{"id":17099,"date":"2022-03-19T20:58:01","date_gmt":"2022-03-19T13:58:01","guid":{"rendered":"https:\/\/tamhoc.org\/?p=17099"},"modified":"2022-03-19T20:58:02","modified_gmt":"2022-03-19T13:58:02","slug":"ly-giai-nguyen-nhan-vi-sao-nguoi-mac-covid-19-luon-cam-thay-met-moi-va-bat-an-du-da-khoi-benh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2022\/03\/19\/ly-giai-nguyen-nhan-vi-sao-nguoi-mac-covid-19-luon-cam-thay-met-moi-va-bat-an-du-da-khoi-benh\/","title":{"rendered":"L\u00fd gi\u1ea3i nguy\u00ean nh\u00e2n v\u00ec sao ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc Covid-19 lu\u00f4n c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00e0 b\u1ea5t an d\u00f9 \u0111\u00e3 kh\u1ecfi b\u1ec7nh"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Trong th\u1eddi gian qua, m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n kh\u1ecfi b\u1ec7nh Covid-19 th\u01b0\u1eddng than phi\u1ec1n v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ea5t ng\u1ee7, m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00e0 lu\u00f4n c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t an trong l\u00f2ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thao th\u1ee9c su\u1ed1t \u0111\u00eam, s\u1ee3 h\u00e3i, lo l\u1eafng, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 t\u1eed. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1ec7nh tr\u1ea7m c\u1ea3m sau khi m\u1eafc Covid-19.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t kh\u1ea3o s\u00e1t do B\u1ec7nh vi\u1ec7n Ch\u1ee3 R\u1eaby th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ea1i B\u1ec7nh vi\u1ec7n H\u1ed3i s\u1ee9c Covid-19 TP. Th\u1ee7 \u0110\u1ee9c t\u1eeb th\u00e1ng 9 c\u0169ng cho th\u1ea5y, 53,3% b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1ea1i \u0111\u00e2y b\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, 16,7% stress v\u00e0 20% tr\u1ea7m c\u1ea3m. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, nh\u1eefng b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1eebng th\u1edf oxy l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng cao qua m\u0169i (HFNC), th\u1edf oxy qua m\u1eb7t n\u1ea1, ho\u1eb7c th\u1edf m\u00e1y, th\u00ec t\u1ef7 l\u1ec7 tr\u1ea7m c\u1ea3m v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u l\u00ean t\u1edbi 66,7%.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u1ede M\u1ef9, k\u1ebft qu\u1ea3 m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t c\u1ee7a Trung t\u00e2m Ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1eeba d\u1ecbch b\u1ec7nh (CDC) M\u1ef9, Covid-19 khi\u1ebfn 63% ng\u01b0\u1eddi 18 &#8211; 24 tu\u1ed5i lo \u00e2u ho\u1eb7c tr\u1ea7m c\u1ea3m, 25% s\u1ed1 \u0111\u00f3 d\u00f9ng ch\u1ea5t k\u00edch th\u00edch nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u00e0 kho\u1ea3ng 25% ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ef1 t\u1eed. C\u00e1c chuy\u00ean gia y t\u1ebf M\u1ef9 cho r\u1eb1ng, c\u00f3 hai nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y n\u00ean b\u1ec7nh tr\u1ea7m c\u1ea3m sau khi nhi\u1ec5m Covid-19, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea3n \u1ee9ng mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i vi-r\u00fat v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd c\u0103ng th\u1eb3ng khi nhi\u1ec5m Covid-19.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ee9 nh\u1ea5t, do ph\u1ea3n \u1ee9ng mi\u1ec5n d\u1ecbch. Khi b\u1ecb nhi\u1ec5m Covid-19, h\u1ec7 th\u1ed1ng mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t cytokine, chemokine v\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c th\u00fac \u0111\u1ea9y qu\u00e1 tr\u00ecnh vi\u00eam ch\u1ed1ng l\u1ea1i vi-r\u00fat. N\u1ebfu h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u00fang c\u00e1ch, n\u00f3 s\u1ebd g\u00e2y h\u1ea1i cho ch\u00ednh t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0: Vi\u00eam d\u00e2y th\u1ea7n kinh, t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng r\u00e0o m\u00e1u n\u00e3o, t\u1ebf b\u00e0o mi\u1ec5n d\u1ecbch ngo\u1ea1i vi t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng, gi\u1ea3m kh\u1ea3 n\u0103ng d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh&#8230; Khi h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng s\u1ebd g\u00e2y n\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9ng r\u1ed1i lo\u1ea1n gi\u1ea5c ng\u1ee7, \u0111au \u0111\u1ea7u, r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u1ea7n kinh cao c\u1ea5p nh\u01b0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u01b0 duy, tr\u00ed nh\u1edb, h\u1ecdc t\u1eadp, s\u00e1ng t\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1ee9 hai, tr\u1ea7m c\u1ea3m do c\u0103ng th\u1eb3ng t\u00e2m l\u00fd, stress. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y nh\u1eefng t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u0103ng th\u1eb3ng tinh th\u1ea7n v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac nh\u01b0: S\u1ee3 c\u00e1ch ly x\u00e3 h\u1ed9i, s\u1ee3 ch\u1ebft, s\u1ee3 l\u00e2y cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, s\u1ef1 k\u1ef3 th\u1ecb, s\u1ee3 b\u1ecb xa l\u00e1nh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhi\u1ec5m Covid-19, \u0111au kh\u1ed5 v\u00ec m\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, th\u1ea5t nghi\u1ec7p, m\u1ea5t thu nh\u1eadp&#8230; Khi b\u1ecb c\u0103ng th\u1eb3ng, s\u1ee3 h\u00e3i, c\u01a1 th\u1ec3 ph\u1ea3n \u1ee9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch ti\u1ebft ra nhi\u1ec1u ch\u1ea5t n\u1ed9i ti\u1ebft t\u1ed1 g\u1ecdi l\u00e0 hormone ch\u1ed1ng stress. C\u00e1c n\u1ed9i ti\u1ebft t\u1ed1 n\u00e0y c\u00f3 l\u1ee3i cho c\u01a1 th\u1ec3 gi\u00fap c\u01a1 th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1m th\u1eddi v\u01b0\u1ee3t qua th\u1eed th\u00e1ch trong th\u1eddi gian ng\u1eafn h\u1ea1n trong v\u00f2ng 24 gi\u1edd, ph\u1ea3n x\u1ea1 th\u1ea7n kinh giao c\u1ea3m d\u01b0\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a n\u1ed9i ti\u1ebft t\u1ed1 s\u1ebd l\u00e0m tim \u0111\u1eadp nhanh h\u01a1n, h\u1ed3i h\u1ed9p, t\u0103ng huy\u1ebft \u00e1p. N\u1ebfu stress ti\u1ebfp t\u1ee5c k\u00e9o d\u00e0i, c\u00e1c hormone stress giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n nh\u01b0 cortisol s\u1ebd t\u0103ng l\u00ean, l\u1ea1i g\u00e2y h\u1ea1i cho c\u01a1 th\u1ec3, nh\u01b0 t\u1ea1o ra c\u00e1c g\u1ed1c t\u1ef1 do, r\u1ed1i lo\u1ea1n chuy\u1ec3n h\u00f3a, lo\u00e3ng x\u01b0\u01a1ng, lo\u00e9t d\u1ea1 d\u00e0y&#8230; C\u0103ng th\u1eb3ng k\u00e9o d\u00e0i s\u1ebd l\u00e0m cho ch\u00fang ta c\u00f3 c\u1ea3m x\u00fac b\u1ea5t \u1ed5n, r\u1ea5t d\u1ec5 c\u00e1u gi\u1eadn, bu\u1ed3n vu v\u01a1 ho\u1eb7c lo l\u1eafng. Thay v\u00ec gi\u1eef b\u00ecnh t\u0129nh, c\u1ed1 g\u1eafng ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c, ch\u00fang ta tr\u1edf n\u00ean n\u00f3ng n\u1ea3y v\u00e0 kh\u00f3 ch\u1ecbu, m\u1ea5t t\u00ednh ki\u00ean nh\u1eabn. \u0110\u1ec3 gi\u1ea3i t\u1ecfa c\u1ea3m gi\u00e1c b\u00ed b\u00e1ch, c\u0103ng th\u1eb3ng, ng\u01b0\u1eddi ta hay c\u00f3 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u1ea1, nh\u01b0: Kh\u00f3c, h\u00e9t to ho\u1eb7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c lo\u1ea1i ch\u1ea5t k\u00edch th\u00edch nh\u01b0 r\u01b0\u1ee3u, thu\u1ed1c g\u00e2y nghi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb tr\u1ea7m c\u1ea3m ho\u1eb7c nh\u1eadn th\u1ea5y c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ee7a c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u00e2m th\u1ea7n kh\u00e1c sau khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh Covid-19, th\u00ec n\u00ean \u0111\u01b0a \u0111i kh\u00e1m b\u00e1c s\u0129 ngay l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb s\u1edbm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>BS Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh \u00dac<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong th\u1eddi gian qua, m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n kh\u1ecfi b\u1ec7nh Covid-19 th\u01b0\u1eddng than phi\u1ec1n v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ea5t ng\u1ee7, m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00e0 lu\u00f4n c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t an trong\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201,235],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-17099","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-an-uong-duong-sinh","category-benh-o-nguoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17099"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17100,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17099\/revisions\/17100"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17099"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=17099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}