{"id":2062,"date":"2020-09-14T08:39:22","date_gmt":"2020-09-14T08:39:22","guid":{"rendered":"http:\/\/tamhoc.org\/?p=2062"},"modified":"2020-09-14T08:39:22","modified_gmt":"2020-09-14T08:39:22","slug":"luat-nhan-qua-trong-cuoc-song-xa-hoi-va-khoa-hoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2020\/09\/14\/luat-nhan-qua-trong-cuoc-song-xa-hoi-va-khoa-hoc\/","title":{"rendered":"Lu\u1eadt Nh\u00e2n Qu\u1ea3 trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 khoa h\u1ecdc"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;31\/01\/2010 09:01:00&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.daophatngaynay.com\/vn\/author\/admin\/\">Th\u00e1i Minh Trung<\/a>\u0110\u00e3 \u0111\u1ecdc: 19103&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;http:\/\/tamhoc.org\/dulieu\/giaophap\/nhanqualuanhoi\/Luatnhanquatrongcsvakh_files\/like.htmlC\u1ee1 ch\u1eef:&nbsp;<a href=\"javascript:tsz('article_body','12px')\"><\/a><a href=\"javascript:tsz('article_body','18px')\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/tamhoc.org\/dulieu\/giaophap\/nhanqualuanhoi\/Luatnhanquatrongcsvakh_files\/Buddhism_V002h_694263061.jpg\" alt=\"image\"\/><\/figure>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Lu\u1eadt Nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng t\u00e2m linh.<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi kh\u00f4ng hi\u1ec3u lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3, con ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i m\u00ea t\u00edn m\u00f9 m\u1edd. H\u1ecd gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng thi\u00ean nhi\u00ean qua s\u1ef1 m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan. Th\u00ed d\u1ee5 khi h\u1ea1n h\u00e1n m\u1ea5t m\u00f9a, h\u1ecd ngh\u0129 l\u00e0 v\u00ec \u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111ai gi\u1eadn n\u00ean ph\u1ea3i h\u1ed1i l\u1ed9 \u00f4ng ta b\u1eb1ng c\u00e1ch c\u00fang ki\u1ebfn m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi m\u01b0a. M\u1edbi \u0111\u1ea7u th\u00ec t\u1ebf l\u1ec5 b\u1eb1ng con g\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn con b\u00f2, \u0111\u1ebfn khi s\u1ef1 cu\u1ed3ng t\u00edn l\u00ean cao c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ebft m\u1ed9t em b\u00e9 hay m\u1ed9t trinh n\u1eef \u0111\u1ec3 t\u1ebf th\u1ea7n nh\u01b0 d\u00e2n t\u1ed9c Incas \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m. Ngo\u00e0i ra trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111i \u0111\u1ee9ng l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec quan tr\u1ecdng th\u00ec ph\u1ea3i coi ng\u00e0y gi\u1edd t\u1ed1t nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh c\u00e1i s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u x\u1ea3y ra b\u1ea5t th\u1ea7n ch\u1edb kh\u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f3 nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 v\u00ec m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u1ec1u nh\u01b0 \u00fd con ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n. \u00d4ng vua d\u00f9 c\u00f3 m\u01b0\u1edbn th\u1ea7y \u0111\u1ecba l\u00fd gi\u1ecfi nh\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, l\u1ea5y thu\u1ebf c\u1eaft c\u1ed5, l\u00fac h\u1ebft th\u1eddi th\u00ec ngai v\u00e0ng v\u1eabn b\u1ecb m\u1ea5t nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. N\u00f3i v\u1ec1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00e1 nh\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ee9c c\u00f3 lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ng\u0103n c\u1ea3n con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u00e1c mi\u1ec5n sao tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eb7p m\u1eaft c\u1ee7a lu\u1eadt ph\u00e1p l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean x\u00e3 h\u1ed9i r\u1ea5t b\u1ea5p b\u00eanh. N\u1ebfu vua v\u00e0 d\u00e2n hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 th\u00ec \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc d\u1ec5 thanh b\u00ecnh v\u00e0 d\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1nh ph\u00fac.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt gi\u00e1c ng\u1ed9 th\u00ec Ng\u00e0i nh\u1eadn ra lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t. M\u1ecdi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb t\u00e2m l\u00fd \u0111\u1ebfn v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 li\u00ean quan v\u00f4 h\u00ecnh r\u1ea5t ch\u1eb7t ch\u1ebd, \u0111\u00f3 l\u00e0 lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3. Lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00e0 s\u1ee3i d\u00e2y v\u00f4 h\u00ecnh n\u1ed1i li\u1ec1n hai bi\u1ebfn c\u1ed1 xuy\u00ean qua th\u1eddi gian v\u00e0 kh\u00f4ng gian. Cho n\u00ean khi hi\u1ec3u lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3, ta c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u00f3 theo chi\u1ec1u thu\u1eadn cho ta, thay v\u00ec ph\u1ea3i lo s\u1ee3 h\u1ed1i l\u1ed9 ho\u1eb7c c\u1ea7u kh\u1ea9n m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n linh t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0o \u0111\u00f3 ph\u00f9 h\u1ed9 cho ta ho\u1eb7c th\u1ecfa m\u00e3n \u0111i\u1ec1u ta mong \u01b0\u1edbc. S\u1ef1 m\u00ea t\u00edn cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00e0 m\u1eb7c c\u1ea3m t\u1ed9i l\u1ed7i(ta c\u00f3 t\u1ed9i n\u1eb7ng qu\u00e1 v\u1ecb th\u1ea7n kh\u00f4ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, n\u1ebfu mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ed1t th\u00ec ta ph\u1ea3i t\u1ea1o nh\u00e2n l\u00e0nh. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 khi ta nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129 h\u1eadn th\u00f9 th\u00ec ta kh\u00f4ng th\u1ec3 vui c\u01b0\u1eddi h\u1ed3n nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi ta g\u1ea1t g\u1eabm ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec t\u1ed1i v\u1ec1 ng\u1ee7 kh\u00f4ng y\u00ean gi\u1ea5c v\u00ec s\u1ee3 b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n. Khi ta gieo h\u1ea1t l\u00faa th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5. Khi con ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec h\u1ecd l\u1ea5y v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a nh\u1eefng v\u1ecb th\u1ea7n linh. H\u1ecd b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a h\u1ecd t\u1eeb tay c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n. Hi\u1ec3u v\u00e0 tin \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng t\u00e2m linh (spiritual revolution) v\u00ec s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u00f3 s\u1ebd ph\u00e1 tan g\u00f4ng c\u00f9m c\u1ee7a s\u1ef1 m\u00ea t\u00edn v\u00e0 gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Lu\u1eadt Nh\u00e2n qu\u1ea3 v\u00e0 kh\u00e1i ni\u1ec7m kh\u00f4ng gian th\u1eddi gian.<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi \u0111i t\u1eeb th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh qua th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t th\u00ec s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u1ee7a lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb r\u00f5 \u0111\u1ebfn m\u1edd. S\u1ef1 th\u1ec3 nghi\u1ec7m \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh r\u1ea5t nhanh v\u00e0 r\u00f5 nh\u01b0ng khi qua c\u00e1i m\u00e0n n\u1eb7ng n\u1ec1 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t th\u00ec lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 b\u1ecb lo\u00e3ng ra v\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u th\u1eddi gian m\u1edbi hi\u1ec7n ra r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u0169ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 khi con m\u1eaft b\u1ecb v\u1eadt ch\u1ea5t l\u00e0m m\u1edd r\u1ed3i r\u1ea5t kh\u00f3 m\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 k\u1ebb tr\u1ed9m th\u00e0nh c\u00f4ng m\u1ed9t v\u00e0i l\u1ea7n r\u1ea5t kh\u00f3 nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng m\u00ecnh s\u1edbm mu\u1ed9n g\u00ec s\u1ebd v\u00e0o t\u00f9. N\u1ebfu k\u1ebb tr\u1ed9m \u0111\u00f3 nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u1ea7n ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i l\u00f2ng tham c\u1ee7a m\u00ecnh (th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m l\u00fd) th\u00ec trong t\u1ee9c kh\u1eafc c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00e1ch h\u1ecdc ngh\u1ec1 v\u00e0 l\u00e0m \u0103n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i n\u1ebfu anh ta c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u00e0nh ngh\u1ec1 b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng, l\u00f2ng tham c\u00e0ng l\u1edbn v\u00e0 \u0103n tr\u1ed9m c\u00e0ng t\u00e1o b\u1ea1o h\u01a1n, th\u00ec m\u1ed9t th\u1eddi gian sau \u0111\u00f3 anh b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0o t\u00f9 v\u00e0 s\u1ebd h\u1ed1i h\u1eadn (th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t). Nh\u01b0 v\u1eady khi nh\u1eadn th\u1ee9c \u1edf t\u00e2m linh th\u00ec chuy\u1ec3n nghi\u1ec7p (karma) r\u1ea5t nhanh, \u0111\u1ee3i khi n\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u1edf c\u00f5i v\u1eadt ch\u1ea5t r\u1ed3i th\u00ec c\u00e1i th\u1eddi gian thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5tch\u1eadm ch\u1ea1p, kh\u00f3 kh\u0103n, ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 kh\u1ed5 s\u1edf. V\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n th\u1eddi gian, s\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c khi ho\u00e0n c\u1ea3nh x\u1ea5u x\u1ea3y ra \u0111\u00f4i l\u00fac qu\u00e1 tr\u1ec5. Con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7 th\u1eddi gi\u1edd \u0111\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n. Ngo\u00e0i ra khi h\u1ecd ti\u1ebfn qu\u00e1 s\u00e2u trong ho\u00e0n c\u1ea3nh x\u1ea5u, tr\u1edf l\u1ea1i \u0111i\u1ec3m ban \u0111\u1ea7u r\u1ea5t l\u00e0 gian nan. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 anh tr\u1ed9m khi ra t\u00f9 mu\u1ed1n h\u1ecdc l\u1ea1i th\u00ec tu\u1ed5i cao, ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u1ed5i kh\u00e1c nhi\u1ec1u, b\u1ea1n b\u00e8 c\u00f9ng l\u1ee9a \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 nghi\u1ec7p th\u00e0nh c\u00f4ng h\u1ebft. Anh ta ph\u1ea3i khu\u1ea5t ph\u1ee5c s\u1ef1 ch\u1eadm ch\u1ea1p c\u1ee7a tu\u1ed5i cao v\u00e0 l\u00f2ng m\u1eb7c c\u1ea3m \u0111\u1ec3 \u0111i h\u1ecdc l\u1ea1i. M\u1eb7c d\u00f9 nh\u01b0 th\u1ebf, anh ta s\u1ebd kh\u00f3 m\u00e0 ngang h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec m\u1ea5t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian qu\u00e1 l\u00e2u trong t\u00f9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 th\u00ec c\u00e2u h\u1ecfi c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh (destiny) hay kh\u00f4ng l\u00e0 t\u00f9y n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u00f3 th\u1eadt khi ta \u0111\u1ec3 l\u1ef1c (force) nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00f4i cu\u1ed1n v\u00e0 th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u00e1i nh\u00e2n \u1edf t\u00e2m l\u00fd bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u00e1i qu\u1ea3 \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t. \u0110\u1ecbnh m\u1ec7nh kh\u00f4ng c\u00f3 khi ta ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng bi\u1ebfn chuy\u1ec3n nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng (nh\u00e2n) x\u1ea5u th\u00e0nh t\u1ed1t v\u00e0 theo \u0111\u00f3 di\u1ec5n bi\u1ebfn (qu\u1ea3) t\u1ed1t l\u00e0nh s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u1edbi ta. \u0110\u00f4i l\u00fac c\u00e1i nh\u1eadn th\u1ee9c nh\u00e2n qu\u1ea3 \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n v\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u00e0nh m\u00e0 sao l\u1ea1i g\u1eb7p \u00e1c, r\u1ed3i h\u1ecd \u0111\u00e2m ra ch\u00e1n n\u1ea3n v\u00e0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3. S\u1edf d\u0129 nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec con m\u1eaft ph\u00e0m kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng kh\u00fac m\u1eafc c\u1ee7a nghi\u1ec7p. Nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m h\u1ed3n tha th\u1ee9 bu\u00f4ng x\u1ea3 th\u00ec m\u1eb7c d\u00f9 bi\u1ebfn c\u1ed1 x\u1ea5u \u0111\u1ebfn v\u1edbi h\u1ecd \u0111\u00f3, nh\u01b0ng c\u00e1i t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u00ean t\u00e2m l\u00fd t\u1ea1o s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 gi\u1ea3m \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u00ec \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh trong m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 d\u1eef. Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 \u1edf t\u00e2m th\u00ec ta nh\u1eadn th\u1ee9c r\u00f5 h\u01a1n v\u00e0 ta s\u1ebd th\u1ea5y s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i nhanh h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Nh\u00e2n-duy\u00ean-qu\u1ea3<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nghi\u1ec7p (karma) l\u00e0 nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 vui bu\u1ed3n x\u1ea3y ra trong \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Nghi\u1ec7p, d\u00f2ng s\u00f4ng nh\u00e2n qu\u1ea3 trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi con ng\u01b0\u1eddi, r\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p. Nghi\u1ec7p kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1i m\u00e1y, ta b\u1ea5m n\u00fat (nh\u00e2n) th\u00ec m\u00e1y ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng (qu\u1ea3). Nghi\u1ec7p c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ed nh\u01b0 m\u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng v\u00e0 nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00e0 nh\u1eefng ph\u00e2n t\u1eed (molecule) n\u01b0\u1edbc l\u01b0u chuy\u1ec3n, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u1eabn nhau trong d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u00f3. Ngo\u00e0i nh\u00e2n-qu\u1ea3 ra c\u00f2n y\u1ebfu t\u1ed1 duy\u00ean n\u1eeda. Duy\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 \u1edf kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian gi\u00fap nh\u00e2n tr\u1edf th\u00e0nh qu\u1ea3 ho\u1eb7c ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ng\u0103n c\u1ea3ng ho\u1eb7c \u0111\u00ecnh tr\u1ec7 s\u1ef1 n\u1ed1i li\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e2n qu\u1ea3, l\u00e0m gi\u1ea3m s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a qu\u1ea3. S\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o l\u00e0 nh\u1edd duy\u00ean. Nh\u01b0 v\u1eady duy\u00ean \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh (modulation) nh\u00e2n-qu\u1ea3. Th\u00ed d\u1ee5 d\u1ec5 hi\u1ec3u l\u00e0 khi ta gieo h\u1ea1t l\u00faa (nh\u00e2n) trong \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u1ea9m \u01b0\u1edbt ph\u00ec nhi\u00eau (duy\u00ean) v\u00e0i th\u00e1ng ta s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng c\u1ecdng l\u00faa xanh m\u01b0\u1ee3t (qu\u1ea3). N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1eef h\u00e0nh b\u0103ng qua sa m\u1ea1c v\u00e0 l\u00e0m r\u01a1i m\u1ed9t h\u1ea1t l\u00faa th\u00ec ng\u00e0n n\u0103m sau h\u1ea1t l\u00faa \u0111\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 h\u1ea1t l\u00faa (ngh\u1ecbch duy\u00ean). N\u1ebfu h\u1ea1t l\u00faa \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00f3 th\u1ed5i r\u01a1i v\u00e0o m\u1ed9t n\u01a1i \u1ea9m \u01b0\u1edbt tr\u00ean sa m\u1ea1c th\u00ec h\u1ea1t l\u00faa s\u1ebd m\u1ecdc th\u00e0nh c\u1ecdng l\u00faa nh\u01b0ng r\u1ea5t y\u1ebfu \u1edbt v\u00ec thi\u1ebfu ph\u00e2n b\u00f3n. Nh\u01b0 th\u1ebf ta th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00f9ng m\u1ed9t nh\u00e2n, qua nhi\u1ec1u duy\u00ean kh\u00e1c nhau s\u1ebd cho ta k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00e1c nhau. Th\u1ef1c t\u1ebf nh\u00e2n qu\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0 tr\u00ean m\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi nh\u1ec7n (web).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t chu\u1ed7i ph\u1ea3n \u1ee9ng (chain of events). Nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 duy\u00ean t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u00ean chu\u1ed5i ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 cho ra nhi\u1ec1u k\u1ebft qu\u1ea3 \u1edf nhi\u1ec1u t\u1eebng l\u1edbp kh\u00e1c nhau. Th\u00ed d\u1ee5: C\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00ec l\u00f2ng tham (nh\u00e2n) ph\u00e1 r\u1eebng b\u00e1n g\u1ed7 l\u00e0m l\u1ee3i nhu\u1eadn cho ri\u00eang m\u00ecnh. Tr\u1eddi m\u01b0a, kh\u00f4ng c\u00f3 r\u1ec5 c\u00e2y h\u00fat n\u01b0\u1edbc (duy\u00ean) n\u00ean t\u1ea1o th\u00e0nh l\u1ee5t (qu\u1ea3), lo\u00e0i chim m\u1ea5t m\u00f4i sinh (duy\u00ean) d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c (qu\u1ea3). Kh\u00f4ng c\u00f3 chim \u0103n (duy\u00ean) n\u00ean s\u00e2u b\u1ecd lan tr\u00e0n \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng (qu\u1ea3). Kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e2y h\u00fat th\u00e1n kh\u00ed (CO\u00b2) n\u00ean t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00ed h\u1eadu b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m. M\u1ed9t nh\u00e2n thi\u1ebfu s\u00e1ng su\u1ed1t s\u1ebd g\u00e2y ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1eadu qu\u1ea3 tai h\u1ea1i v\u1ec1 sau m\u00e0 ta kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gi\u1edbi lu\u1eadt l\u00e0 nh\u1eb1m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u00e1i duy\u00ean \u0111\u1ec3 cho c\u00e1i nh\u00e2n tham, s\u00e2n v\u00e0 si kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn th\u00e0nh qu\u1ea3 d\u1eef (tham-\u0103n tr\u1ed9m, s\u00e2n-gi\u1ebft ch\u00f3c, si-\u0111au kh\u1ed5). Xu\u1ea5t gia l\u00e0 tr\u00e1nh xa nh\u1eefng duy\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn qu\u1ea3 d\u1eef v\u00e0 g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi nh\u1eefng duy\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u1ea3 l\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u hi\u1ec7n. Tuy nhi\u00ean thay \u0111\u1ed5i duy\u00ean \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ec1n v\u1eefng l\u1eafm. Th\u00ed d\u1ee5 l\u00f2ng tham ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn th\u00e0nh tham ch\u00f9a m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb9p nh\u1ee9t, s\u00e2n (gi\u1eadn) c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn th\u00e0nh b\u1ef1c b\u1ed9i khi \u0111\u1ec7 t\u1eed qu\u00ean ch\u1ea5p tay x\u00e1 m\u00ecnh, v\u00e0 si l\u00e0 ch\u1ea5p v\u00e0o th\u1eddi gian t\u1ee5ng kinh m\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd kinh t\u1ea1o ra s\u1ef1 tranh ch\u1ea5p h\u01a1n thua. Cho n\u00ean v\u00e0o c\u1ea3nh t\u1ecbnh m\u00e0 c\u00f2n gi\u1eef m\u1ea7m m\u1ed1ng tham, s\u00e2n, si th\u00ec c\u1ea3nh t\u1ecbnh \u0111\u00f3 s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean c\u1ea3nh \u01b0u phi\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thi\u1ec1n t\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn c\u00e1i duy\u00ean \u1edf t\u00e2m l\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng. Tham, s\u00e2n, si m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u00fang th\u00ec d\u1ea7n d\u1ea7n s\u1ebd t\u1ef1 ti\u00eau m\u00f2n. Cho n\u00ean gi\u1eef gi\u1edbi n\u01a1i t\u00e2m th\u00ec hi\u1ec7u nghi\u1ec7m h\u01a1n l\u00e0 gi\u1eef \u1edf th\u00e2n hay c\u1ea3nh. N\u1ebfu t\u00e2m ta nu\u00f4i d\u01b0\u1edfng s\u1ef1 b\u1ef1c d\u1ecdc m\u00e0 mi\u1ec7ng th\u00ec t\u1ee5ng kinh th\u00ec kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 m\u00e0 ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1nh ph\u00fac v\u00ec c\u00e0ng t\u1ee5ng kinh, c\u00e0ng m\u1ec7t m\u1ecfi th\u00ec s\u1ef1 b\u1ef1c d\u1ecdc c\u00e0ng nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa. M\u1ed9t trong nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p thi\u1ec1n l\u00e0 ta nh\u1eadn th\u1ee9c s\u1ef1 b\u1ef1c b\u1ed9i v\u00e0 t\u1eeb bi h\u1ef7 x\u1ea3 ph\u00f3ng sanh n\u00f3 ra theo t\u1eebng h\u01a1i th\u1edf nh\u1eb9 nh\u00e0ng r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n s\u1ef1 b\u1ef1c b\u1ed9i \u0111\u00f3 s\u1ebd tan bi\u1ebfn. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u201ct\u1ee5ng kinh s\u1ed1ng\u201d h\u1eefu hi\u1ec7u nh\u1ee9t. T\u1ee5ng kinh s\u1ed1ng l\u00e0 t\u1ee5ng \u00fd (thay v\u00ec ch\u1eef) kinh trong t\u1eebng h\u01a1i th\u1edf, trong l\u00fac \u0111i, \u0111\u1ee9ng, n\u1eb1m v\u00e0 ng\u1ed3i. N\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c, thi\u1ec1n hay t\u1ee5ng kinh s\u1ed1ng l\u00e0 khi ta \u00fd th\u1ee9c kh\u00f4ng t\u1ea1o c\u00e1i duy\u00ean nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng tham, s\u00e2n, si trong t\u00e2m ta. N\u1ebfu ta kh\u00f4ng nu\u00f4i ch\u00fang th\u00ec t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng ch\u00fang s\u1ebd r\u1eddi b\u1ecf ta. R\u1ed3i ta s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ed1ng v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a ta.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Nh\u00e2n qu\u1ea3 v\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o.<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7c d\u00f9 Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp nh\u00e2n qu\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n trong Th\u00e1nh kinh \u0111\u1ec1u khuy\u00ean r\u0103ng con chi\u00ean h\u00e3y c\u1ee7ng c\u1ed1 l\u00f2ng tin Ch\u00faa, th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi, gi\u00fap \u0111\u1ee1 x\u00e3 h\u1ed9i th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u1ea1nh ph\u00fac trong v\u0129nh c\u1eedu. N\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c Ch\u00faa khuy\u00ean con chi\u00ean t\u1ea1o nh\u00e2n l\u00e0nh (l\u00f2ng tin, th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi, tha th\u1ee9), t\u1ea1o duy\u00ean l\u00e0nh (x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i l\u1ea5y n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00e0 s\u1ef1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f9m b\u1ecdc l\u1ea9n nhau, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn th\u1ee9c) th\u00ec k\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u1ea1nh ph\u00fac s\u1ebd d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u00ean th\u1ebf gian n\u00e0y v\u00e0 n\u1ebfu t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1nh ph\u00fac trong v\u0129nh c\u1eedu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nhi\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u con chi\u00ean qu\u00e1 cu\u1ed3ng t\u00edn d\u00f9ng s\u1ee9c m\u1ea1nh \u00e1p \u0111\u1eb7t ni\u1ec1m tin l\u00ean k\u1ebb kh\u00e1c v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 h\u1eadn th\u00f9 v\u00e0 chi\u1ebfn tranh. \u0110i\u1ec1u d\u1ec5 hi\u1ec3u l\u00e0 v\u00ec c\u00e1i nh\u00e2n l\u00e0 tham (mu\u1ed1n c\u00e1 nh\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ph\u01b0\u1edbc khi d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0o \u0111\u1ea1o), s\u00e2n (b\u1ef1c t\u1ee9c khi ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o m\u00ecnh) v\u00e0 si m\u00ea (ng\u1ea1o m\u1ea1n coi \u0111\u1ea1o m\u00ecnh tr\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00e1c) th\u00ec k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd l\u00e0 chi\u1ebfn tranh v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1eb3n x\u1ea3y ra \u1edf \u0111\u1ea1o Ch\u00faa m\u00e0 c\u00f2n g\u1eb7p \u1edf nhi\u1ec1u t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c ho\u1eb7c ngay c\u1ea3 \u1edf \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt (ph\u00e1i n\u00e0y ch\u00ea bai ph\u00e1i kh\u00e1c). \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec con ng\u01b0\u1eddi m\u00ea l\u1ea7m kh\u00f4ng ch\u1eefa tr\u1ecb c\u00e1i tham, s\u00e2n si n\u01a1i ch\u00ednh m\u00ecnh m\u00e0 mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i th\u1ebf gian. Mu\u1ed1n c\u00e1i qu\u1ea3 kh\u00e1c c\u00e1i nh\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o n\u00f3i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb3n l\u00e0 h\u1ecd t\u1ef1 g\u1ea1t ch\u00ednh h\u1ecd, s\u1ed1ng trong \u1ea3o t\u01b0\u1edfng u m\u00ea. T\u00f4n gi\u00e1o c\u0169ng nh\u01b0 thu\u1ed1c, tr\u1ecb \u0111\u00fang b\u1ecbnh th\u00ec thu\u1ed1c hay, d\u00f9 c\u00f3 thu\u1ed1c qu\u00fd m\u00e0 d\u00f9ng sai b\u1ecbnh th\u00ec thu\u1ed1c qu\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh \u0111\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c. V\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i thu\u1ed1c n\u00e0y hay h\u01a1n thu\u1ed1c kia \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea1o Ph\u1eadt c\u00f3 th\u00ed d\u1ee5 ng\u00f3n tay (ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n) ch\u1ec9 m\u1eb7t tr\u0103ng, n\u1ebfu ta \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i kh\u00e1c nhau th\u00ec ng\u00f3n tay s\u1ebd ch\u1ec9 nhi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng khi nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1eb7t tr\u0103ng (c\u1ee9u c\u00e1nh) th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u00ean t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o l\u00e0 d\u00f9ng t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 tha th\u1ee9 t\u1ea1o c\u00e1i duy\u00ean l\u00e0nh l\u00e0m gi\u1ea3m b\u1edbt \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ho\u00e0n c\u1ea3nh x\u1ea5u (qu\u1ea3). N\u1ebfu ta tin v\u00e0o m\u1ed9t Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf c\u00f4ng b\u1eb1ng b\u00e1c \u00e1i \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ecdi n\u01a1i v\u00e0 m\u1ecdi l\u00fac, th\u00ec ta giao ph\u00f3 cho Ng\u00e0i x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eefng b\u1ea5t c\u00f4ng trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ta. Nh\u01b0 th\u1ebf ta kh\u00f4ng m\u1ea5t ng\u1ee7 b\u1ef1c t\u1ee9c t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ea3 th\u00f9 hay t\u00ecm nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00e2m th\u1ecdc x\u1ecf xi\u00eang. V\u1edbi l\u00f2ng tin \u0111\u00f3 ta s\u1eb5n s\u00e0ng tha th\u1ee9 k\u1ebb mu\u1ed1n \u00e1m h\u1ea1i ta, t\u00e2m ta \u0111\u01b0\u1ee3c an \u1ed5n v\u00e0 ta gieo r\u1eafc s\u1ef1 an \u1ed5n \u0111\u00f3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chung quanh ta. L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, m\u1eb7c d\u00f9 ta kh\u00f4ng m\u1edf mi\u1ec7ng truy\u1ec1n gi\u00e1o nh\u01b0ng s\u1ebd c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo v\u00ec h\u1ecd m\u1ebfn ta. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n h\u1eefu hi\u1ec7u nh\u1ee9t ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tha th\u1ee9 th\u01b0\u01a1ng y\u00eau ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb mi\u1ec7ng n\u00f3i ti\u1ebfng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau tr\u1ed1ng r\u1ed7ng. Gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2n th\u1eadt c\u1ee7a m\u1ed9t linh m\u1ee5c hay m\u1ee5c s\u01b0 l\u00e0 s\u1ef1 an \u1ed5n c\u1ee7a con chi\u00ean khi h\u1ecd c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ef1 tha th\u1ee9 ch\u00e2n t\u00ecnh qua h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a v\u1ecb m\u1ee5c s\u01b0 \u0111\u00f3, ch\u1edb kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng ng\u00f3i, b\u1eb1ng g\u1ea1ch. C\u00e1i gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadt ch\u1ea5t kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0m \u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o gieo r\u1eafc s\u1ef1 an l\u00e0nh chung quanh ta n\u1ebfu ta kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i nh\u00e2n c\u1ee7a s\u1ef1 an l\u00e0nh \u0111\u00f3 trong t\u00e2m ta. Ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ed1i ch\u00ednh ta ch\u1edb kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ed1i v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf v\u00e0 lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Nh\u00e2n qu\u1ea3 v\u00e0 y khoa.<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuy nh\u00e2n qu\u1ea3 xu\u1ea5t x\u1ee9 t\u1eeb Ph\u1eadt gi\u00e1o nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf \u1edf ph\u1ea1m vi t\u00f4n gi\u00e1o. Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n qu\u1ea3 gi\u00fap ta r\u1ea5t nhi\u1ec1u trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba b\u1ecbnh t\u1eadt. Trong \u0110\u00f4ng Y c\u00f3 c\u00e2u ng\u01b0\u1eddi y s\u0129 gi\u1ecfi tr\u1ecb b\u1ecbnh l\u00fac m\u00e0 b\u1ecbnh ch\u01b0a ph\u00e1t tri\u1ec3n. Y khoa hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ng\u1eeba b\u1ecbnh h\u01a1n l\u00e0 ch\u1eefa b\u1ecbnh. C\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ee9t cho con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00e0i ch\u00e1nh l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ng\u1eeba b\u1ecbnh. Mu\u1ed1n ng\u1eeba b\u1ecbnh (qu\u1ea3) ta ph\u1ea3i hi\u1ec3u cho ra l\u1ebd nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00e2y ra b\u1ecbnh (nh\u00e2n), t\u00ecm c\u00e1ch l\u00e0m suy gi\u1ea3m nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra b\u1ecbnh, t\u00ecm c\u00e1ch kh\u00f4ng t\u1ea1o duy\u00ean x\u1ea5u \u0111\u1ec3 cho h\u1eadu qu\u1ea3 b\u1ecbnh d\u1ec5 x\u1ea3y ra v\u00e0 c\u1ee7ng c\u1ed1 nh\u1eefng duy\u00ean l\u00e0nh \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba b\u1ecbnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e2y gi\u1edd ta hi\u1ec3u nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a nhi\u1ec1u ch\u1ee9ng b\u1ecbnh l\u00e0 do vi tr\u00f9ng (bacteria) v\u00e0 vi khu\u1ea9n (virus) c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf h\u01a1n vi tr\u00f9ng g\u00e2y ra. \u0110\u1ec3 l\u00e0m suy gi\u1ea3m nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n t\u1ea1o ra b\u1ecbnh, nh\u1eefng nh\u00e0 thu\u1ed1c s\u00e1ng ch\u1ebf ra c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c tr\u1ee5 sinh. S\u1ef1 \u1ef7 y c\u00f3 thu\u1ed1c tr\u1ee5 sinh \u0111\u1ec3 tr\u1ecb b\u1ecbnh m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u00f2ng ng\u1eeba ho\u1eb7c d\u00f9ng thu\u1ed1c tr\u1ee5 sinh m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a nh\u1eefng si\u00eau vi tr\u00f9ng (\u201csuper bugs\u201d) c\u00f3 s\u1ee9c kh\u00e1ng tr\u1ee5 sinh. V\u1ec1 ph\u1ea7n b\u1ecbnh nh\u00e2n ph\u1ea3i r\u00e1ng \u0103n \u1edf v\u1ec7 sinh \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng t\u1ea1o c\u00e1i duy\u00ean cho nh\u1eefng lo\u1ea1i vi tr\u00f9ng x\u00e2m chi\u1ebfm c\u01a1 th\u1ec3 h\u1ecd. Vaccine (ch\u00edch ng\u1eeba) l\u00e0 c\u00e1ch ph\u00f2ng ng\u1eeba b\u1ecbnh b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00f9ng b\u1ed9 kh\u00e1ng nhi\u1ec5m (immune system) \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i b\u1ecbnh. Vaccine l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch thay \u0111\u1ed5i duy\u00ean l\u00e0m c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f4ng thu\u1eadn cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a b\u1ecbnh. M\u1ed9t c\u00e1ch ng\u1eeba b\u1ecbnh kh\u00e1c n\u1eefa l\u00e0 ta \u0103n \u1edf v\u1ec7 sinh, t\u00ecm c\u00e1ch tr\u00e1nh nh\u1eefng n\u01a1i d\u1ec5 g\u00e2y ra b\u1ecbnh t\u1eadt l\u00e0 g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o s\u1ef1 c\u1ee7ng c\u1ed1 nh\u1eefng duy\u00ean kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p cho b\u1ecbnh ph\u00e1t tri\u1ec3n. Th\u1ef1c t\u1ebf, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o di\u1ec7t tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e2n t\u1ea1o b\u1ecbnh m\u00e0 c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1ea5t l\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u00e1i duy\u00ean kh\u00f4ng thu\u1eadn cho b\u1ecbnh-qu\u1ea3 ph\u00e1t tri\u1ec3n. Con \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecb b\u1ecbnh b\u1eb1ng c\u00e1ch di\u1ec7t tr\u1eeb nh\u00e2n m\u1ed9t c\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m v\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng m\u00f4i sinh v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o nhi\u1ec1u m\u1ed1i hi\u1ec3m nguy kh\u00e1c. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 khi ta \u0111i du l\u1ecbch \u1edf nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c d\u1ec5 b\u1ecbnh ti\u00eau ch\u1ea3y v\u00ec \u1edf \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ta s\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 lo\u1ea1i vi tr\u00f9ng \u0111\u00f3 (nh\u00e2n b\u1ecb di\u1ec7t) n\u00ean c\u01a1 th\u1ec3 ta kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ea5t mi\u1ec5n nhi\u1ec5m, d\u1ec5 sanh ra b\u1ecbnh. \u0110\u1ee9ng tr\u00ean ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng (s\u1ee9c l\u1ef1c, th\u1eddi gian, t\u00e0i ch\u00e1nh), d\u00f9ng duy\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba qu\u1ea3 l\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eefu hi\u1ec7u nh\u1ee9t.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Nh\u00e2n qu\u1ea3 v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc.<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stress, s\u1ef1 c\u0103ng th\u1eb3ng tinh th\u1ea7n, l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1edbn c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i. Stress c\u00f3 th\u1ec3 coi nh\u01b0 c\u00e1i c\u1eeda m\u1edf cho nhi\u1ec1u b\u1ecbnh t\u1eadt v\u00e0o th\u00e2n th\u1ec3 ta. Nh\u1eefng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a stress l\u00e0 lo \u00e2u, b\u1ef1c b\u1ed9i v\u00e0 m\u1ea5t ng\u1ee7. Ngo\u00e0i ra nh\u1ee9c \u0111\u1ea7u, bu\u1ed3n n\u00f4n, m\u1ea5t \u0103n, cao m\u00e1u v\u1edbi nh\u1ecbp tim \u0111\u1eadp nhanh c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ee7a stress n\u1eed\u00fba. Thu\u1edf x\u01b0a, \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt c\u00f3 cho m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 r\u1ea5t th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi stress ng\u00e0y nay. Th\u00ed d\u1ee5 r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb m\u0169i t\u00ean b\u1eafn bi th\u01b0\u01a1ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 lo \u00e2u mu\u1ed1n bi\u1ebft m\u0169i t\u00ean n\u00e0y t\u1eeb \u0111\u00e2u t\u1edbi, ai b\u1eafn, l\u00fd do n\u00e0o b\u1eafn, r\u1ed3i lo s\u1ee3 cho t\u00ednh m\u1ea1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o&#8230;ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u1ee9 m\u1ea3i lo m\u00e0 qu\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch th\u00e1o g\u1ee1 m\u0169i t\u00ean ra. T\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a lo \u00e2u l\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd ch\u1ecbu d\u1eebng \u1edf hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng l\u1ea9n qu\u1ea9n \u1edf qu\u00e1 kh\u1ee9 ho\u1eb7c t\u01b0\u01a1ng lai. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady m\u00e0 s\u1ef1 lo \u00e2u ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng v\u00ec khi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u1ea9n qu\u1ea9n \u1edf qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai th\u00ec ta s\u1ebd kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng v\u00f4 \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3 t\u1ea1o n\u00ean c\u00e1i duy\u00ean l\u00e0m cho lo \u00e2u c\u00e0ng l\u1edbn d\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t khoa t\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u (psychotherapy) tr\u1ecb stress l\u00e0 Cognitive behavioral psychotherapy, t\u1ea1m d\u1ecbch l\u00e0 t\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u qua nh\u1eadn th\u1ee9c. Ta nh\u1eadn th\u1ee9c ta c\u00f3 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng sai l\u1ea7m d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 lo \u00e2u \u0111au kh\u1ed5 (1), qu\u00e1n x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 \u1edf th\u1ef1c t\u1ebf (2), sau c\u00f9ng thay th\u1ebf v\u00e0o \u0111\u00f3 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i h\u01a1n (3). Khi nh\u1eadn th\u1ee9c th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i th\u00ec ta s\u1ebd t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec7n ph\u00e1p gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eefu hi\u1ec7u v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 nh\u1eb9 g\u00e1nh lo \u00e2u. Th\u00ed d\u1ee5 anh A c\u00f3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng hay lo (general anxiety disorder). Khi b\u1ecb ch\u1ee7 s\u1edf ph\u00ea b\u00ecnh, anh v\u1ec1 ng\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ng\u00e0y mai m\u00ecnh s\u1ebd m\u1ea5t vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n tr\u1ea3 ti\u1ec1n nh\u00e0, v\u1ee3 anh s\u1ebd b\u1ef1c b\u1ed9i b\u1ecf anh (1)&#8230; Qua kh\u00e2u t\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u, anh ki\u1ec3m duy\u1ec7t l\u1ea1i th\u1ef1c t\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u n\u00e0o ch\u1ee7 s\u1edf s\u1ebd \u0111u\u1ed5i anh, ch\u1ee7 anh ch\u1ec9 mu\u1ed1n anh s\u1eeda khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m nh\u1ecf m\u00e0 th\u00f4i, v\u1ee3 ch\u1ed3ng l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng h\u00f2a thu\u1eadn(2)&#8230; Khi nh\u1eadn th\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady, anh c\u1ea3m th\u1ea5y y\u00ean t\u00e2m v\u00e0 hi\u1ec3u r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng (3). Khi nh\u00ecn \u1edf kh\u00eda c\u1ea1nh nh\u00e2n duy\u00ean qu\u1ea3, th\u00ec khi anh nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng c\u00e1i nh\u00e2n sai l\u1ea7m kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng l\u1eafm, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng lo \u00e2u th\u1ed5i ph\u1ed3ng s\u1ef1 th\u1eadt (ngh\u1ecbch duy\u00ean), v\u00e0 anh t\u00ecm c\u00e1ch h\u1ecdc h\u1ecfi trao gi\u1ed3i ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p th\u00ec k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Nh\u01b0 th\u1ebf hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n qu\u1ea3 th\u00ec cu\u1ed9c s\u1ed1ng ta s\u1ebd nh\u1eb9 g\u00e1nh lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">T\u00f3m l\u1ea1i<\/h5>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00e2n qu\u1ea3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m t\u00f4n gi\u00e1o (dogma) m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t quy lu\u1eadt thi\u00ean nhi\u00ean (natural law) \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng th\u1ebf gi\u1edbi n\u1ed9i t\u00e2m v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t. Nh\u00e2n qu\u1ea3 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1c (force) g\u1eafn li\u1ec1n hai bi\u1ebfn c\u1ed1 v\u1edbi nhau qua kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i nh\u00e2n \u1edf qu\u00e1 kh\u1ee9, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u d\u1ec5 l\u00e0m l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i duy\u00ean \u1edf hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u1ec3 qu\u1ea3 d\u1eef kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1ede th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t, duy\u00ean l\u00e0nh l\u00e0 b\u1ea1n t\u1ed1t, n\u01a1i ch\u1ed1n y\u00ean t\u1ecbnh (ch\u00f9a, nh\u00e0 th\u1edd, hoc \u0111\u01b0\u1eddng&#8230;). \u1ede th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m l\u00fd, duy\u00ean l\u00e0nh l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n h\u1ecdc h\u1ecfi, trao gi\u1ed3i tr\u00ed tu\u1ec7, c\u1ed1 gi\u1eef l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb, b\u00e1c \u00e1i v\u00e0 tha th\u1ee9. G\u1ea7n duy\u00ean l\u00e0nh th\u00ec qu\u1ea3 x\u1ea5u kh\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec7n ho\u1eb7c th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch y\u1ebfu \u1edbt h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu ta c\u00f2n gi\u1eef t\u00e2m tham, s\u00e2n, si l\u00e0m nh\u00e2n v\u00e0 nu\u00f4i d\u01b0\u01a1n\u00f5g nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tham,s\u00e2n, si (\u00e1c duy\u00ean) th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c s\u1ed1ng hay x\u00e3 h\u1ed9i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed1t l\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c (qu\u1ea3). C\u1ea3nh l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng hi\u1ec7n theo t\u00e2m. Ng\u01b0\u1eddi mang t\u00e2m x\u1ea5u l\u00ean thi\u00ean \u0111\u00e0ng s\u1edbm mu\u1ed9n g\u00ec c\u0169ng bi\u1ebfn c\u1ea3nh thi\u00ean \u0111\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ecba ng\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n qu\u1ea3 th\u00ec ta n\u1eafm gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00eca kh\u00f3a m\u1edf c\u1eeda t\u1ef1 do trong \u0111\u1eddi ta v\u00e0 gi\u00fap ta l\u00e0m ch\u1ee7 l\u1ea5y cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. Kh\u00f4ng hi\u1ec3u nh\u00e2n qu\u1ea3 th\u00ec ta s\u1ebd s\u1ed1ng trong m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan hay trong s\u1ef1 lo \u00e2u c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00f4 \u0111\u1ecbnh, b\u1eafp b\u00eanh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n qu\u1ea3 gi\u00fap ta \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng d\u1ec5 d\u00e0ng v\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111i v\u00e0 m\u1ed9t quan ni\u1ec7m s\u1ed1ng v\u1eefng ch\u1eafc tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00f3 kh\u0103n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;31\/01\/2010 09:01:00&nbsp;Th\u00e1i Minh Trung\u0110\u00e3 \u0111\u1ecdc: 19103&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;http:\/\/tamhoc.org\/dulieu\/giaophap\/nhanqualuanhoi\/Luatnhanquatrongcsvakh_files\/like.htmlC\u1ee1 ch\u1eef:&nbsp; Lu\u1eadt Nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng t\u00e2m linh. Khi kh\u00f4ng hi\u1ec3u lu\u1eadt nh\u00e2n qu\u1ea3, con ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong s\u1ef1\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2063,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-2062","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nhan-qua-nghiep-bao-luan-hoi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2062"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2064,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2062\/revisions\/2064"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2062"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=2062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}