00ean v\u00e0 ph\u00e1t \u0111\u1ea1t nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 b\u1edfi c\u00f3 c\u00e1i h\u1ecdc \u201c<strong><em>ph\u00ed nhi \u1ea9n<\/em><\/strong>\u201d, r\u1ed9ng m\u00e0 s\u00e2u, thi\u1ebft th\u1ef1c m\u00e0 huy\u1ec1n b\u00ed, v\u00e0 bao gi\u1edd c\u0169ng theo \u0111\u1ea1o Trung Dung, ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng th\u00ec l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ef1c cao xa, m\u00e0 s\u1ef1 h\u00e0nh vi th\u00ec v\u1eabn gi\u1eef c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, kh\u00f4ng thi\u00ean l\u1ec7ch v\u1ec1 b\u00ean n\u00e0o, khi\u1ebfn cho s\u1ef1 nh\u00e2n sinh c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c an vui (Theo Nho gi\u00e1o c\u1ee7a Tr\u1ea7n tr\u1ecdng Kim).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13257,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"162\" height=\"229\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-8.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13257\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13260,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"360\" height=\"229\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-10.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13260\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-10.jpg 360w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-10-300x191.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjW7pr905LLAhUCWSYKHWfzC6kQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fphongthuy.tafalo.com%2Fphongthuynha-913&amp;bvm=bv.115277099,d.dGY&amp;psig=AFQjCNEqxthrgZQjrlb6fYysi-VsZSoYdg&amp;ust=1456480606071266\"><\/a>&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjP_o6b1JLLAhXI4CYKHSnRBtYQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.advite.com%2FTam_Cuong_Ngu_Thuong.htm&amp;bvm=bv.115277099,d.dGY&amp;psig=AFQjCNEqxthrgZQjrlb6fYysi-VsZSoYdg&amp;ust=1456480606071266\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>9. S\u1ef1 Gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n gi\u00e1o d\u1ee5c, Nho gi\u00e1o cho c\u00e1i T\u00ednh b\u1ea3n nhi\u00ean c\u1ee7a Tr\u1eddi ph\u00fa cho&nbsp; m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ch\u00ed thi\u1ec7n. B\u1edfi c\u00f3 c\u00e1i T\u00ednh \u1ea5y, n\u00ean ai sinh ra c\u0169ng c\u00f3 s\u1eb5n&nbsp;<em>T\u1ee9 \u0110oan<\/em>, g\u1ed3m: Tr\u1eafc \u1ea9n, Tu \u1ed1, T\u1eeb nh\u01b0\u1ee3ng, Th\u1ecb phi, t\u1ee9c l\u00e0 4 c\u00e1i m\u1ed1i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a: Nh\u00e2n, Ngh\u0129a, L\u1ec5, Tr\u00ed.&nbsp;Ng\u01b0\u1eddi ta s\u1edf d\u0129&nbsp; l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u00e1c l\u00e0 t\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u00e1i t\u01b0 t\u00e2m t\u01b0 d\u1ee5c che l\u1ea5p m\u1ea5t T\u1ee9 \u0110oan \u1ea5y. Cho n\u00ean s\u1ef1 Gi\u00e1o d\u1ee5c l\u00e0 c\u1ed1t g\u00e2y nu\u00f4i l\u1ea5y c\u00e1i Thi\u1ec7n \u0111oan v\u00e0 t\u00e0i ch\u1ebf c\u00e1c \u00c1c \u0111oan. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111i\u1ec1u: Nh\u00e2n, Ngh\u0129a, L\u1ec5, Tr\u00ed, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u00f3 c\u00e1i ph\u1ea9m gi\u00e1 r\u1ea5t t\u00f4n qu\u00ed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Nho gi\u00e1o l\u1ea5y&nbsp;<em>\u0110\u1ee9c d\u1ee5c<\/em>&nbsp;l\u00e0m g\u1ed1c v\u00e0 l\u1ea5y&nbsp;<em>Tr\u00ed d\u1ee5c<\/em>&nbsp;l\u00e0m ng\u1ecdn. C\u00e1i g\u1ed1c c\u00f3 b\u1ec1n ch\u1eb7t th\u00ec c\u00e1i ng\u1ecdn&nbsp; m\u1edbi t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t. C\u00f3 \u0110\u1ee9c d\u1ee5c th\u00ec ngh\u0129a l\u00fd th\u1ea5m th\u00eda v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ta, l\u00e0m cho t\u1ef1 m\u00ecnh b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i b\u1ee5ng gian t\u00e0. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i b\u00f3 m\u00ecnh trong c\u00e1i ph\u1ea1m vi danh gi\u00e1o, th\u00e0nh th\u1eed c\u00e1i T\u00e0 t\u00e2m m\u00e0 c\u00f3 sinh ra th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1ea4y th\u1eadt l\u00e0 c\u00e1i c\u00f4ng c\u1ee7a Nho gi\u00e1o, d\u1eabu ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ef1c h\u00e0nh ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Th\u00e1nh Hi\u1ec1n, nh\u01b0ng c\u0169ng g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i phong kh\u00ed r\u1ea5t hay \u1edf trong x\u00e3 h\u1ed9i v\u1eady.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e1i n\u1ec1n \u0110\u1ee9c d\u1ee5c c\u1ee7a ta l\u00e0 Nho gi\u00e1o, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y \u0111\u1eafp l\u00ean h\u1eb1ng m\u1ea5y ng\u00e0n n\u0103m nay r\u1ed3i, v\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 m\u1ef9 m\u00e3n, th\u00ec ta c\u1ee9 gi\u1eef l\u1ea5y m\u00e0 l\u01b0u truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i s\u1ea3n nghi\u1ec7p ri\u00eang c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c ta.&nbsp;Ta l\u1ea1i thu l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Tr\u00ed d\u1ee5c m\u00e0 ta c\u00f2n khi\u1ebfm khuy\u1ebft, b\u1ed3i b\u1ed5 th\u00eam v\u00e0o c\u00e1i s\u1ea3n nghi\u1ec7p \u1ea5y, l\u00e0m cho T\u00e2m v\u1edbi Tr\u00ed \u0111i\u1ec1u h\u00f2a v\u1edbi nhau m\u00e0 ti\u1ebfn h\u00f3a.&nbsp;Nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a ta c\u00f3 c\u0103n b\u1ea3n, n\u00ean d\u1ea7u c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u1eaft c\u0169ng \u00edt c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i v\u1eady.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>10. Nho gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc b\u00e9 nh\u1ecf b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc v\u0129 \u0111\u1ea1i Trung Hoa, d\u00e2n VN l\u1ea1i k\u00e9m v\u0103n minh, n\u00ean VN b\u1ecb Trung hoa \u0111\u00f4 h\u1ed9 4 l\u1ea7n k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 n\u0103m.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian b\u1ecb \u0111\u00f4 h\u1ed9 \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ed3ng h\u00f3a d\u00e2n VN v\u1edbi d\u00e2n T\u00e0u, bi\u1ebfn VN th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00e2u qu\u1eadn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e0u. Ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u \u0111\u00e3 di d\u00e2n sang VN, l\u00e0m \u0103n bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi VN, c\u01b0\u1edbi g\u1ea3 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi VN, truy\u1ec1n qua VN c\u00e1c phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a T\u00e0u, c\u00e1c ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p v\u00e0 c\u00e1c t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng. Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi VN c\u00f3 m\u1ed9t tinh th\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c r\u1ea5t m\u1ea1nh, lu\u00f4n lu\u00f4n qu\u1eadt kh\u1edfi ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng h\u00f3a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u. VN l\u1ea1i c\u00f3 tinh th\u1ea7n c\u1ea7u ti\u1ebfn, lu\u00f4n lu\u00f4n h\u1ecdc h\u1ecfi c\u00e1i hay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4n ngoan v\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9 cho b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c b\u1ea3o t\u1ed3n n\u00f3i gi\u1ed1ng VN.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng t\u00f4n gi\u00e1o, ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u truy\u1ec1n qua VN ba n\u1ec1n t\u00f4n gi\u00e1o (Tam gi\u00e1o): Ph\u1eadt gi\u00e1o, L\u00e3o gi\u00e1o v\u00e0 Kh\u1ed5ng gi\u00e1o. Ng\u01b0\u1eddi VN thu n\u1ea1p v\u00e0 t\u00f4n s\u00f9ng 3 n\u1ec1n t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u00f3, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i dung h\u1ee3p 3 t\u00f4n gi\u00e1o \u1ea5y th\u00e0nh m\u1ed9t t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng c\u00f3 s\u1eafc th\u00e1i ri\u00eang bi\u1ec7t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi VN.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ri\u00eang v\u1ec1 Nho gi\u00e1o, ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u truy\u1ec1n qua VN s\u1edbm h\u01a1n Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 L\u00e3o gi\u00e1o, qua c\u00e1c v\u1ecb quan sang l\u00e0m Th\u00e1i Th\u00fa cai tr\u1ecb Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Theo S\u1eed K\u00fd, v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 1, \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u00e2y H\u00e1n b\u00ean T\u00e0u, Th\u00e1i Th\u00fa cai tr\u1ecb Giao Ch\u1ec9 (n\u01b0\u1edbc VN) l\u00e0 T\u00edch Quang, h\u1ebft l\u00f2ng lo vi\u1ec7c khai h\u00f3a d\u00e2n Giao Ch\u1ec9, d\u1ea1y d\u00e2n \u0111i\u1ec1u L\u1ec5 Ngh\u0129a, l\u00e0m l\u1ec5 C\u01b0\u1edbi H\u1ecfi trong vi\u1ec7c v\u1ee3 ch\u1ed3ng. D\u00e2n Giao Ch\u1ec9 r\u1ea5t mang \u01a1n v\u00e0 k\u00ednh tr\u1ecdng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 3, VN v\u1eabn c\u00f2n n\u1ed9i thu\u1ed9c nh\u00e0 T\u00e2y H\u00e1n, Giao Ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ea1i l\u00e0 Giao Ch\u00e2u, v\u00e0 Th\u00e1i Th\u00fa cai tr\u1ecb l\u00e0 S\u0129&nbsp; Nhi\u1ebfp. S\u0129 Nhi\u1ebfp tr\u1ecb d\u00e2n r\u1ea5t c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, ch\u0103m lo vi\u1ec7c d\u1ea1y d\u00e2n h\u1ecdc ch\u1eef Nho v\u00e0 c\u00e1c kinh s\u00e1ch c\u1ee7a Nho gi\u00e1o, t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1ec1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c lu\u00e2n l\u00fd cho d\u00e2n VN. Ng\u01b0\u1eddi VN c\u1ea3m m\u1ed9 c\u00e1i c\u00f4ng \u0111\u1ee9c \u0111\u00f3, t\u00f4n S\u0129 Nhi\u1ebfp l\u00e0 S\u0129 V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u00f4n l\u00e0 H\u1ecdc T\u1ed5 c\u1ee7a VN.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong h\u01a1n 1000 n\u0103m \u0111\u00f4 h\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u, ng\u01b0\u1eddi VN ch\u1ecbu s\u1ef1&nbsp; cai tr\u1ecb v\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u, n\u00ean s\u1ef1 h\u1ecdc v\u1ea5n, lu\u00e2n l\u00fd, phong t\u1ee5c, t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ec1u ho\u00e0n to\u00e0n theo ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u. Tuy v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi VN v\u00ec ng\u01b0\u1eddi VN c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin m\u1ea1nh m\u1ebd v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a n\u00f2i gi\u1ed1ng d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh l\u00e0 con R\u1ed3ng ch\u00e1u Ti\u00ean, n\u00ean lu\u00f4n lu\u00f4n qu\u1eadt kh\u1edfi ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 \u0111\u00f4 h\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sau \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta xem s\u1ef1 bi\u1ebfn thi\u00ean c\u1ee7a Nho gi\u00e1o VN k\u1ec3 t\u1eeb th\u1eddi T\u1ef1 ch\u1ee7, vua Ng\u00f4 Quy\u1ec1n (939-965)&nbsp; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>10.1. Nho gi\u00e1o VN d\u01b0\u1edbi th\u1eddi: Ng\u00f4 Quy\u1ec1n, \u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh v\u00e0 nh\u00e0 L\u00fd<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i n\u00e0y, Tam gi\u00e1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh h\u00e0nh c\u1ea3. Nho gi\u00e1o theo c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, v\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a Nho gi\u00e1o l\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc Khoa c\u1eed \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n l\u1ef1a nh\u00e2n t\u00e0i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi vua L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng (1034-1072), V\u0103n Mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ra \u0111\u1ec3 th\u1edd \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, Ch\u00e2u C\u00f4ng \u0110\u00e1n v\u00e0 Th\u1ea5t th\u1eadp nh\u1ecb Hi\u1ec1n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng (1072-1127) m\u1edf khoa thi Tam Tr\u01b0\u1eddng (1075) \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc Nho gi\u00e1o ra l\u00e0m quan, \u00f4ng L\u00ea v\u0103n Th\u1ecbnh&nbsp; \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u. Sau \u0111\u00f3, vua Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1eadp Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, l\u00e0 nh\u00e0 d\u1ea1y h\u1ecdc, \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n t\u00e0i; m\u1edf H\u00e0n L\u00e2m Vi\u1ec7n, c\u00f3 Nho gia l\u00e0 M\u1ea1c Hi\u1ec3n T\u00edch&nbsp; l\u00e0m H\u00e0n L\u00e2m H\u1ecdc S\u0129.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13259,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"288\" height=\"170\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-11.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13259\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13261,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"236\" height=\"166\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-12.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13261\"\/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwiYqKe12JLLAhVEppQKHXSND1oQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Flichvannien365.com%2Fngay-20-11-va-ngam-ve-truyen-thong-ton-su-trong-dao-cua-dan-toc-ta.html&amp;bvm=bv.115277099,d.dGY&amp;psig=AFQjCNEZQLEK3lGYRI3tFfA8fxRKW6IhSQ&amp;ust=1456481972641233\"><\/a>&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjpvvHz15LLAhXHjJQKHU9BAVcQjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.vnmilitaryhistory.net%2Findex.php%3Ftopic%3D18905.0&amp;bvm=bv.115277099,d.dGY&amp;psig=AFQjCNGvm9J3fKjTURLl5_Dkqd5dRi4P4A&amp;ust=1456481809638719\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>V\u0103n mi\u1ebfu Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m th\u1eddi nh\u00e0 L<\/em>\u00fd<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nho gi\u00e1o \u0111\u1eddi Nh\u00e0 L\u00fd th\u1ea1nh h\u01a1n c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 nh\u1edd v\u1eady, s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u v\u1ecb hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, trung ngh\u0129a, ti\u1ebft th\u00e1o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Nho h\u1ecdc c\u00f3 danh ti\u1ebfng l\u1edbn d\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd l\u00e0 : L\u00fd \u0110\u1ea1o Th\u00e0nh, Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc, T\u00f4 Hi\u1ebfn Th\u00e0nh. Nh\u1eefng v\u1ecb n\u00e0y, tuy&nbsp; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ecdc gi\u1ea3 chuy\u00ean ngh\u1ec1 lu\u1eadn \u0111\u1ea1o l\u00e0m v\u0103n, nh\u01b0ng bi\u1ebft d\u00f9ng c\u00e1i tinh hoa c\u1ee7a Nho h\u1ecdc m\u00e0 thi th\u1ed1 trong&nbsp; vi\u1ec7c l\u00e0m,&nbsp; x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0 nh\u1eefng danh Nho.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>10.2. Nho gi\u00e1o VN d\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n, nh\u00e0 H\u1ed3<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n, Nho gi\u00e1o th\u1ecbnh h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e0 Nho ch\u00e2n ch\u00ednh nh\u01b0: M\u1ea1c \u0110\u1ec9nh Chi, Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e1n Si\u00eau, Chu v\u0103n An, L\u00ea v\u0103n H\u01b0u, Nguy\u1ec5n Phi Khanh, H\u00e0n Thuy\u00ean, \u2026&nbsp;\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t trong th\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n, ngo\u00e0i Nho h\u1ecdc c\u00f2n c\u00f3 L\u00e3o h\u1ecdc v\u00e0 Ph\u1eadt h\u1ecdc c\u0169ng r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng. Vua Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00f4ng m\u1edf khoa thi Tam gi\u00e1o, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi v\u1ec1 Nho h\u1ecdc, hay L\u00e3o h\u1ecdc,&nbsp; Ph\u1eadt h\u1ecdc. Ai theo c\u00e1i h\u1ecdc n\u00e0o m\u00e0 tinh th\u00e2m \u0111\u1ea1o l\u00fd th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c vua d\u00f9ng, kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0 Nho h\u1ecdc. Nh\u01b0 th\u1ebf, Tam gi\u00e1o b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c xem tr\u1ecdng nh\u01b0 nhau.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u00e0 H\u1ed3 so\u00e1n ng\u00f4i nh\u00e0 Tr\u1ea7n. Nh\u00e0 Minh b\u00ean T\u00e0u c\u00f3 c\u1edb \u0111em qu\u00e2n sang \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm v\u00e0 \u0111\u00f4 h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc ta, \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c h\u1ecdc quan, \u0111em c\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a T\u1ed1ng Nho d\u1ea1y cho d\u00e2n, l\u1ea5y Ng\u0169 Kinh, T\u1ee9 Th\u01b0 c\u1ee7a h\u1ecd Tr\u00ecnh, h\u1ecd Chu \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch m\u00e0 d\u1ea1y. C\u00e1i h\u1ecdc c\u1ee7a Tr\u00ecnh c\u1ee7a Chu c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1ecbnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>10.3 &nbsp;Nho gi\u00e1o&nbsp; d\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea, nh\u00e0 M\u1ea1c<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vua L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 (1428-1433) h\u1ebft l\u00f2ng m\u1edf mang vi\u1ec7c h\u1ecdc, \u0111\u1eb7t ri\u00eang c\u00e1c H\u1ecdc quan \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c gi\u00e1o h\u00f3a. Vua b\u1eaft c\u00e1c quan t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u1ea3i \u0111i thi Minh Kinh, ngh\u0129a l\u00e0 quan v\u0103n th\u00ec ph\u1ea3i thi Kinh S\u1eed, quan v\u00f5 th\u00ec ph\u1ea3i thi V\u00f5 Kinh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4n (1460-1497), v\u0103n h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc ta c\u1ef1c th\u1ea1nh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1eadu Ti\u1ebfn S\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc t\u00ean l\u00ean bia \u0111\u00e1 d\u1ef1ng trong V\u0103n Mi\u1ebfu.&nbsp;Nh\u1eefng danh Nho th\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0: Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i, L\u01b0\u01a1ng th\u1ebf Vinh, L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eafc B\u1eb1ng, v\u00e0 th\u1eddi L\u00ea Trung H\u01b0ng l\u00e0: Ph\u00f9ng kh\u1eafc Khoan, L\u01b0\u01a1ng h\u1eefu Kh\u00e1nh, Ph\u1ea1m \u0111\u00ecnh Tr\u1ecdng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t trong th\u1eddi nh\u00e0 M\u1ea1c, tr\u01b0\u1edbc L\u00ea Trung H\u01b0ng, xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t \u0111\u1ea1i danh Nho l\u00e0 Nguy\u1ec5n b\u1ec9nh Khi\u00eam, tinh th\u00f4ng L\u00fd s\u1ed1 v\u00e0 D\u1ecbch Kinh, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u ph\u1ea3i k\u00ednh ph\u1ee5c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong th\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea n\u00f3i chung, Nho gi\u00e1o r\u1ea5t th\u1ea1nh, nh\u01b0ng c\u00e1c Nho gia ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng c\u00e1i h\u1ecdc khoa c\u1eed, v\u1ee5 l\u1ea5y v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u s\u1ef1 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t ra l\u00e0m quan, ch\u1edb kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 uy\u00ean th\u00e2m c\u1ee7a Nho gi\u00e1o, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o l\u00fd cao si\u00eau m\u00e0 \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 b\u00ean T\u00e0u. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a Nho h\u1ecdc n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>10.4.&nbsp;Nho gi\u00e1o d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Tr\u1ecbnh Nguy\u1ec5n ph\u00e2n tranh, nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 nh\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Long<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong th\u1eddi Tr\u1ecbnh Nguy\u1ec5n ph\u00e2n tranh, Nho h\u1ecdc \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c vua ch\u00faa quan t\u00e2m, m\u00e0 ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh nhau. S\u1ef1 h\u1ecdc h\u00e0nh thi c\u1eed \u0111\u1ea1i kh\u00e1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea, lu\u00f4n lu\u00f4n l\u1ea5y Nho h\u1ecdc l\u00e0m tr\u1ecdng.&nbsp;M\u1ed9t vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng l\u00e0 Ch\u00faa Tr\u1ecbnh Giang ra l\u1ecbnh in s\u00e1ch. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c s\u00e1ch Nho nh\u01b0 Ng\u0169 Kinh, T\u1ee9 Th\u01b0 \u0111\u1ec1u mua t\u1eeb b\u00ean T\u00e0u, nay Ch\u00faa Tr\u1ecbnh Giang ra l\u1ecbnh kh\u1eafc b\u1ea3n in t\u1ea1i Th\u0103ng Long v\u00e0 ph\u00e1t ra m\u1ecdi n\u01a1i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u1ede B\u1eafc H\u00e0 c\u00f3 c\u00e1c danh Nho nh\u01b0: L\u00ea Qu\u00ed \u0110\u00f4n, Ng\u00f4 Th\u00ec S\u0129, Nguy\u1ec5n Du. \u1ede ph\u00eda Nam, Ch\u00faa Nguy\u1ec5n b\u1eadn lo vi\u1ec7c m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u00ean \u00edt quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn Nho h\u1ecdc, l\u00e0m cho Nho h\u1ecdc \u1edf ph\u00eda Nam k\u00e9m xa ph\u00eda B\u1eafc, nh\u01b0ng c\u0169ng s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u00e0i danh Nho t\u00e0i ki\u00eam v\u0103n v\u00f5 nh\u01b0: \u0110\u00e0o duy T\u1eeb, Nguy\u1ec5n h\u1eefu D\u1eadt, Nguy\u1ec5n h\u1eefu Ti\u1ebfn, Nguy\u1ec5n h\u1eefu H\u00e0o v\u1edbi truy\u1ec7n Song Tinh B\u1ea5t D\u1ea1.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Th\u1eddi nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n (1788-1802) k\u00e9o d\u00e0i 14 n\u0103m, b\u1ecb chi\u1ebfn tranh&nbsp; li\u00ean mi\u00ean, n\u00ean Nho h\u1ecdc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa tr\u1ecdng.&nbsp;C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, vua Quang Trung ra l\u1ec7nh ch\u00ednh th\u1ee9c d\u00f9ng ch\u1eef N\u00f4m trong v\u0103n t\u1ef1, \u0111\u1ec3 g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed9t tinh th\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi VN. M\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc ch\u1eef N\u00f4m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c Nho gia \u1ee7ng h\u1ed9 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c vua ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 ph\u00e1t huy, m\u00e3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi vua Quang Trung&nbsp; m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra thay th\u1ebf n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc ch\u1eef H\u00e1n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u1eef N\u00f4m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0n Thuy\u00ean ch\u1ebf ra t\u1eeb \u0111\u1eddi nh\u00e0 Tr\u1ea7n, h\u00ecnh th\u1ee9c gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u1eef H\u00e1n, nh\u01b0ng \u0111\u1ecdc th\u00e0nh ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc Nam. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf \u00fd th\u1ee9c d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi VN mu\u1ed1n tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 l\u1ec7 thu\u1ed9c ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o v\u0103n t\u1ef1&nbsp; Trung qu\u1ed1c.&nbsp;Nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m ch\u1eef N\u00f4m r\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u00eau bi\u1ec3u n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc VN nh\u01b0: Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du, Truy\u1ec7n Hoa Ti\u00ean c\u1ee7a Nguy\u1ec5n huy T\u1ef1, Truy\u1ec7n Song Tinh B\u1ea5t D\u1ea1 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n h\u1eefu H\u00e0o, vv . . .&nbsp;Trong th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y c\u00f3 nh\u1eefng b\u1eadc Nho h\u1ecdc uy\u00ean th\u00e2m, kh\u00ed ti\u1ebft cao th\u01b0\u1ee3ng, \u1ea9n d\u1eadt ch\u1ed1n s\u01a1n l\u00e2m, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra l\u00e0m quan, nh\u01b0 c\u00e1c \u00f4ng: Ng\u00f4 th\u1ebf L\u00e2n, \u0110\u1eb7ng th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Thi\u1ebfp (La S\u01a1n Phu T\u1eed), \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u00f4ng \u0110\u1eb7ng th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng \u0111em s\u00e1ch Chu D\u1ecbch ra di\u1ec5n N\u00f4m theo l\u1ed1i v\u0103n v\u1ea7n, g\u1ecdi l\u00e0 Chu D\u1ecbch Qu\u1ed1c \u00c2m quy\u1ebft.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vua Gia Long \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i T\u00e2y S\u01a1n, l\u1eadp ra nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, r\u1ea5t ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c h\u1ecdc. Vua cho l\u1eadp V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c Doanh, c\u00e1c Tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 th\u1edd \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed, t\u1ecf l\u00f2ng t\u00f4n tr\u1ecdng Nho h\u1ecdc, m\u1edf tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m \u0111\u1ec3 d\u1ea1y Nho h\u1ecdc. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1eef N\u00f4m r\u1ea5t th\u1ecbnh, nh\u01b0ng nh\u00e0 vua v\u1eabn d\u00f9ng ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0m ch\u00ednh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e1c vua tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n r\u1ea5t t\u00f4n tr\u1ecdng Nho h\u1ecdc, s\u1eeda sang vi\u1ec7c thi c\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Nho h\u1ecdc t\u00e0i gi\u1ecfi ra gi\u00fap n\u01b0\u1edbc. Nhi\u1ec1u Nho s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0: L\u00fd v\u0103n Ph\u1ee9c, Nguy\u1ec5n c\u00f4ng Tr\u1ee9, Phan huy Ch\u00fa, Nguy\u1ec5n Khuy\u1ebfn, vv . ..&nbsp;Vua Gia Long ph\u1ee5c qu\u1ed1c th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u1edd s\u1ef1 vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p \u1edf \u00c2u Ch\u00e2u, n\u00ean ph\u1ea3i cho c\u00e1c Gi\u00e1o s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u00e0o VN truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o Thi\u00ean Ch\u00faa. Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o \u0111\u00e3 l\u00e0m cho Nho h\u1ecdc lung lay m\u1ea1nh m\u1ebd.&nbsp;Vua Minh M\u1ea1ng n\u00f3i:&nbsp;<em>\u201c\u0110\u1ea1o ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y l\u00e0 T\u1ea3 \u0111\u1ea1o, l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 h\u1ee7y ho\u1ea1i phong t\u1ee5c, n\u00ean ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn cho d\u00e2n &nbsp;theo Ch\u00ednh \u0111\u1ea1o.\u201d<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vi\u1ec7c c\u1ea5m \u0111\u1ea1o Thi\u00ean Ch\u00faa b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi vua Minh M\u1ea1ng. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 nguy\u00ean do \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p x\u00e2m chi\u1ebfm n\u01b0\u1edbc ta, \u0111\u1eb7t n\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb l\u00ean d\u00e2n t\u1ed9c ta g\u1ea7n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7.&nbsp;Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o v\u00e0 Tri\u1ebft h\u1ecdc T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng du nh\u1eadp v\u00e0o VN l\u00e0m cho Nho gi\u00e1o m\u1ea5t h\u1eb3n&nbsp; \u0111\u1ed9c t\u00f4n trong x\u00e3 h\u1ed9i VN.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>10.5. &nbsp;Nho gi\u00e1o d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c v\u00e0 &nbsp;S\u1ef1 suy t\u00e0n c\u1ee7a Nho gi\u00e1o VN<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u1ea7ng l\u1edbp Nho s\u0129 \u0111ang l\u00e3nh \u0111\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i VN, khi ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u00c2u T\u00e2y, th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta h\u00f9ng m\u1ea1nh v\u0103n minh, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec y\u1ebfu h\u00e8n h\u1ee7 l\u1eadu, n\u00ean t\u01b0\u1edfng l\u1ea7m c\u00e1i nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra s\u1ef1 h\u00f9ng m\u1ea1nh&nbsp; kia l\u00e0 do m\u00e1y m\u00f3c c\u00f9ng \u0111\u1ea7u \u00f3c khoa h\u1ecdc&nbsp; c\u01a1 gi\u1edbi. Th\u1ebf r\u1ed3i m\u1ed9t s\u1ed1 s\u0129 phu ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng r\u0169 s\u1ea1ch qu\u00e1 kh\u1ee9, b\u00e0i b\u00e1c \u0110\u1ea1o h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, cho \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra y\u1ebfu h\u00e8n v\u00e0 th\u1ea5t b\u1ea1i. H\u1ecd ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ho\u00e0n to\u00e0n theo T\u00e2n h\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111em \u0111\u1ea1o Thi\u00ean Ch\u00faa truy\u1ec1n b\u00e1 trong n\u01b0\u1edbc VN, d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o nhi\u1ec1u quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u1eadt ch\u1ea5t. C\u00e1c Gi\u00e1o s\u0129&nbsp; Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o, v\u00ec nhu c\u1ea7u truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o, n\u00ean phi\u00ean \u00e2m ti\u1ebfng VN b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00f9ng c\u00e1c m\u1eabu t\u1ef1 c\u1ee7a ch\u1eef &nbsp;Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef ng\u00e0y nay.&nbsp;\u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a 2 Gi\u00e1o s\u0129:<em>&nbsp;Alexandre de Rhode (\u0110\u1eafc L\u1ed9) v\u00e0 Pigneau de B\u00e9haine (B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c)<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef r\u1ea5t d\u1ec5 h\u1ecdc h\u01a1n ch\u1eef H\u00e1n hay ch\u1eef N\u00f4m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i T\u00e2n h\u1ecdc \u1ee7ng h\u1ed9 tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 v\u00e0 d\u1ea7n d\u1ea7n thay th\u1ebf ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1eef H\u00e1n trong vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m 1918, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea3o h\u1ed9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c thi c\u1eed b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n. Nh\u1edd v\u1eady, ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef &nbsp;m\u1edbi tr\u1edf n\u00ean quan tr\u1ecdng v\u00e0 thi\u1ebft y\u1ebfu cho s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a VN.&nbsp;Ch\u1eef H\u00e1n l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ee3i kh\u00ed c\u1ee7a Nho gi\u00e1o, m\u00e0 ng\u00e0y nay \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf th\u00ec Nho h\u1ecdc c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i n\u1eefa. C\u00e1i h\u1ecdc t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, xa r\u1eddi th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a Nho gi\u00e1o th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ea5m d\u1ee9t, nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho T\u00e2n h\u1ecdc v\u1edbi ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i h\u1ecdc thu\u1eadt v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Nho gi\u00e1o VN t\u1eebng th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i gi\u1ed1ng nh\u01b0 Nho gi\u00e1o Trung hoa.&nbsp;Nh\u1eefng Nho gia VN cho r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng m\u00e0 Th\u00e1nh Hi\u1ec1n \u0111\u00e3 n\u00f3i trong c\u00e1c Kinh, Th\u01b0, Truy\u1ec7n. \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u1ebft c\u1ea3, kh\u00f4ng c\u00f2n ai bi\u1ebft h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, n\u00ean Nho gia ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m h\u1ecdc cho l\u00e0u thu\u1ed9c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y v\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111em ra th\u1ef1c h\u00e0nh. Do \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 Nho gia n\u00e0o \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i uy\u00ean th\u00e2m cao vi\u1ec5n c\u1ee7a Nho gi\u00e1o m\u00e0 ph\u00e1t minh ra m\u1ed9t h\u1ecdc thuy\u1ebft&nbsp; m\u1edbi m\u1ebb n\u00e0o. &nbsp;Nho gi\u00e1o VN ch\u1ec9 n\u1eb1m trong ph\u1ea1m vi H\u00ecnh Nhi H\u1ea1 h\u1ecdc m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>11. Ph\u1ea7n K\u1ebft<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Xin tr\u00edch ra sau \u0111\u00e2y l\u1eddi nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a \u00d4ng Phan K\u1ebf B\u00ednh, vi\u1ebft trong quy\u1ec3n Vi\u1ec7t Nam Phong T\u1ee5c, v\u1ec1 Nho gi\u00e1o VN, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea7n k\u1ebft c\u1ee7a b\u00e0i kh\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 Nho gi\u00e1o n\u00e0y.&nbsp;\u201c \u0110\u1ea1o Nho l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3n d\u1ecb, thu\u1eadn theo l\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a T\u1ea1o H\u00f3a, h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ednh t\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 noi theo \u0111\u01b0\u1ee3c.&nbsp;Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f3 Nho h\u1ecdc th\u00ec n\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi&nbsp;n\u1ebft na, c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n &nbsp;\u00e1i. N\u01b0\u1edbc m\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ea1o Nho th\u00ec n\u00ean m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng, &nbsp;d\u1ec5 cho vi\u1ec7c cai tr\u1ecb, m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u1edbc h\u00f2a b\u00ecnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Duy c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: Tri\u1ebft l\u00fd th\u00ec nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m vi\u1ec3n v\u00f4ng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f3 hi\u1ec3u, th\u1ee7 l\u1ec5 th\u00ec l\u1eafm s\u1ef1 c\u00e2u th\u00fac khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f3 theo. T\u00ednh t\u00ecnh th\u00ec chu\u1ed9ng \u00eam \u00e1i h\u00f2a nh\u00e3 khi\u1ebfn cho d\u00e2n kh\u00ed nhu nh\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng h\u00f9ng d\u0169ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi \u00c2u Ch\u00e2u, nhu d\u1ee5ng th\u00ec chu\u1ed9ng c\u00e1ch ti\u1ebft ki\u1ec7m t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn cho k\u1ef9 ngh\u1ec7 th\u00f4 s\u01a1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tinh x\u1ea3o ph\u00e1t \u0111\u1ea1t nh\u01b0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u00c2u Ch\u00e2u.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u00f3i r\u00fat l\u1ea1i, \u0111\u1ea1o Nho l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o t\u1ef1 tr\u1ecb r\u1ea5t hay, m\u00e0 \u0111em \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1eddi c\u1ea1nh tranh th\u00ec kh\u00f4ng m\u1ea1nh. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c th\u00f3i h\u1ee7 b\u1ea1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi t\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u00ean t\u1ec7, ch\u1edb kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed5 cho t\u1ea1i Nho gi\u00e1o.&nbsp;Tuy v\u1eady, n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng nh\u1edd c\u00f3 Nho h\u1ecdc&nbsp;m\u1edbi theo \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c v\u0103n minh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e0u, m\u00e0 n\u00ean m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 ch\u00ednh tr\u1ecb, c\u00f3 lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 h\u1ecdc th\u1ee9c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a c\u00f3 \u00c2u h\u1ecdc, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 Nho h\u1ecdc, th\u00ec n\u01b0\u1edbc ta ch\u1eb3ng qua c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i m\u1ecdi r\u1ee3 m\u00e0 th\u00f4i.&nbsp;V\u1eady th\u00ec c\u00e1i c\u00f4ng c\u1ee7a Nho gi\u00e1o truy\u1ec1n sang n\u01b0\u1edbc ta r\u1ea5t to, d\u1eabu khi n\u00e0o nh\u1edd \u00c2u h\u1ecdc m\u00e0 n\u00ean m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc th\u1ea1nh v\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc, ta c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean c\u00e1i c\u00f4ng \u1ea5y. V\u00ec c\u00e1i c\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u1edf m\u1eaft cho ta, v\u00ed nh\u01b0 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb th\u01a1, tr\u01b0\u1edbc nh\u1edd m\u1ed9t \u00f4ng th\u1ea7y d\u1ea1y b\u1ea3o cho m\u1edf m\u1ed9t \u0111\u00f4i ch\u00fat tr\u00ed kh\u00f4n, v\u1ec1 sau d\u1eabu c\u00f3 nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng th\u1ea7y kh\u00e1c, h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam kh\u00f4n th\u00eam kh\u00e9o, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean c\u00e1i c\u00f4ng c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ea7y tr\u01b0\u1edbc.&nbsp;V\u00e0 c\u1ee9 theo \u0110\u1ea1o Nho m\u00e0 d\u00f9ng cho kh\u00e9o, b\u1ecf nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00e2u &nbsp;th\u00fac h\u1ee7 b\u1ea1i, \u0111em c\u00e1ch tr\u00ed, t\u01b0 &nbsp;t\u01b0\u1edfng &nbsp;m\u1edbi \u0111\u1ec3 &nbsp;b\u1ed5 v\u00e0o nh\u1eefng n\u01a1i khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m th\u00ec c\u0169ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ph\u00fa c\u01b0\u1eddng th\u1ea1nh v\u01b0\u1ee3ng, m\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i hay h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00f4i th\u1ea5y g\u1ea7n nay, c\u00e1c \u00f4ng c\u1ef1u Nho th\u1edf v\u1eafn than d\u00e0i ri\u00eang v\u1edbi nhau r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o Nho ta suy \u0111\u1ed3i, s\u1eafp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y ti\u00eau di\u1ec7t. T\u00f4i thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng, v\u1eadt g\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1ee5c n\u00e1t, m\u00e0 \u0111\u1ea1o n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac th\u1ea1nh l\u00fac suy. Hu\u1ed1ng chi, m\u1ed9t th\u1eddi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ee7a T\u1ea1o H\u00f3a x\u00e2y v\u1ea7n, c\u00e1i n\u1ec1n c\u0169 c\u00f3 \u0111\u1ed5 n\u00e1t th\u00ec &nbsp;m\u1edbi g\u00e2y n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i n\u1ec1n &nbsp;m\u1edbi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Ph\u1ecfng theo: \u0110\u1ea1o cao \u0111\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c.&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.daotam.info\/tusachdd.htm\">http:\/\/www.daotam.info\/tusachdd.htm<\/a><\/em>&nbsp;V\u00e0 https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>*<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>*&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; *<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><strong>T\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 Kh\u1ed5ng t\u1eed v\u00e0 nho gi\u00e1o<\/strong><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:table -->\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Confucius Tang Dynasty.jpg\" height=\"403\" src=\"blob:http:\/\/tamhoc.org\/baa502b1-6049-48f5-b834-e3298a00c3b9\" width=\"220\"><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Confucius_Tang_Dynasty.jpg\"><\/a><em>M\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m h\u1ed9i h\u1ecda v\u1ec1 Kh\u1ed5ng T\u1eed, c\u1ee7a h\u1ecda s\u0129&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C3%B4_%C4%90%E1%BA%A1o_T%E1%BB%AD\">Ng\u00f4 \u0110\u1ea1o T\u1eed<\/a>&nbsp;(680\u2013740) th\u1eddi k\u1ef3&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng\">Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng<\/a><\/em>.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<!-- \/wp:table -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/strong>&nbsp;c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<strong>Kh\u1ed5ng Phu T\u1eed<\/strong>&nbsp;sinh ng\u00e0y&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/27_th%C3%A1ng_8\">27 th\u00e1ng 8<\/a>&nbsp;n\u0103m&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=551_TCN&amp;action=edit&amp;redlink=1\">551 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean<\/a>, m\u1ea5t&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/11_th%C3%A1ng_4\">11 th\u00e1ng 4<\/a>&nbsp;n\u0103m&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/479_TCN\">479<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn\">TCN<\/a>&nbsp;(72 tu\u1ed5i) l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tri%E1%BA%BFt_gia\">nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc<\/a>, nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u00e0 bi\u00ean kh\u1ea3o n\u1ed5i ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Hoa<\/a>, c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng v\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc\">tri\u1ebft l\u00fd<\/a>&nbsp;c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u r\u1ed9ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81\">\u0110\u00f4ng \u00c1<\/a>. Ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa \u0111\u1eddi sau \u0111\u00e3 t\u00f4n x\u01b0ng \u00f4ng l\u00e0&nbsp;<strong>V\u1ea1n th\u1ebf S\u01b0 bi\u1ec3u<\/strong>&nbsp;(B\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a mu\u00f4n \u0111\u1eddi). Ch\u00ednh ph\u1ee7 Trung Qu\u1ed1c hi\u1ec7n nay, trong n\u1ed7 l\u1ef1c truy\u1ec1n b\u00e1 v\u0103n h\u00f3a Trung Hoa ra th\u1ebf gi\u1edbi, \u0111\u00e3 cho th\u00e0nh l\u1eadp h\u00e0ng tr\u0103m&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Kh%E1%BB%95ng_T%E1%BB%AD\">H\u1ecdc vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/a>&nbsp;tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh tr\u00ean s\u1ef1 tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 cai tr\u1ecb b\u1eb1ng&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c\">\u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/a>: &#8220;tu th\u00e2n, t\u1ec1 gia, tr\u1ecb qu\u1ed1c, b\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1&#8221;, s\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c m\u1ed1i&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Quan_h%E1%BB%87_x%C3%A3_h%E1%BB%99i\">quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i<\/a>, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 quy ph\u1ea1m l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, &#8220;\u0110\u1ea1o Trung Dung&#8221; v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ee9c t\u00ednh &#8220;Nh\u00e2n, L\u1ec5, Ngh\u0129a, Tr\u00ed, T\u00edn&#8221;. C\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn tr\u00ean m\u1ecdi h\u1ecdc thuy\u1ebft kh\u00e1c \u1edf Trung Qu\u1ed1c nh\u01b0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%C3%A1p_gia\">Ph\u00e1p gia<\/a>&nbsp;hay&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o\">\u0110\u1ea1o gia<\/a>&nbsp;trong su\u1ed1t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_H%C3%A1n\">nh\u00e0 H\u00e1n<\/a>. C\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng tri\u1ebft h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nho_gi%C3%A1o\">Kh\u1ed5ng gi\u00e1o<\/a>. Kh\u1ed5ng gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Italia l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Matteo_Ricci\">Matteo Ricci<\/a>&nbsp;\u0111\u01b0a v\u00e0o Ch\u00e2u \u00c2u, \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=La_tinh_ho%C3%A1&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>La tinh ho\u00e1<\/u><\/a>&nbsp;t\u00ean Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u00e0nh &#8220;Confucius&#8221;. Kh\u1ed5ng gi\u00e1o c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%B4n_gi%C3%A1o\">t\u00f4n gi\u00e1o<\/a>&nbsp;l\u1edbn c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, nh\u1ea5t l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Hoa<\/a>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ee7 y\u1ebfu qua cu\u1ed1n&nbsp;<em><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Lu%E1%BA%ADn_ng%E1%BB%AF\">Lu\u1eadn Ng\u1eef<\/a><\/em>, m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng &#8220;m\u1ea9u chuy\u1ec7n c\u00e1ch ng\u00f4n ng\u1eafn&#8221;, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean so\u1ea1n nhi\u1ec1u n\u0103m sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi do c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. Trong g\u1ea7n 2.000 n\u0103m \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n ho\u1eb7c t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C5%A9_kinh\">Ng\u0169 Kinh<\/a>:&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Th%C6%B0\">Kinh Th\u01b0<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Thi\">Kinh Thi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_L%E1%BB%85\">Kinh L\u1ec5<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_D%E1%BB%8Bch\">Kinh D\u1ecbch<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Xu%C3%A2n_Thu\">Kinh Xu\u00e2n Thu<\/a>&nbsp;(<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Kinh_Nh%E1%BA%A1c&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Kinh Nh\u1ea1c<\/u><\/a>&nbsp;\u0111\u00e3 b\u1ecb&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Ho%C3%A0ng\">T\u1ea7n Th\u1ee7y Ho\u00e0ng<\/a>&nbsp;\u0111\u1ed1t m\u1ea5t n\u00ean c\u00f2n l\u1ea1i Ng\u0169 Kinh).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>1. Ti\u1ec3u s\u1eed<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><a href=\"https:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwiQxdGsmv_KAhWhMaYKHfM8CccQjRwIBw&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3Dfq_2zgBqmCo&amp;psig=AFQjCNHBLIRjY0nV6K0gNy-NEjGW_6jpcA&amp;ust=1455812494325433\"><\/a><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u00ean l\u00e0&nbsp;<strong>Kh\u1ed5ng Kh\u00e2u<\/strong>, t\u1ef1 hi\u1ec7u l\u00e0&nbsp;<strong>Tr\u1ecdng Ni<\/strong>, sinh ng\u00e0y&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/27_th%C3%A1ng_8\">27 th\u00e1ng 8<\/a>&nbsp;n\u0103m&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=551_TCN&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>551 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean<\/u><\/a>, v\u00e0o th\u1eddi&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Xu%C3%A2n_Thu\">Xu\u00e2n Thu<\/a>&nbsp;trong&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c\">l\u1ecbch s\u1eed Trung Qu\u1ed1c<\/a>, t\u1ea1i \u1ea5p Tr\u00e2u, l\u00e0ng X\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)\">n\u01b0\u1edbc L\u1ed7<\/a>&nbsp;(nay l\u00e0 huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5, t\u1ec9nh&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng\">S\u01a1n \u0110\u00f4ng<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Trung_Qu%E1%BB%91c\">Trung Qu\u1ed1c<\/a>). Nhi\u1ec1u s\u1eed s\u00e1ch ghi r\u1eb1ng \u00f4ng sinh trong m\u1ed9t gia c\u1ea3nh ngh\u00e8o, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng c\u00f3 \u00f4ng t\u1ed5 ba \u0111\u1eddi v\u1ed1n thu\u1ed9c d\u00f2ng qu\u00fd t\u1ed9c sa s\u00fat t\u1eeb&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%91ng_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)\">n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng<\/a>&nbsp;d\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc L\u1ed7. Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9t (ch\u00e1u 13 \u0111\u1eddi c\u1ee7a&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Vi_T%E1%BB%AD_Di%E1%BB%85n&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Vi T\u1eed Di\u1ec5n<\/u><\/a>, anh c\u1ee7a&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Vua_Tr%E1%BB%A5&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>vua Tr\u1ee5<\/u><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng\">nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng<\/a>) l\u00e0 quan v\u00f5 thu\u1ed9c \u1ea5p Tr\u00e2u, \u0111\u1ebfn 70 tu\u1ed5i m\u1edbi l\u1ea5y Nhan th\u1ecb m\u00e0 sinh ra \u00f4ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m l\u00ean ba, Kh\u00e2u m\u1ed3 c\u00f4i cha, l\u1edbn l\u00ean, ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ee5ng v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i m\u1eb9, nh\u01b0ng r\u1ea5t ham h\u1ecdc. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i &#8220;<em>&#8230; L\u00fac nh\u1ecf b\u1ecb ngh\u00e8o h\u00e8n, ta ph\u1ea3i l\u00e0m nhi\u1ec1u ngh\u1ec1 n\u00ean bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u1ecdn. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u1ea7n bi\u1ebft nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng? Kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ebft nhi\u1ec1u ngh\u1ec1 nh\u01b0 v\u1eady<\/em>&nbsp;&#8220;. N\u0103m 19 tu\u1ed5i, \u00f4ng l\u1ea5y v\u1ee3 v\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t ch\u1ee9c quan nh\u1ecf coi kho chuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd kho t\u00e0ng, xu\u1ea5t n\u1ea1p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng b\u1eb1ng chu\u1ea9n x\u00e1c. \u00d4ng c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan nh\u1ecf chuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd n\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i, s\u00fac v\u1eadt sinh tr\u01b0\u1edfng r\u1ea5t t\u1ed1t. Nh\u1edd v\u1eady \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00ean l\u00e0m quan T\u01b0 kh\u00f4ng, chuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh. N\u0103m 22 tu\u1ed5i, \u00f4ng m\u1edf l\u1edbp d\u1ea1y h\u1ecdc. H\u1ecdc tr\u00f2 g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0&nbsp;<em>Kh\u1ed5ng Phu T\u1eed<\/em>&nbsp;, hay g\u1ecdi g\u1ecdn h\u01a1n l\u00e0&nbsp;<em>Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/em>. &#8216;T\u1eed&#8217; ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129a l\u00e0 &#8216;con&#8217; ra c\u00f2n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 &#8220;Th\u1ea7y&#8221;. Do v\u1eady&nbsp;<em>Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/em>&nbsp;l\u00e0 Th\u1ea7y Kh\u1ed5ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m 21 tu\u1ed5i, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ee6y L\u1ea1i, m\u1ed9t ch\u1ee9c quan nh\u1ecf coi vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a kho l\u00faa, c\u00f9ng l\u00e0 c\u00e2n \u0111o v\u00e0 g\u1eb7t l\u00faa. Sau \u0111\u00f3, qua l\u00e0m ch\u1ee9c T\u01b0 Ch\u1ee9c L\u1ea1i, coi vi\u1ec7c nu\u00f4i b\u00f2, d\u00ea, s\u00fac v\u1eadt d\u00f9ng trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1. N\u0103m 25 tu\u1ed5i th\u00ec \u00f4ng ch\u1ecbu tang m\u1eb9. N\u0103m 29 tu\u1ed5i, \u00f4ng h\u1ecdc \u0111\u00e0n v\u1edbi S\u01b0 T\u01b0\u01a1ng, \u1edf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m 30 tu\u1ed5i, Kh\u1ed5ng T\u1eed mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng\">L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng<\/a>, kinh \u0111\u00f4&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Chu\">nh\u00e0 Chu<\/a>, \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 nghi l\u1ec5, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng v\u00ec nh\u00e0 ngh\u00e8o, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed, \u0111\u00e0nh than th\u1edf m\u00e0 th\u00f4i. H\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nam_Cung_Qu%C3%A1t&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Nam Cung Qu\u00e1t<\/u><\/a>&nbsp;nghe v\u1eady, li\u1ec1n v\u1ec1 t\u00e2u v\u1edbi&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%97_Chi%C3%AAu_C%C3%B4ng\">L\u1ed7 Chi\u00eau C\u00f4ng<\/a>. Vua li\u1ec1n ban cho \u00f4ng m\u1ed9t c\u1ed7 xe song m\u00e3 v\u00e0 v\u00e0i qu\u00e2n h\u1ea7u c\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 Nam Cung Qu\u00e1t \u0111i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, Kh\u1ed5ng T\u1eed quan s\u00e1t nh\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu, nh\u00e0 Minh \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u1ea3o c\u1ee9u lu\u1eadt l\u1ec7 v\u00e0 th\u01b0 t\u1ecbch \u0111\u1eddi c\u1ed5, \u0111i xem Giao \u0111\u00e0n l\u00e0 n\u01a1i nh\u00e0 vua t\u1ebf Thi\u00ean \u0110\u1ecba v\u00e0 Tinh t\u00fa, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn X\u00e3 \u0111\u00e0n l\u00e0 n\u01a1i vua t\u1ebf Th\u1ea7n N\u00f4ng v\u00e0 Th\u1ea7n H\u1eadu Th\u1ed5. N\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 th\u00ec \u00f4ng \u0111\u1ebfn quan s\u00e1t v\u00e0 h\u1ecfi han cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00e1c vi\u1ec7c xong th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7. T\u1eeb \u0111\u00f3, s\u1ef1 h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng c\u00e0ng r\u1ed9ng h\u01a1n nhi\u1ec1u n\u00ean h\u1ecdc tr\u00f2 xin theo h\u1ecdc c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng \u0111\u00f4ng. Nh\u01b0ng vua L\u1ed7 v\u1eabn ch\u01b0a d\u00f9ng \u00f4ng v\u00e0o vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.&nbsp;\u0110\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m, trong n\u01b0\u1edbc L\u1ed7,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Qu%C3%BD_B%C3%ACnh_T%E1%BB%AD&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Qu\u00fd B\u00ecnh T\u1eed<\/u><\/a>&nbsp;kh\u1edfi lo\u1ea1n. \u00d4ng theo L\u1ed7 Chi\u00eau C\u00f4ng t\u1ea1m l\u00e1nh sang n\u01b0\u1edbc T\u1ec1. T\u1ec1 C\u1ea3nh C\u00f4ng m\u1eddi \u00f4ng t\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u1ecfi vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 r\u1ea5t kh\u00e2m ph\u1ee5c, mu\u1ed1n \u0111em \u0111\u1ea5t Ni Kh\u00ea phong cho \u00f4ng, nh\u01b0ng quan T\u01b0\u1edbng qu\u1ed1c n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Y%E1%BA%BFn_Anh\">Y\u1ebfn Anh<\/a>&nbsp;ng\u0103n c\u1ea3n kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m sau, \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 lo vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc, v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u cho t\u01b0\u1eddng t\u1eadn \u0110\u1ea1o h\u1ecdc c\u1ee7a Th\u00e1nh hi\u1ec1n. L\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 36 tu\u1ed5i.&nbsp;Trong su\u1ed1t g\u1ea7n 20 n\u0103m, t\u1eeb n\u0103m 34 tu\u1ed5i, Kh\u1ed5ng T\u1eed d\u1eabn h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c n\u01b0\u1edbc trong v\u00f9ng \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n b\u00e1 c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3. C\u00f3 n\u01a1i \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 n\u01a1i \u00f4ng b\u1ecb coi th\u01b0\u1eddng. Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i qua c\u00e1c n\u01b0\u1edbc: V\u1ec7, Khu\u00f4ng, Tr\u1ea7n, T\u1ed1ng, Th\u00e1i, S\u1edf, mong thuy\u1ebft ph\u1ee5c c\u00e1c vua ch\u01b0 H\u1ea7u ch\u1ecbu \u0111em \u0110\u1ea1o c\u1ee7a \u00f4ng ra \u1ee9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i th\u00e1i b\u00ecnh cho d\u00e2n ch\u00fang. Nh\u01b0ng \u0110\u1ea1o c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o (\u0111\u1ea1o tr\u1ecb qu\u1ed1c) n\u00ean \u0111i ng\u01b0\u1ee3c \u00fd \u0111\u1ed3 B\u00e1 \u0110\u1ea1o (\u0111\u1ea1o chinh ph\u1ea1t) c\u1ee7a c\u00e1c vua ch\u01b0 h\u1ea7u v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0110\u1ea1i phu n\u00ean c\u00e1c vua ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f9ng \u00f4ng. \u00d4ng t\u1eebng c\u1ea3m th\u00e1n &#8220;<em>Ai m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i qua c\u1eeda r\u1ed3i m\u1edbi r\u1eddi kh\u1ecfi nh\u00e0&nbsp;? V\u1eady m\u00e0 t\u1ea1i sao kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111i theo \u0111\u1ea1o n\u00e0y&nbsp;?<\/em>&#8220;. Khi b\u1ecb v\u00e2y \u1edf \u0111\u1ea5t Khu\u00f4ng, Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>Sau khi vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t, t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi v\u0103n h\u00f3a, l\u1ec5 nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf n\u01a1i ta c\u1ea3 \u01b0&nbsp;? N\u1ebfu tr\u1eddi mu\u1ed1n cho n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a n\u00e0y m\u1ea5t \u0111i, th\u00ec sao khi vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, l\u1ea1i \u1ee7y th\u00e1c cho ta n\u1eafm gi\u1eef n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a n\u00e0y l\u00e0m g\u00ec? C\u00f2n n\u1ebfu tr\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 m\u1ea5t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a n\u00e0y, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Khu\u00f4ng kia l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ta&nbsp;?<\/em>&#8220;. Sau 14 n\u0103m \u0111i chu du c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, c\u00f3 quan \u0110\u1ea1i Phu&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Qu%C3%BD_Khang_t%E1%BB%AD\">Qu\u00fd Khang t\u1eed<\/a>&nbsp;sai C\u00f4ng Hoa ra \u0111\u00f3n \u00f4ng. Phu nh\u00e2n c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 b\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Quan \u0111\u00e3 m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u1ed9t n\u0103m. C\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng n\u00f3i v\u1ec1 giai \u0111o\u1ea1n \u00f4ng \u0111i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u1ea1o h\u1ecdc:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>T\u1eed C\u1ea7m h\u1ecfi T\u1eed C\u1ed1ng r\u1eb1ng &#8220;Th\u1ea7y Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u1ee7a ch\u00fang ta m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc n\u00e0o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. \u0110\u00e2y l\u00e0 do th\u1ea7y ch\u00fang ta y\u00eau c\u1ea7u hay do ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng m\u1eddi th\u1ea7y&nbsp;?&#8221;<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>T\u1eed C\u1ed1ng n\u00f3i: &#8220;Th\u1ea7y ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u00ednh \u00f4n, l\u01b0\u01a1ng, cung, ki\u1ec7m, nh\u01b0\u1eddng, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vinh d\u1ef1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u00f3. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a th\u1ea7y ch\u00fang ta ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p xin vi\u1ec7c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c&#8221;.<\/em>&nbsp;<em>(<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Lu%E1%BA%ADn_ng%E1%BB%AF\">Lu\u1eadn ng\u1eef<\/a>)<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 9 \u0111\u1eddi vua&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%97_%C4%90%E1%BB%8Bnh_c%C3%B4ng\">L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh c\u00f4ng<\/a>, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 51 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c vua L\u1ed7 m\u1eddi ra l\u00e0m quan, phong cho ch\u1ee9c Trung \u0110\u00f4 T\u1ec3 lo vi\u1ec7c cai tr\u1ecb \u1edf \u1ea4p Trung \u0110\u00f4, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea5t Kinh th\u00e0nh. M\u1ed9t n\u0103m sau, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu. N\u0103m L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng th\u1ee9 10 (500 TCN), \u00f4ng ph\u00f2 vua L\u1ed7 \u0111i ph\u00f3 h\u1ed9i v\u1edbi T\u1ec1 C\u1ea3nh C\u00f4ng \u1edf Gi\u00e1p C\u1ed1c. Nh\u1edd t\u00e0i ng\u00f4n lu\u1eadn v\u00e0 \u1ee9ng \u0111\u00e1p k\u1ecbp th\u1eddi, vua T\u1ec1 r\u1ea5t kh\u00e2m ph\u1ee5c v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 ba kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t \u1edf&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Quy_%C3%82m&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Quy \u00c2m<\/u><\/a>&nbsp;m\u00e0 T\u1ec1 \u0111\u00e3 chi\u1ebfm c\u1ee7a L\u1ed7 t\u1eeb m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Qua n\u0103m sau, \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0 Kh\u00f4ng, r\u1ed3i th\u0103ng l\u00ean \u0110\u1ea1i T\u01b0 Kh\u1ea5u (H\u00ecnh B\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0) coi vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n. \u00d4ng \u0111\u1eb7t ra lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap k\u1ebb ngh\u00e8o kh\u1ed5, l\u1eadp ra ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c t\u1ed1ng t\u00e1ng, l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1, trai g\u00e1i kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n, gian phi tr\u1ed9m c\u1eafp kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa, x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c an b\u00ecnh th\u1ecbnh tr\u1ecb. Sau 4 n\u0103m, L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng phong \u00f4ng l\u00ean l\u00e0m Nhi\u1ebfp T\u01b0\u1edbng S\u1ef1 (T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c), coi vi\u1ec7c Ch\u00ednh tr\u1ecb trong n\u01b0\u1edbc. \u00d4ng c\u1ea7m quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ng\u00e0y th\u00ec t\u00e2u v\u1edbi vua L\u1ed7 xin gi\u1ebft gian th\u1ea7n Thi\u1ebfu Ch\u00ednh M\u00e3o \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u1ed1c ch\u00ednh. \u00d4ng ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng trong n\u01b0\u1edbc, d\u1ea1y d\u00e2n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec5, ngh\u0129a, li\u00eam, s\u1ec9, n\u00ean d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n nhi\u1ec5u lo\u1ea1n m\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1ed1t l\u00ean. Sau ba th\u00e1ng, n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 tr\u1edf n\u00ean th\u1ecbnh tr\u1ecb.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u01b0\u1edbc T\u1ec1 th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 m\u1ea1nh l\u00ean, c\u00f3 \u00fd lo ng\u1ea1i. Vua T\u1ec1 theo k\u1ebf, l\u1eadp ra B\u1ed9 N\u1eef Nh\u1ea1c m\u00e0 \u0111em d\u00e2ng vua L\u1ed7. Kh\u1ed5ng T\u1eed bi\u1ebft vua T\u1ec1 c\u00f3 \u00fd d\u00f9ng chuy\u1ec7n h\u01b0\u1edfng l\u1ea1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m suy b\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 n\u00ean khuy\u00ean&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%97_%C4%90%E1%BB%8Bnh_c%C3%B4ng\">L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh c\u00f4ng<\/a>&nbsp;\u0111\u1eebng nh\u1eadn, nh\u01b0ng \u0110\u1ecbnh c\u00f4ng kh\u00f4ng nghe. Qu\u1ea3 nhi\u00ean vua L\u1ed7 sau khi nh\u1eadn B\u1ed9 N\u1eef Nh\u1ea1c sinh ra l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng m\u00e0 ch\u00e1n gh\u00e9t Kh\u1ed5ng T\u1eed. L\u1ed7 \u0110\u1ecbnh c\u00f4ng kh\u00f4ng nghe l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, c\u00f3 khi lu\u00f4n 3 ng\u00e0y kh\u00f4ng ra coi tri\u1ec1u, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u giao c\u1ea3 cho quy\u1ec1n th\u1ea7n. Kh\u1ed5ng T\u1eed can gi\u00e1n vua L\u1ed7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e1n n\u1ea3n xin t\u1eeb ch\u1ee9c, b\u1ecf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111i chu du c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u. \u0110\u1ea1o l\u00e0m quan c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec7n qua l\u1eddi \u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nhan_H%E1%BB%93i&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Nhan H\u1ed3i<\/u><\/a>&nbsp;&#8220;<em>D\u00f9ng ta th\u00ec ta gi\u00fap l\u00e0m n\u00ean s\u1ef1 nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng d\u00f9ng th\u00ec ta \u1edf \u1ea9n. Ch\u1ec9 c\u00f3 ta v\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i\u201d<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m 68 tu\u1ed5i, Kh\u1ed5ng T\u1eed tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u1ea1y h\u1ecdc v\u00e0 b\u1eaft tay v\u00e0o so\u1ea1n s\u00e1ch. \u00d4ng c\u0169ng ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i c\u00e1c b\u1ea3n nh\u1ea1c n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 khi\u1ebfn cho nh\u1ea1c nh\u00e3 v\u00e0 nh\u1ea1c t\u1ee5ng m\u1ed7i lo\u1ea1i c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y t\u01b0 nh\u00e2n chuy\u00ean thu nh\u1eadn h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed gi\u00e1o d\u1ee5c Trung Qu\u1ed1c. Tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u00f4ng, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 thu nh\u1eadn con em c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh qu\u00fd t\u1ed9c. Kh\u1ed5ng T\u1eed s\u00e1ng l\u1eadp ra tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc t\u01b0, thu nh\u1eadn nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 b\u1ea5t k\u1ec3 xu\u1ea5t th\u00e2n sang h\u00e8n, \u0111\u01b0a gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1edf r\u1ed9ng cho b\u00ecnh d\u00e2n, \u0111em tri th\u1ee9c v\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n b\u00e1 cho d\u00e2n gian, c\u00f3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn th\u1eadt to l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u00e1o d\u1ee5c th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. T\u1ed5ng s\u1ed1 m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 l\u00fac l\u00ean t\u1edbi 3.000 ng\u01b0\u1eddi (Tam thi\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7), trong \u0111\u00f3 c\u00f3 72 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng t\u00e0i gi\u1ecfi, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Th%E1%BA%A5t_th%E1%BA%ADp_nh%E1%BB%8B_hi%E1%BB%81n&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Th\u1ea5t th\u1eadp nh\u1ecb hi\u1ec1n<\/u><\/a>. Trong s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nhan_H%E1%BB%93i&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Nhan H\u1ed3i<\/u><\/a>&nbsp;l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu h\u1ecdc nh\u1ea5t nh\u01b0ng kh\u00f4ng may ch\u1ebft s\u1edbm. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>Nhan H\u1ed3i \u01b0! L\u00f2ng d\u1ea1 c\u1ee7a tr\u00f2 \u1ea5y trong ba th\u00e1ng kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o xa r\u1eddi \u0111\u1ea1o nh\u00e2n. C\u00e1c tr\u00f2 kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u00e2n th\u00f4i<\/em>&nbsp;.&#8221;.&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nhan_Uy%C3%AAn&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Nhan Uy\u00ean<\/u><\/a>, m\u1ed9t h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, ng\u1eadm ng\u00f9i than r\u1eb1ng &#8220;<em>\u0110\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ea7y c\u00e0ng ng\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng l\u00ean c\u00e0ng th\u1ea5y cao, c\u00e0ng n\u1ed7 l\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e0ng th\u1ea5y s\u00e2u. M\u1edbi chi\u00eam nghi\u1ec7m th\u1ea5y \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean l\u1ea1i hi\u1ec7n ph\u00eda sau l\u01b0ng. Th\u1ea7y kh\u00e9o l\u00e9o d\u1eabn d\u1eaft d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1eebng b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc sau gi\u1ea3ng cho ta th\u1ea5u tri\u1ec7t. Th\u1ea7y d\u00f9ng \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m cho tri th\u1ee9c c\u1ee7a ta th\u00eam phong ph\u00fa, l\u1ea1i bi\u1ebft d\u00f9ng l\u1ec5 ti\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a h\u00e0nh vi c\u1ee7a ta d\u1ea7n v\u00e0o khu\u00f4n ph\u00e9p, khi\u1ebfn cho m\u00ecnh d\u00f9 mu\u1ed1n th\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 \u0111ua h\u1ebft t\u00e0i l\u1ef1c ra h\u1ecdc th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u1ea7y ta nh\u01b0 \u0111ang \u0111\u1ee9ng s\u1eefng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t. Ta d\u1eabu mu\u1ed1n theo \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00e0i n\u00e0o \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ea7y ta<\/em>&#8220;. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng d\u1ea1y h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng &#8220;<em>Ta ch\u1eb3ng g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t m\u1ee9c trung dung \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o n\u00ean bu\u1ed9c l\u00f2ng ph\u1ea3i t\u00ecm \u0111\u1ebfn h\u1ea1ng cu\u1ed3ng gi\u1ea3, quy\u1ebfn gi\u1ea3. Cu\u1ed3ng gi\u1ea3 c\u00f3 tinh th\u1ea7n ti\u1ebfn th\u1ee7 m\u00e3nh li\u1ec7t. Quy\u1ebfn gi\u1ea3 bi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0m chuy\u1ec7n b\u1ea5t ngh\u0129a<\/em>&#8220;.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m 69 tu\u1ed5i, \u00f4ng b\u1eaft tay v\u00e0o vi\u1ec7c bi\u00ean t\u1eadp c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a Trung Hoa b\u1ecb t\u1ea3n m\u00e1t, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, d\u1ec5 b\u1ecb th\u1ea5t truy\u1ec1n ho\u1eb7c khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau nh\u1ea7m l\u1eabn. Do v\u1eady, Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u1ef1c hi\u1ec7n san \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i c\u00e1c kinh s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u00e1nh hi\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, l\u1eadp th\u00e0nh 6 cu\u1ed1n s\u00e1ch:&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Thi\">Kinh Thi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Th%C6%B0\">Kinh Th\u01b0<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_L%E1%BB%85\">Kinh L\u1ec5<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Kinh_Nh%E1%BA%A1c&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Kinh Nh\u1ea1c<\/u><\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_D%E1%BB%8Bch\">Kinh D\u1ecbch<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Xu%C3%A2n_Thu\">Kinh Xu\u00e2n Thu<\/a>. M\u1ed7i cu\u1ed1n l\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1c nhau, t\u1eeb thi ca, nghi l\u1ec5, b\u00f3i to\u00e1n cho t\u1edbi s\u1eed h\u1ecdc. Vi\u1ec7c Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ef1 m\u00ecnh bi\u00ean so\u1ea1n 6 b\u1ed9 s\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u r\u1ed9ng v\u00e0 tinh th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c mi\u1ec7t m\u00e0i c\u1ee7a \u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 coi \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%C3%A1ch_khoa_to%C3%A0n_th%C6%B0\">B\u00e1ch khoa to\u00e0n th\u01b0<\/a>&nbsp;\u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed Trung Qu\u1ed1c. 6 cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y g\u1ed3m:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>1).<\/em>&nbsp;<em><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_D%E1%BB%8Bch\">Kinh D\u1ecbch<\/a><\/em>: n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C3%82m_d%C6%B0%C6%A1ng\">\u00e2m d\u01b0\u01a1ng<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_D%E1%BB%8Bch\">b\u00e1t qu\u00e1i<\/a>,&#8230; \u0110\u1eddi Chu,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chu_V%C4%83n_V%C6%B0%C6%A1ng\"><u>Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng<\/u><\/a>&nbsp;\u0111\u1eb7t t\u00ean v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c qu\u1ebb c\u1ee7a b\u00e1t qu\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 Tho\u00e1n t\u1eeb. Chu C\u00f4ng \u0110\u00e1n gi\u1ea3i th\u00edch chi ti\u1ebft ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1eebng h\u00e0o trong m\u1ed7i qu\u1ebb g\u1ecdi l\u00e0 H\u00e0o t\u1eeb. Kinh D\u1ecbch th\u1eddi Chu g\u1ecdi l\u00e0 Chu D\u1ecbch. Kh\u1ed5ng T\u1eed gi\u1ea3ng gi\u1ea3i r\u1ed9ng th\u00eam Tho\u00e1n t\u1eeb v\u00e0 H\u00e0o t\u1eeb cho d\u1ec5 hi\u1ec3u h\u01a1n v\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 Tho\u00e1n truy\u1ec7n v\u00e0 H\u00e0o truy\u1ec7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>2).&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Thi\">Kinh Thi<\/a><\/em>: s\u01b0u t\u1eadp c\u00e1c b\u00e0i th\u01a1 d\u00e2n gian c\u00f3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc Kh\u1ed5ng T\u1eed. Kh\u1ed5ng T\u1eed san \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh 300 thi\u00ean nh\u1eb1m gi\u00e1o d\u1ee5c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh c\u1ea3m trong s\u00e1ng l\u00e0nh m\u1ea1nh v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t r\u00f5 r\u00e0ng. M\u1ed9t l\u1ea7n, Kh\u1ed5ng T\u1eed h\u1ecfi con trai &#8220;h\u1ecdc Kinh Thi ch\u01b0a?&#8221;, ng\u01b0\u1eddi con tr\u1ea3 l\u1eddi &#8220;ch\u01b0a&#8221;. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i&nbsp;<em>&#8220;Kh\u00f4ng h\u1ecdc Kinh Thi th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3i n\u0103ng ra sao&#8221;<\/em>&nbsp;(s\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>3).&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Th%C6%B0\">Kinh Th\u01b0<\/a><\/em>: ghi l\u1ea1i c\u00e1c truy\u1ec1n thuy\u1ebft, bi\u1ebfn c\u1ed1 v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1eddi vua c\u1ed5 c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc Kh\u1ed5ng T\u1eed. Kh\u1ed5ng T\u1eed san \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u00e1c \u00f4ng vua \u0111\u1eddi sau n\u00ean theo g\u01b0\u01a1ng c\u00e1c minh qu\u00e2n nh\u01b0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nghi%C3%AAu\">Nghi\u00eau<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thu%E1%BA%A5n\">Thu\u1ea5n<\/a>&nbsp;ch\u1ee9 \u0111\u1eebng t\u00e0n b\u1ea1o nh\u01b0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ki%E1%BB%87t\"><u>Ki\u1ec7t<\/u><\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BB%A5_V%C6%B0%C6%A1ng\">Tr\u1ee5<\/a>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>4).&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_L%E1%BB%85\">Kinh L\u1ec5<\/a><\/em>: ghi ch\u00e9p c\u00e1c l\u1ec5 nghi th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. Kh\u1ed5ng T\u1eed hi\u1ec7u \u0111\u00ednh l\u1ea1i mong d\u00f9ng l\u00e0m ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh tr\u1eadt t\u1ef1 x\u00e3 h\u1ed9i. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i:&nbsp;<em>&#8220;Kh\u00f4ng h\u1ecdc Kinh L\u1ec5 th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1eddi&#8221;<\/em>&nbsp;(s\u00e1ch&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Lu%E1%BA%ADn_ng%E1%BB%AF\">Lu\u1eadn Ng\u1eef<\/a>).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>5).&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Xu%C3%A2n_Thu\">Kinh Xu\u00e2n Thu<\/a><\/em>: ghi l\u1ea1i c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 x\u1ea3y ra \u1edf&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%97_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)\">n\u01b0\u1edbc L\u1ed7<\/a>, qu\u00ea c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed. Kh\u1ed5ng T\u1eed kh\u00f4ng ch\u1ec9 ghi ch\u00e9p nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1eed gia m\u00e0 theo \u0111u\u1ed5i m\u1ee5c \u0111\u00edch tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc n\u00ean \u00f4ng ch\u1ecdn l\u1ecdc c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n, ghi k\u00e8m c\u00e1c l\u1eddi b\u00ecnh, s\u00e1ng t\u00e1c th\u00eam l\u1eddi tho\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u00e1o d\u1ee5c c\u00e1c b\u1eadc vua ch\u00faa.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3&nbsp;<em><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Kinh_Nh%E1%BA%A1c&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Kinh Nh\u1ea1c<\/u><\/a><\/em>&nbsp;n\u00f3i v\u1ec1 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u00e2m nh\u1ea1c v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i nh\u1ea1c kh\u00ed, nh\u01b0ng v\u1ec1 sau b\u1ecb&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7y_Ho%C3%A0ng\">T\u1ea7n Th\u1ee7y Ho\u00e0ng<\/a>&nbsp;\u0111\u1ed1t m\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t \u00edt l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t thi\u00ean trong Kinh L\u1ec5 g\u1ecdi l\u00e0 Nh\u1ea1c k\u00fd. Nh\u01b0 v\u1eady 6 cu\u1ed1n s\u00e1ch ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i 5 cu\u1ed1n, \u0111\u1eddi sau g\u1ecdi \u0111\u00e2y l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ng%C5%A9_kinh\">Ng\u0169 kinh<\/a>. Ng\u00e0y nay, Ng\u0169 kinh gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng trong c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n Trung Qu\u1ed1c, nh\u1edd c\u00f3 n\u00f3 m\u00e0 t\u1edbi 2.500 n\u0103m sau, ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c c\u00f3 hi\u1ec3u bi\u1ebft t\u01b0\u1eddng t\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00e1c m\u1eb7t c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean trong x\u00e3 h\u1ed9i x\u01b0a.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong 6 cu\u1ed1n s\u00e1ch, Kh\u1ed5ng T\u1eed ghi ch\u00fa c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Th\u00e1nh hi\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i cho c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1, ch\u00fa th\u00edch nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00f3 hi\u1ec3u, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi Kinh D\u1ecbch, \u00f4ng ch\u00fa gi\u1ea3i r\u1ea5t k\u1ef9. Sau \u0111\u00f3, Kh\u1ed5ng T\u1eed vi\u1ebft ra&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Xu%C3%A2n_Thu\">Kinh Xu\u00e2n Thu<\/a>, ch\u00e9p nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 v\u00e0 c\u1ee7a nh\u00e0 Chu li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 H\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1eddi&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%97_%E1%BA%A8n_C%C3%B4ng\">L\u1ed7 \u1ea8n C\u00f4ng<\/a>&nbsp;nguy\u00ean ni\u00ean (721 tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch) \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u1ed7 Ai C\u00f4ng th\u1ee9 14 (481 TCN), t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 242 n\u0103m. Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u1ea5y th\u1eddi th\u1ebf lo\u1ea1n l\u1ea1c, ch\u00ednh \u0111\u1ea1o m\u1edd m\u1ecbt, c\u00e1c t\u00e0 thuy\u1ebft d\u1ea5y l\u00ean, nh\u1eefng s\u1ef1 hung b\u1ea1o r\u1ea5t nhi\u1ec1u, con gi\u1ebft cha, b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, cho n\u00ean \u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m lo s\u1ee3 m\u00e0 l\u00e0m ra s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 ch\u00ednh danh, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo \u0111\u1ea1o l\u00fd. \u0110\u00e2y l\u00e0 cu\u1ed1n kinh m\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u00e2m \u0111\u1eafc nh\u1ea5t, l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m s\u1eed h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Trung Hoa, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%E1%BB%AD_k%C3%BD_T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn\">S\u1eed k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean<\/a>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Xem h\u00ecnh th\u1ec3 b\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Xu%C3%A2n_Thu\">Kinh Xu\u00e2n Thu<\/a>&nbsp;l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 s\u1eed bi\u00ean ni\u00ean, l\u1eddi l\u1ebd v\u1eafn t\u1eaft, l\u1eafm ch\u1ed7 h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec c\u1ea3, nh\u01b0ng x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u1ebfn tinh th\u1ea7n th\u00ec l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch tri\u1ebft l\u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb. Ph\u00e9p c\u1ee7a Kinh Xu\u00e2n Thu l\u00e0 tr\u1ecb k\u1ebb gian \u00e1c, d\u00f9 c\u00f2n s\u1ed1ng hay ch\u1ebft r\u1ed3i, tr\u1ecb ngay \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb \u00e1c, khuy\u1ebfn kh\u00edch trung ngh\u0129a, c\u00f2n \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u xa th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn thi\u1ec7n, b\u1ecf \u00e1c theo thi\u1ec7n. Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e3 v\u1eadn d\u1ee5ng b\u00fat ph\u00e1p \u0111\u1ec3 khen ch\u00ea, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n k\u1ebb \u00e1c h\u1ebft s\u1ee9c minh b\u1ea1ch v\u00e0 \u0111anh th\u00e9p, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng b\u00faa r\u00ecu gi\u00e1ng l\u00ean k\u1ebb gian t\u00e0, r\u0103n \u0111e ch\u00fang su\u1ed1t ng\u00e0n \u0111\u1eddi sau:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Trong kinh Xu\u00e2n Thu, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1eef khen th\u00ec vinh h\u01a1n c\u00e1i \u00e1o hoa c\u1ed5n vua ban, b\u1ecb m\u1ed9t ch\u1eef ch\u00ea th\u00ec nh\u1ee5c h\u01a1n ph\u1ea3i t\u1ed9i r\u00ecu b\u00faa (Nh\u1ea5t t\u1ef1 chi bao, vinh \u01b0 hoa c\u1ed5n; nh\u1ea5t t\u1ef1 chi bi\u1ebfm, nh\u1ee5c \u01b0 ph\u1ee7 vi\u1ec7t)<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>T\u1eeb khi Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00eau cao c\u00e1i ngh\u0129a trong Kinh Xu\u00e2n Thu, b\u1ecdn lo\u1ea1n th\u1ea7n t\u1eb7c t\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i khi\u1ebfp s\u1ee3 (Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u00e1c Xu\u00e2n Thu nhi lo\u1ea1n th\u1ea7n t\u1eb7c t\u1eed c\u1ee5)<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u00f9a Xu\u00e2n n\u0103m&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%97_Ai_c%C3%B4ng\">L\u1ed7 Ai C\u00f4ng<\/a>&nbsp;th\u1ee9 14 (481 TCN), t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111i s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con k\u1ef3 l\u00e2n qu\u00e8 ch\u00e2n tr\u00e1i ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ee9c Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1ebfn xem r\u1ed3i b\u01b0ng m\u1eb7t kh\u00f3c, \u00f4ng than r\u1eb1ng:&nbsp;<em>&#8220;Ng\u00f4 \u0111\u1ea1o c\u00f9ng h\u1ef9! (\u0110\u1ea1o c\u1ee7a ta \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f9ng)&#8221;<\/em>. S\u00e1ch Xu\u00e2n Thu ch\u00e9p \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u00ec h\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eddi sau c\u00f2n g\u1ecdi s\u00e1ch Xu\u00e2n Thu l\u00e0 L\u00e2n Kinh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u0103m Nh\u00e2m Tu\u1ea5t \u0111\u1eddi L\u1ed7 Ai C\u00f4ng th\u1ee9 17 (479 TCN), m\u1ed9t h\u00f4m Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1ed1ng g\u1eady \u0111i t\u1ea3n b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0, v\u1eeba \u0111i v\u1eeba h\u00e1t:&nbsp;<em>&#8220;Th\u00e1i s\u01a1n k\u1ef3 \u0111\u1ed3i h\u1ed3! L\u01b0\u01a1ng m\u1ed9c k\u1ef3 ho\u1ea1i h\u1ed3! Tri\u1ebft nh\u00e2n k\u1ef3 nuy h\u1ed3! (N\u00fai Th\u00e1i s\u01a1n \u0111\u1ed5 \u01b0! C\u00e2y g\u1ed7 t\u1ed1t h\u01b0 ho\u1ea1i \u01b0! Tri\u1ebft nh\u00e2n m\u00f2n m\u1ecfi \u01b0!)&#8221;<\/em>&nbsp;H\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%E1%BB%AD_C%E1%BB%91ng&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>T\u1eed C\u1ed1ng<\/u><\/a>&nbsp;li\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, \u00f4ng n\u00f3i:&nbsp;<em>&#8220;Ta bi\u1ebft m\u00ecnh s\u1eafp ch\u1ebft&#8221;<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 2 n\u0103m Nh\u00e2m Tu\u1ea5t (th\u00e1ng 4 n\u0103m&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/479_TCN\">479 TCN<\/a>) Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ea1 th\u1ebf, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 73 tu\u1ed5i. Tr\u01b0\u1edbc khi m\u1ea5t Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u1ea3m th\u00e1n &#8220;<em>Chim ph\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng kh\u00f4ng bay \u0111\u1ebfn, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ed3 th\u01b0, m\u1ed9t \u0111\u1eddi ta th\u1ebf l\u00e0 h\u1ebft<\/em>&#8220;. M\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng \u1edf b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng T\u1ee9 Th\u1ee7y, ph\u00eda B\u1eafc th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, nay g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Kh%E1%BB%95ng_L%C3%A2m&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Kh\u1ed5ng L\u00e2m<\/u><\/a>, thu\u1ed9c huy\u1ec7n&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kh%C3%BAc_Ph%E1%BB%A5\">Kh\u00fac Ph\u1ee5<\/a>, t\u1ec9nh&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng\">S\u01a1n \u0110\u00f4ng<\/a>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>2. L\u1ed1i s\u1ed1ng v\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading -->\n<h2><a href=\"https:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwi86ZnHmv_KAhUHIKYKHURrDhcQjRwIBw&amp;url=https%3A%2F%2Fhoangkimlong.wordpress.com%2F2015%2F08%2F03%2Fkhong-tu-doc-lai-va-suy-ngam%2F&amp;psig=AFQjCNHBLIRjY0nV6K0gNy-NEjGW_6jpcA&amp;ust=1455812494325433\"><\/a><\/h2>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u00f4ng minh, lu\u00f4n lu\u00f4n ham h\u1ecdc. B\u1ea5t c\u1ee9 vi\u1ec7c g\u00ec, \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ec3 \u00fd xem x\u00e9t r\u1ea5t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebft cho c\u00f9ng t\u1eadn m\u1edbi th\u00f4i. T\u00ednh \u00f4ng \u00f4n h\u00f2a, nghi\u00eam trang, khi\u00eam t\u1ed1n, l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ec1 cao l\u1ec5 nh\u1ea1c, lu\u00f4n lu\u00f4n tin v\u00e0o&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thi%C3%AAn_m%E1%BB%87nh\">Thi\u00ean m\u1ec7nh<\/a>. \u00d4ng tin r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra tr\u00ean \u0111\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd do, b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1eddi giao cho s\u1ee9 m\u1ec7nh g\u00f3p s\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i qu\u00fd tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 l\u00f2ng hi\u1ebfu h\u1ecdc, v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00e0nh c\u1ea3 \u0111\u1eddi n\u1ed7 l\u1ef1c cho s\u1ee9 m\u1ec7nh \u0111\u00f3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n h\u1eadu, khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng, gi\u1ea3n d\u1ecb, ch\u00e2n th\u00e0nh, gi\u00e0u t\u00ecnh c\u1ea3m, \u00f4n h\u00f2a m\u00e0 nghi\u00eam t\u00fac, uy nghi nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00f4 b\u1ea1o, cung k\u00ednh m\u00e0 an nh\u00e0n. \u00d4ng s\u1ed1ng thanh \u0111\u1ea1m, tr\u1ecdng ngh\u0129a khinh t\u00e0i. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>\u0102n c\u01a1m g\u1ea1o th\u00f4, u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u00e3, khi ng\u1ee7 co c\u00e1nh tay m\u00e0 g\u1ed1i \u0111\u1ea7u, ni\u1ec1m vui c\u0169ng \u1edf trong \u0111\u00f3 r\u1ed3i. C\u00f2n nh\u01b0 d\u00f9ng phu\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u c\u00f3 v\u00e0 ph\u00fa qu\u00fd, ta coi nh\u01b0 \u0111\u00e1m m\u00e2y tr\u00f4i v\u1eady<\/em>&#8220;. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf x\u1ee9 \u0110\u1ea1t H\u1ea1ng n\u00f3i &#8220;<em>Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u1eadt l\u00e0 v\u0129 \u0111\u1ea1i, h\u1ecdc r\u1ed9ng nh\u01b0ng r\u1ea5t ti\u1ebfc l\u1ea1i ch\u1eb3ng c\u00f3 danh ti\u1ebfng g\u00ec!<\/em>&#8220;. Kh\u1ed5ng T\u1eed nghe \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecdc tr\u00f2 r\u1eb1ng &#8220;<em>Ta l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec? \u0110\u00e1nh xe \u01b0? B\u1eafn ti\u1ec5n \u01b0? Ta l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh xe v\u1eady!<\/em>&nbsp;&#8220;. Khi Kh\u1ed5ng T\u1eed \u1edf nh\u00e0 d\u00e1ng d\u1ea5p r\u1ea5t tho\u1ea3i m\u00e1i, tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3u l\u1ed9 th\u1ea7n th\u00e1i h\u1ebft s\u1ee9c ho\u00e0i vui. Khi \u0103n u\u1ed1ng \u1edf nh\u00e0 c\u00f3 tang, Kh\u1ed5ng T\u1eed kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0103n no. H\u00f4m n\u00e0o Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111i ph\u00fang vi\u1ebfng \u0111\u00e1m tang, th\u00ec su\u1ed1t ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00e0n h\u00e1t n\u1eefa. \u00d4ng \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 b\u1eb1ng t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 cha \u0111\u1ed1i v\u1edbi con c\u00f2n c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 k\u00ednh tr\u1ecdng \u00f4ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi cha th\u1ee9 hai c\u1ee7a h\u1ecd. Trong quan h\u1ec7 th\u1ea7y tr\u00f2, \u00f4ng g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi h\u1ecd v\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c ch\u00e2n th\u00e0nh. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 &#8220;<em>C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 t\u01b0\u1edfng ta c\u00f2n gi\u1ea5u c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111i\u1ec1u g\u00ec sao? Ta \u0111\u00e2u c\u00f3 gi\u1ea5u \u0111i\u1ec1u g\u00ec. Ta kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0m m\u00e0 kh\u00f4ng cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft. Ta, Kh\u1ed5ng Kh\u00e2u l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady<\/em>&nbsp;&#8220;. Ba vi\u1ec7c m\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed h\u1ebft s\u1ee9c th\u1eadn tr\u1ecdng l\u00e0 trai gi\u1edbi, chi\u1ebfn tranh v\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng kim b\u00e1c c\u1ed5 nh\u01b0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft nhi\u1ec1u, \u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ea1t c\u00e1t so v\u1edbi kho t\u00e0ng ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>Ta c\u00f3 nhi\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft \u01b0? Kh\u00f4ng! Ta kh\u00f4ng hi\u1ec3u bi\u1ebft nhi\u1ec1u. C\u00f3 m\u1ed9t n\u00f4ng d\u00e2n h\u1ecfi ta m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 l\u00fac \u0111\u1ea7u ta kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ed n\u00e0o c\u1ea3 nh\u01b0ng ta \u0111em hai m\u1eb7t c\u1ee7a v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1eadt \u0111i l\u1eadt l\u1ea1i, suy ngh\u0129 t\u00ecm hi\u1ec3u, r\u1ed3i gi\u1ea3i th\u00edch t\u01b0\u1eddng t\u1eadn cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y hi\u1ec3u r\u00f5<\/em>&#8220;. Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u01b0\u1eddng hay n\u00f3i v\u1ec1 Kinh Thi, Kinh Th\u01b0 v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh Kinh L\u1ec5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi thanh nh\u00e3 c\u1ea3. Kh\u1ed5ng T\u1eed \u00edt khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1ee3i, m\u1ec7nh tr\u1eddi v\u00e0 nh\u00e2n, kh\u00f4ng bao gi\u1edd b\u00e0n lu\u1eadn nh\u1eefng chuy\u1ec7n qu\u00e1i d\u1ecb, b\u1ea1o l\u1ef1c, ph\u1ea3n lo\u1ea1n, qu\u1ef7 th\u1ea7n. T\u1eed L\u1ed9 h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 qu\u1ef7 th\u1ea7n. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>Ch\u01b0a bi\u1ebft ph\u1ee5ng th\u1edd con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1eddi qu\u1ef7 th\u1ea7n?<\/em>&#8220;. T\u1eed L\u1ed9 l\u1ea1i h\u1ecfi &#8220;<em>Con m\u1ea1nh d\u1ea1n h\u1ecfi th\u1ea7y v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee7a s\u1ef1 ch\u1ebft<\/em>&#8220;. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>Ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng sao bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee7a s\u1ef1 ch\u1ebft<\/em>&#8220;.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 ra sai l\u1ea7m c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, \u00f4ng n\u00f3i &#8220;<em>Ta th\u1eadt may m\u1eafn, gi\u1ea3 d\u1ee5 c\u00f3 sai l\u1ea7m th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c<\/em>&#8220;. Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u l\u1ec5 nh\u1ea1c. \u00d4ng n\u00f3i &#8220;<em>Khi nh\u1ea1c s\u01b0 Ch\u00ed m\u1edbi ra l\u00e0m quan, t\u1ea5u b\u1ea3n nh\u1ea1c ph\u1ed5 theo b\u00e0i th\u01a1 Quan Th\u01b0, t\u1edbi kh\u00fac cu\u1ed1i c\u00f9ng, ti\u1ebfng nh\u1ea1c d\u00e0o d\u1ea1t, nghe vui th\u00edch, thu\u1eadn tai l\u1eafm thay!<\/em>&nbsp;&#8220;.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d4ng s\u1ed1ng trong th\u1eddi k\u1ef3 tr\u1eadt t\u1ef1 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e3 suy \u0111\u1ed3i, ch\u01b0 h\u1ea7u l\u1ea5n quy\u1ec1n thi\u00ean t\u1eed, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfm \u0111o\u1ea1t ng\u00f4i ch\u01b0 h\u1ea7u d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u1ea3nh ch\u00e9m gi\u1ebft nhau h\u1ed7n lo\u1ea1n, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea1o l\u00fd, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. \u0110au l\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh n\u00e0y Kh\u1ed5ng T\u1eed than: &#8220;<em>C\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c Di \u0110\u1ecbch l\u1ea1c h\u1eadu \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f2n c\u00f3 vua, kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c Hoa H\u1ea1 \u1edf Trung Nguy\u00ean c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ec3 ch\u1eb3ng c\u00f3 vua g\u00ec c\u1ea3!<\/em>&nbsp;&#8220;. \u00d4ng mong mu\u1ed1n t\u00e1i l\u1eadp l\u1ea1i tr\u1eadt t\u1ef1 x\u00e3 h\u1ed9i, l\u00e0m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf n\u00ean t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi nhau h\u00f2a h\u1ea3o, th\u00e2n \u00e1i. M\u1ed9t l\u1ea7n Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u00e2m s\u1ef1 v\u1edbi h\u1ecdc tr\u00f2 &#8220;<em>Nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a ta l\u00e0 mu\u1ed1n cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u1ea1n b\u00e8 tin c\u1eady l\u1eabn nhau, tr\u1ebb nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m ch\u0103m s\u00f3c<\/em>&nbsp;&#8220;. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf \u00f4ng lu\u00f4n mu\u1ed1n d\u00f9ng t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a m\u00ecnh gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, gi\u00fap \u0111\u1eddi. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 d\u1ee5ng ta l\u00e0m quan qu\u1ea3n l\u00fd nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec m\u1ed9t n\u0103m c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed3i, ba n\u0103m nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch h\u01a1n n\u1eefa<\/em>&#8220;. B\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng l\u1ea1i th\u00edch cu\u1ed9c s\u1ed1ng an nh\u00e0n, t\u1ef1 do t\u1ef1 t\u1ea1i. Khi Kh\u1ed5ng T\u1eed h\u1ecfi ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 \u00f4ng l\u00e0 T\u0103ng T\u00edch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y th\u01b0a &#8220;<em>Th\u00e1ng ba cu\u1ed1i xu\u00e2n m\u1eb7c trang ph\u1ee5c m\u00f9a xu\u00e2n, c\u00f9ng h\u1eb9n v\u1edbi n\u0103m s\u00e1u b\u1ea1n tr\u1ebb, s\u00e1u b\u1ea3y em nh\u1ecf \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Nghi tung t\u0103ng b\u01a1i l\u1ed9i t\u1eafm m\u00e1t, l\u00ean \u0111\u00e0i c\u1ea7u m\u01b0a V\u0169 Vu nh\u1ea3y m\u00faa h\u1ee9ng gi\u00f3, v\u1eeba \u0111i v\u1eeba ng\u00e2m v\u1ecbnh m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0<\/em>&#8220;. Kh\u1ed5ng T\u1eed ng\u1eadm ng\u00f9i than r\u1eb1ng &#8220;<em>Ta t\u00e1n th\u00e0nh c\u00e1ch suy ngh\u0129 c\u1ee7a con<\/em>&#8220;.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi d\u1ea1y h\u1ecdc, vi\u1ebft s\u00e1ch v\u00e0 du thuy\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh, Kh\u1ed5ng T\u1eed lu\u00f4n t\u1ef1 v\u1ea5n b\u1ea3n th\u00e2n &#8220;<em>Im l\u1eb7ng nh\u1edb k\u1ef9 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c; ki\u00ean tr\u00ec h\u1ecdc t\u1eadp kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00e1n, d\u1ea1y b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ec7t m\u1ecfi. Trong ba vi\u1ec7c n\u00e0y ta \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0o?<\/em>&#8220;, &#8220;<em>\u1ede tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec t\u00f4n k\u00ednh c\u00e1c b\u1eadc c\u00f4ng khanh; \u1edf nh\u00e0 th\u00ec hi\u1ebfu \u0111\u1ec3 v\u1edbi cha anh; g\u1eb7p vi\u1ec7c tang ch\u1eb3ng d\u00e1m kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 ti\u1ebft cho chu to\u00e0n; r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e1 say m\u00e0 l\u00e8m nh\u00e8m. Nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 ta \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0o ch\u0103ng?<\/em>&#8220;. \u00d4ng n\u00f3i &#8220;<em>\u0110\u1ee9c h\u1ea1nh kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng, h\u1ecdc v\u1ea5n kh\u00f4ng gi\u1ea3ng gi\u1ea3i, nh\u00ecn th\u1ea5y vi\u1ec7c ngh\u0129a kh\u00f4ng l\u00e0m, t\u1ef1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u sai kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1eeda ch\u1eefa, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 n\u1ed7i lo c\u1ee7a ta<\/em>&#8220;. Ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e2m s\u1ed1ng c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 &#8220;<em>L\u1eadp ch\u00ed v\u00ec \u0111\u1ea1o, gi\u1eef v\u1eefng l\u1ea5y \u0111\u1ee9c, noi theo \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n, vui ch\u01a1i trong l\u1ee5c ngh\u1ec7<\/em>&#8220;. Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ef1 thu\u1eadt v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211; Tam th\u1eadp nhi l\u1eadp<\/em>&nbsp;(30 tu\u1ed5i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 l\u1eadp v\u1eefng v\u00e0ng)<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211; T\u1ee9 th\u1eadp nhi b\u1ea5t ho\u1eb7c<\/em>&nbsp;(40 tu\u1ed5i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u th\u1ea5u m\u1ecdi s\u1ef1 trong thi\u00ean h\u1ea1, c\u00f3 ch\u00ednh ki\u1ebfn r\u00f5 r\u00e0ng, ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u00f2n nghi ng\u1edd v\u1ec1 l\u1ebd s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211; Ng\u0169 th\u1eadp nhi tri thi\u00ean m\u1ec7nh<\/em>&nbsp;(50 tu\u1ed5i c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng su\u1ed1t ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a t\u1ea1o ho\u00e1, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c xu th\u1ebf c\u1ee7a th\u1eddi cu\u1ed9c)<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211; L\u1ee5c th\u1eadp nhi nh\u0129 thu\u1eadn<\/em>&nbsp;(60 tu\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 ho\u00e0n h\u1ea3o v\u1ec1 tri th\u1ee9c v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m cu\u1ed9c s\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ea5y ch\u01b0\u1edbng tai gai m\u1eaft).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>&#8211;&nbsp; Th\u1ea5t th\u1eadp nhi t\u00f2ng t\u00e2m d\u1ee5c b\u1ea5t du c\u1ef1<\/em>&nbsp;(70 tu\u1ed5i th\u00ec t\u00e2m t\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u00e3 h\u1ee3p nh\u1ea5t, ngh\u0129 v\u00e0 l\u00e0m ch\u1eb3ng vi ph\u1ea1m ph\u00e9p t\u1eafc, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ham mu\u1ed1n chi ph\u1ed1i).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Trung_Dung\">Trung Dung<\/a>&nbsp;n\u00f3i v\u1ec1 Kh\u1ed5ng T\u1eed &#8220;<em>Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u00f4n s\u00f9ng ti\u1ebfp n\u1ed1i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a vua Nghi\u00eau, vua Thu\u1ea5n; noi theo v\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ee7a vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng, vua V\u0169 V\u01b0\u01a1ng, tr\u00ean thu\u1eadn thi\u00ean th\u1eddi, d\u01b0\u1edbi h\u1ee3p \u0111\u1ecba l\u00fd. \u0110\u1ee9c c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ee9a n\u1ed5i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec kh\u00f4ng che ch\u1edf; l\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ed1n m\u00f9a thay nhau lu\u00e2n chuy\u1ec3n, nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng thay nhau t\u1ecfa s\u00e1ng<\/em>&nbsp;&#8221; c\u00f2n \u00f4ng ch\u1ec9 khi\u00eam t\u1ed1n t\u1ef1 nh\u1eadn &#8220;<em>M\u1ed9t th\u00f4n c\u00f3 ch\u1ee5c nh\u00e0 th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn nh\u01b0 ta, ch\u1ec9 kh\u00e1c kh\u00f4ng ham h\u1ecdc nh\u01b0 ta.<\/em>&nbsp;<em>Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi sinh ra \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3, m\u00e0 do h\u00e2m m\u1ed9 \u0111\u1ea1o ngh\u0129a \u0111\u1eddi x\u01b0a, n\u00ean c\u1ea7n m\u1eabn h\u1ecdc t\u1eadp m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri th\u1ee9c nh\u01b0 hi\u1ec7n nay<\/em>.&nbsp;<em>V\u1ec1 tri th\u1ee9c v\u0103n h\u00f3a th\u00ec ta c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. N\u1ebfu n\u00f3i v\u1ec1 l\u00e0m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed tu th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ea1o trong th\u1ef1c ti\u1ec5n th\u00ec ta v\u1eabn ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau<\/em>.&nbsp;<em>N\u1ebfu kho\u00e1c cho ta hai ch\u1eef th\u00e1nh nh\u00e2n ta \u0111\u00e2u d\u00e1m nh\u1eadn. Nh\u01b0ng th\u1ef1c hi\u1ec7n theo c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh v\u00e0 b\u1eadc nh\u00e2n th\u00ec ta t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u00e1n, d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2 ch\u01b0a bao gi\u1edd bi\u1ebft m\u1ec7t m\u1ecfi, ch\u1ec9 c\u00f3 v\u1eady th\u00f4i.<\/em>&#8220;.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong><em>3.&nbsp;<\/em>D\u1ea1y h\u1ecdc<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>3.1. N\u1ed9i dung<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><a href=\"https:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwj4wY2Am__KAhXC5KYKHZbNDb8QjRwIBw&amp;url=https%3A%2F%2Fdaikynguyenvn.com%2Fvan-hoa-nghe-thuat%2Fkhong-tu-hoc-dan.html&amp;psig=AFQjCNHBLIRjY0nV6K0gNy-NEjGW_6jpcA&amp;ust=1455812494325433\"><\/a><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong cu\u1ed1n&nbsp;<em><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Lu%E1%BA%ADn_ng%E1%BB%AF\">Lu\u1eadn Ng\u1eef<\/a><\/em>, Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ef1 coi m\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t&nbsp;<em>&#8220;ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t l\u1ea1i c\u00e1i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1t minh ra th\u1ee9 g\u00ec kh\u00e1c&#8221;<\/em>. \u00d4ng r\u1ea5t nh\u1ea5n m\u1ea1nh tr\u00ean t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1&nbsp;<em>h\u1ecdc<\/em>, v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng m\u1edf \u0111\u1ea7u Lu\u1eadn Ng\u1eef c\u0169ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc. V\u00ec th\u1ebf, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c coi l\u00e0 v\u1ecb \u0110\u1ea1i S\u01b0. Thay v\u00ec t\u00ecm c\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft mang t\u00ednh h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u1ec1&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng\">cu\u1ed9c s\u1ed1ng<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/X%C3%A3_h%E1%BB%99i\">x\u00e3 h\u1ed9i<\/a>, \u00f4ng mu\u1ed1n c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a m\u00ecnh ph\u1ea3i suy ngh\u0129 s\u00e2u s\u1eafc cho ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 l\u1eb7ng l\u1ebd nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, ch\u1ee7 y\u1ebfu th\u00f4ng qua c\u00e1c cu\u1ed1n&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh\">kinh<\/a>&nbsp;c\u0169 v\u00e0 qua c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u00f3 li\u00ean quan (nh\u01b0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Xu%C3%A2n_Thu\">Kinh Xu\u00e2n Thu<\/a>) hay nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n trong qu\u00e1 kh\u1ee9 (nh\u01b0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kinh_Thi\">Kinh Thi<\/a>).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u1ef1 gi\u00e1o h\u00f3a c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 l\u00e0m sao cho s\u00e1ng t\u1ecf c\u00e1i \u0111\u1ee9c s\u00e1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ch\u1edb kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng t\u00e2m v\u00e0o s\u1ef1 truy\u1ec1n th\u1ee5 ki\u1ebfn th\u1ee9c. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u00e1o d\u1ee5c r\u1ea5t hay \u0111\u1ec3 khai m\u1edf c\u00e1i T\u00e2m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. N\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, nhi\u1ec1u n\u01a1i l\u00e0m ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i: \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng t\u00e2m v\u00e0o s\u1ef1 truy\u1ec1n th\u1ee5 ki\u1ebfn th\u1ee9c ch\u1ee9 kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c l\u1ed1i s\u1ed1ng, cho n\u00ean c\u00e1i T\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf mang khi\u1ebfn h\u1ecd d\u1ec5 th\u00e0nh k\u1ebb x\u1ea5u. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ed1i k\u1ef5, \u00f4ng xem \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ea1y ti\u1ec3u x\u1ea3o ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u1ea1y Ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13262,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"256\" height=\"384\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-13.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13262\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-13.jpg 256w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-13-200x300.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 256px) 100vw, 256px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:027_V%C4%83n_Mi%E1%BA%BFu_-Temple_of_literature_-_Buddha_C.JPG\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>T\u01b0\u1ee3ng th\u1edd&nbsp;<strong>Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/strong>&nbsp;trong&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/V%C4%83n_Mi%E1%BA%BFu_-_Qu%E1%BB%91c_T%E1%BB%AD_Gi%C3%A1m\">V\u0103n Mi\u1ebfu &#8211; Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m<\/a>&nbsp;\u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m n\u0103m 1729 .<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed coi vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc l\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u l\u1ee3i \u00edch cho nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u1ee3i c\u00e1 nh\u00e2n. \u00d4ng n\u00f3i &#8220;<em>Ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u1ef1 m\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t x\u00e2u th\u1ecbt kh\u00f4 l\u00e0m l\u1ec5 xin h\u1ecdc, th\u00ec ta ch\u01b0a t\u1eebng bao gi\u1edd t\u1eeb ch\u1ed1i ai l\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a ta<\/em>&nbsp;&#8220;. N\u1ed9i dung gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 b\u1ed1n m\u1eb7t l\u00e0 v\u0103n, h\u1ea1nh, trung, t\u00edn. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng H\u1ed7 H\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t kh\u00f3 c\u00f9ng tr\u00f2 chuy\u1ec7n. M\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb l\u00e0ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn Kh\u1ed5ng T\u1eed xin v\u00e0o h\u1ecdc. H\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u1ea3m th\u1ea5y nghi ho\u1eb7c kh\u00f4ng hi\u1ec3u n\u1ed5i. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i &#8220;<em>Ta t\u00e1n th\u00e0nh m\u1eb7t ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh m\u1eb7t y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a h\u1ecd. Ch\u1eb3ng vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i x\u1eed qu\u00e1 \u0111\u00e1ng v\u1edbi h\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi ta thanh khi\u1ebft t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebfn v\u1edbi m\u00ecnh th\u00ec n\u00ean t\u00e1n th\u00e0nh s\u1ef1 thanh khi\u1ebft t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ee9 truy c\u1ee9u vi\u1ec7c qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a h\u1ecd<\/em>&#8220;.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u1ede th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e2n chia, h\u1ed7n lo\u1ea1n v\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh kh\u00f4ng d\u1ee9t gi\u1eefa c\u00e1c n\u01b0\u1edbc&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u\">ch\u01b0 h\u1ea7u<\/a>, \u00f4ng mu\u1ed1n t\u00e1i l\u1eadp&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A0_Chu#M.E1.BB.87nh_tr.E1.BB.9Di_.28Thi.C3.AAn_M.E1.BB.87nh.29\">Thi\u00ean M\u1ec7nh<\/a>&nbsp;\u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t &#8220;thi\u00ean h\u1ea1&#8221;, m\u1ecdi th\u1ee9 d\u01b0\u1edbi g\u1ea7m tr\u1eddi (\u1edf \u0111\u00e2y ngh\u0129a l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c) v\u00e0 mang l\u1ea1i h\u00f2a b\u00ecnh, th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng cho nh\u00e2n d\u00e2n. V\u00ec th\u1ebf Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_b%E1%BA%A3o_th%E1%BB%A7\">ch\u1ee7 ngh\u0129a b\u1ea3o th\u1ee7<\/a>, nh\u01b0ng khi xem x\u00e9t k\u1ef9 nh\u1eefng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng ta th\u1ea5y \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng (v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 \u00fd b\u00f3p m\u00e9o) nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf v\u00e0 l\u1ec5 nghi trong qu\u00e1 kh\u1ee9 nh\u1eb1m \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb m\u1edbi c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh. \u00d4ng m\u01a1 \u01b0\u1edbc v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f4i ph\u1ee5c m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c th\u1ed1ng nh\u1ea5t m\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb vua ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng theo&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c\">\u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/a>&nbsp;(nh\u01b0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nghi%C3%AAu\">vua Nghi\u00eau<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Thu%E1%BA%A5n\">vua Thu\u1ea5n<\/a>) ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo d\u00f2ng h\u1ecd. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb ph\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n, v\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee9c&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ho%C3%A0n_thi%E1%BB%87n&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>ho\u00e0n thi\u1ec7n<\/u><\/a>. M\u1ed9t v\u1ecb vua nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c\">\u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/a>&nbsp;c\u1ee7a m\u00ecnh gi\u00e1o h\u00f3a nh\u00e2n d\u00e2n thay v\u00ec \u00e1p \u0111\u1eb7t m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nhi\u1ec1u kh\u00eda c\u1ea1nh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1eabn c\u00f2n l\u01b0u truy\u1ec1n v\u00e0 ph\u00e1t huy \u0111\u1ebfn t\u1eadn ng\u00e0y nay. C\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n \u0111\u00f3, l\u00e0 \u1edf tinh th\u1ea7n \u0111am m\u00ea h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 nghi\u00eam t\u00fac \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed. \u00d4ng n\u00f3i:&nbsp;<em>&#8220;Ta \u0111i h\u1ecdc l\u00e0 h\u1ecdc cho ta, \u0111\u1ec3 g\u00e2y c\u00e1i ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a ta, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 khoe v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi. Ta ch\u1ec9 lo kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft, ch\u1ee9 kh\u00f4ng lo ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00ecnh&#8221;<\/em>. Theo \u00d4ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng h\u1ecdc th\u00ec th\u00f4i ch\u1ee9 \u0111\u00e3 h\u1ecdc l\u00e0 ph\u1ea3i&nbsp;<em>&#8220;H\u1ecdc cho r\u1ed9ng, h\u1ecfi cho k\u1ef9; ngh\u0129 cho c\u1ea9n th\u1eadn, ph\u00e2n bi\u1ec7t cho s\u00e1ng t\u1ecf, l\u00e0m cho h\u1ebft s\u1ee9c. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecdc nh\u01b0ng \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i h\u1ecdc cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecfi, nh\u01b0ng khi \u0111\u00e3 h\u1ecfi \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i h\u1ecfi cho th\u1eadt hi\u1ec3u. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ngh\u0129 nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ngh\u0129 \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i ngh\u0129 cho ra. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t cho minh b\u1ea1ch. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i c\u1ed1 h\u1ebft s\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u2026 N\u1ebfu qu\u1ea3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o \u1ea5y th\u00ec tuy ngu m\u00e0 c\u0169ng th\u00e0nh s\u00e1ng, y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i r\u1ed3i c\u0169ng th\u00e0nh ra kho\u1ebb m\u1ea1nh&#8221;<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u0169ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh tr\u00ean c\u00e1i m\u00e0 \u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<em>&#8220;L\u1ec5 v\u00e0 Nh\u1ea1c&#8221;<\/em>, coi hai th\u1ee9 \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng tr\u1ee5 c\u1ed9t c\u1ee7a s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng cho&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%ADt_t%E1%BB%B1_x%C3%A3_h%E1%BB%99i\">tr\u1eadt t\u1ef1<\/a>&nbsp;v\u00e0 s\u1ef1&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=H%C3%A0i_ho%C3%A0&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>h\u00e0i ho\u00e0<\/u><\/a>.&nbsp;<strong>L\u1ec5<\/strong>&nbsp;l\u00e0 c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u v\u00e0 quy ph\u1ea1m trong vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i nh\u00e2n x\u1eed th\u1ebf; c\u00f2n&nbsp;<strong>Nh\u1ea1c<\/strong>&nbsp;(\u00e2m nh\u1ea1c, v\u0103n ngh\u1ec7) l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t m\u1ecdi con tim c\u00f9ng chung vui, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. \u00d4ng n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng l\u1ec5 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00fang t\u1ebf, v\u00e0 \u00e2m nh\u1ea1c kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 \u00e2m thanh c\u1ee7a d\u00f9i \u0111\u00e1nh v\u00e0o chu\u00f4ng. C\u1ea3 hai c\u00f2n l\u00e0 c\u00e1ch truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t gi\u1eefa l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ho\u00e0n c\u1ea3nh x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a anh ta; c\u1ea3 hai y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u t\u0103ng c\u01b0\u1eddng c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u01b0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ng%C5%A9_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_(Nho_gi%C3%A1o)&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Ng\u0169 Th\u01b0\u1eddng<\/u><\/a>&nbsp;(n\u0103m m\u1ed1i quan h\u1ec7 ch\u1ee7 y\u1ebfu): qu\u00e2n th\u1ea7n (vua t\u00f4i), ph\u1ee5 t\u1eed (cha con), phu th\u00ea (v\u1ee3 ch\u1ed3ng), huynh \u0111\u1ec7 (anh em) v\u00e0 b\u1eb1ng h\u1eefu (b\u1ea1n b\u00e8). C\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n b\u1eb1ng, v\u00e0 n\u1ebfu m\u1ed9t th\u1ea7n d\u00e2n ph\u1ea3i tu\u00e2n l\u1ec7nh vua, th\u00ec th\u1ea7n d\u00e2n c\u0169ng ph\u1ea3i can ng\u0103n khi nh\u00e0 vua sai l\u1ea7m.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u00fa tr\u1ecdng v\u00e0o s\u1ef1 tu d\u01b0\u1ee1ng&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c\">\u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/a>&nbsp;c\u00e1 nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, sau \u0111\u00f3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng gia \u0111\u00ecnh, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 b\u1eb1ng l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb:&nbsp;<em>&#8220;Tu th\u00e2n, T\u1ec1 gia, Tr\u1ecb qu\u1ed1c, B\u00ecnh Thi\u00ean h\u1ea1&#8221;<\/em>. \u00d4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh v\u00e0o Ng\u0169 th\u01b0\u1eddng:&nbsp;<strong><em>&#8220;Nh\u00e2n, Ngh\u0129a, L\u1ec5, Tr\u00ed, T\u00edn&#8221;<\/em><\/strong>. Nh\u00e2n l\u00e0 l\u00f2ng t\u1eeb thi\u1ec7n, Ngh\u0129a l\u00e0 l\u00e0m tr\u00f2n b\u1ed5n ph\u1eadn, L\u1ec5 l\u00e0 s\u1ef1 t\u00f4n ti tr\u1eadt t\u1ef1 hay quy t\u1eafc trong vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i nh\u00e2n x\u1eed th\u1ebf v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, Tr\u00ed l\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 minh m\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i suy ngh\u0129, T\u00edn l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 n\u00f3i. Ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i gi\u1eef n\u0103m \u0111\u1ea1o \u0111\u00f3 l\u00e0m th\u01b0\u1eddng, ch\u1eb3ng n\u00ean \u0111\u1ec3 r\u1ed1i lo\u1ea1n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u00f4ng h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ed9 v\u0103n b\u1ea3n t\u1ec9 m\u1ec9 v\u1ec1 nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n nghi l\u1ec5. Nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 sau khi \u00f4ng \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, c\u1ea3&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/M%E1%BA%A1nh_T%E1%BB%AD\">M\u1ea1nh T\u1eed<\/a>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tu%C3%A2n_T%E1%BB%AD\">Tu\u00e2n T\u1eed<\/a>&nbsp;\u0111\u1ec1u vi\u1ebft nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch quan tr\u1ecdng, v\u00e0 l\u00fac \u1ea5y, m\u1ed9t tri\u1ebft l\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nho_gi%C3%A1o\">Kh\u1ed5ng gi\u00e1o<\/a>. Sau h\u01a1n 1.500 n\u0103m, h\u1ecdc gi\u1ea3&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chu_Hi\">Chu Hi<\/a>&nbsp;\u0111\u00e3 di\u1ec5n gi\u1ea3i \u00fd t\u01b0\u1edfng Kh\u1ed5ng gi\u00e1o theo m\u1ed9t c\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=T%C3%A2n_Kh%E1%BB%95ng_gi%C3%A1o&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>T\u00e2n Kh\u1ed5ng gi\u00e1o<\/u><\/a>, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng trong cu\u1ed1n Lu\u1eadn Ng\u1eef. T\u00e2n Kh\u1ed5ng gi\u00e1o \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u r\u1ed9ng \u1edf Trung Qu\u1ed1c,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn\">Tri\u1ec1u Ti\u00ean<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Vi%E1%BB%87t_Nam\">Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c1 kh\u00e1c cho t\u1edbi t\u1eadn th\u1ebf k\u1ef7 20.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn\">T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean<\/a>&nbsp;\u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi b\u00ecnh v\u1ec1 Kh\u1ed5ng T\u1eed: &#8220;Trong kinh &#8220;Thi&#8221; c\u00f3 c\u00e2u n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y:&nbsp;<em>&#8220;C\u00e1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai cao khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, c\u00e1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1i \u0110\u1ea1o khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta tu\u00e2n theo. T\u1eeb x\u01b0a t\u1edbi nay trong thi\u00ean h\u1ea1, Qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c th\u00ec c\u00f3 c\u0169ng nhi\u1ec1u. H\u1ecd khi \u0111ang c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u1ec1u vinh hoa qu\u00fd hi\u1ec3n, nh\u01b0ng ch\u1ebft \u0111i r\u1ed3i th\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f2n l\u1ea1i ch\u00fat g\u00ec. Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh d\u00e2n, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u0111\u1ec1u t\u00f4n \u00f4ng l\u00e0m th\u1ea7y. T\u1eeb Thi\u00ean t\u1eed, V\u01b0\u01a1ng H\u1ea7u \u0111\u1ebfn nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ai n\u00f3i v\u1ec1 &#8220;L\u1ee5c Ngh\u1ec7&#8221; th\u00ec \u0111\u1ec1u xem h\u1ecdc thuy\u1ebft \u1ea5y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 chu\u1ea9n t\u1eafc cao nh\u1ea5t. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 m\u1ed9t Th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u00ed cao v\u00f4 th\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>3.2. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u00e1o d\u1ee5c<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><a href=\"http:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwj4wY2Am__KAhXC5KYKHZbNDb8QjRwIBw&amp;url=http%3A%2F%2F123doc.org%2Fdocument%2F3000930-loi-day-cua-khong-tu.htm&amp;psig=AFQjCNHBLIRjY0nV6K0gNy-NEjGW_6jpcA&amp;ust=1455812494325433\"><\/a><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng gi\u00e1o l\u00fd s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 hi\u1ec3u nh\u1ea5t t\u1eeb quan \u0111i\u1ec3m ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u00e1ch ng\u00f4n ch\u1ee9 kh\u00f4ng gi\u1ea3ng gi\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u00e1ch c\u01b0 x\u1eed cho c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3.&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c\">\u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/a>&nbsp;c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ki\u1ec3u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c cao nh\u1ea5t. C\u00e1ch d\u1ea1y &#8220;gi\u00e1n ti\u1ebfp&#8221; n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u trong c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u00f4ng th\u00f4ng qua nh\u1eefng l\u1eddi&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C3%81m_ch%E1%BB%89&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>\u00e1m ch\u1ec9<\/u><\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=N%C3%B3i_b%C3%B3ng_gi%C3%B3&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>n\u00f3i b\u00f3ng gi\u00f3<\/u><\/a>, v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 s\u1ef1&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=L%E1%BA%B7p_th%E1%BB%ABa&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>l\u1eb7p th\u1eeba<\/u><\/a>. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao khi nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea7n \u0111\u1eb7t c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00fang ng\u1eef c\u1ea3nh. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n sau:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>T\u1eeb tri\u1ec1u v\u1ec1 nh\u00e0, nghe tin chu\u1ed3ng ng\u1ef1a ch\u00e1y, Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i, &#8220;C\u00f3 ai b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng?&#8221; \u00d4ng kh\u00f4ng h\u1ec1 h\u1ecfi v\u1ec1 Ng\u1ef1a.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e2u chuy\u1ec7n kh\u00f4ng d\u00e0i, nh\u01b0ng c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng r\u1ea5t l\u1edbn. \u1ede th\u1eddi \u00f4ng, m\u1ed9t con ng\u1ef1a c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eaft g\u1ea5p 10 l\u1ea7n m\u1ed9t n\u00f4 l\u1ec7. Khi kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1edbi ng\u1ef1a, Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 quan t\u00e2m l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh: con ng\u01b0\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf, theo nhi\u1ec1u nh\u00e0 b\u00ecnh lu\u1eadn c\u1ea3 \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ebfn th\u1ec3 ki\u1ec3u Trung Hoa c\u1ee7a&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_nh%C3%A2n_v%C4%83n\">Ch\u1ee7 ngh\u0129a nh\u00e2n \u0111\u1ea1o<\/a>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13263,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"233\" height=\"311\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-14.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13263\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-14.jpg 233w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-14-225x300.jpg 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 233px) 100vw, 233px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BA%ADp_tin:Confuciustombqufu.jpg\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>M\u1ed9 Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ea1i&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kh%C3%BAc_Ph%E1%BB%A5\">Kh\u00fac Ph\u1ee5<\/a>, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng.&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kh%C3%BAc_Ph%E1%BB%A5#Kh.E1.BB.95ng_Mi.E1.BA.BFu.2C_Kh.E1.BB.95ng_Ph.E1.BB.A7.2C_Kh.E1.BB.95ng_L.C3.A2m\">Kh\u1ed5ng mi\u1ebfu<\/a>, m\u1ed9 Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 khu nh\u00e0 th\u1edd c\u1ee7a h\u1ecd Kh\u1ed5ng nay l\u00e0 m\u1ed9t&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi\">di s\u1ea3n th\u1ebf gi\u1edbi<\/a>&nbsp;do&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c\">UNESCO<\/a>&nbsp;c\u00f4ng nh\u1eadn.<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00f3 l\u1ebd b\u00e0i gi\u1ea3ng n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Quy_t%E1%BA%AFc_v%C3%A0ng&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><u>Quy t\u1eafc v\u00e0ng<\/u><\/a>:&nbsp;<em>T\u1eed C\u1ed1ng h\u1ecfi: &#8220;C\u00f3 m\u1ed9t ch\u1eef n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft h\u00e0nh x\u1eed tr\u1ecdn \u0111\u1eddi kh\u00f4ng?&#8221;.&nbsp;<\/em><em>Th\u1ea7y \u0111\u00e1p: &#8220;C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1eef Th\u1ee9 (\u6055)ch\u0103ng? C\u00e1i g\u00ec m\u00e0 m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec \u0111\u1eebng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c?&#8221;.&nbsp;<\/em>\u0110i\u1ec1u m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1eebng b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ch\u1ecbu th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ee9.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c, Kh\u1ed5ng T\u1eed nh\u1ea5n m\u1ea1nh: c\u1ea3 th\u1ea7y v\u00e0 tr\u00f2 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 ngh\u0129a v\u1ee5 to l\u1edbn v\u1edbi nhau. Tr\u00f2 ph\u1ea3i t\u00f4n k\u00ednh th\u1ea7y, d\u1eabu sau n\u00e0y c\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u1ea1t, quy\u1ec1n cao ch\u1ee9c tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u ch\u0103ng n\u1eefa c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf r\u01a1i l\u1ec5 ngh\u0129a, v\u1eabn lu\u00f4n ph\u1ea3i cung k\u00ednh th\u1ea7y. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 t\u01b0 c\u00e1ch m\u1eabu m\u1ef1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho tr\u00f2. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y c\u00f3 can tr\u1ef1c, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1eefu \u00edch cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Trong&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam\">L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam<\/a>&nbsp;c\u00f3 chuy\u1ec7n k\u1ec3 r\u1eb1ng:&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ph%E1%BA%A1m_S%C6%B0_M%E1%BA%A1nh\">Ph\u1ea1m S\u01b0 M\u1ea1nh<\/a>&nbsp;sau khi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, l\u00e0m quan to \u1edf tri\u1ec1u, v\u1ec1 th\u0103m th\u1ea7y l\u00e0&nbsp;<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chu_V%C4%83n_An\">Chu V\u0103n An<\/a>. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng qua khu ch\u1ee3 \u0111ang h\u1ecdp, \u00f4ng ra uy \u0111\u1ec3 l\u00ednh th\u00e9t d\u00e2n ph\u1ea3i d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1eddng. Bi\u1ebft chuy\u1ec7n, Chu V\u0103n An gi\u1eadn Ph\u1ea1m S\u01b0 M\u1ea1nh l\u00e0m quan m\u00e0 t\u1ecf ra h\u00e1ch d\u1ecbch v\u1edbi d\u00e2n, l\u00e0m tr\u00e1i l\u1eddi th\u1ea7y d\u1ea1y, n\u00ean kh\u00f4ng cho g\u1eb7p m\u1eb7t. D\u00f9 \u0111\u00e3 l\u00e0 quan l\u1edbn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Ph\u1ea1m S\u01b0 M\u1ea1nh v\u1eabn ph\u1ea3i qu\u1ef3 g\u1ed1i c\u1ea3 bu\u1ed5i tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda nh\u00e0 th\u1ea7y \u0111\u1ec3 xin tha l\u1ed7i, v\u1ec1 sau c\u0169ng h\u00e0nh x\u1eed khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e1ch d\u1ecbch n\u1eefa.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13264,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"509\" height=\"301\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-15.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-13264\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-15.jpg 509w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-15-300x177.jpg 300w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-15-465x275.jpg 465w\" sizes=\"auto, (max-width: 509px) 100vw, 509px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"https:\/\/www.google.com\/url?sa=i&amp;rct=j&amp;q=&amp;esrc=s&amp;source=images&amp;cd=&amp;cad=rja&amp;uact=8&amp;ved=0ahUKEwjr1_PEm__KAhXD5KYKHSDYDg4QjRwIBw&amp;url=https%3A%2F%2Fdaikynguyenvn.com%2Fvan-hoa-nghe-thuat%2Fdung-si-hang-nhat-theo-quan-niem-nho-gia-cua-khong-tu.html&amp;psig=AFQjCNHBLIRjY0nV6K0gNy-NEjGW_6jpcA&amp;ust=1455812494325433\"><\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4><strong>4. \u0110\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Nho gi\u00e1o<\/strong><\/h4>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.1. Ch\u00ednh danh v\u00e0 Nh\u00e2n<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111em h\u1ebft s\u1edf h\u1ecdc, l\u00fd t\u01b0\u1edfng v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u0169 cho thuy\u1ebft \u201cCh\u00ednh danh\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh, d\u00f9ng n\u00f3 l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf thi\u1ebft l\u1eadp tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1ed1t l\u00e0nh cho x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi quan t\u00e2m t\u1edbi \u201cNh\u00e2n\u201d trong nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean h\u1ec7 t\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00edch th\u1ef1c. K\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a nh\u1eefng suy t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ng\u00e0i v\u1ec1 \u201cNh\u00e2n\u201d l\u00e0 s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t chu\u1ed7i c\u00e1c nghi th\u1ee9c giao t\u1ebf: \u201cL\u1ec5\u201d. \u00d0\u01b0a Nh\u00e2n c\u00f9ng L\u1ec5 v\u00e0o th\u1ef1c ti\u1ec5n cu\u1ed9c s\u1ed1ng s\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean t\u1ea1o n\u00ean tr\u1ea1ng th\u00e1i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, an t\u0129nh v\u00e0 h\u00f2a h\u1ee3p.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u1ede \u0111\u00e2y, ta th\u1ea5y \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ch\u1ee7 ch\u1ed1t trong n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec1 ra c\u00e1c qui t\u1eafc chi ph\u1ed1i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi; nh\u1eefng qui t\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t c\u01a1 s\u1edf tr\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c t\u00ecnh hu\u1ed1ng theo quan \u0111i\u1ec3m thi\u1ebft th\u1ef1c duy l\u1ee3i ch\u1ee7 ngh\u0129a. N\u1ebfu b\u1ea1n mu\u1ed1n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed, m\u1ed9t danh x\u01b0ng th\u01b0\u1edf \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng cho nam gi\u1edbi, b\u1ea1n nh\u1ea5t quy\u1ebft th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n xem l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, b\u1ea5t ch\u1ea5p m\u1ecdi h\u1ec7 qu\u1ea3 g\u00e2y ra cho b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ea1n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf, ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f3m k\u1ebft n\u1ed9i dung gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0o c\u00e2u sau \u0111\u00e2y:&nbsp;\u201cPhu t\u1eed l\u1ea5y b\u1ed1n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi: v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, l\u00f2ng trung th\u1ef1c v\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh t\u00edn\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, VII:25).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.2. Ki\u1ec3u m\u1eabu th\u1eddi s\u01a1 Chu<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 l\u01b0\u1ee3c qua trong ph\u1ea7n ti\u1ec3u s\u1eed, Kh\u1ed5ng T\u1eed ra \u0111\u1eddi trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh qu\u00ed t\u1ed9c tuy g\u1eb7p h\u1ed3i sa s\u00fat. Ng\u00e0i t\u1eebng l\u00e0m vi\u00ean ch\u1ee9c nh\u1ecf nh\u01b0 Th\u1eeba \u0111i\u1ec1n, \u1ee6y l\u1ea1i, sau \u0111\u00f3 l\u00e0m quan, ch\u1ee9c \u00d0\u1ea1i t\u01b0 kh\u1ea5u, k\u1ebf \u0111\u00f3 l\u00e0m Nhi\u1ebfp t\u01b0\u1edbng s\u1ef1 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc L\u1ed7. B\u1ed1n n\u0103m ng\u00e0i n\u1eafm t\u01b0 ph\u00e1p, n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp gian d\u00e2m, v.v\u2026 Ch\u1ec9 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y ba th\u00e1ng ng\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u1ed1c, nh\u1edd \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u00f9ng ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a ng\u00e0i, kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc th\u1ecbnh tr\u1ecb an l\u1ea1c. Ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111i\u1ec1u \u1ea5y h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u1ebf th\u00eam b\u1edbt \u0111\u00f4i ch\u00fat, nh\u01b0 h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng chuy\u1ec7n k\u1ec3 v\u1ec1 danh nh\u00e2n. Th\u1ebf r\u1ed3i, c\u00e1c s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ed7 h\u1ea7u \u01b0u \u00e1i v\u00ec v\u1ecb qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u1ea5y t\u00ednh v\u1ed1n m\u00ea thanh s\u1eafc ham c\u1ee7a c\u1ea3i. T\u1eeb n\u0103m 497, Kh\u1ed5ng T\u1eed r\u1eddi qu\u00ea nh\u00e0, su\u1ed1t 13 n\u0103m chu du quanh c\u00e1c qu\u1ed1c gia l\u00e2n c\u1eadn, \u201ckhi \u1edf Tr\u1ea7n khi \u1edf L\u1ed7\u201d, c\u1ed1 t\u00ecm m\u1ed9t qu\u1ed1c ch\u1ee7 ch\u1ea5p nh\u1eadn d\u00f9ng ng\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c thi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a ng\u00e0i. Kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u1ea3 quan, th\u1ea7y tr\u00f2 l\u1ea1i k\u00e9o nhau quay v\u1ec1 c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng. \u1ede \u0111\u00f3, ng\u00e0i s\u1eed d\u1ee5ng ph\u1ea7n \u0111\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>M\u1eb7c d\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp Nho gi\u00e1o, Kh\u1ed5ng T\u1eed tuy\u00ean b\u1ed1 ng\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra \u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0o m\u1edbi m\u00e0 ch\u1ec9 chuy\u1ec3n giao c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u0169:&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ch\u1ec9 thu\u1eadt l\u1ea1i [\u0111\u1ea1o th\u00e1nh hi\u1ec1n] m\u00e0 kh\u00f4ng s\u00e1ng t\u00e1c, th\u1eadt l\u00f2ng tin t\u01b0\u1edfng m\u00e0 ham chuy\u1ec7n c\u1ed5&#8230;\u201d (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, VII:1).&nbsp;L\u1eddi ph\u00e1t bi\u1ec3u \u1ea5y l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam \u00e2m l\u01b0\u1ee3ng cho t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Nho gi\u00e1o v\u00e0 \u0111\u1eb7t v\u1ea1ch gi\u1edbi h\u1ea1n cho Nho gia: m\u1ed9t l\u00f2ng t\u00f4n tr\u1ecdng minh tri\u1ebft c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed gi\u1ea3ng d\u1ea1y kinh Th\u01b0 v\u00e0 kinh Thi nh\u01b0 m\u1ed9t minh h\u1ecda cho th\u1eddi m\u1edbi m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i nh\u00e0 Chu (1066-249 tr.C.N.). Sinh nh\u1eb1m th\u1eddi Xu\u00e2n thu (770-476 tr.C.N.) c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c kh\u00f4ng ng\u1edbt \u0111ua tranh xung \u0111\u1ed9t nhau n\u00ean ng\u00e0i xem hai tr\u0103m n\u0103m th\u1eddi s\u01a1 Chu l\u00e0 thu\u1edf th\u00e1i b\u00ecnh, th\u1ecbnh tr\u1ecb v\u00e0 h\u00f2a h\u1ee3p. V\u00ec th\u1ebf, ng\u00e0i t\u00ecm c\u00e1ch t\u00e1i l\u1eadp t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 phong h\u00f3a \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a th\u1eddi \u1ea5y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u hai vua V\u0103n v\u01b0\u01a1ng, V\u00f5 v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u00e0i ph\u1ee5 ch\u00ednh c\u1ee7a Chu C\u00f4ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.3. Thi\u00ean<\/strong>&nbsp;<strong>(tr\u1eddi)<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d0\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi c\u1ee9u c\u00e1nh tinh th\u1ea7n ho\u1eb7c c\u00f9ng \u0111\u00edch c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, Kh\u1ed5ng T\u1eed d\u00f9ng m\u1ed9t ch\u1eef \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 Thi\u00ean: tr\u1eddi, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi qu\u1ed1c ch\u1ee7 c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc l\u00e0 thi\u00ean t\u1eed: con tr\u1eddi, v\u00ec k\u1ebb \u1ea5y c\u00f3 ngh\u0129a v\u1ee5 lo toan sao cho m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi v\u00e0 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a tr\u1eddi: thi\u00ean \u0111\u1ea1o hay thi\u00ean l\u00fd.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed xem l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 ph\u1ea9m t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 Thi\u00ean, v\u00ec ng\u00e0i d\u1ea1y b\u1ea3o nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 tu d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 th\u1ef1c thi \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi v\u0169 tr\u1ee5 nh\u01b0 m\u1ed9t to\u00e0n b\u1ed9. Tuy nhi\u00ean, ng\u00e0i kh\u00f4ng tin con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng suy t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a Thi\u00ean; con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 vi\u1ec7c ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn c\u00f3 Thi\u00ean v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1ed1ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o tr\u1eddi v\u00e0 l\u1ebd tr\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 n\u1ed9i h\u00e0m r\u1eb1ng ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng trong m\u1ed9t v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1 theo m\u1ed9t c\u1ea5u tr\u00fac nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, v\u00ec th\u1ebf, s\u1ed1ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a t\u1ee9c l\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed ph\u1ea3n \u00e1nh tr\u1eadt t\u1ef1 v\u00e0 c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u00f3. M\u1ed9t khi am hi\u1ec3u c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 s\u1ed1ng thu\u1eadn theo \u201c\u0111\u1ea1o tr\u1eddi\u201d t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ea1n c\u00f3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. Ch\u1eef \u201c\u0111\u1ea1o\u201d trong \u201cthi\u00ean \u0111\u1ea1o\u201d l\u00e0 t\u1eeb ng\u1eef ch\u1ee7 ch\u1ed1t c\u1ee7a Nho gi\u00e1o v\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t ngh\u0129a v\u1edbi ch\u1eef \u201c\u0111\u1ea1o\u201d, c\u0169ng c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ee7 ch\u1ed1t trong \u00d0\u1ea1o gi\u00e1o, c\u00f3 \u00fd n\u00f3i t\u1edbi nguy\u00ean l\u00fd t\u1ef1 nhi\u00ean &#8211; thi\u00ean l\u00fd &#8211; nh\u01b0 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00fang \u0111\u1eafn m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111i, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o l\u00fd ph\u1ea3i gi\u1eef \u1edf \u0111\u1eddi. \u00d0\u00e0o Duy Anh cho r\u1eb1ng \u201cK\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ee9c th\u00ec th\u00e0nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c: nguy\u00ean l\u00fd t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea1o, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0111\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":13265,\"sizeSlug\":\"large\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"384\" height=\"223\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-16.jpg\" alt=\"K\u1ebft qu\u1ea3 h\u00ecnh \u1ea3nh cho kh\u1ed5ng t\u1eed\" class=\"wp-image-13265\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-16.jpg 384w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/image-16-300x174.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 384px) 100vw, 384px\" \/><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>So v\u1edbi tri\u1ebft T\u00e2y<\/em><\/strong><strong><em>:<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u1ede \u0111\u00e2y, c\u00f3 \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng th\u00fa v\u1ecb v\u1edbi l\u1ed1i ti\u1ebfp c\u1eadn mang t\u00ednh Lu\u1eadt T\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, do Thomas Aquinas \u0111\u1ec1 ra, v\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Aristotle v\u1ec1 v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u201cnguy\u00ean nh\u00e2n t\u1ed1i h\u1eadu\u201d, tr\u00ean \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u1eb7t c\u01a1 s\u1edf cho l\u00fd thuy\u1ebft Lu\u1eadt T\u1ef1 nhi\u00ean. \u00d0\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed, \u201cThi\u00ean \u0111\u1ea1o\u201d kh\u00f4ng l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1edf th\u00edch c\u00e1 nh\u00e2n m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh trong v\u0169 tr\u1ee5. Thi\u00ean \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng l\u00e0 c\u00e1i do con ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t minh, nh\u01b0ng l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d0\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn Lu\u1eadt T\u1ef1 nhi\u00ean, vi\u1ec7c th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf mang t\u00ednh th\u1ef1c d\u1ee5ng ch\u1ee7 ngh\u0129a ho\u1eb7c th\u1ef1c l\u1ee3i ch\u1ee7 ngh\u0129a, m\u00e0 tr\u00ean s\u1ef1 ph\u00f4 b\u00e0y c\u1ea5u tr\u00fac n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u00e0 c\u1ee9u c\u00e1nh c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tuy th\u1ebf, gi\u1eefa Aristotle v\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3: \u201cnguy\u00ean nh\u00e2n t\u1ed1i h\u1eadu\u201d h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 t\u00ednh c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, trong khi \u201cThi\u00ean \u0111\u1ea1o\u201d th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng. Tri\u1ebft h\u1ecdc T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng ph\u00e2n t\u00edch kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u1ee7 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c kh\u00e1ch th\u1ec3 \u0111\u1eb7c th\u00f9, trong khi \u0111\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Trung Hoa c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng nh\u00ecn v\u00e0o s\u1ef1 chuy\u1ec3n d\u1ecbch, chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u00e0 m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng li\u00ean trong th\u1ebf gi\u1edbi kinh nghi\u1ec7m.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.4. Lu\u1eadn ng\u1eef<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>&nbsp;ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 s\u00e1ch thu th\u1eadp c\u00e1c l\u1eddi gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 tu th\u00e2n x\u1eed th\u1ebf, m\u1ed9t b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ea7n c\u00f3 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1eddi nh\u1eb1m th\u00e0nh t\u1ef1u cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00f2a h\u1ee3p. H\u1eadu th\u1ebf c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y trong s\u00e1ch \u1ea5y l\u1ed1i n\u00f3i, c\u1eed ch\u1ec9 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 m\u00f4n \u0111\u1ec7. S\u00e1ch kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n m\u00e0 g\u1ed3m nh\u1eefng h\u1ed3i \u1ee9c c\u1ee7a m\u00f4n \u0111\u1ec7 tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1eddi sau c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed ghi nh\u1edb l\u1ea1i, tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u l\u1ea7n bi\u00ean t\u1eadp ch\u1ec9nh l\u00fd m\u1edbi c\u00f3 n\u1ed9i dung nh\u01b0 ng\u00e0y nay ta \u0111\u1ecdc th\u1ea5y. Do \u0111\u00f3 s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u1edbi m\u1ed9t b\u00fat ph\u00e1p c\u00f4 \u0111\u1ecdng, phong ph\u00fa v\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>B\u1ea3n ch\u00f3t c\u1ee7a&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>&nbsp;ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0o kho\u1ea3ng \u0111\u1ea7u th\u1eddi Chi\u1ebfn qu\u1ed1c. T\u1eeb \u0111\u00f3, s\u00e1ch tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong nh\u1eefng kinh \u0111i\u1ec3n tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a Nho gia. S\u00e1ch \u1ea5y c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0 li\u1ec7u c\u01a1 b\u1ea3n cho gi\u1edbi h\u1ecdc gi\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed ho\u1eb7c l\u1ecbch s\u1eed t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, v\u0103n h\u00f3a, gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i Trung Hoa th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1ec1 t\u1ed5ng th\u1ec3, n\u1ed9i dung s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c qui cho Kh\u1ed5ng T\u1eed, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00e2m ng\u00f4n c\u00f3 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0i v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00e2m ng\u00f4n kh\u00e1c c\u00f3 li\u00ean quan t\u1edbi c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 c\u1ee7a ng\u00e0i. Nhi\u1ec1u c\u00e2u b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi \u201cT\u1eed vi\u1ebft: Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i\u201d, nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 thu th\u1eadp t\u1eeb truy\u1ec1n th\u1ed1ng truy\u1ec1n kh\u1ea9u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00e2m ng\u00f4n thu\u1ed9c lo\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng t\u1ed5ng qu\u00e1t, nh\u01b0:&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: H\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng suy ngh\u0129 \u1eaft m\u1edd t\u1ed1i, suy ngh\u0129 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecdc h\u1ecfi \u1eaft m\u1ecfi m\u1ec7t\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef,&nbsp;<\/em>II:15).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: C\u00f4ng k\u00edch \u0111\u1ea1o kh\u00e1c l\u00e0 ch\u1ec9 h\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, II:16).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Kh\u00e9o m\u1ed3m kh\u00e9o mi\u1ec7ng, m\u1eb7t m\u0169i t\u01b0\u01a1i t\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf \u00edt c\u00f3 nh\u00e2n\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, I:3).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u1eddi \u1ea5y \u0111\u01b0a d\u1eabn t\u1edbi t\u1eeb ng\u1eef ch\u1ee7 ch\u1ed1t l\u00e0 \u201cNh\u00e2n\u201d. X\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u trong&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>&nbsp;\u0111\u1ec1u xoay quanh c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t n\u00e0y: \u201c\u00d0\u1ee9c nh\u00e2n ch\u00e2n ch\u00ednh l\u00e0 g\u00ec? B\u1ea3n t\u00ednh ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 g\u00ec, v\u00e0 n\u00ean ph\u00f4 b\u00e0y n\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?\u201d<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u00e2n, theo n\u1ed9i dung s\u00e1ch&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00f4 b\u00e0y r\u1ea5t th\u1ef1c ti\u1ec5n v\u00e0 ngo\u1ea1i t\u1ea1i c\u00e1c ph\u1ea9m t\u00ednh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Kh\u1ed5ng T\u1eed chia lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh ba h\u1ea1ng:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>1- Th\u00e1nh nh\u00e2n:<\/em>&nbsp;B\u1eadc hi\u1ec1n gi\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u00e0 chuy\u1ec3n giao minh tri\u1ebft.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>2-&nbsp;<em>Qu\u00e2n t\u1eed:<\/em>&nbsp;Ng\u01b0\u1eddi cao nh\u00e3, k\u1ebb ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ch\u00e2n ch\u00ednh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>3-&nbsp;<em>Ti\u1ec3u nh\u00e2n:<\/em>&nbsp;K\u1ebb \u201ch\u00e8n m\u1ecdn\u201d, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng m\u00e0ng t\u1edbi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong khi tu d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u1ee9c nh\u00e2n th\u00ec s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i r\u1ea5t quan tr\u1ecdng: \u201cH\u1eefu T\u1eed&nbsp;<em>[m\u1ed9t cao \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed]<\/em>&nbsp;n\u00f3i r\u1eb1ng: L\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng hi\u1ebfu \u0111\u1ec3 m\u00e0 \u01b0a ph\u1ea1m t\u1edbi b\u1ec1 tr\u00ean, l\u00e0 chuy\u1ec7n hi\u1ebfm c\u00f3 v\u1eady, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u01b0a ph\u1ea1m t\u1edbi b\u1ec1 tr\u00ean m\u00e0 l\u1ea1i \u01b0a l\u00e0m lo\u1ea1n, l\u00e0 chuy\u1ec7n ch\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed chuy\u00ean ch\u00fa v\u00e0o ch\u1ed7 g\u1ed1c, v\u00ec g\u1ed1c \u0111\u00e3 g\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u1ea1o t\u1ef1 n\u1ea3y sinh. N\u1ebft hi\u1ebfu v\u00e0 n\u1ebft \u0111\u1ec3 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c thi h\u00e0nh \u0111\u1ea1o nh\u00e2n \u0111\u00f3 ch\u0103ng?\u201d (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, I:2).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed quan t\u00e2m t\u1edbi ph\u00fac l\u1ee3i c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00ec th\u1ebf ng\u00e0i c\u1ed5 v\u0169 th\u00e1i \u0111\u1ed9 nh\u00e2n t\u1eeb \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng chung. D\u00f9 l\u00f2ng qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1i \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0i \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e1ch ph\u1ed5 qu\u00e1t, nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng n\u00f3 d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng c\u00e1i gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1ea5t, v\u00e0 tr\u00ean s\u1ef1 trung th\u00e0nh v\u1edbi gia t\u1ed9c. V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 sau b\u1ecb M\u1eb7c T\u1eed ph\u00ea ph\u00e1n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: C\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed khi v\u00e0o ph\u1ea3i hi\u1ebfu v\u1edbi cha m\u1eb9, khi ra ph\u1ea3i k\u00ednh nh\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i, l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 gi\u1eef ch\u1eef t\u00edn, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00e2n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n. H\u00e3y d\u00e0nh s\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi t\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc v\u0103n\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, I:6).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e2u tr\u00edch tr\u00ean cho th\u1ea5y c\u00e1ch Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0a d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 ch\u1ee7 ch\u1ed1t kh\u00e1c trong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ng\u00e0i, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cv\u0103n: v\u0103n h\u00f3a\u201d. H\u1ecdc v\u0103n \u0111\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 h\u1ecdc c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n thu th\u1eadp t\u1eeb th\u1eddi s\u01a1 Chu nh\u01b0 Thi, Th\u01b0, L\u1ec5 &amp; Nh\u1ea1c, D\u1ecbch, v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kinh Xu\u00e2n thu c\u1ee7a ng\u00e0i, m\u1ed9t b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp c\u00e1c \u0111\u1ec1 m\u1ee5c ng\u1eafn g\u1ecdn v\u1ec1 nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 l\u1ecbch s\u1eed x\u1ea3y ra trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0i ph\u00ea duy\u1ec7t d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a thuy\u1ebft ch\u00ednh danh, \u0111\u1ecbnh ph\u1eadn. Vi\u1ec7c h\u1ecdc v\u0103n, theo ng\u00e0i, l\u00e0 thi\u1ebft y\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 v\u00e0 ti\u00eau h\u00f3a minh tri\u1ebft c\u1ed5 truy\u1ec1n. V\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, d\u01b0\u1edbi m\u1eaft nh\u00ecn c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u01b0 duy v\u00e0o khung kh\u1ed5 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a li\u00ean h\u1ec7, c\u00e1i v\u1ed1n l\u00e0 b\u1ed1i c\u1ea3nh trong \u0111\u00f3 n\u00f3 di\u1ec5n ra.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d0\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed, ch\u1ec9 suy ngh\u0129 th\u00f4i th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ee7, ta n\u00ean d\u00f9ng tr\u00ed \u00f3c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi. V\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu h\u1ecdc, ng\u00e0i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng th\u1ea5y vi\u1ec7c h\u1ecdc l\u00e0 thi\u1ebft y\u1ebfu; n\u00f3 ng\u0103n kh\u00f4ng cho ph\u1ea9m t\u00ednh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb m\u00f9 m\u1ecbt, \u0111\u01b0a t\u1edbi nh\u1eefng th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u1ef1c k\u1ef3 sai l\u1ea1c.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: N\u00e0y ng\u01b0\u01a1i Do&nbsp;<em>[t\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a T\u1eed L\u1ed9: Tr\u1ecdng Do]<\/em>, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 nghe v\u1ec1 s\u00e1u \u0111\u1ee9c t\u00ednh, v\u00e0 s\u00e1u \u0111i\u1ec1u che l\u1ea5p hay ch\u01b0a?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cTh\u01b0a r\u1eb1ng: Ch\u01b0a h\u1ec1.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cH\u00e3y ng\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u00e2y ta b\u1ea3o cho bi\u1ebft: Chu\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng ham h\u1ecdc th\u00ec m\u1ed1i che l\u1ea5p l\u00e0 ngu mu\u1ed9i. Chu\u1ed9ng n\u1ebft tr\u00ed m\u00e0 kh\u00f4ng ham h\u1ecdc th\u00ec m\u1ed1i che l\u1ea5p l\u00e0 ph\u00f3ng \u0111\u00e3ng. Chu\u1ed9ng ch\u1eef t\u00edn m\u00e0 kh\u00f4ng ham h\u1ecdc th\u00ec m\u1ed1i che l\u1ea5p l\u00e0 t\u1ef1 g\u00e2y h\u1ea1i. Chu\u1ed9ng s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng m\u00e0 kh\u00f4ng ham h\u1ecdc th\u00ec m\u1ed1i che l\u1ea5p l\u00e0 n\u00f3ng n\u1ea3y. Chu\u1ed9ng s\u1ef1 d\u0169ng c\u1ea3m m\u00e0 kh\u00f4ng ham h\u1ecdc th\u00ec m\u1ed1i che l\u1ea5p l\u00e0 g\u00e2y lo\u1ea1n. Chu\u1ed9ng s\u1ef1 c\u01b0\u01a1ng m\u00e3nh m\u00e0 kh\u00f4ng ham h\u1ecdc th\u00ec m\u1ed1i che l\u1ea5p l\u00e0 cu\u1ed3ng b\u1ea1o\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVII:7).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, b\u1ea3ng li\u1ec7t k\u00ea tr\u00ean l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00f3 t\u00ednh truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra ti\u1ec1m n\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tai h\u1ea1i do vi\u1ec7c kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng nh\u1eefng ph\u1ea9m t\u00ednh t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n, t\u00ednh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m trong t\u1ef1 ch\u00fang kh\u00f4ng t\u1ed1t kh\u00f4ng x\u1ea5u, nh\u01b0ng khi th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u00e0 thi\u1ebfu \u00fd ngh\u0129a v\u0103n h\u00f3a th\u00ec ch\u00fang tr\u1edf n\u00ean nguy hi\u1ec3m.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>D\u0129 nhi\u00ean Kh\u1ed5ng T\u1eed th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0o c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1c s\u1ef1 th\u1ec3 c\u00e1 bi\u1ec7t, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i c\u00e1ch ri\u00eang cho qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n tu \u0111\u1ee9c.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i r\u0103n ng\u1eeba: L\u00fac c\u00f2n tr\u1ebb, huy\u1ebft kh\u00ed ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u1ea7n r\u0103n ng\u1eeba v\u1ec1 n\u1eef s\u1eafc. T\u1edbi khi tr\u00e1ng ni\u00ean, huy\u1ebft kh\u00ed \u0111ang m\u1ea1nh, c\u1ea7n r\u0103n ng\u1eeba v\u1ec1 ham tranh \u0111\u1ea5u. T\u1edbi l\u00fac gi\u00e0, huy\u1ebft kh\u00ed \u0111\u00e3 suy, c\u1ea7n r\u0103n ng\u1eeba v\u1ec1 ham \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVI:7).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong c\u00e2u tr\u00edch d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y, ng\u00e0i d\u00f9ng s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n gi\u1eefa \u201cng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed\u201d v\u00e0 \u201ck\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n\u201d. L\u1ed1i \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ea7n, k\u1ec3 c\u1ea3 trong&nbsp;<em>Kinh L\u1ec5<\/em>&nbsp;v\u00e0&nbsp;<em>Trung dung<\/em>, nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt c\u00e1c ph\u1ea9m t\u00ednh h\u1ee3p th\u00e0nh \u0111\u1ee9c nh\u00e2n.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed s\u1ee3 ba \u0111i\u1ec1u: s\u1ee3 m\u1ec7nh tr\u1eddi, s\u1ee3 b\u1eadc \u0111\u1ea1i nh\u00e2n, s\u1ee3 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n. K\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ec7nh tr\u1eddi, n\u00ean kh\u00f4ng s\u1ee3, (m\u00e0 c\u00f2n) khinh nh\u1eddn b\u1eadc \u0111\u1ea1i nh\u00e2n, gi\u1ec5u c\u1ee3t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVI:8).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed th\u00e2n v\u1edbi kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng t\u01b0 v\u1ecb, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n t\u01b0 v\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e2n v\u1edbi kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, II:14).&nbsp;\u201c\u2018Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed tr\u1ea7m t\u0129nh an h\u00f2a, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n ph\u1eadp ph\u1ed3ng \u00e2u lo\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, VII.36).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed ung dung m\u00e0 kh\u00f4ng ki\u00eau c\u0103ng, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n ki\u00eau c\u0103ng m\u00e0 kh\u00f4ng ung dung\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XIII:26).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u1ea7u \u1edf m\u00ecnh, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u1ea7u \u1edf ng\u01b0\u1eddi\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVII:20).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed h\u00f2a v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng v\u1ec1 h\u00f9a v\u1edbi ai, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n v\u1ec1 h\u00f9a v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng h\u00f2a v\u1edbi ai\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XIII:23).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u00f3i chung, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed, c\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00f3 t\u1ea1o hay kh\u00f4ng t\u1ea1o ph\u00fac l\u1ee3i cho x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 m\u1ed9t to\u00e0n b\u1ed9. Tuy th\u1ebf, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u1ea5y kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n thi\u1ebfu thi\u1ebft th\u1ef1c, \u0111\u00fang h\u01a1n, n\u00f3 \u0111\u1eb7t c\u01a1 s\u1edf tr\u00ean quan \u0111i\u1ec3m r\u1eb1ng ch\u00ednh c\u00e1c ph\u1ea9m t\u00ednh nh\u00e2n \u0111\u1ee9c l\u00e0m n\u00ean m\u1ed9t nh\u00e0 cai tr\u1ecb t\u1ed1t, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf ch\u00fang c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n b\u1ed9 x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ed5 v\u0169. Ng\u00e0i c\u0169ng t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ed5 v\u0169 cho m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m c\u1edfi m\u1edf v\u00e0 qu\u00e2n b\u00ecnh v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n. Th\u00ed d\u1ee5:&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ch\u1eb3ng lo kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb, ch\u1ec9 lo sao kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba v\u1ecb \u0111\u00f3. Ch\u1eb3ng lo kh\u00f4ng ai bi\u1ebft t\u1edbi, ch\u1ec9 mong l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00e1ng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi bi\u1ebft t\u1edbi\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, IV:14).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ch\u1ea5t ph\u00e1c th\u1eafng v\u0103n v\u1ebb th\u00ec qu\u00ea m\u00f9a, v\u0103n v\u1ebb th\u1eafng ch\u1ea5t ph\u00e1c th\u00ec c\u1ee9ng nh\u1eafc. V\u0103n v\u1ebb v\u00e0 ch\u1ea5t ph\u00e1c \u0111\u1ec1u nhau, m\u1edbi n\u00ean ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, VI:16).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Khi \u1ee9ng x\u1eed v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i, c\u00e1 nh\u00e2n n\u00ean v\u00f4 t\u01b0 v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00ec ph\u00fac l\u1ee3i c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 m\u1ed9t to\u00e0n b\u1ed9 ch\u1ee9 kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a c\u00e1 nh\u00e2n m\u00ecnh.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf kia l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ee9 h\u1ee3p \u0111\u1ea1o ngh\u0129a m\u00e0 l\u00e0m\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, IV:10).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed quan t\u00e2m t\u1edbi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n quan t\u00e2m t\u1edbi nh\u00e0 \u0111\u1ea5t. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed quan t\u00e2m t\u1edbi ph\u00e9p t\u1eafc, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n quan t\u00e2m t\u1edbi \u01a1n hu\u1ec7\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, IV:11).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: N\u01b0\u01a1ng theo \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i m\u00e0 l\u00e0m, \u1eaft b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00f9 o\u00e1n\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, IV:12).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.5. Nh\u00e2n<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, c\u00f3 hai thu\u1eadt ng\u1eef ch\u1ee7 ch\u1ed1t c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c am hi\u1ec3u v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u0111\u00fang m\u1ee9c. \u00d0\u00f3 l\u00e0 Nh\u00e2n v\u00e0 L\u1ec5.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea9m t\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u1eeba \u0111\u1ec3 tu d\u01b0\u1ee1ng b\u1ea3n th\u00e2n, v\u1eeba \u0111\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng y\u00eau tha nh\u00e2n, n\u00f3i theo thu\u1eadt ng\u1eef Nho gi\u00e1o, Nh\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u1eed k\u1ef7 v\u00e0 ti\u1ebfp v\u1eadt. Theo Kh\u1ed5ng T\u1eed, Nh\u00e2n l\u00e0 t\u00e2m \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, t\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00e1t sinh c\u0169ng nh\u01b0 h\u1ed9i t\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ee9c kh\u00e1c. Nh\u00e2n l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u00e0 t\u1ed9t \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u0111\u1ea1o; ch\u00ed thi\u1ec7n l\u00e0 Nh\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ee9c nh\u00e2n c\u00f3 t\u00ednh to\u00e0n b\u1ed9 v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t minh tri\u1ebft l\u00fd t\u01b0\u1edfng. Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim vi\u1ebft r\u1eb1ng: \u201cCh\u1eef&nbsp;<em>nh\u00e2n<\/em>&nbsp;v\u00e0 ch\u1eef&nbsp;<em>nh\u1ecb<\/em>&nbsp;h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1eef h\u1ed9i \u00fd, ngh\u0129a l\u00e0 n\u00f3i t\u1edbi c\u00e1i th\u1ec3 v\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1ee9c chung c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1edbi nhau nh\u01b0 m\u1ed9t. B\u1edfi v\u1eady hi\u1ec3u r\u00f5 ngh\u0129a ch\u1eef&nbsp;<em>nh\u00e2n<\/em>, th\u00ec hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00e1i t\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1ea5t th\u1ec3 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng gi\u00e1o\u201d, (s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn, t.44).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, r\u1ea3i r\u00e1c \u1edf c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ebft n\u00f3i l\u00ean nhi\u1ec1u \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a v\u1ec1 Nh\u00e2n, nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed sao cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ednh kh\u00ed v\u00e0 ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0i d\u1ea1y b\u1ea3o. Do \u0111\u00f3, Nh\u00e2n khi th\u00ec l\u00e0 \u00f4n h\u00f2a, qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1i; khi th\u00ec l\u00e0 hi\u1ebfu \u0111\u1ec5; khi th\u00ec l\u00e0 trung v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, ngh\u0129a v\u1edbi \u0111\u1eddi, v.v\u2026&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Nh\u00e2n l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi\u201d (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XII:22).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Khi \u1edf nh\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn dung m\u1ea1o khi\u00eam cung; khi ra l\u00e0m vi\u1ec7c thi h\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1ch k\u00ednh c\u1ea9n; khi giao thi\u1ec7p v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eef l\u00f2ng trung th\u00e0nh. D\u1eabu \u0111i t\u1edbi c\u00e1c \u0111o\u00e0n r\u1ee3 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, c\u0169ng ch\u1eb3ng b\u1ecf ba \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh cung, k\u00ednh v\u00e0 trung \u1ea5y, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c nh\u00e2n\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XIII:19).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u01a1i D\u01b0&nbsp;<em>[T\u1ec3 D\u01b0, h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a ng\u00e0i]<\/em>&nbsp;qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea5t nh\u00e2n! \u00d0\u1ee9a con sinh ra t\u1edbi ba n\u0103m cha m\u1eb9 m\u1edbi th\u00f4i \u1eb5m b\u1ed3ng. \u00d4i, \u0111\u1ec3 tang ba n\u0103m l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u01a1i D\u01b0 c\u00f3 ch\u1ecbu \u01a1n cha m\u1eb9 th\u01b0\u01a1ng y\u00eau trong ba n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u1ea5y?\u201d (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVII:20).&nbsp;\u201c\u00d4ng Vi T\u1eed ph\u1ea3i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111i, \u00f4ng C\u01a1 T\u1eed ph\u1ea3i \u0111\u00e0y l\u00e0m n\u00f4, \u00f4ng T\u1ec9 Can v\u00ec can vua m\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng: Nh\u00e0 \u00c2n c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n v\u1eady\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVIII:1).&nbsp;\u201cT\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 vi\u1ec7c thi h\u00e0nh \u0111\u1ea1o nh\u00e2n. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng: C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ee9c l\u00e0 thi h\u00e0nh \u0111\u1ee9c nh\u00e2n v\u1eady.&nbsp;\u201cXin h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.&nbsp;Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng: \u00d0\u00f3 l\u00e0 cung k\u00ednh, khoan dung, th\u00e0nh t\u00edn, c\u1ea7n m\u1eabn v\u00e0 \u01a1n hu\u1ec7. Cung k\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng khinh nh\u1eddn; khoan dung th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi; th\u00e0nh t\u00edn th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00edn nhi\u1ec7m; c\u1ea7n m\u1eabn th\u00ec n\u00ean c\u00f4ng; c\u00f3 \u01a1n hu\u1ec7 th\u00ec d\u1ec5 sai khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVII:6).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed r\u00e0nh v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n r\u00e0nh v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, IV:16).&nbsp;\u201cTr\u1ecdng Cung h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ra c\u1eeda ph\u1ea3i nh\u01b0 ti\u1ebfp kh\u00e1ch l\u1edbn, tr\u1ecb d\u00e2n ph\u1ea3i nh\u01b0 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf l\u1edbn, \u0111i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m cho m\u00ecnh th\u00ec m\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1eebng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nh\u01b0 v\u1eady, trong n\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng ai o\u00e1n gi\u1eadn, trong nh\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ai o\u00e1n gi\u1eadn\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XII:2).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u00d0i\u1ec1u nh\u00e2n \u1edf xa ta hay sao? N\u1ebfu ta mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n, \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n t\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u1edbi ta\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, VII:27).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d0\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed, Nh\u00e2n l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a L\u1ec5 v\u00e0 Nh\u1ea1c, l\u00e0m th\u00e0nh ba \u0111\u1ee9c t\u00ednh c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n d\u00f9ng l\u1ec5 sao \u0111\u01b0\u1ee3c? Ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n, d\u00f9ng nh\u1ea1c sao \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.(<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, III:3).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.6. L\u1ec5<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u1eef L\u1ec5 v\u00e0o th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi Xu\u00e2n thu \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u1ed9i h\u00e0m nghi th\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi mang \u00fd ngh\u0129a nh\u1eefng lu\u1eadt t\u1eafc c\u00f3 t\u00ednh phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e3 h\u1ed9i th\u1eeba nh\u1eadn. Sang t\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed, n\u00f3 c\u00f2n bao g\u1ed3m quy\u1ec1n h\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1ch ti\u1ebft ch\u1ebf h\u00e0nh vi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n.&nbsp;\u00d0\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed, t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a L\u1ec5 nh\u1eafm t\u1edbi b\u1ed1n ch\u1ee7 \u0111\u00edch:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>1- H\u00e0m d\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh t\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng h\u1eadu, l\u00e0m g\u1ed1c cho \u0111\u1ea1o nh\u00e2n;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>2- Gi\u1eef t\u00ecnh c\u1ea3m sao cho trung dung;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>3- X\u00e1c &nbsp;\u0111\u1ecbnh ph\u00e2n minh l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i, t\u00ecnh th\u00e2n s\u01a1, tr\u1eadt t\u1ef1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>4- Ti\u1ebft ch\u1ebf nh\u1eefng th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh dung t\u1ee5c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u1ed5ng T\u1eed cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch tu\u00e2n gi\u1eef L\u1ec5 nh\u01b0 nh\u1eefng lu\u1eadt t\u1eafc giao t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i ta m\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u00e0nh t\u1ef1u Nh\u00e2n. Nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u00e0i \u0111i theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi s\u01a1 Chu, th\u1ea5m nhu\u1ea7n trong c\u00e1c b\u1ed9 kinh m\u00e0 ng\u00e0i d\u00f9ng l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf cho l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh. M\u1ed9t c\u00e1ch c\u0103n b\u1ea3n, ch\u00ednh nghi l\u1ec5 v\u00e0 nghi th\u1ee9c l\u00e0m cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng qu\u00e2n b\u00ecnh.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Cung k\u00ednh m\u00e0 thi\u1ebfu l\u1ec5 th\u00ec l\u00e0m th\u00e2n m\u00ecnh lao nh\u1ecdc. C\u1ea9n th\u1eadn m\u00e0 thi\u1ebfu l\u1ec5 th\u00ec tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00fat nh\u00e1t. D\u0169ng c\u1ea3m m\u00e0 thi\u1ebfu l\u1ec5 s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh r\u1ed1i lo\u1ea1n. Ngay th\u1eb3ng m\u00e0 thi\u1ebfu l\u1ec5 s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean th\u00f4 l\u1ed7\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, VIII:2).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u1ec5 r\u00e0ng bu\u1ed9c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c th\u1ef1c thi L\u1ec5 s\u1ebd \u0111\u1eb7t m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u00fang theo v\u1ecb tr\u00ed v\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a m\u00ecnh.&nbsp;\u201c\u00d0\u1ecbnh c\u00f4ng&nbsp;<em>[t\u1ee9c L\u1ed7 h\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tr\u1ecdng d\u1ee5ng Kh\u1ed5ng T\u1eed]<\/em>&nbsp;h\u1ecfi r\u1eb1ng: Vua sai khi\u1ebfn b\u1ec1 t\u00f4i, b\u1ec1 t\u00f4i th\u1edd vua n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: Vua l\u1ea5y l\u1ec5 sai khi\u1ebfn b\u1ec1 t\u00f4i, b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea5y l\u00f2ng trung \u0111\u1ec3 th\u1edd vua\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, III:17).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u1ec5 l\u00e0m b\u1ec1n v\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n hi\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: L\u1ec5 c\u1ee7a nh\u00e0 H\u1ea1, ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng l\u1ec5 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc K\u1ef7 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. L\u1ec5 c\u1ee7a nh\u00e0 \u00c2n, ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng l\u1ec5 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. N\u1ec1n v\u0103n hi\u1ebfn (c\u1ee7a hai n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3) kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u1ec1n v\u1eefng. N\u1ebfu \u0111\u1ee7, ta \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1eady\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, III:9).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u01b0 x\u1eed \u0111\u00fang qui c\u00e1ch nghi l\u1ec5 trong m\u1ed9t t\u00ecnh hu\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, th\u00ed d\u1ee5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ch\u1ecbu tang kh\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 v\u1ee5 h\u00ecnh th\u1ee9c, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf, m\u1ea5t v\u1ebb h\u1ed3n nhi\u00ean thanh tho\u00e1t. Tuy v\u1eady, n\u00f3 c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch g\u00f3p ph\u1ea7n h\u00ecnh th\u00e0nh s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf, l\u00e0m gia t\u0103ng \u0111\u1ee9c nh\u00e2n c\u1ee7a ta.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ed5 v\u0169 t\u00ednh chuy\u00ean c\u1ea7n v\u00e0 nh\u00e3 nh\u1eb7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gi\u00e1o d\u1ee5c, l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed c\u00f3 t\u00ednh th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 th\u1ebf t\u1ee5c. Th\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c nghi l\u1ec5 t\u00f4n gi\u00e1o li\u00ean quan t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 trong li\u00ean quan t\u1edbi hi\u1ec7u \u1ee9ng c\u1ee7a ch\u00fang l\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111ang s\u1ed1ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u1edbi ni\u1ec1m tin v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean kia. Kh\u1ed5ng T\u1eed nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn L\u1ec5 nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch c\u1ee7ng c\u1ed1 t\u00f4n ti tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i. M\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 L\u1ec5 th\u00edch \u0111\u00e1ng cho \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.7. Ch\u00ednh danh<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0ng b\u1ea1n ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i theo L\u1ec5 n\u1ebfu b\u1ea1n bi\u1ebft \u0111\u00fang v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh trong b\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u00e1c s\u1ef1 v\u1eadt. \u00d0i\u1ec1u n\u00e0y li\u00ean quan t\u1edbi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh danh, m\u1ed9t h\u1ecdc thuy\u1ebft quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, song h\u00e0nh v\u1edbi Nh\u00e2n. Ch\u00ednh danh v\u1eeba l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eadp lu\u1eadn c\u00f3 t\u00ednh tri\u1ebft h\u1ecdc v\u1ec1 ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong x\u00e3 h\u1ed9i, trong ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u1eeba l\u00e0 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3u sai l\u1ea1c c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed mu\u1ed1n \u201ctu th\u00e2n, t\u1ec1 gia, tr\u1ecb qu\u1ed1c, b\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1\u201d, ph\u1ea3i nghi\u00eam ch\u1ec9nh theo thuy\u1ebft Ch\u00ednh danh. S\u00e1ch&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef&nbsp;<\/em>vi\u1ebft v\u1ec1 t\u00ednh \u1ee9ng d\u1ee5ng t\u1ed5ng qu\u00e1t c\u1ee7a thuy\u1ebft Ch\u00ednh danh nh\u01b0 sau:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cT\u1eed L\u1ed9 n\u00f3i: Gi\u1ea3 d\u1ee5 vua n\u01b0\u1edbc V\u1ec7 nh\u1edd th\u1ea7y s\u1eeda vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec th\u1ea7y \u0111\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec tr\u01b0\u1edbc?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u1eaet l\u00e0 ph\u1ea3i s\u1eeda c\u00e1i danh cho ch\u00ednh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cT\u1eed L\u1ed9 n\u00f3i: C\u00f3 \u0111\u00fang v\u1eady kh\u00f4ng? Th\u1ea7y n\u00f3i thi\u1ebfu th\u1ef1c t\u1ebf r\u1ed3i. S\u1eeda danh cho ch\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Do \u01a1i, ng\u01b0\u01a1i qu\u00ea m\u00f9a qu\u00e1! Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed \u0111i\u1ec1u g\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft th\u00ec khoan n\u00f3i v\u1ed9i. N\u1ebfu danh ch\u1eb3ng ch\u00ednh th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i ch\u1eb3ng thu\u1eadn; l\u1eddi n\u00f3i ch\u1eb3ng thu\u1eadn th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1eb3ng th\u00e0nh. N\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1eb3ng th\u00e0nh th\u00ec l\u1ec5 v\u00e0 nh\u1ea1c ch\u1eb3ng th\u1ecbnh. N\u1ebfu l\u1ec5 v\u00e0 nh\u1ea1c ch\u1eb3ng th\u1ecbnh th\u00ec h\u00ecnh ph\u1ea1t ch\u1eb3ng \u0111\u00fang. N\u1ebfu h\u00ecnh ph\u1ea1t ch\u1eb3ng \u0111\u00fang, th\u00ec d\u00e2n ch\u1eb3ng bi\u1ebft ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1eb7t tay ch\u00e2n. Do \u0111\u00f3, khi ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed x\u01b0ng danh, danh \u1ea5y ph\u1ea3i x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ph\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh; ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed r\u1ea5t d\u00e8 d\u1eb7t trong l\u1eddi n\u00f3i, kh\u00f4ng t\u00f9y ti\u1ec7n n\u00f3i theo \u00fd th\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d.&nbsp;<em>(Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XIII:3).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u00f4ng nh\u1eefng gi\u00fap cho vi\u1ec7c suy ngh\u0129 ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u00fang \u0111\u1eafn theo \u201c\u0111\u1ecbnh ph\u1eadn\u201d c\u1ee7a m\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n, thuy\u1ebft Ch\u00ednh danh c\u00f2n c\u00f3 c\u00f4ng d\u1ee5ng c\u1ef1c k\u1ef3 h\u1eefu hi\u1ec7u trong vi\u1ec7c tr\u1ecb qu\u1ed1c an d\u00e2n.&nbsp;\u201cT\u1ec1 C\u1ea3nh c\u00f4ng h\u1ecfi Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: Vua ra vua, t\u00f4i ra t\u00f4i, cha ra cha, con ra con\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XII:11).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u201cQu\u00ed Khang h\u1ecfi Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: Ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c cho ngay th\u1eb3ng. N\u1ebfu ng\u00e0i l\u1ea5y ngay th\u1eb3ng m\u00e0 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ai d\u00e1m kh\u00f4ng ngay th\u1eb3ng\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XII:16).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: M\u00ecnh ngay ch\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng sai khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng l\u00e0m, m\u00ecnh kh\u00f4ng ngay ch\u00ednh th\u00ec tuy c\u00f3 sai khi\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng ai theo\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XIII:6).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edch c\u1ef1c \u00e1p d\u1ee5ng b\u1edfi Kh\u1ed5ng T\u1eed, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u00d0\u1ee9c tr\u1ecb, thuy\u1ebft Ch\u00ednh danh v\u1ec1 sau c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0n Phi thu\u1ed9c truy\u1ec1n th\u1ed1ng Ph\u00e1p tr\u1ecb tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u1ee9ng d\u1ee5ng. \u00d4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng kh\u00e1i ni\u00eam ph\u1ea3i \u0111i li\u1ec1n v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 ph\u1ea3i nh\u1ea5t qu\u00e1n v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u1eadn l\u00fd. \u00d4ng minh h\u1ecda quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1eb1ng th\u00ed d\u1ee5 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n x\u00e0 m\u00e2u v\u00e0 thu\u1eabn. Ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y v\u1eeba l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng thu\u1eabn l\u00e0 c\u00e1i kh\u00f4ng v\u1eadt n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2m th\u1ee7ng, v\u1eeba qu\u1ea3ng c\u00e1o r\u1eb1ng x\u00e0 m\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 xuy\u00ean th\u1ee7ng m\u1ecdi c\u00e1i. H\u00e0n Phi v\u1ea1ch r\u00f5 r\u1eb1ng c\u1ea3 hai l\u1eadp lu\u1eadn \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang. V\u00e0 th\u00ed d\u1ee5 \u1ea5y c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 c\u1ee7a t\u1eeb ng\u1eef m\u00e2u thu\u1eabn.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>So v\u1edbi tri\u1ebft T\u00e2y:<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>H\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 L\u1ec5 v\u00e0 Ch\u00ednh danh c\u00f3 \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u1ec1 t\u00ednh x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng trong x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo khoa \u1ea5y cho r\u1eb1ng m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u li\u00ean quan t\u1edbi ch\u1ee9c n\u0103ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>5. \u00d0\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u1ecdc c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u1eefng l\u1eddi khuy\u00ean b\u1ea3o do Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec1u c\u1ef1c k\u1ef3 \u0111\u00e1ng gi\u00e1 cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng.&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: B\u1ea1n b\u00e8 gi\u00fap \u00edch cho ta c\u00f3 ba h\u1ea1ng, b\u1ea1n b\u00e8 l\u00e0m h\u1ea1i ta c\u0169ng c\u00f3 ba h\u1ea1ng. B\u1ea1n ngay th\u1eb3ng, b\u1ea1n r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng, b\u1ea1n nghe bi\u1ebft nhi\u1ec1u, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n gi\u00fap \u00edch cho ta. B\u1ea1n v\u1edd v\u0129nh, b\u1ea1n kh\u00e9o chi\u1ec1u chu\u1ed9ng, b\u1ea1n kh\u00e9o n\u00f3i, l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e0m h\u1ea1i ta\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVI:5).&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: C\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u \u01b0a th\u00edch c\u00f3 \u00edch, c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u \u01b0a th\u00edch c\u00f3 h\u1ea1i. \u01afa th\u00edch l\u1ec5 nh\u1ea1c \u0111\u00fang nghi ti\u1ebft, \u01b0a th\u00edch \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u01b0a th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u b\u1ea1n hi\u1ec1n, ba \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f3 \u00edch. \u01afa th\u00edch th\u00fa vui qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, \u01b0a th\u00edch ch\u01a1i b\u1eddi ph\u00f3ng t\u00fang, \u01b0a th\u00edch y\u1ebfn ti\u1ec7c, ba \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1i v\u1eady\u201d. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XVI:5).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ngay ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0m ch\u1ee9a trong thuy\u1ebft Ch\u00ednh danh &#8211; bao g\u1ed3m vi\u1ec7c am hi\u1ec3u \u0111\u00fang \u0111\u1eafn c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng xu\u00f4i thu\u1eadn ch\u00fang trong th\u1ef1c ti\u1ec5n &#8211; l\u1eddi khuy\u00ean b\u1ea3o \u1ea5y c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed t\u1ea1o n\u00ean cung gi\u1ecdng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c cho n\u1ed9i dung gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u1ee7a ng\u00e0i. C\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u1ecdc c\u1ee7a ng\u00e0i trong c\u00e1c ph\u1ea9m t\u00ednh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed v\u00e0 trong nh\u1eefng g\u00ec ng\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 \u0111\u1ee9c nh\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tuy c\u00e1c ngh\u0129a v\u1ee5 v\u00e0 nghi l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ra m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 sau trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng Nho gi\u00e1o, \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t t\u1ee7y l\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng. B\u1ea1n n\u00ean l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u201c\u0111\u00fang\u201d, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec mu\u1ed1n s\u1edf \u0111\u1eafc s\u1ef1 k\u00ednh n\u1ec3 ho\u1eb7c l\u1eddi t\u00e1n th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a k\u1ebb kh\u00e1c m\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u1ea5y \u0111\u00fang v\u1edbi L\u1ec5, ho\u1eb7c t\u1ef1 n\u00f3 ph\u00f4 b\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean qu\u00e1 tr\u00ecnh trau d\u1ed3i \u0111\u1ee9c nh\u00e2n c\u1ee7a b\u1ea1n. Do \u0111\u00f3, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u1ecdc c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft t\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ng\u00e0i v\u1ec1 b\u1ea3n t\u00ednh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>S\u00e1ch&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>&nbsp;k\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed khi m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed y\u00eau c\u1ea7u t\u00f3m t\u1eaft c\u00e1c l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a ng\u00e0i r\u1eb1ng:&nbsp;\u201cT\u1eed C\u1ed1ng h\u1ecfi r\u1eb1ng: Th\u1ea7y c\u00f3 c\u00e2u ch\u00e2m ng\u00f4n n\u00e0o \u0111\u1ec3 su\u1ed1t \u0111\u1eddi l\u00e0m theo ch\u0103ng?&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \u00d0\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef \u2018l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9\u2019 ch\u0103ng? \u00d0i\u1ec1u g\u00ec m\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m cho m\u00ecnh th\u00ec m\u00ecnh \u0111\u1eebng l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c\u201d [K\u1ef7 s\u1edf b\u1ea5t d\u1ee5c v\u1eadt thi \u01b0 nh\u00e2n]. (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XV:24).&nbsp;Ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam m\u1ed9t c\u00e2u tr\u00edch t\u1eeb&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>&nbsp;\u0111\u1ec3 t\u00f3m k\u1ebft giai \u0111o\u1ea1n ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Nho gi\u00e1o:&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: N\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m ch\u00ed v\u00e0o \u0111\u1ea1o, n\u1eafm v\u1eefng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, noi theo \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n, vui th\u00edch l\u1ee5c ngh\u1ec7\u2019\u201d (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, VII:6).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u1ea3i r\u1ed9ng b\u00ean d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng ch\u00e2m ng\u00f4n v\u1eeba n\u00eau c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 m\u1ec7nh: \u201cthi\u00ean m\u1ec7nh\u201d. Theo Kh\u1ed5ng T\u1eed, c\u00f3 m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 m\u00e0 ta kh\u00f4ng th\u1ec3 tho\u00e1t kh\u1ecfi nh\u1eefng th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u1ee7a n\u00f3, v\u00ec nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, n\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1ec3 ta ph\u00e1t hi\u1ec7n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i do ta ph\u00e1t minh. M\u1eb7t kh\u00e1c, hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u1ea5y s\u1ebd khi\u1ebfn ta c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn ra nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u00e0 tu th\u00e2n. C\u00e2u ch\u00f3t c\u1ee7a&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>&nbsp;t\u00f3m k\u1ebft m\u1ecdi s\u1ef1 li\u00ean quan t\u1edbi qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng \u00d0\u1ea1o:&nbsp;\u201cKh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: Ch\u1eb3ng bi\u1ebft m\u1ec7nh tr\u1eddi, th\u00ec bi\u1ebft l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1eb3ng bi\u1ebft L\u1ec5 th\u00ec bi\u1ebft l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00e2n. Ch\u1eb3ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u1eddi ph\u1ea3i tr\u00e1i, th\u00ec bi\u1ebft l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.\u201d (<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, XX:3).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>So v\u1edbi tri\u1ebft T\u00e2y:<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ch\u00e2m ng\u00f4n \u201cK\u1ef7 s\u01a1 b\u1ea5t d\u1ee5c v\u1eadt thi \u01b0 nh\u00e2n\u201d c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u00e0 vi\u1ec7c ng\u00e0i \u0111\u00f2i h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed ph\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo \u0111\u1ea1o ngh\u0129a, v\u00ec l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a ch\u00ednh n\u00f3, b\u1ea5t ch\u1ea5p h\u1eadu qu\u1ea3, c\u00f3 \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, \u00edt nh\u1ea5t \u1edf ba ch\u1ed7:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>1- C\u1ea3m gi\u00e1c ngh\u0129a v\u1ee5 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cm\u1ec7nh l\u1ec7nh v\u00f4 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n\u201d c\u1ee7a Kant.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>2- C\u00e2u r\u00fat g\u1ecdn c\u1ee7a Kant v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 c\u1ee7a h\u00e0nh vi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c: H\u00e3y ch\u1ec9 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo nguy\u00ean t\u1eafc (ho\u1eb7c ch\u00e2m ng\u00f4n) m\u00e0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3, \u0111\u1ec3 ngay l\u00fac \u1ea5y n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lu\u1eadt ph\u1ed5 qu\u00e1t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>3- \u00d0\u1eb7c bi\u1ec7t, \u201cQui t\u1eafc V\u00e0ng\u2019\u201dc\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o, l\u1ea5y t\u1eeb l\u1eddi c\u1ee7a \u00d0\u1ee9c Gi\u00easu trong&nbsp;<em>B\u00e0i gi\u1ea3ng tr\u00ean n\u00fai<\/em>: \u201cAnh em mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi m\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec anh em h\u00e3y \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ta nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3\u201d (Luca: 6:31).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>6. B\u00e0n v\u1ec1 b\u00f3i to\u00e1n<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ngang \u0111\u00e2y, ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf m\u1ed9t ngo\u1eb7c \u0111\u01a1n \u0111\u1ec3 nh\u1eafc t\u1edbi b\u00f3i to\u00e1n, m\u1ed9t ti\u1ec3u \u0111\u1ec1 c\u00f3 li\u00ean quan \u00edt nhi\u1ec1u t\u1edbi \u00fd t\u01b0\u1edfng \u201cthi\u00ean \u00fd, thi\u00ean m\u1ec7nh\u201d v\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m kinh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Trung Hoa. Trong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Trung Hoa,&nbsp;<em>Kinh D\u1ecbch<\/em>&nbsp;c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. N\u00f3 h\u00e0m ch\u1ee9a c\u00e1c quan \u0111i\u1ec3m tri\u1ebft h\u1ecdc v\u1ec1 l\u1ebd bi\u1ebfn d\u1ecbch c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 nh\u00e2n sinh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00f3 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m s\u00e1ch b\u00f3i to\u00e1n. V\u00ec th\u1ebf, Chi\u00eam b\u1ed1c (b\u00f3i to\u00e1n), c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0\u1edbng di\u1ec7n (xem t\u01b0\u1edbng) c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng quan tr\u1ecdng trong trong x\u00e3 h\u1ed9i Trung Hoa c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. Vua quan c\u0169ng nh\u01b0 k\u1ebb s\u0129 v\u00e0 th\u1ee9 d\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u00fang \u0111\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n v\u1eadn m\u1ec7nh, t\u00ecm c\u00e1ch bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc t\u1ed1t x\u1ea5u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 xem \u0111i\u1ec1m tri\u1ec7u: c\u1ecf thi, mai r\u00f9a, x\u01b0\u01a1ng th\u00fa, tinh t\u00fa tr\u00ean tr\u1eddi, s\u1eafc di\u1ec7n con ng\u01b0\u1eddi, r\u00fat th\u1ebb, b\u00f3i qu\u1ebb, b\u00f3i c\u1edd, b\u00f3i b\u00e0i, gi\u1ea3i m\u1ed9ng, thi\u00ean tai, v.v\u2026 S\u00e1ch c\u0103n b\u1ea3n cho b\u00f3i d\u1ecbch l\u00e0&nbsp;<em>Kinh D\u1ecbch<\/em>. Trong&nbsp;<em>H\u00e1n th\u01b0<\/em>, Ban C\u1ed1 (32-92) ph\u1ea7n li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e1ch b\u00f3i to\u00e1n, c\u00f3 t\u1edbi 190 ph\u00e1i, g\u1ea7n 2.528 quy\u1ec3n. S\u00e1ch<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>S\u1eed k\u00fd<\/em>&nbsp;T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean (145-89 tr.C.N) c\u0169ng c\u00f3 m\u1ea5y quy\u1ec3n v\u00e0 nhi\u1ec1u thi\u00ean n\u00f3i t\u1edbi b\u00f3i to\u00e1n. M\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a b\u00f3i to\u00e1n l\u00e0 \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc chuy\u1ec7n x\u1ea3y ra trong t\u01b0\u01a1ng lai l\u00e0nh hay d\u1eef, ph\u00fac hay h\u1ecda, thu\u1eadn l\u1ee3i hay tr\u1eafc tr\u1edf d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf nh\u1eefng nh\u1eadn bi\u1ebft v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh bi\u1ebfn d\u1ecbch \u0111ang di\u1ec5n ra trong hi\u1ec7n t\u1ea1i. D\u00f9 vi\u1ec7c ti\u00ean \u0111o\u00e1n \u1ea5y \u0111\u00fang ho\u1eb7c sai, ta c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eeba nh\u1eadn \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a n\u00f3 l\u00ean qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tin theo n\u00f3 ho\u1eb7c chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t s\u1ef1 vi\u1ec7c, khi\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m xoay chuy\u1ec3n d\u00f2ng ch\u1ea3y c\u1ee7a c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1.&nbsp;Th\u1eadt th\u1ebf, vi\u1ec7c mu\u1ed1n bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u ta n\u00ean l\u00e0m &#8211; v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf bi\u1ebft c\u00e1ch ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ec3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u00ean t\u01b0\u01a1ng lai &#8211; l\u00e0 l\u00fd do quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t khi ta t\u00ecm t\u1edbi b\u00f3i to\u00e1n. Do \u0111\u00f3, b\u00f3i to\u00e1n kh\u00f4ng l\u00e0 c\u00e1i gi\u1ed1ng h\u1ec7t v\u1edbi s\u1ed1 m\u1ec7nh v\u1ed1n mang t\u00ednh t\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u1ee7 ngh\u0129a. T\u01b0\u01a1ng lai kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf, n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng cho nh\u1eefng d\u1ef1 \u0111o\u00e1n kh\u00f4n ngoan. Nh\u01b0 th\u1ebf, b\u00f3i to\u00e1n c\u0169ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb h\u1eefu d\u1ee5ng gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a n\u00f3, nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n \u201ctri thi\u00ean m\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>7. Hai c\u1ea3nh gi\u1edbi tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Khi suy g\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t bi\u1ec3u trong s\u00e1ch&nbsp;<em>Lu\u1eadn ng\u1eef<\/em>, ta ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng r\u1eb1ng trong Nho gi\u00e1o, c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u00f2a h\u1ee3p t\u1ef1 nhi\u00ean gi\u1eefa tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t. \u00d0\u00e2y kh\u00f4ng l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f3 t\u00ednh huy\u1ec1n tho\u1ea1i. \u00d0\u1ed1i v\u1edbi Nho gi\u00e1o, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e1ch bi\u1ec7t c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf ho\u1eb7c c\u00e1c th\u1ea7n linh, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi \u201ctr\u1eddi\u201d t\u00e1ch bi\u1ec7t v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi \u201c\u0111\u1ea5t\u201d \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng g\u00ec d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t th\u1ea5p ph\u1ea3i t\u00edch c\u1ef1c noi theo ho\u1eb7c \u0111ua tranh v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec tr\u00ean tr\u1eddi cao. \u00d0\u00fang h\u01a1n, ch\u1eef \u201ctr\u1eddi\u201d trong Nho gi\u00e1o c\u00f3 \u00fd n\u00f3i t\u1edbi m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 l\u00fd t\u01b0\u1edfng v\u00e0 tinh th\u1ea7n, v\u00e0 \u201c\u0111\u1ea5t\u201d l\u00e0 c\u00e1ch m\u00e0 v\u1ea1n v\u1eadt hi\u1ec7n h\u1eefu t\u1ea1i ch\u1ed7 v\u00e0 ngay l\u00fac n\u00e0y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u00d0\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do tri\u1ebft h\u1ecdc Trung Hoa d\u1ec5 d\u00e0ng h\u00f2a nh\u1eadp c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng si\u00eau h\u00ecnh v\u1edbi c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. Tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ea5t kh\u00e1c nhau v\u1ec1 ph\u1ea9m t\u00ednh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng l\u00e0 hai c\u1ea3nh gi\u1edbi t\u00e1ch bi\u1ec7t nhau.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":3} -->\n<h3><strong>8. C\u01a1 s\u1edf th\u1ea9m quy\u1ec1n<\/strong><\/h3>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1edbi tinh th\u1ea7n th\u1ea9m tra tri\u1ebft h\u1ecdc, ta h\u1eb3n kh\u00f4ng c\u1ea3m th\u1ea5y ng\u1ea7n ng\u1ea1i ch\u00fat n\u00e0o khi \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi r\u1eb1ng: \u201cH\u1ecdc thuy\u1ebft v\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf th\u1ea9m quy\u1ec1n n\u00e0o?\u201d<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00e3 do ch\u00ednh Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0a ra. Ng\u00e0i th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng kh\u00f4ng l\u1eddi gi\u1ea3ng d\u1ea1y n\u00e0o do ng\u00e0i n\u00f3i ra c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb ng\u00e0i. Ng\u00e0i \u201cthu\u1eadt nhi b\u1ea5t t\u00e1c: ch\u1ec9 k\u1ec3 l\u1ea1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ra\u201d. Ng\u00e0i t\u1ef1 xem m\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb tr\u00ecnh b\u00e0y chi ti\u1ebft c\u00e1c l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ed5 truy\u1ec1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 ph\u1ea3n \u00e1nh sinh ho\u1ea1t th\u1eddi s\u01a1 Chu. \u00d0\u1ed1i v\u1edbi Kh\u1ed5ng T\u1eed, th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u00e0i l\u00e0 t\u00ednh c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u1eefng g\u00ec ng\u00e0i giao truy\u1ec1n, v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ee3p l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh b\u1eb1ng th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 s\u1ea3n sinh ra n\u00f3: hai tr\u0103m n\u0103m th\u1eddi s\u01a1 Chu, vua V\u0103n vua V\u0169 v\u00e0 Chu C\u00f4ng \u0111i theo \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3 n\u00ean th\u00e1i b\u00ecnh th\u1ecbnh tr\u1ecb, kh\u00e1c m\u1ed9t tr\u1eddi m\u1ed9t v\u1ef1c v\u1edbi th\u1eddi Xu\u00e2n thu h\u1ed7n lo\u1ea1n, \u0111\u1ea1o l\u00fd suy \u0111\u1ed3i. Th\u1eadt th\u00fa v\u1ecb khi \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u00e0 l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt n\u00e9t t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n gi\u1eefa quan \u0111i\u1ec3m Nho gi\u00e1o c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1edbi \u00d0\u1ea1o gi\u00e1o c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed v\u1ec1 c\u1ed9i ngu\u1ed3n c\u1ee7a tri th\u1ee9c c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u00e3o T\u1eed vi\u1ebft trong&nbsp;<em>\u00d0\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh<\/em>&nbsp;, ch\u01b0\u01a1ng 47 r\u1eb1ng: \u201cKh\u00f4ng ra kh\u1ecfi c\u1eeda m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1. Kh\u00f4ng d\u00f2m ngo\u00e0i c\u1eeda m\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00d0\u1ea1o Tr\u1eddi. C\u00e0ng ra xa, c\u00e0ng bi\u1ebft \u00edt. B\u1edfi v\u1eady, Th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111i m\u00e0 bi\u1ebft, kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u00e0 hi\u1ec3u, kh\u00f4ng l\u00e0m m\u00e0 n\u00ean\u201d (Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n d\u1ecbch).&nbsp;Theo tr\u00edch \u0111o\u1ea1n \u0111\u00f3, ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng c\u0103n b\u1ea3n l\u1ed1i ti\u1ebfp c\u1eadn c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed, g\u1ecdi theo l\u1ed1i T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 mang t\u00ednh duy t\u00e2m ch\u1ee7 ngh\u0129a. B\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n c\u1ea3m nh\u1eadn b\u1eb1ng tr\u1ef1c gi\u00e1c ho\u1eb7c ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t lu\u1eadn c\u1ee9 h\u1ee3p lu\u1eadn l\u00fd, v\u00e0 r\u1ed3i b\u1ea1n l\u1ea5y nh\u1eefng quan s\u00e1t ho\u1eb7c nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i qu\u00e1 kh\u1ee9 ho\u1eb7c hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf ch\u1ee9ng minh cho kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp s\u1eb5n \u1ea5y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u1eb7t c\u01a1 s\u1edf l\u1eadp lu\u1eadn tr\u00ean s\u1ef1 quan s\u00e1t c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 tr\u00ean s\u1ef1 ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong ch\u00fang.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Ghi ch\u00fa : \u00d0\u00e2y l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng 6 c\u1ee7a cu\u1ed1n \u00d0\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng tri\u1ebft h\u1ecdc \u00d0\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Ngu\u1ed3n: B\u00e1ch khoa to\u00e0n th\u01b0 m\u1edf Wikipedia<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong><em>COPY t\u1eeb hahoangkiem.com<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\":\"http:\/\/hahoangkiem.com\/van-hoa-xa-hoi\/tim-hieu-ve-nho-giao-khong-giao-1440.html\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttp:\/\/hahoangkiem.com\/van-hoa-xa-hoi\/tim-hieu-ve-nho-giao-khong-giao-1440.html\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-325d1fe elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"325d1fe\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-093aca5\" data-id=\"093aca5\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-19de3c4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"19de3c4\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>\t\t<div data-elementor-type=\"section\" data-elementor-id=\"43704\" class=\"elementor elementor-43704\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-section-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-5e45ae42 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"5e45ae42\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-row\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-de263d9\" data-id=\"de263d9\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-column-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-759b25d8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"759b25d8\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-text-editor elementor-clearfix\">\n\t\t\t\t<p>C\u1ea9m nang cu\u1ed9c s\u1ed1ng &#8211; T\u00e2m h\u1ecdc 2022 l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch Online chia s\u1ebb , t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft l\u1eddi d\u1ea1y , kinh nghi\u1ec7m \u0111\u00fac k\u1ebft m\u00e0 T\u00e2m h\u1ecdc c\u1ea3m th\u1ea5y c\u1ea7n thi\u1ebft trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i chung v\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i ri\u00eang.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Home &nbsp;C\u1eadp nh\u1eadt: 26\/02\/2016&nbsp;&nbsp;L\u01b0\u1ee3t xem: 50924 NHO GI\u00c1O &#8211;&nbsp;Kh\u00e1i ni\u1ec7m. &#8211;&nbsp;Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a Nho gi\u00e1o. &#8211;&nbsp;T\u00f4n ch\u1ec9 c\u1ee7a Nho gi\u00e1o. &#8211;&nbsp;H\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a Nho gi\u00e1o: +&nbsp;H\u1ea1 h\u1ecdc. +&nbsp;Th\u01b0\u1ee3ng\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13266,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"elementor_canvas","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52,427],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-13248","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nho-giao","category-pl-nho-giao"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13248"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44969,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13248\/revisions\/44969"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13266"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13248"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=13248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}