{"id":18422,"date":"2022-04-20T19:21:41","date_gmt":"2022-04-20T12:21:41","guid":{"rendered":"https:\/\/tamhoc.org\/?p=18422"},"modified":"2022-04-20T19:21:42","modified_gmt":"2022-04-20T12:21:42","slug":"su-hinh-thanh-cua-a-ty-dat-ma-hoa-thuong-thich-thien-sieu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2022\/04\/20\/su-hinh-thanh-cua-a-ty-dat-ma-hoa-thuong-thich-thien-sieu\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a A T\u1ef3 \u00d0\u1ea1t Ma- H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Thi\u1ec7n Si\u00eau"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">S\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a A T\u1ef3 \u00d0\u1ea1t Ma<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><br>H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Thi\u1ec7n Si\u00eau<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>Ba t\u1ea1ng l\u00e0: Tu \u0111a la t\u1ea1ng (Sutra Pitaka), T\u1ef3 n\u1ea1i da t\u1ea1ng (Vinaya Pitaka), A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma t\u1ea1ng (Abhidharma Pitaka). Ch\u1eef A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma lu\u1eadn th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 c\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 ph\u00e1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00f9ng cho c\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 \u00d0\u1ea1i th\u1eeba. Abhidharma, Trung Hoa d\u1ecbch \u00e2m l\u00e0 A t\u1ef3 \u0111\u00e0m, A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma, v\u00e0 d\u1ecbch ngh\u0129a l\u00e0 V\u00f4 t\u1ef7 ph\u00e1p, Th\u1eafng ph\u00e1p, \u00d0\u1ed1i ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><br>A. \u00d0\u1ecaNH NGH\u0128A<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nguy\u00ean trong kinh A-h\u00e0m \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt d\u00f9ng ch\u1eef A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma v\u1edbi d\u1ee5ng \u00fd t\u00e1n m\u1ef9 c\u00e1c ph\u00e1p ngh\u0129a th\u00e2m huy\u1ec1n, r\u1ed9ng l\u1edbn kh\u00f4ng g\u00ec s\u00e1nh k\u1ecbp, d\u1ea7n d\u1ea7n n\u00f3 bi\u1ebfn chuy\u1ec3n qua nhi\u1ec1u ngh\u0129a b\u1edfi c\u00e1c lu\u1eadn s\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 ph\u00e1i. Nh\u01b0 lu\u1eadn s\u01b0 B\u00e0 sa th\u00ec g\u1ecdi A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma l\u00e0 Ph\u1ee5c ph\u00e1p, v\u00ec n\u00f3 h\u00e0ng ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e0 thuy\u1ebft c\u1ee7a ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o. H\u00f3a \u0111\u1ecba b\u1ed9 g\u1ecdi l\u00e0 Chi\u1ebfu ph\u00e1p, v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng chi\u1ebfu soi t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00ednh t\u01b0\u1edbng c\u00e1c ph\u00e1p. Th\u00ed d\u1ee5 s\u01b0 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ee9 ph\u00e1p, v\u00ec Ni\u1ebft b\u00e0n l\u00e0 t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng, n\u00f3 d\u01b0\u1edbi ph\u00e1p Ni\u1ebft b\u00e0n m\u1ed9t b\u1eadc. Ch\u00ednh l\u00fd s\u01b0 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1p, v\u00ec n\u00f3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ea5u \u0111\u1ea1t t\u1ea5t c\u1ea3 kh\u1ebf kinh. Hi\u1ebfp T\u00f4n Gi\u1ea3 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 C\u1ee9u k\u00ednh tu\u1ec7, Quy\u1ebft \u0111o\u00e1n tu\u1ec7 v.v\u2026 \u0111\u1ebfn ng\u00e0i Th\u1ebf Th\u00e2n th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u00d0\u1ed1i ph\u00e1p v\u1edbi hai ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ed1i h\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u1ed1i qu\u00e1n. \u00d0\u1ed1i l\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n h\u01b0\u1edbng t\u1edbi. \u00d0\u1ed1i di\u1ec7n h\u01b0\u1edbng t\u1edbi Ni\u1ebft b\u00e0n g\u1ecdi l\u00e0 \u00d0\u1ed1i h\u01b0\u1edbng Ni\u1ebft b\u00e0n v\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n qu\u00e1n s\u00e1t ph\u00e1p T\u1ee9 \u0111\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 \u00d0\u1ed1i qu\u00e1n. Ph\u00e1p c\u1ee7a Ph\u1eadt d\u1ea1y kh\u00f4ng ngo\u00e0i hai th\u1ee9 l\u00e0 ph\u00e1p V\u00f4 l\u1eadu th\u1eafng ngh\u0129a (Ni\u1ebft b\u00e0n) v\u00e0 ph\u00e1p H\u1eefu l\u1eadu ph\u00e1p t\u01b0\u1edbng. Tr\u00ed tu\u1ec7 qu\u00e1n s\u00e1t ph\u00e1p t\u01b0\u1edbng v\u00e0 ch\u1ee9ng nh\u1eadp Ni\u1ebft b\u00e0n th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u00d0\u1ed1i ph\u00e1p tr\u00ed hay A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d0\u1ea1t ma (Dharma) d\u1ecbch l\u00e0 Ph\u00e1p c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 t\u1ef1 gi\u1eef l\u1ea5y t\u00ednh c\u00e1ch n\u00f3 (nh\u1eadm tr\u00ec t\u1ef1 t\u00ednh) v\u00e0 l\u00e0m m\u1eabu m\u1ef1c ph\u00e1t sinh cho s\u1ef1 nh\u1eadn bi\u1ebft (qu\u1ef9 sinh v\u1eadt gi\u1ea3i).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d0\u1ea1t ma t\u1ee9c Dharma t\u1eeb t\u1ef1 c\u0103n Dhri (gi\u1eef l\u1ea1i, mang) t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eafm gi\u1eef, hay l\u00fd t\u01b0\u1edfng n\u1ebfu gi\u1edbi h\u1ea1n \u00fd ngh\u0129a n\u00f3 trong t\u00e1c v\u1ee5 t\u00e2m l\u00fd. Tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 t\u00e2m l\u00fd sai bi\u1ec7t t\u00f9y s\u1ef1 ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed7i c\u00e1 th\u1ec3:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>\u1ede \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 to\u00e0n gi\u00e1c hay vi\u00ean m\u00e3n gi\u00e1c (B\u1ed3 \u0111\u1ec1).<\/li><li>L\u00fd t\u01b0\u1edfng di\u1ec5n t\u1ea3 trong ng\u00f4n t\u1eeb l\u00e0 gi\u00e1o l\u00fd gi\u00e1o ph\u00e1p.<\/li><li>L\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1 ra cho \u0111\u1ec7 t\u1eed theo l\u00e0 lu\u1eadt nghi, \u0111\u1ee9c l\u00fd, c\u1ea5m gi\u1edbi.<\/li><li>L\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng ng\u1ed9 s\u1ebd l\u00e0 nguy\u00ean l\u00fd, ch\u00e2n l\u00fd, b\u1ea3n t\u00ednh, lu\u1eadt t\u1eafc, \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n.<\/li><li>L\u00fd t\u01b0\u1edfng th\u1ec3 hi\u1ec7n trong m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a t\u1ed5ng qu\u00e1t \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt th\u1ef1c t\u1ea1i, s\u1ef1 ki\u1ec7n, s\u1ef1 th\u1ec3, y\u1ebfu t\u1ed1, (b\u1ecb t\u1ea1o hay kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ea1o), t\u00e2m v\u00e0 v\u1eadt, \u00fd th\u1ec3 v\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ph\u00e1i duy th\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c lu\u1eadn s\u01b0 A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma, ch\u1eef \u00d0\u1ea1t Ma \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t theo ngh\u0129a th\u1ee9 n\u0103m n\u00e0y.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A t\u1ef3 t\u1ee9c Abhi (ti\u1ebfp \u0111\u1ea7u ng\u1eef) c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 h\u01a1n th\u1ebf, n\u00f3i v\u1ec1. Nh\u01b0 v\u1eady Abhidharma, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u00e1p t\u1ed1i th\u1eafng, hay l\u00e0 &#8220;Th\u1eafng&#8221;, hay tr\u1ea7n thu\u1eadt v\u1ec1 ph\u00e1p. Ng\u00e0i Buddhagosa (Ph\u1eadt \u00c2m, Ph\u1eadt Minh) trong Na t\u01b0 m\u1ea1n gi\u00e0 la Y l\u1ea1p hy ni (s\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch Digha Nikaya &#8211; Tr\u01b0\u1eddng B\u1ed9) d\u1eabn b\u00e0i t\u1ee5ng: &#8220;C\u00f3 ph\u00e1p t\u0103ng th\u1ecbnh \u0111\u1eb7c th\u00f9, t\u00f4n tr\u1ecdng, n\u00f3i r\u00f5, t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng, th\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma&#8221;. Nh\u01b0 v\u1eady n\u00f3 r\u1ed1t r\u00e1o c\u00f3 hai \u0111i\u1ec3m. V\u1ec1 n\u1ed9i dung th\u00ec \u00fd ngh\u0129a th\u00f9 th\u1eafng, v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn c\u1ee9u th\u00ec t\u01b0\u1eddng t\u1eadn kh\u00fac chi\u1ebft. Ng\u00e0i Ph\u1eadt \u00c2m c\u00f2n n\u00f3i: &#8220;Trong kinh, ph\u00e1p ng\u0169 u\u1ea9n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ebft minh m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea1i kh\u00e1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111i s\u00e2u v\u00e0o chi ti\u1ebft, c\u00f2n trong A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t kinh, ph\u00e2n bi\u1ec7t lu\u1eadn, ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1ea5n \u0111\u00e1p, n\u00ean ph\u00e1p ng\u0169 u\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ebft minh m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1eb7n k\u1ebd \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lu\u1eadn \u00d0\u1ea1i Tr\u00ed \u00d0\u1ed9 n\u00f3i: &#8220;A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma l\u00e0 g\u00ec? \u00d0\u00e1p: L\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1ea5n m\u00e0 \u0111\u00e1p, ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c lu\u1eadn c\u1ee9u, n\u00eau ra nhi\u1ec1u m\u1eb7t \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, nh\u01b0 n\u00f3i v\u1ec1 18 gi\u1edbi, th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00e1i n\u00e0o c\u00f3 s\u1eafc, c\u00e1i n\u00e0o kh\u00f4ng s\u1eafc? C\u00e1i n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, c\u00e1i n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5y? C\u00e1i n\u00e0o h\u1eefu l\u1eadu, c\u00e1i n\u00e0o v\u00f4 l\u1eadu? C\u00e1i n\u00e0o thi\u1ec7n, c\u00e1i n\u00e0o b\u1ea5t thi\u1ec7n? C\u00e1i n\u00e0o h\u1eefu b\u00e1o, c\u00e1i n\u00e0o v\u00f4 b\u00e1o? v.v\u2026 nh\u01b0 th\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1ea1i nh\u01b0 b\u1ea3y ki\u1ebft s\u1eed l\u00e0 d\u1ee5c nhi\u1ec5m, s\u00e2n nhu\u1ebf, h\u1eefu \u00e1i, ki\u00eau m\u1ea1nh, v\u00f4 minh, ki\u1ebfn, nghi (Kinh M\u1eadt Ho\u00e0n D\u1ee5 s\u1ed1 115, Trung A h\u00e0m) trong \u0111\u00f3 c\u00e1i n\u00e0o l\u00e0 d\u1ee5c gi\u1edbi h\u1ec7 (tr\u00f3i bu\u1ed9c \u1edf c\u00f5i D\u1ee5c)? C\u00e1i n\u00e0o l\u00e0 s\u1eafc gi\u1edbi h\u1ec7? C\u00e1i n\u00e0o v\u00f4 s\u1eafc gi\u1edbi h\u1ec7? C\u00e1i n\u00e0o ki\u1ebfn \u0111\u1ebf \u0111o\u1ea1n? C\u00e1i n\u00e0o t\u01b0 duy \u0111o\u1ea1n? C\u00e1i n\u00e0o bi\u1ebfn s\u1eed? C\u00e1i n\u00e0o b\u1ea5t bi\u1ebfn s\u1eed? v.v\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u00e0i Ch\u00e2n \u00d0\u1ebf v\u00e0 ng\u00e0i Huy\u1ec1n Trang \u0111\u1ec1u d\u1ecbch Abhidharma l\u00e0 \u00d0\u1ed1i ph\u00e1p, c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c ph\u00e1p ngh\u0129a l\u1ea1i r\u1ed3i \u0111em ra ph\u00e2n lo\u1ea1i, \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a, gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t. \u00d0\u1ed1i ph\u00e1p c\u00f3 hai l\u00e0 \u00d0\u1ed1i qu\u00e1n l\u00fd T\u1ee9 \u0111\u1ebf v\u00e0 \u00d0\u1ed1i h\u01b0\u1edbng qu\u1ea3 Ni\u1ebft b\u00e0n. Nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u Abhi, A l\u00e0 v\u00f4, Bhi l\u00e0 t\u1ef7 m\u1ed9t c\u00e1ch m\u00e1y m\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">B. NGU\u1ed2N G\u1ed0C C\u1ee6A A T\u1ef2 \u00d0\u1ea0T MA<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f3 \u0111\u00e3 bao g\u1ed3m trong s\u1ef1 thuy\u1ebft ph\u00e1p c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt. \u00d0\u1ee9c Ph\u1eadt thuy\u1ebft ph\u00e1p m\u1ed9t c\u00e1ch ung dung t\u1ef1 t\u1ea1i. L\u1eddi Ph\u1eadt n\u00f3i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n minh b\u1ea1ch kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec b\u00ed m\u1eadt. Ph\u1eadt \u0111\u00e3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u00e0 ph\u00e2n lo\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng. Nh\u01b0 v\u1eady ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Ph\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C. QU\u00c1 TR\u00ccNH PH\u00c1T TRI\u1ec2N LU\u1eacN TH\u01af A T\u1ef2 \u00d0\u1ea0T MA<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Th\u1eddi k\u1ef3 1: Lu\u1eadn th\u01b0 c\u00f2n gi\u1eef h\u00ecnh th\u1ee9c kh\u1ebf kinh. Trong th\u1eddi k\u1ef3 100 n\u0103m sau Ph\u1eadt Ni\u1ebft b\u00e0n, ch\u01b0a chia kinh lu\u1eadn nh\u01b0 kinh A h\u00e0m c\u00f2n truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay l\u00e0 do h\u1ecdc phong c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i T\u0103ng \u0111o\u00e0n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh l\u00fd v\u00e0 A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma h\u00f3a, cho n\u00ean trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng kinh mang nhi\u1ec1u s\u1eafc th\u00e1i nh\u01b0 lu\u1eadn, nh\u01b0 kinh T\u0103ng Nh\u1ea5t, T\u1ea1p A h\u00e0m, kinh Th\u1ebf K\u00fd trong Tr\u01b0\u1eddng A h\u00e0m v\u00e0 Ph\u00e2n Bi\u1ec7t B\u1ed9 trong Trung B\u1ed9, kinh Ch\u00fang T\u1eadp trong Tr\u01b0\u1eddng B\u1ed9.<\/li><li>Th\u1eddi k\u1ef3 2: Lu\u1eadn th\u01b0 gi\u1ea3i th\u00edch ngh\u0129a kinh. L\u1ea5y kinh l\u00e0m b\u1ed1i c\u1ea3nh r\u1ed3i \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a, ph\u00e2n lo\u1ea1i, ph\u00e2n bi\u1ec7t, gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 n\u00f3i trong kinh ch\u1ee9 ch\u01b0a ph\u00e1t huy v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec \u0111\u1eb7c s\u1eafc \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0 V\u00f4 Ng\u1ea1i \u00d0\u1ea1o Lu\u1eadn c\u1ee7a Ph\u1eadt \u00c2m, Ma ha ni lu\u1eadt sa, C\u01b0u l\u1ea1p ni lu\u1eadt sa trong Ti\u1ec3u B\u1ed9 hay nh\u01b0 H\u00e1n d\u1ecbch Ph\u00e1p U\u1ea9n T\u00fac Lu\u1eadn, T\u1eadp D\u1ecb M\u00f4n T\u00fac Lu\u1eadn.<\/li><li>Th\u1eddi k\u1ef3 3: Lu\u1eadn th\u01b0 ti\u1ebfn t\u1edbi \u0111\u1ed9c l\u1eadp. Th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y Lu\u1eadn th\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n b\u00e0n gi\u1ea3i ngh\u0129a kinh m\u00e0 l\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1 m\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c kinh t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i r\u1ed3i ph\u00e2n lo\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u01b0\u1eddng t\u1eadn v\u00e0 theo m\u1ecdi ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00ednh ch\u1ea5t c\u00e1c \u0111\u1ec1 m\u1ee5c \u1ea5y, n\u1ed9i dung d\u1ea7n d\u1ea7n bao h\u00e0m c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ef1 th\u1eadt \u0111\u1ed9c l\u1eadp h\u1eb3n v\u1edbi kinh lu\u1eadt. \u00d0\u00f3 l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1ea3y b\u1ed9 lu\u1eadn c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Nam ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00d0\u1ea1i T\u1ef3 b\u00e0 sa lu\u1eadn c\u1ee7a H\u1eefu b\u1ed9, Th\u00e0nh Th\u1eadt lu\u1eadn c\u1ee7a Kinh b\u1ed9.<\/li><li>Th\u1eddi k\u1ef3 4: L\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 Lu\u1eadn th\u01b0 c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu. C\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma ph\u00e1t huy gi\u00e1o ngh\u0129a c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 ph\u00e1i khi \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00ec m\u1eafc ph\u1ea3i c\u00e1i n\u1ea1n qu\u00e1 nhi\u1ec1u, kh\u00f3 h\u1ecdc h\u1ecfi n\u1ed5i, n\u00ean \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 to\u00e1t y\u1ebfu. B\u1ed9 lu\u1eadn th\u01b0 to\u00e1t y\u1ebfu ra \u0111\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 b\u1ed9 A t\u1ef3 \u0111\u00e0m T\u00e2m Lu\u1eadn c\u1ee7a Ph\u00e1p Th\u1eafng (\u00d0\u1ea1t ma thi la), \u0111\u1ebfn T\u1ea1p A t\u1ef3 \u0111\u00e0m T\u00e2m Lu\u1eadn c\u1ee7a Ph\u00e1p C\u1ee9u, h\u1ecdc tr\u00f2 Ph\u00e1p Th\u1eafng, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn C\u00e2u x\u00e1 lu\u1eadn c\u1ee7a ng\u00e0i Th\u1ebf Th\u00e2n, Thanh T\u1ecbnh \u00d0\u1ea1o lu\u1eadn c\u1ee7a ng\u00e0i Ph\u1eadt \u00c2m, Lu\u1eadt A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma Ngh\u0129a T\u1eadp c\u1ee7a ng\u00e0i A n\u1eadu l\u00e2u \u0111\u00e0. Hai b\u1ed9 sau n\u00e0y thu\u1ed9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda b\u1ed9 T\u00edch Lan.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f3m l\u1ea1i, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p x\u1eed l\u00fd v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a c\u00e1c A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o kinh, ch\u1ec9 c\u00f3 kinh l\u00e0 c\u00f3 quy\u1ec1n ch\u1ee9ng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. R\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1eeb vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch t\u1eebng m\u1ed7i c\u00e2u kinh ti\u1ebfn l\u00ean thuy\u1ebft minh to\u00e0n th\u1ec3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00f3i gh\u00e9m trong c\u00e1c c\u00e2u kinh, trong s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u00f3 n\u00f3 \u0111\u00e3 n\u1ea3y sinh ra th\u00e1i \u0111\u1ed9 ph\u00ea ph\u00e1n t\u01b0 t\u01b0\u1edfng trong kinh, cho \u0111\u1ebfn khi kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ecb kinh chi ph\u1ed1i, th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng t\u00f4n tr\u1ecdng kinh b\u1eb1ng lu\u1eadn. Lu\u1eadn \u00d0\u1ea1i T\u1ef3 b\u00e0 sa cu\u1ed1n 5 n\u00f3i: &#8220;N\u1ebfu c\u1ee9 kh\u01b0 kh\u01b0 ch\u1ea5p ch\u1eb7t t\u1eebng c\u00e2u kinh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t quan ch\u00e2n l\u00fd n\u00f3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 &#8216;Tr\u01b0\u1edbc v\u0103n Sa m\u00f4n&#8217; &#8220;. \u00d0\u00f3 l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a H\u1eefu b\u1ed9 l\u1ea5y A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma l\u00e0m trung t\u00e2m. V\u00e0 theo ng\u00e0i Ch\u00e2n \u00d0\u1ebf th\u00ec K\u00ea D\u1eabn B\u1ed9 c\u00f2n cho r\u1eb1ng: &#8220;Kinh lu\u1eadt ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n, c\u00f2n \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ngh\u0129a \u0111\u1ebf ch\u00ednh th\u1eadt n\u1eb1m trong A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma&#8221;. Nh\u01b0 v\u1eady A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1eb7c s\u1eafc kh\u00f4ng gi\u1ed1ng kh\u1ebf kinh. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, \u1edf kh\u1ebf kinh ch\u00fa tr\u1ecdng gi\u00e1 tr\u1ecb tu ch\u1ee9ng th\u1ef1c ti\u1ec5n theo ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng &#8220;chuy\u1ec3n m\u00ea khai ng\u1ed9&#8221; cho n\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng thi\u1ebft th\u1ef1c gi\u00fap cho vi\u1ec7c chuy\u1ec3n m\u00ea khai ng\u1ed9 th\u00ec \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt b\u1ecf qua kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Trong nh\u1eefng Ph\u00e1p m\u00f4n Ng\u00e0i d\u1ea1y \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n m\u00ea khai ng\u1ed9, Ng\u00e0i ch\u1ec9 d\u1ea1y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u v\u1eeba \u0111\u1ee7 hi\u1ec3u \u0111\u1ec3 tu h\u00e0nh, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma th\u00ec chuy\u1ec3n sang ch\u00fa tr\u1ecdng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ef1 th\u1eadt. Thay v\u00ec x\u1eed l\u00fd c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tu d\u01b0\u1ee1ng tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma l\u1ea1i lo thuy\u1ebft minh m\u1ed9t c\u00e1ch tinh t\u1ebf v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1eadt li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u00e2n sinh v\u0169 tr\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u1ec1 c\u1eadp v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tu d\u01b0\u1ee1ng. Ch\u1ee7 \u00fd c\u00e1c lu\u1eadn s\u01b0 A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma tuy kh\u00f4ng coi th\u01b0\u1eddng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tu d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0ng mu\u1ed1n x\u00e1c l\u1eadp l\u00fd t\u01b0\u1edfng tu d\u01b0\u1ee1ng th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau h\u1ebft, nh\u00ecn v\u00e0o ph\u1ea1m vi ph\u00e2n chia c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee9u x\u00e9t s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng gi\u1eefa m\u1edbi v\u00e0 c\u0169. L\u00fac \u0111\u1ea7u A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma ch\u1ec9 lu\u1eadn c\u1ee9u nh\u1eefng \u0111\u1ec1 m\u1ee5c \u0111\u1eb7c th\u00f9 nh\u01b0 thi\u1ec1n \u0111\u1ecbnh, tr\u00ed tu\u1ec7\u2026 Nh\u01b0ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ti\u1ebfn b\u1ed9 li\u00ean t\u1ee5c n\u00f3 \u0111\u00e3 l\u1ea5y vi\u1ec7c thuy\u1ebft minh c\u00e1c \u0111\u1ec1 m\u1ee5c \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ec7 th\u1ed1ng l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u00f3 kh\u0103n n\u00f3 l\u1ea1i chia c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00f3 ra t\u1eebng b\u1ed9 m\u00f4n (ch\u01b0 m\u00f4n ph\u00e2n bi\u1ec7t). Do \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 nhi\u1ec1u lu\u1eadn th\u01b0, v\u00e0 sau c\u00f9ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c h\u1ecdc h\u1ecfi l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu ra \u0111\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">D. C\u00c1C LU\u1eacN TH\u01af C\u1ee6A TH\u01af\u1ee2NG T\u1eccA B\u1ed8<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Ph\u00e1p T\u1ee5 Lu\u1eadn (Dhamma Sanghani)<\/li><li>Ph\u00e2n Bi\u1ec7t Lu\u1eadn (Vibhanga)<\/li><li>Gi\u1edbi Thuy\u1ebft Lu\u1eadn (Dhatu Katha)<\/li><li>Nh\u00e2n Thi Thi\u1ebft Lu\u1eadn (Pudgala Pannati)<\/li><li>Song \u00d0\u1ed1i Lu\u1eadn (Yamaka)<\/li><li>Ph\u00e1p Tr\u00ed Lu\u1eadn (Patthana)<\/li><li>Thuy\u1ebft S\u1ef1 Lu\u1eadn (Kathavasthu)<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngo\u00e0i b\u1ea3y lu\u1eadn th\u01b0 c\u01a1 b\u1ea3n n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u00e1c ti\u1ebfp theo:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Thanh T\u1ecbnh \u00d0\u1ea1o Lu\u1eadn (Visudhimagga) c\u1ee7a ng\u00e0i Ph\u1eadt \u00c2m th\u1ebf k\u1ef7 V TL, c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ed9 b\u00e1ch khoa to\u00e0n th\u01b0 Ph\u1eadt gi\u00e1o, t\u00ednh ch\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng C\u00e2u x\u00e1 Lu\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u1eefu b\u1ed9. \u00d0\u00e2y l\u00e0 s\u00e1ch ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a t\u00e2n Th\u01b0\u01a1ng t\u1ecda b\u1ed9.<\/li><li>Tr\u01b0\u1eddng T\u1eadp Kinh Ch\u00fa S\u1edb (Sumangala Vilasini), s\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch Tr\u01b0\u1eddng T\u1eadp Kinh (Tr\u01b0\u1eddng B\u1ed9 Kinh).<\/li><li>Attha Salina, s\u00e1ch ch\u00fa th\u00edch b\u1ed9 Lu\u1eadn Ph\u00e1p T\u1ee5.<\/li><li>Ng\u0169 Th\u01b0 Thu\u1eadt Ngh\u0129a (Panca-Pakarana Atthokattha): N\u0103m s\u00e1ch Ch\u00fa s\u1edb \u00d0\u1ed1i ph\u00e1p t\u1ea1ng.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau ng\u00e0i Ph\u1eadt \u00c2m c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m ra \u0111\u1eddi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1ea5t l\u00e0 b\u1ed9 A t\u1ef3 \u0111\u1ea1t ma Ngh\u0129a T\u1eadp Lu\u1eadn (Abhidharmattha Sangaha &#8211; H.T. Minh Ch\u00e2u d\u1ecbch l\u00e0 Th\u1eafng Ph\u00e1p T\u1eadp Y\u1ebfu) n\u00e0y do ng\u00e0i A n\u1eadu l\u00e2u \u0111\u00e0 (Anuruddha) vi\u1ebft th\u1ebf k\u1ef7 VIII T.L. \u00d0\u00e2y l\u00e0 b\u1ed9 s\u00e1ch ng\u1eafn g\u1ecdn to\u00e1t y\u1ebfu gi\u00e1o ngh\u0129a Ph\u1eadt gi\u00e1o, l\u00e0m s\u00e1ch ch\u1ec9 nam c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Nam ph\u01b0\u01a1ng, v\u1edbi nh\u1eefng gi\u1ea3i th\u00edch x\u00e1c \u0111\u00e1ng r\u00f5 r\u00e0ng gi\u00e1o ngh\u0129a c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda b\u1ed9 n\u00ean nhi\u1ec1u n\u01a1i \u0111\u00e3 d\u00f9ng n\u00f3 thay cho Thanh T\u1ecbnh \u00d0\u1ea1o Lu\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">E. C\u00c1C LU\u1eacN TH\u01af C\u1ee6A H\u1eeeU B\u1ed8<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Ph\u00e1p U\u1ea9n T\u00fac Lu\u1eadn (Dharma Skandha): 12 cu\u1ed1n, do \u00d0\u1ea1i M\u1ee5c Ki\u1ec1n Li\u00ean (Mahamogalyayana), c\u00f3 thuy\u1ebft n\u00f3i do X\u00e1 l\u1ee3i ph\u1ea5t vi\u1ebft l\u00fac Ph\u1eadt t\u1ea1i th\u1ebf.<\/li><li>T\u1eadp D\u1ecb M\u00f4n T\u00fac Lu\u1eadn (Sangti paryaya pada) do X\u00e1 l\u1ee3i ph\u1ea5t vi\u1ebft l\u00fac Ph\u1eadt t\u1ea1i th\u1ebf (20 cu\u1ed1n).<\/li><li>Thi thi\u1ebft T\u00fac Lu\u1eadn (Prajnapti): Do Ca chi\u00ean di\u00ean (Kaiyaya) vi\u1ebft l\u00fac Ph\u1eadt t\u1ea1i th\u1ebf, ch\u01b0a d\u1ecbch ra H\u00e1n v\u0103n.<\/li><li>Th\u1ee9c Th\u00e2n T\u00fac Lu\u1eadn (Vijnanakaya): 16 cu\u1ed1n do \u00d0\u1ec1 b\u00e0 thi\u1ebft ma (Devasarman) vi\u1ebft sau Ph\u1eadt Ni\u1ebft b\u00e0n 100 n\u0103m.<\/li><li>Ph\u1ea9m Lo\u1ea1i T\u00fac Lu\u1eadn (Ptrakarama): 18 cu\u1ed1n do Th\u1ebf H\u1eefu vi\u1ebft sau Ph\u1eadt Ni\u1ebft b\u00e0n 300 n\u0103m, c\u0169ng d\u1ecbch l\u00e0 Ch\u00fang S\u1ef1 Ph\u1ea7n A t\u1ef3 \u0111\u00e0m Lu\u1eadn.<\/li><li>Gi\u1edbi Th\u00e2n T\u00fac Lu\u1eadn (Dhatukaya): 3 cu\u1ed1n do Th\u1ebf H\u1eefu vi\u1ebft sau Ph\u1eadt Ni\u1ebft B\u00e0n h\u01a1n 300 n\u0103m (c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc \u00d0\u1ea1i T\u1ef3 B\u00e0 Sa. C\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1ea5t trong c\u00e1c lu\u1eadn kh\u00e1c th\u1eddi \u0111\u00f3. Sau \u0111\u1ec7 t\u1eed th\u1ea5y nhi\u1ec1u m\u1edbi gom l\u1ea1i th\u00e0nh Gi\u1edbi Th\u00e2n T\u00fac Lu\u1eadn)<\/li><li>Ph\u00e1t Tr\u00ed Lu\u1eadn (Janna Prasthana, A t\u1ef3 \u0111\u00e0m B\u00e1t ki\u1ec1n \u0111\u1ed9 Lu\u1eadn): 20 cu\u1ed1n do Ca chi\u00ean di\u00ean t\u1eed (Katyayaniputra &#8211; Ca na di\u1ec5n ni t\u1eed) vi\u1ebft sau Ph\u1eadt Ni\u1ebft b\u00e0n 300 n\u0103m.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea3y b\u1ed9 lu\u1eadn n\u00e0y, b\u1ed9 Ph\u00e1t Tr\u00ed g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e2n Lu\u1eadn, c\u00f2n s\u00e1u b\u1ed9 kia g\u1ecdi l\u00e0 T\u00fac Lu\u1eadn, v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 d\u1ef1a cho lu\u1eadn Ph\u00e1t Tr\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, v\u00e0 v\u00ec ngh\u0129a l\u00fd ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng trong n\u00f3 \u00edt \u1ecfi kh\u00f4ng b\u1eb1ng ngh\u0129a l\u00fd trong Ph\u00e1t Tr\u00ed Lu\u1eadn r\u1ed9ng h\u01a1n. Trong \u0111\u00f3 ba b\u1ed9 vi\u1ebft ra l\u00fac \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt c\u00f2n t\u1ea1i th\u1ebf, b\u1ed1n b\u1ed9 vi\u1ebft ra sau khi Ph\u1eadt Ni\u1ebft b\u00e0n. Ngo\u00e0i b\u1ea3y b\u1ed9 lu\u1eadn c\u01a1 b\u1ea3n n\u00e0y, H\u1eefu b\u1ed9 c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng di\u1ec5n ngh\u0129a l\u00fd c\u00e1c b\u1ed9 tr\u00ean nh\u01b0:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Lu\u1eadn \u00d0\u1ea1i T\u1ef3 b\u00e0 sa (Mahavibhasa) 200 cu\u1ed1n, l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a \u00d0\u1ea1i h\u1ed9i Ki\u1ebft t\u1eadp l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 v\u00e0o gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 II T.L. t\u1ea1i Ca th\u1ea5p di la (Kasmir, K\u1ebf T\u00e2n) do c\u00e1c ng\u00e0i Th\u1ebf H\u1eefu, Di\u1ec7u \u00c2m, Gi\u00e1c Thi\u00ean, Ph\u00e1p C\u1ee9u, Hi\u1ebfp T\u00f4n Gi\u1ea3 ch\u1ee7 tr\u00ec v\u1edbi s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 t\u1eadn l\u1ef1c c\u1ee7a vua Ca n\u1ecb s\u1eafc ca (Kaniska). B\u1ed9 n\u00e0y qu\u1ea3ng di\u1ec5n gi\u00e1o ngh\u0129a c\u1ee7a lu\u1eadn Ph\u00e1t Tr\u00ed.<\/li><li>A t\u1ef3 \u0111\u00e0m T\u00e2m Lu\u1eadn (Abhidharmahridaya) do Ph\u00e1p Th\u1eafng (\u00d0\u1ea1t ma thi la) t\u1ea1o v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 VI sau Ph\u1eadt ni\u1ebft b\u00e0n (\u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 III T.L.), to\u00e1t y\u1ebfu \u00d0\u1ea1i T\u1ef3 b\u00e0 sa Lu\u1eadn.<\/li><li>T\u1ea1p A t\u1ef3 \u0111\u00e0m T\u00e2m Lu\u1eadn (Samyutara Abhidharmahridaya) do \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a ng\u00e0i Ph\u00e1p Th\u1eafng l\u00e0 Ph\u00e1p C\u1ee9u (T\u0103ng gi\u00e0 b\u1ea1t ma) t\u1ea1o v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 VII sau khi Ph\u1eadt di\u1ec7t \u0111\u1ed9 (\u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 IV T.L.) nh\u1eb1m l\u00e0m r\u00f5 ngh\u0129a trong A t\u1ef3 \u0111\u00e0m T\u00e2m Lu\u1eadn, v\u00ec cho A t\u1ef3 \u0111\u00e0m T\u00e2m Lu\u1eadn qu\u00e1 gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c.<\/li><li>C\u00e2u x\u00e1 Lu\u1eadn (Abhidharma Kosa) do Th\u1ebf Th\u00e2n (Vasubhandhu) t\u1ea1o v\u00e0o 900 n\u0103m sau Ph\u1eadt di\u1ec7t \u0111\u1ed9 (\u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 V T.L.), 30 cu\u1ed1n.<\/li><li>Thu\u1eadn Ch\u00ednh L\u00fd Lu\u1eadn: 80 cu\u1ed1n, do Ch\u00fang Hi\u1ec1n \u0111\u1ed3ng th\u1eddi Th\u1ebf Th\u00e2n t\u1ea1o, nh\u1eb1m b\u00e1c l\u1ea1i C\u00e2u x\u00e1.<\/li><li>Hi\u1ec3n T\u00f4ng Lu\u1eadn: 40 cu\u1ed1n do Ch\u00fang Hi\u1ec1n t\u1ea1o, nh\u1eb1m n\u00eau b\u1eadt t\u00f4ng ngh\u0129a c\u1ee7a H\u1eefu b\u1ed9.<\/li><li>Kinh L\u01b0\u1ee3ng B\u1ed9: c\u00f3 Th\u00e0nh Th\u1eadt Lu\u1eadn, 20 cu\u1ed1n.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">F. C\u00c1C LU\u1eacN TH\u01af DO AI N\u00d3I?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo ng\u00e0i Ph\u1eadt \u00c2m trong Nam ph\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00ec cho r\u1eb1ng, sau khi th\u00e0nh \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt ng\u1ed3i t\u01b0 duy d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i B\u1ed3 \u0111\u1ec1, v\u00e0 v\u1ec1 sau trong c\u00e1c bu\u1ed5i thuy\u1ebft ph\u00e1p cho th\u00e2n m\u1eabu tr\u00ean cung tr\u1eddi \u00d0ao l\u1ee3i, ch\u00ednh \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u00e3 n\u00f3i s\u00e1u b\u1ed9 lu\u1eadn \u0111\u1ea7u trong s\u1ed1 b\u1ea3y lu\u1eadn th\u01b0 thu\u1ed9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda b\u1ed9. S\u00e1u lu\u1eadn th\u01b0 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1ea1i \u00d0\u1ea1i h\u1ed9i Ki\u1ebft t\u1eadp l\u1ea7n th\u1ee9 ba, c\u00f2n b\u1ed9 Lu\u1eadn S\u1ef1 th\u1ee9 b\u1ea3y do M\u1ee5c ki\u1ec1n li\u00ean t\u1eed \u00d0\u1ebf tu l\u00e0m ra kho\u1ea3ng 200 n\u0103m sau Ph\u1eadt ni\u1ebft b\u00e0n, nh\u01b0ng c\u0169ng do l\u1eddi Ph\u1eadt ch\u00fa k\u00fd m\u00e0 l\u00e0m, n\u00ean v\u1ec1 quan h\u1ec7 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 do ch\u00ednh Ph\u1eadt n\u00f3i. Tr\u00e1i l\u1ea1i, v\u1ec1 ph\u00eda B\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00ec cho r\u1eb1ng c\u00e1c lu\u1eadn th\u01b0 A t\u00ec \u0111\u00e0m kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Ph\u1eadt n\u00f3i m\u00e0 l\u00e0 do c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed Ph\u1eadt n\u00f3i trong c\u00e1c th\u1eddi gian kh\u00e1c nhau, ho\u1eb7c trong l\u00fac Ph\u1eadt t\u1ea1i th\u1ebf, ho\u1eb7c sau khi Ph\u1eadt ni\u1ebft b\u00e0n. Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a B\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1t v\u1edbi s\u1ef1 th\u1eadt h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>HT Th\u00edch Thi\u1ec7n Si\u00eau<br>(Tr\u00edch: &#8220;\u00d0\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng Lu\u1eadn C\u00e2u X\u00e1 &#8220;, Vi\u1ec7n Nghi\u00ean C\u1ee9u Ph\u1eadt H\u1ecdc VN, 1992)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-ooOoo-<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a A T\u1ef3 \u00d0\u1ea1t Ma H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Thi\u1ec7n Si\u00eau Ba t\u1ea1ng l\u00e0: Tu \u0111a la t\u1ea1ng (Sutra Pitaka), T\u1ef3 n\u1ea1i da t\u1ea1ng (Vinaya Pitaka),\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18423,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[111],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-18422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vi-dieu-phap"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18422"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18424,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18422\/revisions\/18424"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18422"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=18422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}