{"id":17832,"date":"2022-04-07T12:24:01","date_gmt":"2022-04-07T05:24:01","guid":{"rendered":"https:\/\/tamhoc.org\/2022\/04\/07\/bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao-phat\/"},"modified":"2022-04-07T12:24:01","modified_gmt":"2022-04-07T05:24:01","slug":"bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao-phat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2022\/04\/07\/bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao-phat\/","title":{"rendered":"Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb g\u00f3c nh\u00ecn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt"},"content":{"rendered":"<p> [ad_1]<br \/>\n<\/p>\n<h3 class=\"tt-detail box_qc_cen1\">\n            Nh\u00ecn v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i, ch\u00fang ta th\u1ea5y ch\u01b0a bao gi\u1edd nhu c\u1ea7u l\u00e0m s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng l\u1ea1i kh\u1ea9n thi\u1ebft v\u00e0 c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u01b0 hi\u1ec7n nay. B\u1edfi h\u00e0nh tinh n\u00e0y \u0111ang b\u1ecb con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u00f4 nhi\u1ec5m \u0111\u1ebfn nguy c\u01a1 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng. V\u00e0 n\u00f3i theo g\u00f3c nh\u00ecn c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 nguy c\u01a1 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng r\u1ed1t r\u00e1o (t\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c cho ph\u00e9p)        <\/h3>\n<p><\/p>\n<div class=\"f-detail box_f\">\n        \t<!--\n\n<div class=\"box_f_qc\">\n            \t<img decoding=\"async\" style=\"width:100%; height:auto;\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Chuong-I-Lich-su-va-hoan-canh-Tay-Tang.png\"\/>\n            <\/div>\n\n--><\/p>\n<div style=\"text-align:center\"><a class=\"pic_zoom\" href=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao.jpg\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao.jpg\"><\/a><\/div>\n<div style=\"text-align:justify\">Ph\u1ea3i ch\u0103ng t\u1eeb nguy c\u01a1 n\u00e0y, m\u00e0 trung tu\u1ea7n (12\/12) n\u0103m 2015, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a 195 qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi tham gia cu\u1ed9c h\u1ecdp Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ec9nh v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 Pa ris Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 c\u00f9ng nhau b\u00e0n v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, nh\u1eb1m ng\u0103n ng\u1eeba th\u1ea3m h\u1ecda do bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng g\u00e2y ra.<\/p>\n<p>Th\u01b0c t\u1ebf ch\u00fang ta th\u1ea5y, trong nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y, con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt th\u1ea3m kh\u1ed1c ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, b\u1edfi h\u00e0nh tinh \u0111ang n\u00f3ng l\u00ean, cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u1ecb \u0111e d\u1ecda v\u00e0 m\u1ea5t m\u00e1t. H\u1ec7 sinh th\u00e1i b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i. C\u1ea5p \u0111\u1ed9 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu c\u1ef1c \u0111oan ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 nguy c\u01a1 nh\u00e3n ti\u1ec1n \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng nh\u01b0 mu\u00f4n lo\u00e0i tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p><span style=\"color:#008000\"><strong>M\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 t\u00e0n ph\u00e1 kh\u1ee7ng khi\u1ebfp c\u1ee7a bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang t\u1eadp trung nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng th\u1ea3m h\u1ecda thi\u00ean nhi\u00ean reo r\u1eafc n\u1ed7i tuy\u1ec7t v\u1ecdng v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai, khi con ng\u01b0\u1eddi ch\u00ecm trong n\u1ed1i \u0111au bu\u1ed3n v\u00e0 ho\u1ea3ng lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00ecm gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u1ed1ng ch\u1ebf s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu n\u00eau tr\u00ean, ch\u00fang ta h\u00e3y b\u00ecnh t\u00e2m suy ng\u1eabm v\u00e0 nh\u00ecn l\u1ea1i: c\u00e1ch \u0111\u00e2y 25 th\u1ebf k\u1ef7 trong Huy\u1ec1n k\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u00e3 ti\u00ean ni\u1ec7m v\u00e0 c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i n\u00e0y \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 M\u1ea1t ph\u00e1p (t\u1ee9c xa ph\u00e1p) th\u1eddi m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>V\u1eady \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt ti\u00ean ni\u1ec7m c\u1ea3nh b\u00e1o \u0111i\u1ec1u g\u00ec?<\/p>\n<p>V\u1edbi Ch\u00e1nh bi\u1ebfn tri (tr\u00ed tu\u1ec7 Ch\u00e2n nh\u01b0) do Thanh t\u1ecbnh thi\u1ec1n \u0111em l\u1ea1i, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt th\u1ea5u t\u1ecf Tam thi\u00ean \u0110\u1ea1i thi\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 cho r\u1eb1ng: <em>\u201c\u0110\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 M\u1ea1t Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1p, v\u0103n minh khoa h\u1ecdc con ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t cao. V\u1eadt ch\u1ea5t \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y r\u1ea5t d\u1ed3i d\u00e0o phong ph\u00fa, con ng\u01b0\u1eddi sa v\u00e0o h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 v\u1eadt ch\u1ea5t, c\u1ea1nh tranh h\u01a1n thua, n\u00ean con ng\u01b0\u1eddi hung d\u1eef, b\u1edfi t\u00e1nh c\u1ed1 h\u1eefu (tham, s\u00e2n, si) m\u00e0 h\u1ecd ch\u1ebf ra nh\u1eefng kh\u00ed c\u1ee5 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng lo\u1ea1t \u0111\u1ec3 s\u00e1t h\u1ea1i l\u1eabn nhau.\u201d(*)<\/em><\/p>\n<p>Qua Huy\u1ec1n k\u00fd c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 hi\u1ec3u l\u1ea7m, ch\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean cho \u0111\u00e2y l\u00e0 (s\u1ea5m k\u00fd theo c\u00e1ch hi\u1ec3u c\u1ee7a d\u00e2n gian). B\u1edfi \u0111\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt ch\u00fang ta th\u1ea5y, khi Ng\u00e0i tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o B\u00e0 la M\u00f4n h\u1ecfi v\u1ec1 danh x\u01b0ng \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt, Ng\u00e0i tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0 sau: <em>\u201cTa kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Th\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, Ta ch\u1ec9 l\u00e0 Ph\u1eadt! (theo Ph\u1ea1n ng\u1eef B\u1ed3-\u0111\u1ec1 (Bodhi) t\u1ee9c l\u00e0 Ph\u1eadt, Ph\u1eadt-\u0111\u00e0, b\u1eadc Gi\u00e1c ng\u1ed9 ch\u00e2n nh\u01b0).<\/p>\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi Huy\u1ec1n k\u00fd n\u00eau tr\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt, nh\u1eefng nh\u00e0 Hi\u1ec1n tri\u1ebft v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ch\u00e2n ch\u00ednh ng\u00e0y nay c\u0169ng cho r\u1eb1ng: \u201cKhoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, c\u0169ng \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi s\u00e1t h\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, ch\u00fang ta th\u1ea5y hi\u1ec7n nay c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 v\u00e0o cu\u1ed9c, nh\u1eefng c\u01a1 quan t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 Nghi\u1ec7p \u0111o\u00e0n c\u00e1c qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u gi\u1ea3i ph\u00e1p t\u00edch c\u1ef1c, c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ea7u t\u01b0 nh\u00e2n l\u1ef1c, v\u1eadt l\u1ef1c \u0111\u1ec3 kh\u1eafc ph\u1ee5c s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3 l\u00e0, tr\u1ed3ng c\u00e2y xanh t\u00e1i t\u1ea1o m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, gi\u1ea3m thi\u1ec3u kh\u00ed ph\u00e1t th\u1ea3i \u00f4 nhi\u1ec5m, x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c ho\u00e0n nguy\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t v\u00e0 n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c Ch\u00ednh tr\u1ecb, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, Nghi\u1ec7p \u0111o\u00e0n c\u00f9ng chung tay h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng cho vi\u1ec7c kh\u1eafc ph\u1ee5c th\u1ea3m h\u1ecda m\u00f4t tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ea7u t\u01b0 ngu\u1ed3n ng\u00e2n s\u00e1ch kh\u1eafc ph\u1ee5c k\u1ecbp th\u1eddi th\u1ea3m h\u1ecda cho c\u00e1c v\u00f9ng n\u1ea1n. Tuy nhi\u00ean, theo s\u1ed1 li\u1ec7u \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u1ec1 th\u1ef1c tr\u1ea1ng kh\u1eafc ph\u1ee5c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia cho th\u1ea5y: vi\u1ec7c l\u00e0m n\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u1ebf y\u00eau c\u1ea7u do th\u1ea3m h\u1ecda g\u00e2y n\u00ean, \u0111\u1ea5y l\u00e0 ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i ph\u00e1p \u0111\u00f3n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba th\u1ea3m h\u1ecda x\u1ea5u v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i khi h\u1eadu trong t\u01b0\u01a1ng lai. Theo \u0111\u00e1nh gi\u00e1 chung c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u1eafc ph\u1ee5c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng cho th\u1ea5y: nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u t\u01b0 t\u00e0i ch\u00ednh v\u00e0 b\u1ecf c\u00f4ng s\u1ee9c, v\u1eadt l\u1ef1c cho vi\u1ec7c kh\u1eafc ph\u1ee5c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng \u0111\u00e2y v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1ea3i ph\u00e1p lo ph\u1ea7n ng\u1ecdn\u201d.<\/em><\/p>\n<p>V\u1eady <em>\u201cph\u1ea7n g\u1ed1c\u201d<\/em> l\u00e0 g\u00ec?<\/p>\n<p>B\u00e0i vi\u1ebft: <em>\u201c5 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c ti\u1ec5n Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi s\u1ef1 th\u1eadt v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu\u201d <\/em>c\u1ee7a n\u1eef Ti\u1ebfn s\u0129 Willa B.Miller, hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0 gi\u1ea3ng vi\u00ean b\u1ed9 m\u00f4n Ph\u1eadt h\u1ecdc t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Harvrd, Hoa K\u1ef3, \u0111\u0103ng t\u1ea3i tr\u00ean (phatgiao.org.vn \u2013 14\/4\/ 2018) cho th\u1ea5y vai tr\u00f2 c\u1ee7a Gi\u00e1o d\u1ee5c Ph\u1eadt gi\u00e1o trong vi\u1ec7c l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n nay l\u00e0 r\u1ea5t quan y\u1ebfu, n\u1ebfu ch\u00fang ta nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea7n Duy th\u1ee9c lu\u1eadn c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o: \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ef1 l\u1ef1c v\u00e0 tha l\u1ef1c gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean s\u1ebd c\u00f3 hi\u1ec7u \u1ee9ng t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0o vi\u1ec7c l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng x\u1ea5u, \u00e1c hi\u1ec7n nay.<\/p>\n<p>V\u1edbi g\u00f3c nh\u00ecn Ph\u1eadt gi\u00e1o, Ti\u1ebfn s\u0129 Willa B.Miller khi nh\u00ecn nh\u1eadn v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 cho r\u1eb1ng: &#8220;C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xem bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 sinh th\u00e1i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xem n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kinh t\u1ebf, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i. Nh\u01b0ng ch\u00fang ta c\u1ea7n bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang l\u00e0m l\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 l\u1ed7i. Khi hi\u1ec3u theo ngh\u0129a n\u00e0y, th\u00ec bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110\u00fang ! Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, n\u00ean hi\u1ec3u theo ph\u1ea1m tr\u00f9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i n\u00e0y, cho \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e2m huy\u1ebft c\u1ee7a Ti\u1ebfn s\u0129 Willa B.Miller. B\u1edfi tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf v\u1edbi c\u00e1i nh\u00ecn h\u1eddi h\u1ee3t theo duy l\u00fd th\u00ec bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu l\u00e0 do: s\u1ea3n xu\u1ea5t k\u1ef9 thu\u1eadt c\u00f4ng nhi\u1ec7p m\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a n\u00f3 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u00f4ng nghi\u1ec7p ph\u00e1t tri\u1ec3n qu\u00e1 n\u00f3ng. Do \u0111\u00f3, bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng n\u1eefa, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n n\u1ea1n!<\/p>\n<p>T\u1ea1i sao v\u1eady ?<\/p>\n<p>V\u00ec d\u1ee5c v\u1ecdng v\u00e0 kh\u00e1t \u00e1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ee7, b\u1edfi (tham, s\u00e2n, si) g\u00e2y n\u00ean. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y: <em>&#8220;Thi\u1ec3u d\u1ee5c tri t\u00fac&#8221;<\/em> , theo nguy\u00ean ngh\u0129a l\u00e0 \u00edt ham mu\u1ed1n, t\u1ee9c bi\u1ebft \u0111\u1ee7 th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ed5. V\u1eady th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 \u0111\u1ee7 ? \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u0111\u1ee7 trong c\u00e1i th\u1eeba, th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u00ednh tr\u00ed (Tr\u00ed nh\u1ea5t nh\u01b0) m\u1edbi th\u1ea5y \u0111\u01b0\u01a1c c\u00e1i ch\u00e2n th\u01b0\u1eddng trong c\u00e1i v\u00f4 th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a v\u00f2ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ee5c. V\u1eady, thi\u1ec3u d\u1ee5c tri t\u00fac, theo gi\u00e1o l\u00fd \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, ph\u00e1p n\u00e0y thu\u1ed9c l\u0129nh v\u1ef1c \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c, l\u1ed1i s\u1ed1ng, l\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ef1c nghi\u1ec7m s\u00e2u xa c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt. Cho n\u00ean, thi\u1ec3u d\u1ee5c tri t\u00fac l\u00e0 nh\u1eb1m \u0111\u1ebfn suy ngh\u0129 b\u00ean trong, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o h\u00ednh th\u1ee9c v\u1eadt ch\u1ea5t b\u00ean ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>Th\u1ecfa m\u00e3n ham mu\u1ed1n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ea1nh ph\u00fac, nh\u01b0ng ch\u00f3ng t\u00e0n v\u00e0 kh\u00f3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn. V\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o ta c\u0169ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ham mu\u1ed1n. V\u1ea3 l\u1ea1i, ham mu\u1ed1n n\u00e0y \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ebd n\u1ea3y sinh ham mu\u1ed1n kh\u00e1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf c\u0103n b\u1ea3n t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho s\u1ef1 b\u1ea5t m\u00e3n v\u00e0 m\u1eafc l\u1ed7i l\u1ea7m\u2026<\/p>\n<p><span style=\"color:#008000\"><strong>Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 ph\u1ea1m tr\u00f9 \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ch\u00fang ta \u0111ang \u0111\u1ec1 c\u1eadp v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u00e2u m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y, ai c\u0169ng cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u1ea7n \u0111\u1ec1 thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi V\u1eadt ch\u1ea5t, nh\u01b0ng ta x\u00e9t \u0111\u1ebfn c\u00e2u \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y:<em> &#8220;Thi\u1ec3u d\u1ee5c tri t\u00fac&#8221;<\/em> hay c\u00e2u <em>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1edbt kh\u1ed5&#8221; <\/em>l\u1ea1i thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u1ea1m tr\u00f9 tinh th\u1ea7n &#8211; \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. N\u1ebfu n\u00f3i v\u0103n v\u1ebb khoa h\u1ecdc theo th\u1eddi \u0111\u1ea1i @ th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 \u2018ph\u1ea1m tr\u00f9 m\u1ec1m\u2019. V\u00e0 n\u1ebfu ai \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc Duy th\u1ee9c lu\u1eadn Ph\u1eadt gi\u00e1o, th\u00ec d\u1ec5 d\u00e0ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9i dung c\u1ee7a c\u00e2u t\u00e2m ph\u00e1p:<\/p>\n<p>Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a Ph\u1eadt ph\u00e1p l\u00e0 t\u00e2m,<br \/>Ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169ng l\u00e0 t\u00e2m.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ch\u00fat ch\u00fat Ph\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1i ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 t\u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i t\u00e2m ai kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Theo th\u1ef1c t\u1ebf m\u00e0 n\u00f3i, Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, truy\u1ec1n d\u1ea1y T\u00e2m Ph\u00e1p d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u00e1c ng\u1ed9 cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u l\u1ea7m, b\u1edfi ch\u01b0a hi\u1ec3u s\u00e2u gi\u00e1o l\u00fd \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt. N\u00f3i gi\u00e1o d\u1ee5c Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 bao g\u1ed3m c\u1ea3 V\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt, ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 v\u1eadt n\u00e0o thi\u1ebfu s\u00f3t g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ea1n ph\u00e1p duy t\u00e2m. V\u00ec ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a v\u1ea1n s\u1ef1, v\u1ea1n v\u1eadt l\u00e0 t\u00e2m linh, n\u00ean Ph\u1eadt Th\u00edch Ca n\u00f3i, t\u1ea5t c\u1ea3 duy t\u00e2m t\u1ea1o.<\/p>\n<p>V\u1eady t\u00e2m l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o? T\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t danh t\u1eeb ai c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u00e2m l\u00e0 g\u00ec th\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>V\u00e0 c\u00e2u kinh b\u1ea5t h\u1ee7 c\u1ee7a Nh\u00e0 Ph\u1eadt &#8220;Tam gi\u1edbi duy t\u00e2m v\u1ea1n ph\u00e1p duy th\u1ee9c&#8221; n\u1ebfu l\u00e0 ph\u1eadt t\u1eed c\u00e2u kinh n\u00e0y ai c\u0169ng thu\u1ed9c l\u00f2ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u1ed1t r\u00e1o l\u1ea1i l\u00e0 chuy\u1ec7n kh\u00e1c. Song, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, th\u00ec c\u00e2u kinh tr\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e0m cho h\u1ecd thao th\u00fac, v\u00e0 \u0111\u1ebfn nay th\u00ec th\u1eadt s\u1ef1 \u0111\u00e3 l\u00e0m cho c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc b\u1ea5t ng\u1edd v\u00e0 ngac nhi\u00ean, b\u1edfi gi\u1edbi khoa h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi, nh\u1edd c\u00e2u kinh n\u00e0y m\u00e0 h\u1ecd th\u1ea5y v\u00e0 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c qua th\u00ed nghi\u1ec7m <em>&#8220;hai khe h\u1edf&#8221; <\/em>trong nghi\u00ean c\u1ee9u V\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed <em>&#8220;hat v\u00e0 s\u00f3ng&#8221;<\/em>. B\u1edfi s\u00f3ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Th\u1ee9c (t\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn v\u00e0o) th\u00ec s\u00f3ng ch\u1ec9 l\u00e0 s\u00f3ng. Nh\u01b0ng c\u00f3 t\u00e2m th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi (tr\u1ed9m nh\u00ecn) th\u00ec s\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh v\u1eadt ch\u1ea5t. V\u1eady c\u00e2u kinh <em>&#8220;Tam gi\u1edbi duy t\u00e2m v\u1ea1n ph\u00e1p duy th\u1ee9c&#8221;<\/em> \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ea3o l\u1ed9n Ng\u00e0nh V\u1eadt l\u00fd l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, v\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc kia gi\u1edbi khoa h\u1ecdc v\u1eabn cho v\u1eadt ch\u1ea5t l\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i kh\u00e1ch quan. V\u1eady l\u00e0 c\u00e2u kinh Hoa nghi\u00eam ra \u0111\u1eddi c\u00e1ch \u0111\u00e2y tr\u00ean 25 th\u1ebf k\u1ef7, b\u1ed7ng tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea5t kh\u1ea3 t\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ea3 nh\u00e2n lo\u1ea1i.<\/p>\n<p>Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft, ph\u1ea1m tr\u00f9 tinh th\u1ea7n ai c\u0169ng ng\u1ee1 nh\u01b0 kh\u00f4ng tham gia tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i v\u1eadt ch\u1ea5t, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn nay qua th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean cho ch\u00fang ta th\u1ea5y: bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eb1m ngo\u00e0i s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ee9c (t\u1ee9c tinh th\u1ea7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n<p>Theo Ti\u1ebfn s\u0129 Willa B.Miller:<em> &#8220;Nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00e2m linh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng l\u1ef1a ch\u1ecdn thay th\u1ebf cho nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u1ea1y b\u00e9n, tr\u00ed tu\u1ec7. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 sung cho gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. Ngu\u1ed3n l\u1ef1c tinh th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang ta \u0111i t\u1eeb s\u1ef1 li\u1ec1u l\u0129nh \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1ec1n v\u1eefng. L\u00e0m sao ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed5i gi\u1eadn v\u1edbi l\u00f2ng bi m\u1eabn?<\/p>\n<p>Th\u1ef1c h\u00e0nh t\u00e2m linh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u00ed h\u1eadu c\u1ee5 th\u1ec3, nh\u01b0ng n\u00f3 s\u1ebd gi\u00fap ch\u00fang ta thay \u0111\u1ed5i \u00fd th\u1ee9c. Th\u1ef1c ti\u1ec5n gi\u00e1o l\u00fd \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111au bu\u1ed3n v\u00e0 tuy\u1ec7t v\u1ecdng. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y: H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c l\u00e0 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ph\u00e1t sinh t\u1eeb s\u1ef1 cam k\u1ebft kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i ch\u00fang sinh, lu\u00f4n d\u1ecbu d\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n. Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u00e2m t\u1eeb bi l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c th\u00fac \u0111\u1ea9y h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng. N\u1ebfu ch\u00fang ta m\u1edf r\u1ed9ng v\u00f2ng tay v\u1edbi \u0111\u1ea5t li\u1ec1n, th\u00ec n\u01b0\u1edbc, t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean, v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, ch\u00fang s\u1ebd y\u00ean b\u00ecnh v\u00e0 ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i t\u00edch c\u1ef1c&#8221;.<\/em><\/p>\n<p>V\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3.<\/p>\n<p>N\u1ebfu v\u00ed tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 th\u1ec3 s\u1ed1ng nh\u01b0 con ng\u01b0\u1eddi: \u0111\u1ea5t \u0111ai kho\u00e1ng ch\u1ea5t l\u00e0 x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt, x\u0103ng d\u1ea7u l\u00e0 d\u00f2ng m\u00e1u nu\u00f4i c\u01a1 th\u1ec3, v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1nh r\u1eebng kia l\u00e0 nh\u1eefng l\u00e1 ph\u1ed5i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Th\u00ec t\u1ea1i sao ch\u00fang ta l\u1ea1i khai th\u00e1c c\u1ea1n ki\u1ec7t c\u00e1i c\u01a1 th\u1ec3 \u1ea5y. Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e2m b\u1ec7nh c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang ta l\u00e2m b\u1ec7nh. B\u1edfi thi\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u trong \u0110\u1ea1o h\u1ecdc v\u00e0 Tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. \u1ede ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng ta th\u1ea5y c\u00f3 L\u00e3o T\u1eed trong \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh n\u00f3i: &#8220;\u0110\u1ea1o sinh nh\u1ea5t, nh\u1ea5t sinh nh\u1ecb, nh\u1ecb sinh tam, Tam sinh v\u1ea1n v\u1eadt, t\u1ee9c l\u00e0 n\u00f3i \u0110\u1ea1o l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt, nh\u01b0 v\u1eady, v\u1ea1n v\u1eadt xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb m\u1ed9t th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p>C\u00f2n theo nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc l\u1ed7i l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi \u00c1o Ernst Mach c\u0169ng n\u00eau ra nguy\u00ean l\u00fd: &#8220;B\u1ea5t k\u1ec3 v\u1eadt ch\u1ea5t n\u00e0o trong v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169ng ph\u1ea3i g\u1eafn k\u1ebft ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi to\u00e0n b\u1ed9 ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 ; kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ed9t c\u00e1 th\u1ec3 \u0111\u1ed9c l\u1eadp n\u00e0o; s\u1ef1 ph\u00e2n chia v\u1eadt ch\u1ea5t th\u00e0nh nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n \u0111\u1ed1i l\u1eadp lo\u1ea1i tr\u1eeb nhau l\u00e0 sai l\u1ea7m, gi\u1ea3 t\u1ea1o, b\u1edfi to\u00e0n v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 M\u1ed9t!&#8221;.<\/p>\n<p>V\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, trong b\u00e0i vi\u1ebft: <em>&#8220;Thi\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3&#8221;<\/em> c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Truy\u1ec1n B\u00ecnh tr\u00ean trang (phatgiao.org.vn 28\/4\/20180) c\u0169ng cho r\u1eb1ng: <em>&#8220;To\u00e0n b\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 th\u1ec3 quy v\u1ec1 l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nh\u00ecn nh\u1eadn. Nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o, l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 r\u1ed1t r\u00e1o, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea5t nh\u1ecb, l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed m\u1edbi ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00f4 th\u1ee7y v\u00f4 minh m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n c\u00e1i t\u00e2m ni\u1ec7m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 nh\u1ea5t ni\u1ec7m v\u00f4 minh. Ch\u00ednh nh\u1ea5t ni\u1ec7m v\u00f4 minh ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi v\u00f4 th\u1ee7y v\u00f4 minh th\u00e0nh c\u00e1i m\u00e0 ch\u00fang ta g\u1ecdi l\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt &#8211; cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u1ebf gian. C\u00e1i s\u1ee9c m\u1ea1nh chi ph\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u1ec3 t\u00f9y \u00fd v\u1ebd n\u00ean v\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 r\u1ed1t r\u00e1o, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 t\u00e2m b\u1ea5t nh\u1ecb, l\u00e0 t\u00e2m Gi\u00e1c ng\u1ed9, l\u00e0 Ph\u1eadt t\u00e1nh, l\u00e0 c\u00e1i nh\u1ea5t th\u1ec3 c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt&#8221;.<\/em><\/p>\n<p>T\u1eeb quan \u0111i\u1ec3m n\u00f3i tr\u00ean, v\u1edbi g\u00f3c nh\u00ecn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ta th\u1ea5y : M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng l\u00e0 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng quan, t\u01b0\u01a1ng duy\u00ean v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c l\u00e3n nhau gi\u1eefa t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c sinh v\u1eadt, ch\u00fang sinh v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1p v\u00f4 sinh. Cho n\u00ean, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng hay sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a m\u1ed9t sinh v\u1eadt, m\u1ed9t ch\u00fang sinh n\u00e0y \u1eaft c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng sinh v\u1eadt v\u00e0 ch\u00fang sinh kh\u00e1c. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, \u00fd ngh\u0129, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a ch\u00fang sinh n\u00e0y, t\u1ea5t c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u00fang sinh kh\u00e1c chung quanh. \u00dd ngh\u0129, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y \u1ea5y l\u00e0 Nghi\u1ec7p c\u1ee7a th\u00e2n, mi\u1ec7ng , \u00fd, hay g\u1ecdi l\u00e0 ba nghi\u1ec7p. \u0110\u1ec3 l\u00e0m s\u1ea1ch c\u00f5i n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1ef1 l\u00e0m s\u1ea1ch Ba nghi\u1ec7p: th\u00e2n, kh\u1ea9u, \u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc. L\u00e0m s\u1ea1ch ba nghi\u1ec7p b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eeda \u0111\u1ed5i nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1ea5t thi\u1ec7n, c\u00f3 h\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, cho x\u00e3 h\u1ed9i, cho m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng \u00fd ngh\u0129, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m thi\u1ec7n l\u00e0nh, c\u00f3 \u00edch h\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1ee3ng cao \u0111\u1eb9p.<\/p>\n<p>M\u1ee5c \u0111\u00edch cao c\u1ea3 nh\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed l\u00e0 l\u00e0m s\u1ea1ch c\u00f5i n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh \u0111ang s\u1ed1ng, l\u00e0m s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00f5i Ph\u1eadt thanh t\u1ecbnh. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a m\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba n\u00eau cao l\u00fd t\u01b0\u1edfng T\u1ecbnh Ph\u1eadt qu\u1ed1c \u0111\u1ed9. \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh h\u00e3o huy\u1ec1n ho\u1eb7c xa v\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eadt. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y qua t\u00ecm hi\u1ec3u nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ng\u00e0y nay c\u0169ng cho r\u1eb1ng: <em>&#8220;To\u00e0n b\u1ed9 v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 th\u1ec3 quy v\u1ec1 l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t. C\u00e1i s\u1ee9c m\u1ea1nh chi ph\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u1ec3 t\u00f9y \u00fd v\u1ebd n\u00ean v\u0169 tr\u1ee5 v\u1ea1n v\u1eadt m\u1edbi th\u1ef1c l\u00e0 r\u1ed1t r\u00e1o. \u0110\u00fang nh\u01b0 c\u00e2u kinh \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y, &#8220;T\u1ea5t c\u1ea3 duy t\u00e2m t\u1ea1o&#8221;, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 t\u00e2m b\u1ea5t nh\u1ecb, l\u00e0 t\u00e2m gi\u00e1c ng\u1ecd, l\u00e0 Ph\u1eadt t\u00e1nh, l\u00e0 c\u00e1i nh\u1ea5t th\u1ec3 c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt A Di \u0110\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00f5i gi\u1edbi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng C\u1ef1c l\u1ea1c l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 cho th\u1ea5y s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a t\u00e2m Gi\u00e1c ng\u1ed9&#8221; <\/em>(Truy\u1ec1n B\u00ecnh).<\/p>\n<p>Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i khi h\u1eadu t\u1eeb g\u00f3c nh\u00ecn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, n\u1ebfu ch\u00fang ta nh\u00ecn nh\u1eadn s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 l\u1ed7i thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c, th\u00ec ch\u00fang ta th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt: Thi\u1ec3u d\u1ee5c tri t\u00fac, \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00e1p s\u1ed1ng mang l\u1ea1i H\u1ea1nh ph\u00fac gi\u1ea7u \u00fd ngh\u0129a nh\u00e2n v\u0103n m\u00e0 \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt d\u1ea1y ta th\u1eadt cao qu\u00fd; n\u1ebfu v\u00ec kh\u00e1i \u00e1i (tham, s\u00e2n, si) khai th\u00e1c c\u1ea1n ki\u1ec7t ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u1ec3 r\u1ed3i sau m\u1edbi kh\u1eafc ph\u1ee5c h\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0 ch\u00fang ta ch\u1ec9 lo ph\u1ea7n ng\u1ecdn. B\u1ecf g\u1ed1c theo ng\u1ecdn l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3\u2026 ! B\u1edfi, <em>&#8220;Thi\u1ec7n \u00e1c \u0111\u00e1o \u0111\u1ea7u chung h\u1eefu b\u00e1o\/ ch\u1ec9 tranh lai t\u1ea3o d\u1eef lai tr\u00ec&#8221;<\/em>. Theo gi\u00e1o l\u00fd nh\u00e2n qu\u1ea3-lu\u00e2n h\u1ed3i c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, vi\u1ec7c l\u00e0nh hay vi\u1ec7c d\u1eef \u0111\u1ec1u c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3, ch\u1ec9 kh\u00e1c l\u00e0 \u0111\u1ebfn s\u1edbm hay mu\u1ed9n t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ea1o t\u00e1c (t\u1ee9c nghi\u1ec7p thi\u1ec7n, \u00e1c) c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i.<\/div>\n<div style=\"text-align:right\"><strong><span style=\"color:#008000\">B\u00e0i vi\u1ebft: <\/span><a href=\"http:\/\/vuonhoaphatgiao.com\/goc-suy-ngam\/bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao-phat\/\"><span style=\"color:#008000\">&#8220;Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb g\u00f3c nh\u00ecn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt&#8221;<\/span><\/a><br \/><span style=\"color:#008000\">Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Sinh &#8211;<\/span><a href=\"http:\/\/vuonhoaphatgiao.com\/goc-suy-ngam\/bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao-phat\/\"><span style=\"color:#008000\"> V\u01b0\u1eddn hoa Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/span><\/a><br \/><span style=\"color:#008000\">S\u1ed1 : 18. Ph\u1ed1 Quang Trung<br \/>Tp, U\u00f4ng B\u00ed \u2013 Quang Ninh<\/span><\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align:justify\"><span style=\"color:#008000\"><strong>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size:12px\"><em>Ch\u00fa th\u00edch: (*) Khai th\u1ecb thi\u1ec1n t\u00f4ng &#8211; t\u00e1c gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n Nh\u00e2n-( Nxb TG.Qu\u00fd I-2015 tr 67-68)<\/p>\n<p>-B\u00e0i: 5 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c ti\u1ec5n Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ed1i di\u00ean v\u1edbi s\u1ef1 th\u1eadt v\u1ec1 Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u00e2u \u2013T\u00e1c gi\u1ea3: Ti\u1ebfn s\u0129 Willa B.Miller- V\u00e2n Tuy\u1ec3n (PGVN phatgiao.org.vn 14\/4\/2018)<\/p>\n<p>-Thi\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t th\u1ec3 -T\u00e1c gi\u1ea3 Truy\u1ec1n B\u00ecnh ( phatgiao.org.vn 28\/4\/2018)<\/p>\n<p>-Khoa h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u01b0\u1edbng t\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o \u2013 T\u00e1c gi\u1ea3 Truy\u1ec1n B\u00ecnh (PGVN-phatgiao.org.vn -30\/9\/2016)<\/p>\n<p>-L\u00e3o T\u1eed &#8211; t\u00e1c gi\u1ea3: Ng\u00f4 T\u1ea5t T\u1ed1 (Nxb-Tp.HCM- nawm1992)<\/em><\/span><\/div>\n<div class=\"clear\"><\/div>\n<\/p><\/div>\n<p>[ad_2]<br \/>\n<br \/>Ngu\u1ed3n : <a href=\"https:\/\/vuonhoaphatgiao.com\/goc-suy-ngam\/bien-doi-khi-hau-moi-truong-tu-goc-nhin-dao-phat\/\">Source link  vuonhoaphatgiao.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Nh\u00ecn v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i, ch\u00fang ta th\u1ea5y ch\u01b0a bao gi\u1edd nhu c\u1ea7u l\u00e0m s\u1ea1ch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng l\u1ea1i kh\u1ea9n thi\u1ebft v\u00e0 c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u01b0 hi\u1ec7n\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17145,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[204],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-17832","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-suy-ngam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17832","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17832"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17832\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17832"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=17832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}