{"id":1553,"date":"2020-09-06T09:07:47","date_gmt":"2020-09-06T09:07:47","guid":{"rendered":"http:\/\/tamhoc.org\/?p=1553"},"modified":"2020-09-06T09:07:47","modified_gmt":"2020-09-06T09:07:47","slug":"lich-su-dao-phat-dang-ngoai-nguyen-hien-duc-daophatngaynay-com","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2020\/09\/06\/lich-su-dao-phat-dang-ngoai-nguyen-hien-duc-daophatngaynay-com\/","title":{"rendered":"L\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u00e0ng ngo\u00e0i &#8211; Nguy\u1ec5n Hi\u1ec1n \u0110\u1ee9c &#8211; daophatngaynay.com"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngu\u1ed3n <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttp:\/\/www.daophatngaynay.com\/vn\/phatgiao-vn\/lich-su\/8535-Lich-su-Phat-giao-Dang-Ngoai.html\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Link t\u00e0i li\u1ec7u c\u00f9ng t\u00e1c gi\u1ea3 ( Nguy\u1ec5n Hi\u1ec1n \u0110\u1ee9c ) , l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u00e0ng ngo\u00e0i ( <a href=\"http:\/\/images.mtviet.com\/filechiase\/Lich%20Su%20Phat%20giao%20Dang%20Ngoai%20-Nguy%e1%bb%85n%20Hi%e1%bb%81n%20%c4%90%e1%bb%a9c.zip\" data-type=\"URL\" data-id=\"http:\/\/images.mtviet.com\/filechiase\/Lich%20Su%20Phat%20giao%20Dang%20Ngoai%20-Nguy%e1%bb%85n%20Hi%e1%bb%81n%20%c4%90%e1%bb%a9c.zip\">12 b\u00e0i ch\u01b0a ch\u1ec9nh s\u1eeda<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u00edch d\u1eabn b\u00e0i 1<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>NGUY<\/strong><strong>\u1ec4<\/strong><strong>N<\/strong><strong>HI<\/strong><strong>\u1ec0<\/strong><strong>N&nbsp;<\/strong><strong>\u0110\u1ee8<\/strong><strong>C<\/strong><br><strong>C<\/strong><strong>\u1eed<\/strong><strong>&nbsp;nh\u00e2n Gi\u00e1o khoa S<\/strong><strong>\u1eed<\/strong><strong>&nbsp;h<\/strong><strong>\u1ecd<\/strong><strong>c<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0110\u1ea1<\/strong><strong>i h<\/strong><strong>\u1ecd<\/strong><strong>c V<\/strong><strong>\u0103<\/strong><strong>n khoa S\u00e0i G\u00f2n (1973)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong><strong>\u1eca<\/strong><strong>CH S<\/strong><strong>\u1eec<\/strong><strong>&nbsp;PH<\/strong><strong>\u1eac<\/strong><strong>T GI\u00c1O&nbsp;<\/strong><strong>\u0110<\/strong><strong>\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong><strong>\u1edc<\/strong><strong>I GI<\/strong><strong>\u1eda<\/strong><strong>I THI<\/strong><strong>\u1ec6<\/strong><strong>U<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>c<\/strong><strong>\u1ee7<\/strong><strong>a H\u00d2A TH<\/strong><strong>\u01af\u1ee2<\/strong><strong>NG TH\u00cdCH TR\u00cd QU<\/strong><strong>\u1ea2<\/strong><strong>NG<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d4ng Nguy\u1ec5n Hi\u1ec1n \u0110\u1ee9c l\u00e0 Nh\u00e0 Nghi\u00ean c\u1ee9u S\u1eed Ph\u1eadt Gi\u00e1o \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi B\u00e1o Gi\u00e1o Ng\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ebft nh\u1eefng b\u00e0i s\u01b0u kh\u1ea3o c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00f4m nay, \u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c ph\u1ea9m \u201cL\u1ecbch S\u1eed Ph\u1eadt Gi\u00e1o \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i: 1593-1802\u201d v\u00e0 g\u1edfi t\u1eb7ng t\u00f4i, xin \u00fd ki\u1ebfn. T\u00f4i nh\u1eadn th\u1ea5y \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u01b0u t\u1eadp c\u00f4ng phu, c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f4i hoan h\u1ef7 gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n t\u00ecm hi\u1ec3u l\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u00eam v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n bi\u1ebft tr\u00ean b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng th\u0103ng hoa tri th\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00f9a An C\u01b0, Ph\u1eadt l\u1ecbch 2543-1999<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00d2A TH\u01af\u1ee2NG TH\u00cdCH TR\u00cd QU\u1ea2NG<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong><strong>\u1edc<\/strong><strong>I M<\/strong><strong>\u1ede<\/strong><strong>\u0110\u1ea6<\/strong><strong>U<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ed9 s\u00e1ch&nbsp;<strong><em>\u201cL<\/em><\/strong><strong><em>\u1ecb<\/em><\/strong><strong><em>ch s<\/em><\/strong><strong><em>\u1eed<\/em><\/strong><strong><em>&nbsp;Ph<\/em><\/strong><strong><em>\u1ead<\/em><\/strong><strong><em>t gi\u00e1o Vi<\/em><\/strong><strong><em>\u1ec7<\/em><\/strong><strong><em>t Nam\u201d<\/em><\/strong>&nbsp;b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean so\u1ea1n t\u1eeb n\u0103m 1979, sau nhi\u1ec1u n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e0i li\u1ec7u, \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00f9a c\u1ed5, c\u00e1c di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed trong kh\u1eafp c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, b\u1ea3n th\u1ea3o b\u1ed9 s\u00e1ch ho\u00e0n th\u00e0nh b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m 1992, g\u1ed3m t\u00e1m quy\u1ec3n v\u1edbi h\u01a1n 5.000 trang :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam (t\u1eeb th\u1eddi Du nh\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u00fd).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam: Th\u1eddi Nh\u00e0 Tr\u1ea7n (1225-1400).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam: Th\u1eddi Nh\u00e0 H\u1ed3 &#8211; H\u1eadu L\u00ea &#8211; M\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i (1593-1802).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u00e0ng Trong (1558-1802).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam: Th\u1eddi Nh\u00e0 Nguy\u1ec5n (1802-1945).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam: Th\u1eddi Hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (1945-1992).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">8. L\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o B\u1eedu S\u01a1n K\u1ef3 H\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1993, b\u1eaft \u0111\u1ea7u xin ph\u00e9p xu\u1ea5t b\u1ea3n quy\u1ec3n&nbsp;<em>\u201cL<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch s<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o&nbsp;<\/em><em>\u0110<\/em><em>\u00e0ng Trong\u201d<\/em>. Sau nhi\u1ec1u tr\u1edf ng\u1ea1i, kh\u00f3 kh\u0103n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u0103m 1995, s\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n \u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 1999, Nh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n T\u00f4n gi\u00e1o tr\u1ef1c thu\u1ed9c ban T\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, b\u1ed9&nbsp;<em>L<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch S<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o Vi<\/em><em>\u1ec7<\/em><em>t Nam&nbsp;<\/em>l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n ti\u1ebfp, v\u1edbi quy\u1ec3n&nbsp;<em>\u201cL<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch s<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o&nbsp;<\/em><em>\u0110<\/em><em>\u00e0ng Ngo\u00e0i \u201c<\/em>&nbsp;(1593 &#8211; 1802). Nh\u01b0ng r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i \u2026&nbsp; N\u0103m 2005, Nh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n T\u00f4n gi\u00e1o l\u1ea1i ch\u1ea5p thu\u1eadn cho ph\u00e9p xu\u1ea5t b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y, nh\u01b0ng l\u1ea1i g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n \u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn nay (n\u0103m 2009), T\u1ee7 s\u00e1ch \u0110\u1ea1o Ph\u1eadt Ng\u00e0y Nay v\u00e0 Nh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng li\u00ean k\u1ebft \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t b\u1ea3n B\u1ed9 s\u00e1ch&nbsp;<strong>L<\/strong><strong>\u1ecb<\/strong><strong>ch s<\/strong><strong>\u1eed<\/strong><strong>&nbsp;Ph<\/strong><strong>\u1ead<\/strong><strong>t gi\u00e1o Vi<\/strong><strong>\u1ec7<\/strong><strong>t Nam<\/strong>&nbsp;tr\u1edf l\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0 quy\u1ec3n&nbsp;<strong><em>L<\/em><\/strong><strong><em>\u1ecb<\/em><\/strong><strong><em>ch s<\/em><\/strong><strong><em>\u1eed<\/em><\/strong><strong><em>&nbsp;Ph<\/em><\/strong><strong><em>\u1ead<\/em><\/strong><strong><em>t gi\u00e1o&nbsp;<\/em><\/strong><strong><em>\u0110<\/em><\/strong><strong><em>\u00e0ng Ng\u00f2ai (1593 \u2013 1802)&nbsp;<\/em><\/strong>, ti\u1ebfp theo l\u00e0 t\u00e1i b\u1ea3n quy\u1ec3n&nbsp;<strong><em>L<\/em><\/strong><strong><em>\u1ecb<\/em><\/strong><strong><em>ch s<\/em><\/strong><strong><em>\u1eed<\/em><\/strong><strong><em>&nbsp;Ph<\/em><\/strong><strong><em>\u1ead<\/em><\/strong><strong><em>t gi\u00e1o&nbsp;<\/em><\/strong><strong><em>\u0110<\/em><\/strong><strong><em>\u00e0ng Trong (1558 \u2013 1802)&nbsp;<\/em><\/strong>v\u1edbi nhi\u1ec1u \u0111\u00ednh ch\u00ednh v\u00e0 b\u1ed5 sung th\u00eam g\u1ea7n tr\u0103m trang ; sau \u0111\u00f3 s\u1ebd in ti\u1ebfp c\u00e1c quy\u1ec3n : 1\/<em>&nbsp;L<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch s<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o Vi<\/em><em>\u1ec7<\/em><em>t Nam (t<\/em><em>\u1eeb<\/em><em>&nbsp;th<\/em><em>\u1edd<\/em><em>i Du nh<\/em><em>\u1ead<\/em><em>p \u0111<\/em><em>\u1ebf<\/em><em>n \u0111<\/em><em>\u1edd<\/em><em>i L\u00fd) ; 2\/ L<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch s<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o Vi<\/em><em>\u1ec7<\/em><em>t Nam : Th<\/em><em>\u1edd<\/em><em>i Nh\u00e0 Tr<\/em><em>\u1ea7<\/em><em>n (1225-1400) ; 3\/ L<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch s<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o Vi<\/em><em>\u1ec7<\/em><em>t Nam : Th<\/em><em>\u1edd<\/em><em>i Nh\u00e0 H<\/em><em>\u1ed3<\/em><em>&nbsp;&#8211; L\u00ea &#8211; M<\/em><em>\u1ea1<\/em><em>c (1400-1592) ; 4\/ L<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch s<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o Vi<\/em><em>\u1ec7<\/em><em>t Nam: Th<\/em><em>\u1edd<\/em><em>i Nh\u00e0 Nguy<\/em><em>\u1ec5<\/em><em>n (1802-1945) ; 5\/ L<\/em><em>\u1ecb<\/em><em>ch s<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp; Ph<\/em><em>\u1ead<\/em><em>t gi\u00e1o B<\/em><em>\u1eed<\/em><em>u&nbsp; S<\/em><em>\u01a1<\/em><em>n K<\/em><em>\u1ef3<\/em><em>&nbsp;H<\/em><em>\u01b0\u01a1<\/em><em>ng \u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp; Nh\u00e2n \u0111\u00e2y, ch\u00fang t\u00f4i tr\u00e2n tr\u1ecdng ch\u00e2n th\u00e0nh tri \u00e2n c\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam : \u00d4ng Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e1p, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda M\u1eadt Th\u1ec3, \u2026; v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c s\u00e1ch m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i tham kh\u1ea3o, tr\u00edch d\u1eabn trong s\u00e1ch n\u00e0y (Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00ea M\u1ea1nh Th\u00e1t, H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Thanh T\u1eeb, &#8230;).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngo\u00e0i ra, nh\u1edd s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a \u0110\u1ea1o h\u1eefu Ch\u00e1nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c Th\u00e2n h\u1eefu, quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean Trang Nh\u00e0 c\u1ee7a T\u1ee7 s\u00e1ch \u0110\u1ea1o Ph\u1eadt Ng\u00e0y Nay v\u00e0 H\u1ecdc Vi\u1ec7n Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang t\u00f4i ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ea3m t\u1ea1 s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhi\u1ec7t t\u00ecnh c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb tr\u1ee5 tr\u00ec c\u00e1c ch\u00f9a kh\u1eafp trong n\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn nghi\u00ean c\u1ee9u \u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh v\u00e0 c\u1ea9n tr\u1ecdng t\u1ed1i \u0111a trong vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n, nh\u01b0ng quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t ho\u1eb7c l\u1ea7m l\u1eabn do h\u1ea1n ch\u1ebf nhi\u1ec1u m\u1eb7t c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3, c\u0169ng nh\u01b0 v\u00ec t\u00e0i li\u1ec7u v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u00edt, l\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0u t\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u2026. Ngo\u00e0i ra, vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n g\u1eb7p nhi\u1ec1u ngh\u1ecbch duy\u00ean, kh\u00f3 kh\u0103n, c\u1ea3n tr\u1edf, \u2026 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i nh\u01b0 \u00fd \u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ec v\u1eady, k\u00ednh mong c\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i, thi\u1ec7n tri th\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 ni\u1ec7m th\u1ee9 v\u00e0 gi\u00fap th\u00eam \u00fd ki\u1ebfn, cung c\u1ea5p t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i ho\u00e0n h\u1ea3o h\u01a1n trong k\u1ef3 t\u00e1i b\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hy v\u1ecdng qua quy\u1ec3n&nbsp;<em>\u201cL<\/em><em>\u1ecbch s<\/em><em>\u1eed Ph<\/em><em>\u1eadt gi\u00e1o&nbsp;<\/em><em>\u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i\u201d<\/em>&nbsp;n\u00e0y, c\u0169ng nh\u01b0 quy\u1ec3n&nbsp;<em>\u201cL<\/em><em>\u1ecbch s<\/em><em>\u1eed Ph<\/em><em>\u1eadt gi\u00e1o&nbsp;<\/em><em>\u0110\u00e0ng Trong\u201d,<\/em>&nbsp;\u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh m\u1edbi t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n v\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tinh hoa c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam, nh\u1eefng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c th\u00e2m s\u00e2u v\u00e0 nh\u1eefng&nbsp; huy\u1ec1n b\u00ed m\u1ea7u nhi\u1ec7m b\u1ea5t kh\u1ea3 t\u01b0 ngh\u00ec c\u1ee7a Ch\u01b0 T\u1ed5 s\u01b0 v\u00e0 ch\u01b0 Thi\u1ec1n \u0111\u1ee9c \u2026 ;&nbsp; t\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u00fang ta c\u00f9ng g\u00f3p s\u1ee9c kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i gi\u00e1 tr\u1ecb ch\u00e2n th\u1ef1c, s\u1ef1 phong ph\u00fa v\u00e0 s\u1ef1&nbsp; huy\u1ec1n nhi\u1ec7m th\u00e2m s\u00e2u c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam v\u1ed1n \u0111\u00e3 b\u1ecb mai m\u1ed9t v\u00e0 m\u1edd nh\u1ea1t trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7 qua. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, c\u0169ng hy v\u1ecdng l\u00e0 trong th\u1ebf k\u1ef7 XXI, Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang v\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00f3i chung \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u01b0 th\u1eddi L\u00fd &#8211; Tr\u1ea7n, g\u00f3p ph\u1ea7n trong vi\u1ec7c gi\u00e1o h\u00f3a ch\u00fang sinh \u0111em l\u1ea1i thanh b\u00ecnh, thanh t\u1ecbnh v\u00e0 an l\u1ea1c cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, cho th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 c\u00f5i Ta b\u00e0 gi\u1ea3 t\u1ea1m n\u00e0y .\/.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u00f3c Ti\u00ean, ng\u00e0y R\u1eb1m th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi n\u0103m K\u1ef7 S\u1eedu (2009)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>NGUY<\/strong><strong>\u1ec4N HI<\/strong><strong>\u1ec0N&nbsp;<\/strong><strong>\u0110\u1ee8C<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong><strong>\u1edc<\/strong><strong>I&nbsp; D<\/strong><strong>\u1eaa<\/strong><strong>N&nbsp; NH<\/strong><strong>\u1eac<\/strong><strong>P<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>T<\/em><\/strong>r\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch cho r\u1eb1ng Ph\u1eadt gi\u00e1o du nh\u1eadp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o \u0111\u1ea7u k\u1ef7 nguy\u00ean D\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch, nh\u01b0ng qua s\u1ef1 t\u00edch \u201cCh\u1eed \u0110\u1ed3ng T\u1eed v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa Ti\u00ean Dung\u201d, c\u0169ng nh\u01b0 vi\u1ec7c m\u1ed9t s\u1ed1 N\u1eef t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Hai B\u00e0 Tr\u01b0ng (40 \u2013 43) xu\u1ea5t gia tu h\u00e0nh nh\u01b0 : T\u1ef3 kheo ni Qu\u00e1ch A \u1edf ch\u00f9a x\u00e3 Nh\u1eadt Chi\u00eau (t\u1ec9nh V\u0129nh Ph\u00fac), B\u00e0 B\u00e1t N\u00e0n \u1edf ch\u00f9a Ti\u00ean La (t\u1ec9nh Th\u00e1i B\u00ecnh), b\u00e0 Thi\u1ec1u Hoa \u1edf ch\u00f9a Ph\u00fac Kh\u00e1nh (Hi\u1ec1n Quang, t\u1ec9nh Ph\u00fa Th\u1ecd), hai b\u00e0 Nguy\u1ec7t Thai, Nguy\u1ec7t \u0110\u1ed9 tu \u1edf n\u00fai Y\u00ean T\u1eed (t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ninh), b\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng Dung \u1edf ch\u00f9a Thanh V\u00e2n (H\u00e0 N\u1ed9i) \u2026 , ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng : Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u00e3 du nh\u1eadp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam ngay t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1eddi H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, v\u00e0o th\u1eddi vua A \u2013 D\u1ee5c (Asoka) \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 (Th\u1ebf k\u1ef7 III Tr\u01b0\u1edbc T\u00e2y l\u1ecbch) . \u0110\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 I, Ph\u1eadt gi\u00e1o \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u00f9a, ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf, Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u T\u1ef3 kheo ni, m\u1ea5y th\u1ebf k\u1ef7 sau \u1edf Trung Hoa m\u1edbi c\u00f3 T\u1ef3 kheo ni \u2026 .<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 II, khi S\u0129 Nhi\u1ebfp cai tr\u1ecb Giao Ch\u00e2u (n\u0103m 187-226), Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam h\u01b0ng th\u1ecbnh v\u1edbi s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n Trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o Li\u00ean L\u00e2u (Luy L\u00e2u), m\u1ed9t s\u1ed1 Cao t\u0103ng \u1ea4n \u0110\u1ed9 nh\u01b0 Ma-ha-k\u1ef3-v\u1ef1c, Kh\u00e2u-\u0111\u00e0-la \u2026 \u0111\u1ebfn ho\u1eb1ng h\u00f3a&nbsp; \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, v\u1edbi s\u1ef1 t\u00edch b\u00e0 \u201cMan N\u01b0\u01a1ng\u201d \u1edf ch\u00f9a D\u00e2u hay ch\u00f9a Ph\u00e1p V\u00e2n (t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh) ; v\u00e0 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a M\u00e2u B\u00e1c v\u1edbi L\u00fd Ho\u1eb7c Lu\u1eadn, Thi\u1ec1n s\u01b0 Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i v\u1edbi ph\u00e1i thi\u1ec1n Li\u00ean Hoa ! Trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o Li\u00ean L\u00e2u \u1edf Vi\u1ec7t Nam ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi Trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 Trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o B\u00e0nh Th\u00e0nh c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, nhi\u1ec1u t\u0103ng s\u0129 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111a s\u1ed1 l\u00e0 c\u00e1c t\u0103ng s\u0129 c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Tr\u00fac (\u1ea4n \u0110\u1ed9), Nh\u1ee5c Chi, Kh\u01b0\u01a1ng C\u01b0 \u2026 d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Giao Ch\u00e2u ho\u1eb1ng h\u00f3a m\u1ed9t th\u1eddi gian tr\u01b0\u1edbc khi qua Trung Qu\u1ed1c. Ngo\u00e0i ra, v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n (25-220), v\u00e0 th\u1eddi Tam qu\u1ed1c, chi\u1ebfn tranh, lo\u1ea1n l\u1ea1c x\u1ea3y ra kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc Trung Hoa, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00f9ng kinh \u0111\u00f4 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn cho m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0 t\u0103ng s\u0129 \u1edf \u0111\u00f3, g\u1ed3m c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c (\u1ea4n \u0110\u1ed9, Nh\u1ee5c Chi, Kh\u01b0\u01a1ng C\u01b0\u2026) \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ea1y t\u1ea3n c\u01b0 sang t\u1ecb n\u1ea1n \u1edf Giao Ch\u00e2u. V\u00ec v\u1eady, Trung t\u00e2m Ph\u1eadt gi\u00e1o Li\u00ean L\u00e2u ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 h\u01b0ng th\u1ecbnh v\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u00e0 Ph\u1eadt h\u1ecdc v\u00e0 t\u0103ng s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0 : M\u00e2u B\u00e1c, Ma Ha K\u1ef3 V\u1ef1c, Chi C\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng L\u00e2u, Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i, H\u00e0n L\u00e2m, B\u00ec Nghi\u1ec7p, Tr\u1ea7n Tu\u1ec7, \u0110\u1ea1o Thanh, \u0110\u1ea1o Cao, Ph\u00e1p Minh\u2026 C\u00f3 th\u1ec3 Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp ph\u00e1i thi\u1ec1n Li\u00ean Hoa \u1edf Li\u00ean L\u00e2u th\u1eddi \u0111\u00f3 (?).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 V, tr\u01b0\u1edbc khi S\u01a1 T\u1ed5 Thi\u1ec1n t\u00f4ng Trung Hoa l\u00e0 B\u1ed3 &#8211; \u0111\u1ec1\u00e0 \u0110\u1ea1t-ma \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c (n\u0103m 520), \u1edf Giao Ch\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u0103ng s\u0129 ho\u1eb1ng h\u00f3a n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0 B\u1ed3-\u0111\u1ec1 \u0110\u1ec1-b\u00e0(?), \u0110\u00e0m Ho\u1eb1ng, Hu\u1ec7 Th\u1eafng, Th\u00edch \u0110\u1ea1o Thi\u1ec1n \u2026 sau khi Thi\u1ec1n t\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n \u1edf Trung Hoa v\u1edbi S\u01a1 T\u1ed5 B\u1ed3-\u0111\u1ec1 \u0110\u1ea1t-ma, Nh\u1ecb T\u1ed5 Hu\u1ec7 Kh\u1ea3 v\u00e0 Tam T\u1ed5 T\u0103ng X\u00e1n \u2026 ; n\u0103m 580, \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a Tam T\u1ed5 T\u0103ng X\u00e1n l\u00e0 T\u1ef3 Ni \u0110a L\u01b0u Chi ( ? \u2013 594) \u0111\u00e3 sang Vi\u1ec7t Nam khai s\u00e1ng ph\u00e1i thi\u1ec1n T\u1ef3 Ni \u0110a L\u01b0u Chi \u1edf ch\u00f9a Ph\u00e1p V\u00e2n (ch\u00f9a D\u00e2u), v\u1edbi c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0 Ph\u00e1p Hi\u1ec1n, Ph\u00e1p \u0110\u0103ng (ch\u00f9a Ph\u1ed5 Quang), Thanh Bi\u1ec7n (ch\u00f9a Ki\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng), H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Nam D\u01b0\u01a1ng (ch\u00f9a Long Tuy\u1ec1n), \u0110\u1ecbnh Kh\u00f4ng (ch\u00f9a Qu\u1ef3nh L\u00e2m), Th\u00f4ng Thi\u1ec7n (ch\u00f9a L\u1ee5c T\u1ed5), Ph\u00f9 Tr\u00ec (ch\u00f9a Long Th\u1ecd) \u2026.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 820, Thi\u1ec1n s\u01b0 V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng ( ? \u2013 826) c\u0169ng t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c sang Vi\u1ec7t Nam ho\u1eb1ng h\u00f3a \u1edf ch\u00f9a Ki\u1ebfn S\u01a1, th\u00e0nh l\u1eadp ph\u00e1i thi\u1ec1n V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 C\u1ea3m Th\u00e0nh, Thi\u1ec7n H\u1ed9i, V\u00e2n Phong (ch\u00f9a Khai Qu\u1ed1c), \u0110a B\u1ea3o, Thi\u1ec1n L\u00e3o, \u0110\u1ecbnh H\u01b0\u01a1ng, Vi\u00ean Chi\u1ebfu \u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vua L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 khai s\u00e1ng tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i nh\u00e0 L\u00fd, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tu h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a t\u1eeb nh\u1ecf v\u00e0 l\u00ean ng\u00f4i v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a Thi\u1ec1n s\u01b0 V\u1ea1n H\u1ea1nh, \u0110a B\u1ea3o \u2026 n\u00ean c\u00e1c vua nh\u00e0 L\u00fd \u0111\u1ec1u s\u00f9ng m\u1ed9 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ed9 tr\u00ec Ph\u1eadt ph\u00e1p. V\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 L\u00fd (1010-1225), ngo\u00e0i c\u00e1c ph\u00e1i thi\u1ec1n tr\u00ean, Thi\u1ec1n s\u01b0 Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng (thu\u1ed9c ph\u00e1i V\u00e2n M\u00f4n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c) th\u00e0nh l\u1eadp th\u00eam ph\u00e1i thi\u1ec1n Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng v\u1edbi c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0&nbsp; B\u00e1t Nh\u00e3, Ng\u1ed9 X\u00e1, Thi\u1ec7u Minh, Ph\u1ea1m \u00c2m, Ch\u00e2n Huy\u1ec1n \u2026. C\u00e1c ph\u00e1i thi\u1ec1n Li\u00ean Hoa, T\u1ef3 Ni \u0110a L\u01b0u Chi, V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng v\u00e0 Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ef1c r\u1ee1 v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u1ea1i nh\u00e0 L\u00fd v\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1eddi \u0111\u1ea1i nh\u00e0 Tr\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 XIII, truy\u1ec1n th\u1ed1ng ph\u00e1i thi\u1ec1n \u1edf n\u00fai Y\u00ean T\u1eed \u0111\u00e3 manh nha v\u1edbi Thi\u1ec1n s\u01b0 Hi\u1ec7n Quang, Qu\u1ed1c s\u01b0 Ph\u00f9 V\u00e2n, Thi\u1ec1n s\u01b0 Ti\u00eau Dao, vua Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00f4ng, Th\u01b0\u1ee3ng s\u0129 Tu\u1ec7 Trung \u2026 Sau khi xu\u1ea5t gia (n\u0103m 1299) v\u1edbi ph\u00e1p hi\u1ec7u l\u00e0 H\u01b0\u01a1ng V\u00e2n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ea7u \u0110\u00e0, hay Tr\u00fac L\u00e2m \u0110\u1ea7u \u0110\u00e0, Th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c ph\u00e1i thi\u1ec1n Li\u00ean Hoa, T\u1ef3 Ni \u0110a L\u01b0u Chi, V\u00f4 Ng\u00f4n Th\u00f4ng, Th\u1ea3o \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 s\u01a1n m\u00f4n Y\u00ean T\u1eed \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp n\u00ean ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m, \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a Thi\u1ec1n t\u00f4ng \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh v\u00e0o th\u1eddi Nh\u00e0 Tr\u1ea7n (1225 \u2013 1400) v\u1edbi quan ni\u1ec7m \u201ctu nh\u1eadp th\u1ebf\u201d, kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1edbi Thi\u1ec1n T\u00f4ng Trung Hoa ; v\u1eeba tu v\u1eeba h\u00f2a nh\u1eadp trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 ch\u00fang sinh; theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a L\u1ee5c T\u1ed5 Hu\u1ec7 N\u0103ng, tu thi\u1ec1n trong \u201ct\u1ee9 oai nghi\u201d, v\u1eeba ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i, v\u1eeba tu thi\u1ec1n, v\u1eeba ho\u1eb1ng truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p. Ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c bu\u1ed5i thuy\u1ebft ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c \u1edf nhi\u1ec1u ch\u00f9a. Tr\u00fac L\u00e2m \u0110\u1ea7u \u0110\u00e0 v\u00e2n du kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc, v\u1eeba b\u00e0i tr\u1eeb m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan, v\u1eeba ph\u1ed5 truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p, gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u1ec1 Thi\u1ec1n h\u1ecdc. Theo \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a \u0110i\u1ec1u Ng\u1ef1 Gi\u00e1c Ho\u00e0ng, T\u00f4n gi\u1ea3 Ph\u00e1p Loa \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng ra t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u1eafc b\u1ea3n in b\u1ed9 \u0110\u1ea1i T\u1ea1ng kinh v\u1edbi h\u01a1n 5.000 quy\u1ec3n, trong \u0111\u00f3 g\u1ed3m lu\u00f4n c\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0 Vi\u1ec7t Nam. Ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0o th\u1eddi ba v\u1ecb T\u1ed5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean : Tr\u00fac L\u00e2m, Ph\u00e1p Loa, Huy\u1ec1n Quang v\u00e0 c\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0 Th\u1ea1ch L\u00e2u, Th\u1ea1ch \u0110\u1ea7u, \u0110\u1ea1o Ti\u1ec1m, Ngu \u00d4ng, V\u00f4 S\u1edf, Li\u1ec5u Minh, Huy\u1ec1n S\u00e1ch, Thi\u00ean Nhi\u00ean, T\u00f4ng C\u1ea3nh, Ph\u1ea3 Tr\u1eafc, H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0ng, Ph\u00e1p \u0110\u0103ng, Ph\u00e1p Kh\u00f4ng \u2026 B\u1ea3o Ph\u00e1c, B\u1ea3o S\u00e1t v\u00e0 c\u00e1c vua Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00f4ng, Th\u00e1nh T\u00f4ng, Minh T\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c c\u01b0 s\u0129 V\u00f4 S\u01a1n \u00d4ng, Nguy\u00ean \u1ee8c, Nguy\u1ec5n S\u01b0\u1edfng \u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00e0 H\u1ed3 (1400 \u2013 1407) c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i Nh\u00e0 Tr\u1ea7n, r\u1ed3i Nh\u00e0 Minh \u0111\u00f4 h\u1ed9 Vi\u1ec7t Nam (1407-1427) \u00e1p d\u1ee5ng ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed3ng h\u00f3a, h\u0169y di\u1ec7t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam \u2026, n\u00ean Ph\u1eadt gi\u00e1o b\u1ecb suy ho\u1ea1i, ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m b\u1ecb m\u1ea5t d\u1ea5u, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ea5y truy\u1ec1n th\u1eeba.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o th\u1eddi Nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea (1427 \u2013 1527), v\u00ec l\u00fd do ch\u00ednh tr\u1ecb, Ph\u1eadt gi\u00e1o b\u1ecb suy tho\u00e1i tr\u1ea7m tr\u1ecdng, Nho gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00e2ng \u0111\u1ee1 n\u00ean ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean h\u01b0ng th\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn th\u1eddi nh\u00e0 M\u1ea1c (1527-1592), Ph\u1eadt gi\u00e1o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0ng ch\u00fat \u00edt, nh\u01b0ng v\u00ec c\u00f2n ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 chi\u1ebfn tranh Nam \u2013 B\u1eafc Tri\u1ec1u gi\u1eefa Nh\u00e0 M\u1ea1c \u1edf \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 v\u00e0 Nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea \u1edf T\u00e2y \u0110\u00f4 \u2026 n\u00ean Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u0169ng suy y\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn th\u1eddi L\u00ea Trung H\u01b0ng (1592 \u2013 1789), \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i b\u1ecb ph\u00e2n chia th\u00e0nh \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i v\u00e0 \u0110\u00e0ng Trong v\u1edbi cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh c\u1ee7a Ch\u00faa Tr\u1ecbnh v\u1edbi Ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u2026 Trong th\u1eddi Tr\u1ecbnh \u2013 Nguy\u1ec5n ph\u00e2n tranh, ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0mg \u1ecf \u0110\u00e0ng Trong v\u1edbi Thi\u1ec1n s\u01b0 Minh Ch\u00e2u-H\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i (1628 \u2013 1715). Nh\u01b0ng n\u0103m 1682, Thi\u1ec1n s\u01b0 H\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i c\u00f9ng 50 thi\u1ec1n s\u01b0 c\u1ee7a ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m r\u1eddi \u0110\u00e0ng Trong c\u1ee7a Ch\u00faa Nguy\u1ec5n, ra \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i ho\u1eb1ng h\u00f3a, khi\u1ebfn cho ph\u00e1i Thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m b\u1ecb coi l\u00e0 \u201cch\u1ed1ng Ch\u00faa Nguy\u1ec5n\u201d theo th\u1ea7n ph\u1ee5c Ch\u00faa Tr\u1ecbnh, n\u00ean c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 Tr\u00fac L\u00e2m c\u00f2n l\u1ea1i \u1edf \u0110\u00e0ng Trong ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang ph\u00e1i thi\u1ec1n L\u00e2m T\u1ebf ; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e1c Ch\u00faa Nguy\u1ec5n ph\u1ea3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi sang Trung qu\u1ed1c m\u1eddi c\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 Trung Hoa nh\u01b0 T\u1ed5 s\u01b0 Nguy\u00ean Thi\u1ec1u c\u1ee7a ph\u00e1i thi\u1ec1n L\u00e2m T\u1ebf, hay H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u1ea1ch Li\u00eam c\u1ee7a ph\u00e1i thi\u1ec1n T\u00e0o \u0110\u1ed9ng \u2026 sang \u0110\u00e0ng Trong gi\u00fap ph\u00e1t tri\u1ec3n Ph\u1eadt gi\u00e1o. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u00e0ng Trong l\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 hai ph\u00e1i thi\u1ec1n L\u00e2m T\u1ebf v\u00e0 T\u00e0o \u0110\u1ed9ng, Do \u0111\u00f3,&nbsp; nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng Ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m \u0111\u00e3 b\u1ecb mai m\u1ed9t, kh\u00f4ng c\u00f2n truy\u1ec1n th\u1eeba \u1edf \u0110\u00e0ng Trong; nh\u01b0ng th\u1ef1c ra, Ph\u00e1i Thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf \u0110\u00e0ng Trong ch\u1ec9 tr\u00ean danh ngh\u0129a, c\u00f2n trong th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 trong ph\u00e1p m\u00f4n tu h\u00e0nh, ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i trong c\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0 ph\u00e1i thi\u1ec1n L\u00e2m T\u1ebf&nbsp; hay T\u00e0o \u0110\u1ed9ng \u1edf \u0110\u00e0ng Trong !<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong l\u00fac \u0111\u00f3, thi\u1ec1n s\u01b0 H\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i ph\u1ee5c h\u01b0ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m \u1edf \u0110\u00e0ng Ng\u00f2ai. Ngo\u00e0i ra, H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Chuy\u1ebft C\u00f4ng c\u00f9ng \u0111\u1ec7 t\u1eed l\u00e0 thi\u1ec1n s\u01b0 Minh H\u00e0nh -T\u1ea1i T\u1ea1i c\u1ee7a ph\u00e1i thi\u1ec1n L\u00e2m T\u1ebf c\u1ee7a Trung Hoa sang \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i ho\u1eb1ng h\u00f3a \u0111\u00e3 ti\u1ebfp thu th\u00eam tinh hoa c\u1ee7a ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m, v\u00e0 hai ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m-L\u00e2m T\u1ebf \u1edf \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i g\u1ea7n nh\u01b0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o nhau. \u0110\u1ebfn th\u1eddi thi\u1ec1n s\u01b0 Ch\u00e2n Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0 Ch\u00e2n Hi\u1ec1n, Ch\u00e2n Nh\u01b0, Ch\u00e2n H\u1ec9, Ch\u00e2n Tu\u1ec7, Ch\u00e2n An \u2026 \u1edf \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i, hai ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m v\u00e0 L\u00e2m T\u1ebf song h\u00e0nh, tr\u1edf th\u00e0nh nh\u01b0&nbsp; n\u1ed1i ti\u1ebfp truy\u1ec1n th\u1eeba c\u1ee7a ph\u00e1i thi\u1ec1n Tr\u00fac L\u00e2m-Y\u00ean T\u1eed&nbsp; c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u01b0ng th\u1ecbnh cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi Nh\u00e0 Nguy\u1ec5n \u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 XIX, \u1edf Nam B\u1ed9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00eam Ph\u1eadt gi\u00e1o B\u1eedu S\u01a1n K\u1ef3 H\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ph\u1eadt Th\u1ea7y T\u00e2y An ; \u0111\u1ebfn th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, chuy\u1ec3n th\u00e0nh T\u1ee9 \u00c2n Hi\u1ebfu Ngh\u0129a, H\u00f2a H\u1ea3o v\u00e0 Cao \u0110\u00e0i &#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00f3c Ti\u00ean , n<\/strong><strong>\u0103<\/strong><strong>m 1996 \u2013 2009<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nguy<\/strong><strong>\u1ec5<\/strong><strong>n Hi<\/strong><strong>\u1ec1<\/strong><strong>n&nbsp;<\/strong><strong>\u0110\u1ee9<\/strong><strong>c<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong><strong>\u1eca<\/strong><strong>CH S<\/strong><strong>\u1eec<\/strong><strong>&nbsp;PH<\/strong><strong>\u1eac<\/strong><strong>T GI\u00c1O \u0110<\/strong><strong>\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M\u1ee4C L\u1ee4C<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1edcI GI\u1edaI THI\u1ec6U<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1edcI M\u1ede \u0110\u1ea6U<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1edcI D\u1eaaN NH\u1eacP<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ed8I DUNG CH\u00cdNH<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1ed4NG QUAN PH\u1eacT GI\u00c1O \u0110\u00c0NG NGO\u00c0I (1593-1802)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>CH<\/strong><strong>\u01af\u01a0<\/strong><strong>NG I: TRUY<\/strong><strong>\u1ec0<\/strong><strong>N TH<\/strong><strong>\u1ed0<\/strong><strong>NG TR\u00daC L\u00c2M \u2013 Y\u00caN T<\/strong><strong>\u1eec<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A- QU\u00ca H<\/strong><strong>\u01af\u01a0<\/strong><strong>NG C<\/strong><strong>\u1ee6<\/strong><strong>A PH\u00c1I THI<\/strong><strong>\u1ec0<\/strong><strong>N TR\u00daC L\u00c2M: N\u00daI Y\u00caN T<\/strong><strong>\u1eec<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Ch\u00f9a Long \u0110\u1ed9ng<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Ch\u00f9a Gi\u1ea3i Oan<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Ch\u00f9a Hoa Y\u00ean (V\u00e2n Y\u00ean)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Am Ng\u1ecda V\u00e2n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Am V\u00e2n Ti\u00eau<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>B- C\u00c1C THI<\/strong><strong>\u1ec0<\/strong><strong>N S<\/strong><strong>\u01af<\/strong><strong>&nbsp;THU<\/strong><strong>\u1ed8<\/strong><strong>C TRUY<\/strong><strong>\u1ec0<\/strong><strong>N TH<\/strong><strong>\u1ed0<\/strong><strong>NG Y\u00caN T<\/strong><strong>\u1eec<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; C\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0: Hi\u1ec7n Quang, Ph\u00f9 V\u00e2n, \u0110\u1ea1i \u0110\u0103ng, Ti\u00eau Dao, Hu\u1ec7 Tu\u1ec7<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Vua Tr\u1ea7n Th\u00e1i T\u00f4ng<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Th\u01b0\u1ee3ng s\u0129 Tu\u1ec7 Trung<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong>C- H\u00c0NH TR\u1ea0NG TAM T\u1ed4\u00a0TR\u00daC L\u00c2M:<\/strong><\/p><p>1-Tr\u00fac L\u00e2m \u0110\u1ea7u \u0110\u00e0 (Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng)<\/p><p>2- T\u00f4n gi\u1ea3 Ph\u00e1p Loa<\/p><p>3- T\u00f4n gi\u1ea3 Huy\u1ec1n Quang<\/p><p><strong>D- D\u1ea4U CH\u00c2N C\u00c1C THI\u1ec0N S\u01af\u00a0TR\u00daC L\u00c2M\u00a0\u1ede\u00a0B\u1eaeC H\u00c0 (1593-1630)<\/strong><\/p><p>&#8211; Tu\u1ec7 T\u00f4ng, Ph\u00e1p Trang, Ph\u00e1p Tr\u1eebng, Ph\u00e1p Vi\u00ean, Tu\u1ec7 Nh\u1eabn, Ph\u00e1p Th\u00f4ng, \u0110\u1ea1o Tr\u00ed, \u0110\u1ea1o S\u01a1n<\/p><p>&#8211; \u0110\u1ea1o Ch\u00e2n v\u00e0 \u0110\u1ea1o T\u00e2m v\u1edbi ch\u00f9a \u0110\u1eadu (Ph\u00e1p V\u0169)<\/p><p>&#8211; Thi\u1ec1n s\u01b0 Vi\u00ean Quang v\u1edbi ch\u00f9a H\u01b0\u01a1ng<\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG II: H\u00d2A TH\u01af\u1ee2NG CHUY\u1ebeT C\u00d4NG V\u1edaI PH\u00c1I THI\u1ec0N L\u00c2M T\u1ebe\u1ede\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p><p>1- H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Chuy\u1ebft C\u00f4ng<\/p><p>2- Thi\u1ec1n s\u01b0 Minh H\u00e0nh-T\u1ea1i T\u1ea1i<\/p><p>3- Ch\u00f9a Ph\u1eadt T\u00edch<\/p><p>4- Ch\u00f9a B\u00fat Th\u00e1p<\/p><p>5- Thi\u1ec1n s\u01b0 Minh L\u01b0\u01a1ng-Nguy\u1ec7t An<\/p><p>6- Thi\u1ec1n s\u01b0 Ch\u00e2n Tr\u00fa &#8211; Tu\u1ec7 Nguy\u1ec7t<\/p><p>7- Thi\u1ec1n s\u01b0 Ch\u00e2n Tu\u1ec7 v\u00e0 Ch\u00e2n Ki\u00ean<\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG III: T\u1ed4\u00a0S\u01af\u00a0H\u01af\u01a0NG H\u1ea2I V\u1edaI PH\u00c1I THI\u1ec0N TR\u00daC L\u00c2M\u00a0\u1ede\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p><p><strong>A- T\u1ed4\u00a0S\u01af\u00a0MINH CH\u00c2U -H\u01af\u01a0NG H\u1ea2I<\/strong><\/p><p>1- H\u00e0ng tr\u1ea1ng<\/p><p>2- Ng\u1eef l\u1ee5c<\/p><p><strong>B- TRUY\u1ec0N TH\u1edcA C\u1ee6A T\u1ed4\u00a0S\u01af\u00a0H\u01af\u01a0NG H\u1ea2I<\/strong><\/p><p>1- Thi\u1ec1n s\u01b0 Ch\u00e2n L\u00fd-Hi\u1ec3n\u00a0 M\u1eadt<\/p><p>2- Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 \u0110\u1ee9c<\/p><p>3- Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t<\/p><p>4- Ch\u00f9a Nguy\u1ec7t \u0110\u01b0\u1eddng<\/p><p><strong>C- M\u1ed8T S\u1ed0\u00a0CH\u00d9A C\u1ed4\u00a0THU\u1ed8C PH\u00c1I THI\u1ec0N TR\u00daC L\u00c2M\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p><p>1- Ch\u00f9a D\u00e2u (ch\u00f9a Si\u00eau Lo\u1ea1i)<\/p><p>2- Ch\u00f9a Ph\u1ed5 Minh<\/p><p>3- Ch\u00f9a C\u00f4n S\u01a1n (ch\u00f9a Hun)<\/p><p>4- Ch\u00f9a L\u1ea5m<\/p><p>5- Ch\u00f9a Qu\u1ef3nh L\u00e2m<\/p><p>6- Ch\u00f9a V\u0129nh Nghi\u00eam (\u0110\u1ee9c La)<\/p><p>7- Ch\u00f9a Ti\u00ean L\u1eef<\/p><p>8- Ch\u00f9a B\u1ed1i Kh\u00ea<\/p><p>9- Ch\u00f9a Ph\u1ed5 Quang<\/p><p>10- Ch\u00f9a T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng<\/p><p>11- Ch\u00f9a Th\u00e1i L\u1ea1c<\/p><p>12- Ch\u00f9a Phi Lai<\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG IV: THI\u1ec0N S\u01af\u00a0CH\u00c2N NGUY\u00caN V\u1edaI S\u1ef0\u00a0SONG H\u00c0NH C\u1ee6A HAI PH\u00c1I THI\u1ec0N TR\u00daC L\u00c2M-L\u00c2M T\u1ebe<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p><p><strong>A- THI\u1ec0N S\u01af\u00a0CH\u00c2N NGUY\u00caN-CH\u00c1NH GI\u00c1C<\/strong><\/p><p>1\/- H\u00e0nh tr\u1ea1ng<\/p><p>2\/- T\u00e1c ph\u1ea9m<\/p><p>* Thi\u1ec1n T\u00f4ng B\u1ea3n H\u1ea1nh<\/p><p><strong>*\u00a0<\/strong>Nam H\u1ea3i Quan \u00c2m B\u1ea3n H\u1ea1nh<\/p><p><strong>B- C\u00c1C THI\u1ec0N S\u01af\u00a0TR\u00daC L\u00c2M \u2013 L\u00c2M T\u1ebe\u1ede\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I\u00a0<\/strong><\/p><p>&#8211; Tu\u1ec7 Uy\u00ean, Tu\u1ec7 Nguy\u00ean, Tu\u1ec7 Hi\u1ec1n, Tu\u1ec7 Nhu, Tu\u1ec7 T\u0129nh<\/p><p>-C\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 ho\u1eb1ng h\u00f3a \u1edf ch\u00f9a Quang Kh\u00e1nh<\/p><p>&#8211; C\u00e1c Thi\u1ec1n s\u01b0 ho\u1eb1ng h\u00f3a \u1edf ch\u00f9a Quang Minh<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 Ch\u00e2n H\u1ec9 v\u1edbi ch\u00f9a \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh<\/p><p>-Ch\u00e2n Ph\u00fac, Ch\u00e2n Hi\u1ec1n, Ch\u00e2n Tu\u1ec7<\/p><p>-C\u00e1c thi\u1ec1n s\u01b0: Nh\u01b0 Nh\u00e0n, Nh\u01b0 S\u01a1n, Nh\u01b0 Tr\u00ed, Nh\u01b0 Ch\u00fac<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 Th\u00f4ng v\u1edbi ch\u00f9a B\u1ea3o Quang<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 L\u00e3ng<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 Hu\u1ea5n v\u00e0 T\u00e1nh C\u01a1<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 L\u00fd<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 Hi\u1ec7n v\u1edbi ch\u00f9a Nguy\u1ec7t Quang<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u00e1nh Kho\u00e1t, T\u00e1nh M\u1ed9, T\u00e1nh L\u01b0\u01a1ng, T\u00e1nh Qu\u1ea3ng<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u00e1nh Tuy\u00ean, T\u00e1nh T\u0129nh, T\u00e1nh Ch\u00fac, T\u00e1nh Tr\u1ea1m, T\u00e1nh \u0110\u01b0\u1eddng<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 H\u1ea3i Bi<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 H\u1ea3i Thanh v\u1edbi ch\u00f9a B\u1eb1ng Tr\u00ecnh<\/p><p>-Thi\u1ec1n s\u01b0 Ph\u00e1p Th\u00f4ng v\u1edbi s\u00e1ch \u201cM\u1ee5c ng\u01b0u \u0111\u1ed3 t\u1ee5ng l\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i\u201d<\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG V: PH\u00c1I THI\u1ec0N T\u00c0O\u00a0\u0110\u1ed8NG\u00a0\u1ede\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p><p>1- Thi\u1ec1n S\u01b0 Tri Gi\u00e1o-Nh\u1ea5t C\u00fa<\/p><p>2- Thi\u1ec1n s\u01b0 Th\u00f4ng Gi\u00e1c-Th\u1ee7y Nguy\u1ec7t<\/p><p>3- Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u00f4ng Di\u1ec5n-Ch\u00e2n Dung<\/p><p>4- Thi\u1ec1n s\u01b0 H\u1ea3i \u0110i\u1ec7n-M\u1eadt \u0110a<\/p><p>5- Thi\u1ec1n s\u01b0 Thanh L\u00e3ng-Khoan D\u1ef1c<\/p><p>6- Thi\u1ec1n s\u01b0 Thanh \u0110\u00e0m-Minh Ch\u00e1nh<\/p><p>7- Thi\u1ec1n s\u01b0 Thanh Nguy\u00ean-Gi\u00e1c B\u1ed5n<\/p><p>8- Thi\u1ebfn s\u01b0 Gi\u00e1c L\u00e2m-L\u1ee5c H\u00f2a<\/p><p>9- Thi\u1ec1n s\u01b0 Quang L\u01b0-Nh\u01b0 Nh\u01b0 (T\u1ed5 Qu\u1ea1)<\/p><p>10- Ch\u00f9a H\u1ed3ng Ph\u00fac<\/p><p>11- Ch\u00f9a Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c<\/p><p>12- Ch\u00f9a B\u00edch \u0110\u1ed9ng<\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG VI: THI\u1ec0N S\u01af\u00a0NH\u01af\u00a0TR\u1eeaNG-L\u00c2N GI\u00c1C V\u1edaI PH\u00c1I LI\u00caN T\u00d4NG<\/strong><\/p><p>\u00a01- Thi\u1ec1n s\u01b0 Nh\u01b0 Tr\u1eebng-L\u00e2n Gi\u00e1c<\/p><p>2- Ch\u00f9a Li\u00ean T\u00f4ng (ch\u00f9a Li\u00ean Ph\u00e1i)<\/p><p>3-Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u00e1nh Tuy\u1ec1n<\/p><p>4-Thi\u1ec1n s\u01b0 H\u1ea3i Qu\u00fdnh-T\u1eeb Phong<\/p><p>5-Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u1ecbch Truy\u1ec1n-Kim Li\u00ean<\/p><p>6-\u0110\u1ea1i s\u01b0 Chi\u1ebfu Khoan-T\u01b0\u1eddng Quang<\/p><p>7-\u0110\u1ea1i s\u01b0 Ph\u1ed5 T\u1ecbnh-T\u1eeb T\u00e1nh<\/p><p>8- \u0110\u1ea1i s\u01b0 Th\u00f4ng Vinh<\/p><p>9- H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac \u0110i\u1ec1n (thi\u1ec1n s\u01b0 An Thi\u1ec1n)<\/p><p>10- Ch\u00f9a Kim Li\u00ean<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong>CH\u01af\u01a0NG VII: C\u00c1C T\u1ef2\u00a0KHEO NI\u00a0\u1ede\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p><p>&#8211; Ni s\u01b0 Ph\u00e1p Gi\u1edbi, Ph\u00e1p T\u00e1nh<\/p><p>&#8211; Ni s\u01b0 Di\u1ec7u Tu\u1ec7, Di\u1ec7u Vi\u00ean, Di\u1ec7u Th\u00e0nh<\/p><p>&#8211; Ni s\u01b0 h\u1ecd Nguy\u1ec5n<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Th\u1ea7y (ch\u00f9a Thi\u00ean Ph\u00fac)<\/p><p>&#8211; Ni s\u01b0 Di\u1ec7u T\u00e2m v\u1edbi kinh Kim Cang th\u00eau tr\u00ean l\u1ee5a<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a L\u00e1ng (ch\u00f9a Chi\u00eau Thi\u1ec1n)<\/p><p>&#8211; B\u00e0 L\u00ea Th\u1ecb Ng\u1ecdc<br><\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG VIII: C\u00c1C CH\u00daA TR\u1ecaNH V\u00c0 VUA L\u00ca V\u1edaI PH\u1eacT GI\u00c1O\u00a0\u1ede\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p><p>1\/- T\u1eeb Tr\u1ecbnh Ki\u1ec3m \u0111\u1ebfn Tr\u1ecbnh T\u00f9ng<\/p><p>2\/- B\u00ecnh An v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh T\u00f9ng<\/p><p>3\/- Thanh \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng<\/p><p>4\/- T\u00e2y \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh T\u1ea1c<\/p><p>5\/- \u0110inh Nam v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh C\u0103n<\/p><p>6\/- An \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh C\u01b0\u01a1ng<\/p><p>7\/-Uy Nam v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh Giang<\/p><p>8\/- Minh \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh Doanh<\/p><p>9\/- T\u0129nh \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh S\u00e2m<\/p><p>10\/- \u0110oan Nam v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh Kh\u1ea3i<\/p><p>11\/- Nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n di\u1ec7t ch\u00faa Tr\u1ecbnh<\/p><p>12\/-Nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh tan cu\u1ed9c x\u00e2m l\u0103ng c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh<\/p><p>13\/- \u00c1n \u0110\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh B\u1ed3ng<\/p><p>14\/- Vua L\u00ea Chi\u00eau Th\u1ed1ng ch\u1ebft \u1edf Trung Qu\u1ed1c<\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG IX: C\u00c1C C\u00d4NG TR\u00ccNH TR\u00d9NG TU CH\u00d9A\u00a0\u1ede\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I<\/strong><\/p><p>&#8211; M\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u00f9ng tu ch\u00f9a \u1edf \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Ki\u1ebfn S\u01a1<\/p><p>\u00a0&#8211; Ch\u00f9a Then v\u1edbi th\u00e1p B\u00ecnh S\u01a1n<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Keo (ch\u00f9a Th\u1ea7n Quang)<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Ti\u00eau S\u01a1n<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a M\u1ed9t C\u1ed9t<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Tr\u1ea7m<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Di\u00ean Ph\u00fac (ch\u00f9a H\u00e0nh Thi\u1ec7n)<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Qu\u00e1n S\u1ee9<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Linh Quang ( ch\u00f9a B\u00e0 \u0110\u00e1)<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a Ph\u00fac L\u00e2m ( ch\u00f9a D\u01b0 H\u00e0ng )<\/p><p>&#8211; Ch\u00f9a M\u00eda<\/p><p>-Ch\u00f9a C\u1ed5 L\u1ec5<\/p><p><strong>CH\u01af\u01a0NG X: PH\u1eacT GI\u00c1O\u00a0\u0110\u00c0NG NGO\u00c0I TH\u1edcI T\u00c2Y S\u01a0N<\/strong><\/p><p><strong>A- T\u00ccNH H\u00ccNH\u00a0\u0110\u1ea0I VI\u1ec6T D\u01af\u1edaI TH\u1edcI T\u00c2Y S\u01a0N (1771-1802)<\/strong><\/p><p>1\/- Nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n kh\u1edfi ngh\u0129a &#8211; Vua Th\u00e1i \u0110\u1ee9c<\/p><p>2\/- Vua Quang Trung<\/p><p>\u00a03\/- Vua C\u1ea3nh Th\u1ecbnh<\/p><p><strong>B- NH\u00c0 T\u00c2Y S\u01a0N\u00a0\u0110\u1ed0I V\u1edaI PH\u1eacT GI\u00c1O<\/strong><\/p><p>\u00a01\/- T\u00e2y S\u01a1n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 vua Quang Trung \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/p><p>2\/- Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0o Th\u1eddi vua C\u1ea3nh Th\u1ecbnh<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong>CH\u01af\u01a0NG XI: THI\u1ec0N S\u01af\u00a0H\u1ea2I L\u01af\u1ee2NG V\u1edaI THI\u1ec0N VI\u1ec6N TR\u00daC L\u00c2M<\/strong><\/p><p>1\/-T\u00ecnh Ph\u00e1i h\u1ea7u Ng\u00f4 Th\u1eddi Nhi\u1ec7m<\/p><p>2\/- Thi\u1ec1n s\u01b0 H\u1ea3i L\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi Thi\u1ec1n vi\u1ec7n Tr\u00fac L\u00e2m<\/p><p>3\/- Tr\u00fac L\u00e2m T\u00f4ng Ch\u1ec9 Nguy\u00ean Thanh<\/p><p>4\/- C\u00e1c Thi\u1ec1n S\u01b0 trong Thi\u1ec1n Vi\u1ec7n Tr\u00fac L\u00e2m<\/p><p>\u00a0<strong>CH\u01af\u01a0NG XII:\u00a0\u1ea2NH H\u01af\u1edeNG PH\u1eacT GI\u00c1O TRONG V\u0102N H\u1eccC B\u1eaeC H\u00c0<\/strong><\/p><p>1\/-Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng<\/p><p>2\/- L\u00e2m Tuy\u1ec1n K\u1ef3 Ng\u1ed9<\/p><p>3\/- Truy\u1ec7n th\u01a1 n\u00f4m \u201cM\u1ee5c Li\u00ean b\u1ea3n h\u1ea1nh\u201d<\/p><p>4\/- Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng C\u1ea3o<\/p><p>5\/- Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o<\/p><p>6\/- Cung t\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb Ng\u1ecdc Trong v\u1edbi truy\u1ec7n th\u01a1 n\u00f4m \u201cTh\u00e1i h\u1eadu \u1ef6 Lan\u201d<\/p><p>7\/- Nguy\u1ec5n Gia Thi\u1ec1u v\u1edbi \u201cCung o\u00e1n ng\u00e2m kh\u00fac\u201d<\/p><p>8\/- L\u00ea Qu\u00ed \u0110\u00f4n<\/p><p>9\/- Ng\u00f4 Th\u1eddi S\u0129<\/p><p>10\/ Nguy\u1ec5n Huy O\u00e1nh<\/p><p>11\/- C\u01b0 s\u0129 Chuy\u1ebft S\u01a1n (Ninh T\u1ed1n)<\/p><p>12\/- \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n C\u00f4n v\u00e0 \u0110o\u00e0n Th\u1ecb \u0110i\u1ec3m v\u1edbi \u201cChinh ph\u1ee5 ng\u00e2m\u201d<\/p><p>13\/- Phan Huy \u00cdch<\/p><p>14\/-Phan Huy Th\u1ef1c<\/p><\/blockquote>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ngu\u1ed3n Link t\u00e0i li\u1ec7u c\u00f9ng t\u00e1c gi\u1ea3 ( Nguy\u1ec5n Hi\u1ec1n \u0110\u1ee9c ) , l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u00e0ng ngo\u00e0i ( 12 b\u00e0i ch\u01b0a ch\u1ec9nh s\u1eeda) Tr\u00edch d\u1eabn b\u00e0i\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-1553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lich-su-dao-phat-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1555,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1553\/revisions\/1555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1553"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=1553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}