{"id":27031,"date":"2022-06-03T17:10:24","date_gmt":"2022-06-03T10:10:24","guid":{"rendered":"https:\/\/tamhoc.org\/?p=27031"},"modified":"2022-06-03T17:10:28","modified_gmt":"2022-06-03T10:10:28","slug":"cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2022\/06\/03\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/","title":{"rendered":"C\u00c2Y C\u1ed0I TRONG CU\u1ed8C \u0110\u1edcI \u0110\u1ee8C PH\u1eacT V\u00c0 KINH\u00a0\u0110I\u1ec2N"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">C\u00c2Y C\u1ed0I TRONG CU\u1ed8C \u0110\u1edcI \u0110\u1ee8C PH\u1eacT V\u00c0 KINH&nbsp;\u0110I\u1ec2N<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/\"><time datetime=\"2018-05-20T04:08:20+07:00\">20\/05\/2018<\/time><\/a><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/author\/samadhipunno\/\">SAM\u0100DHIPU\u00d1\u00d1O<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00ecm v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i, t\u1eeb l\u00fac \u0111\u1ea3n sanh, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ho\u1eb1ng ph\u00e1p v\u00e0 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng khi vi\u00ean t\u1ecbch N\u00edp-b\u00e0n, lu\u00f4n d\u00ednh li\u1ec1n ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e2y xanh. Tuy kh\u00f4ng n\u00f3i ra, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t y\u00eau th\u00edch thi\u00ean nhi\u00ean, s\u1ed1ng g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xanh. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0 v\u00f4 s\u1ed1 c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn trong kinh \u0111i\u1ec3n Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 c\u1ea3 trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>I. Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li><strong><em>\u0110\u1ea3n sanh n\u01a1i v\u01b0\u1eddn hoa \u1edf Lumbini<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u1ecbch s\u1eed ghi l\u1ea1i, khi mang thai th\u00e1i t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi th\u00e1ng, ho\u00e0ng h\u1eadu Mah\u0101m\u0101y\u0101 xin ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u1edf Devadaha<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn1\">[1]<\/a>&nbsp;\u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a ho\u00e0ng nam. \u0110o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn c\u00e2y S\u0101la thu\u1ed9c hoa vi\u00ean Lumbini<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn2\">[2]<\/a>, \u1edf gi\u1eefa bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eefa hai d\u00f2ng t\u1ed9c S\u0101kya v\u00e0 Koliya, ho\u00e0ng h\u1eadu th\u1ea5y tr\u0103m hoa \u0111ua n\u1edf, th\u01a1m n\u1ee9c c\u1ea3 m\u1ed9t v\u00f9ng, l\u00f2ng c\u1ea3m th\u1ea5y h\u00e2n hoan n\u00ean b\u00e0 ra l\u1ec7nh \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec3 l\u1ec7nh b\u00e0 c\u00f3 th\u1eddi gian tham quan du l\u00e3m. Ho\u00e0ng h\u1eadu Mah\u0101m\u0101y\u0101 ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e2y S\u0101la c\u00f3 th\u00e2n to, \u0111\u1ea7y hoa \u0111ang n\u1edf r\u1ed9. Khi \u0111\u1ee9ng \u0111\u01b0a c\u00e1nh tay ph\u1ea3i l\u00ean, th\u00ec c\u00e0nh c\u00e2y t\u1ef1 nhi\u00ean s\u00e0 xu\u1ed1ng, l\u1ec7nh b\u00e0 \u0111\u01b0a tay n\u1eafm l\u1ea5y c\u00e0nh c\u00e2y v\u1edbi t\u01b0 th\u1ebf d\u00e1ng \u0111\u1ee9ng r\u1ea5t \u0111\u1eb9p v\u00e0 r\u1ea5t v\u1eefng v\u00e0ng. Li\u1ec1n l\u00fac \u1ea5y, ho\u00e0ng h\u1eadu tr\u1edf d\u1ea1, c\u00e1c cung n\u1eef l\u1eadp t\u1ee9c che m\u00e0n xung quanh n\u01a1i \u0111ang \u0111\u1ee9ng<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn3\">[3]<\/a>; khi \u1ea5y, \u0111\u1ee9c B\u1ed3-t\u00e1t cao qu\u00fd \u0111\u1ea3n sinh ra \u0111\u1eddi kh\u1ecfi l\u00f2ng ho\u00e0ng h\u1eadu Mah\u0101m\u0101y\u0101 m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u1eb9 nh\u00e0ng, th\u1ea3nh th\u01a1i v\u1edbi b\u00e0n ch\u00e2n ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc, v\u00ed nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ecb Ph\u00e1p s\u01b0 r\u1eddi kh\u1ecfi ph\u00e1p t\u00f2a. Khi \u1ea5y, l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y th\u1ee9 s\u00e1u, ng\u00e0y tr\u0103ng tr\u00f2n th\u00e1ng Ves\u0101kha (nh\u1eb1m ng\u00e0y R\u1eb1m th\u00e1ng T\u01b0) n\u0103m 623 tr\u01b0\u1edbc t\u00e2y l\u1ecbch, \u0111\u00fang m\u01b0\u1eddi th\u00e1ng tr\u1ee5 thai trong l\u00f2ng m\u1eb9.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\" id=\"attachment_6505\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"820\" height=\"550\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/041.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27032\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/041.jpg 820w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/041-768x515.jpg 768w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/041-465x312.jpg 465w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/041-690x463.jpg 690w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/041-695x466.jpg 695w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/041-634x425.jpg 634w\" sizes=\"auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px\" \/><figcaption>Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ebfn c\u1ed9i sala Th\u1ea5y nh\u00e0nh xinh x\u1eafn tay ng\u00e0 v\u1edbi vin B\u1ed3 t\u00e1t l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ea3n sinh Oai h\u00f9ng nh\u01b0 v\u1ecb Ph\u00e1p s\u01b0 r\u1eddi t\u00f2a B\u01b0\u1edbc \u0111i b\u1ea3y b\u01b0\u1edbc l\u00e0 k\u1ef3 Hoa sen n\u00e2ng g\u00f3t ti\u00ean tri m\u1ea5y l\u1eddi \u201cCh\u00fang sanh kh\u1eafp c\u00f5i sa b\u00e0 Ch\u1ec9 ta qu\u00fd nh\u1ea5t h\u01a1n l\u00e0 nh\u00e2n thi\u00ean Ki\u1ebfp n\u00e0y \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t nh\u00e2n duy\u00ean D\u1ee9t d\u00f2ng sanh t\u1eeb tri\u1ec1n mi\u00ean lu\u00e2n h\u1ed3i\u201d<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>C\u00e2y S\u0101la \u0111\u00f4i khi \u0111\u01b0\u1ee3c phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 c\u00e2y ta-la ho\u1eb7c tha-la, t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Shorea Robusta, l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y g\u1ed7 trong h\u1ecd&nbsp;Dipterocarpaceae. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, v\u00f9ng mi\u1ec1n nam d\u00e3y n\u00fai Hy M\u00e3 L\u1ea1p. V\u1ec1 sau S\u0101la \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u n\u01a1i \u1edf Nam \u00c1 v\u00e0 \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, v\u00e0 ng\u00e0y nay l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p g\u1ed7.<\/em><em>&nbsp;<\/em><em>Lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 h\u01b0\u01a1ng hoa n\u00e0y, \u0111\u00f4i khi c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m v\u1eadt th\u1ef1c. Gia ch\u1ee7 Ugga \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u1ea5u m\u00f3n ch\u00e1o t\u1eeb hoa c\u00e2y S\u0101la&nbsp;v\u00e0 c\u00fang d\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn4\"><sup><strong>[4]<\/strong><\/sup><\/a>. Cho \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00e2y S\u0101la v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ngu\u1ed3n th\u1ef1c v\u1eadt cung c\u1ea5p g\u1ed7 \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9. Tinh d\u1ea7u t\u1eeb \u200b\u200bh\u1ea1t c\u00e2y S\u0101la \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng cho \u0111\u00e8n v\u00e0 ch\u1ea5t nh\u1ef1a c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i thu\u1ed1c, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 t\u1ea1o m\u00f9i th\u01a1m v\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i n\u01b0\u1edbc hoa g\u1ecdi l\u00e0 dammar \u1edf ti\u1ebfng Hindi. B\u01a1 l\u00e0m t\u1eeb S\u0101la \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb \u200b\u200bh\u1ea1t, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng thay th\u1ebf ca-cao trong s\u1ea3n xu\u1ea5t Chocolate.<\/em><\/p><p><em>Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 \u0111a s\u1ed1 ch\u00fang ta l\u1ea1i b\u1ecb nh\u1ea7m l\u1eabn m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c xa v\u1edbi c\u00e2y S\u0101la huy\u1ec1n tho\u1ea1i trong kinh \u0111i\u1ec3n. R\u1ea5t d\u1ec5 nh\u00ecn th\u1ea5y l\u00e0 trong c\u00e1c b\u1ee9c h\u00ecnh v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n B\u1ed3-t\u00e1t \u0111\u1ea3n sanh, Ng\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2y kh\u00e1c xa v\u1edbi c\u00e2y S\u0101la \u0111\u00fang hi\u1ec7u. C\u00e2y S\u0101la nh\u1ea7m l\u1eabn m\u00e0 ch\u00fang ta t\u00f4n s\u00f9ng v\u00e0 qu\u00fd tr\u1ecdng b\u00e2y gi\u1edd th\u1eadt ra l\u00e0 c\u00e2y \u0111\u1ea7u l\u00e2n, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0&nbsp;ng\u1ecdc k\u1ef3 l\u00e2n,&nbsp;h\u00e0m r\u1ed3ng; t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0&nbsp;Couroupita Guianensis. Lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong khu r\u1eebng t\u00e2n nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf&nbsp;l\u01b0u v\u1ef1c s\u00f4ng Amazon. N\u00f3 c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u1edf&nbsp;Guyana&nbsp;(Nam M\u1ef9). Ng\u00e0y nay c\u00e2y n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, mi\u1ec1n nam d\u00e3y n\u00fai Hy M\u00e3 L\u1ea1p, v\u00e0 v\u1ec1 sau \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u n\u01a1i \u1edf&nbsp;Nam \u00c1&nbsp;v\u00e0&nbsp;\u0110\u00f4ng Nam \u00c1.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn5\"><strong>[5]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"2\"><li><strong><em>\u0110\u1eafc s\u01a1 thi\u1ec1n n\u0103m b\u1ea3y tu\u1ed5i<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi th\u00e1i t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y tu\u1ed5i, nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 h\u1ea1 \u0111i\u1ec1n<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn6\">[6]<\/a>, th\u00e1i t\u1eed Siddhattha \u0111\u01b0\u1ee3c theo ph\u1ee5 v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1ea3 ho\u00e0ng t\u1ed9c ra ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nghi th\u1ee9c c\u00fang t\u1ebf c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho m\u1ed9t v\u1ee5 m\u00f9a b\u1ed9i thu v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec5 h\u1ed9i vui ch\u01a1i t\u01b0ng b\u1eebng cho to\u00e0n d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc khi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o v\u1ee5 m\u00f9a. Th\u00e1i t\u1eed&nbsp;Siddhattha<em>&nbsp;<\/em>c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo vua cha, ho\u00e0ng h\u1eadu ra \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn kh\u00f4ng kh\u00ed t\u01b0ng b\u1eebng, n\u00e1o nhi\u1ec7t c\u1ee7a l\u1ec5 h\u1ed9i. Th\u00e1i t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t \u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng m\u00e1t c\u1ee7a c\u00e2y Jambu to l\u1edbn c\u00f3 c\u00e0nh l\u00e1 sum su\u00ea. Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t d\u01b0\u1edbi c\u00e2y \u1ea5y c\u00f3 tr\u1ea3i nh\u1eefng t\u1ea5m th\u1ea3m nhung v\u00e0 B\u1ed3-t\u00e1t an ng\u1ef1 tr\u00ean \u0111\u00f3. V\u00ec cu\u1ed9c l\u1ec5 qu\u00e1 t\u01b0ng b\u1eebng h\u1ea5p d\u1eabn c\u00e1c th\u1ecb n\u1eef v\u00e0 l\u00ednh canh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e1i t\u1eed c\u0169ng r\u1eddi b\u1ecf ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 xem \u0111\u1ee9c vua ch\u1ee7 tr\u00ec l\u1ec5 h\u1ea1 \u0111i\u1ec1n. L\u00fac \u1ea5y, t\u00e2m Ng\u00e0i r\u1ea5t thanh t\u1ecbnh, Ng\u00e0i ng\u1ed3i ngay th\u1eb3ng h\u01b0\u1edbng nh\u00ecn ra c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng b\u00e1t ng\u00e1t. T\u1eeb nh\u1eefng lu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi c\u00e0y l\u00ean, Ng\u00e0i th\u1ea5y nh\u1eefng c\u00f4n tr\u00f9ng b\u00f2 ra, theo \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1ed1ng chim nh\u1ecf bay \u0111\u1ebfn \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0103n. C\u1eb7p tr\u00e2u \u0111ang k\u00e9o c\u00e0y v\u1ea5t v\u1ea3 c\u00f2n b\u1ecb nh\u1eefng l\u1eb1n roi v\u00fat l\u00ean l\u01b0ng \u0111au \u0111\u1edbn. Ph\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n th\u00ec nh\u1ec5 nh\u1ea1i m\u1ed3 h\u00f4i, qu\u1ea3 l\u00e0 m\u1ec7t nh\u1ecdc. Ng\u00e0i m\u1edbi ngh\u0129 r\u1eb1ng:&nbsp;<em>\u201cTr\u00ean \u0111<\/em><em>\u1eddi n\u00e0y v\u00ec l<\/em><em>\u1ebd s<\/em><em>\u1ed1ng c\u00f2n m\u00e0 ch\u00fang sanh gi<\/em><em>\u1ebft h<\/em><em>\u1ea1i l<\/em><em>\u1eabn nhau, kh\u00f4ng ch\u00fat th<\/em><em>\u01b0\u01a1ng x<\/em><em>\u00f3t; k<\/em><em>\u1ebb m<\/em><em>\u1ea1nh hi<\/em><em>\u1ebfp k<\/em><em>\u1ebb y<\/em><em>\u1ebfu; k<\/em><em>\u1ebb c\u00f3 quy<\/em><em>\u1ec1n hi<\/em><em>\u1ebfp k<\/em><em>\u1ebb c\u00f4 th<\/em><em>\u1ebf. \u0110<\/em><em>\u1eddi ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi qu<\/em><em>\u1ea3 th<\/em><em>\u1eadt l\u00e0 tr<\/em><em>\u01b0\u1eddng tranh \u0111<\/em><em>\u1ea5u, m<\/em><em>\u1ea1nh \u0111<\/em><em>\u01b0\u1ee3c y<\/em><em>\u1ebfu thua. Ch\u00e9n c<\/em><em>\u01a1m m<\/em><em>\u00e0 ta&nbsp;<\/em><em>\u0111\u00e3 d<\/em><em>\u00f9ng&nbsp;<\/em><em>\u0111\u00e2y, c<\/em><em>\u00f3 bi<\/em><em>\u1ebft bao nhi\u00eau l\u00e0 cay \u0111<\/em><em>\u1eafng, bao nhi\u00eau m<\/em><em>\u1ed3 h\u00f4i, n<\/em><em>\u01b0\u1edbc m<\/em><em>\u1eaft c<\/em><em>\u1ee7a ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi v\u00e0 v<\/em><em>\u1eadt t<\/em><em>\u1ea1o n\u00ean. Ta ph<\/em><em>\u1ea3i l\u00e0m sao \u0111<\/em><em>\u1ec3 c<\/em><em>\u1ee9u v\u00e3n \u0111<\/em><em>\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh th<\/em><em>\u1ebf n\u00e0y, cho ch\u00fang sanh tho\u00e1t v\u00f2ng th<\/em><em>\u1ed1ng kh<\/em><em>\u1ed5\u201d<\/em>. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, Th\u00e1i t\u1eed nhanh ch\u00f3ng ng\u1ed3i th\u1eb3ng d\u1eady v\u00e0 x\u1ebfp ch\u00e2n trong t\u01b0 th\u1ebf ki\u1ebft-gi\u00e0 c\u1ee7a b\u1eadc h\u00e0nh gi\u1ea3. R\u1ed3i Ng\u00e0i an tr\u00fa v\u00e0o ph\u00e1p ni\u1ec7m h\u01a1i th\u1edf, t\u1eadp trung v\u00e0o h\u01a1i th\u1edf v\u00f4, h\u01a1i th\u1edf ra, v\u00e0 nh\u1edd v\u1eady Ng\u00e0i ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 thi\u1ec1n s\u1eafc gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c B\u1ed3-t\u00e1t s\u1ebd t\u1eeb b\u1ecf ph\u00e1p tu kh\u1ed5 h\u1ea1nh sau n\u00e0y<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn7\">[7]<\/a>. L\u1ec5 h\u1ea1 \u0111i\u1ec1n xong th\u00ec tr\u1eddi c\u0169ng x\u1ebf chi\u1ec1u, \u0111\u1ee9c vua tr\u1edf l\u1ea1i r\u01b0\u1edbc th\u00e1i t\u1eed, ng\u00e0i nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng b\u00f3ng c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e2y c\u1ed1i \u0111\u1ec1u ng\u1ea3 v\u1ec1 ph\u00eda \u0110\u00f4ng theo h\u01b0\u1edbng chi\u1ebfu c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi, v\u1eady m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 duy nh\u1ea5t b\u00f3ng m\u00e1t c\u1ee7a c\u00e2y Jambu che cho th\u00e1i t\u1eed v\u1eabn kh\u00f4ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i theo s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi, n\u00f3 v\u1eabn ph\u1ee7 b\u00f3ng m\u00e1t bao tr\u00f9m th\u00e1i t\u1eed nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00e0n l\u1ecdng v\u0129 \u0111\u1ea1i. \u0110\u1ee9c vua t\u1eadn m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 di\u1ec7u nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 th\u1ed1t l\u00ean r\u1eb1ng:&nbsp;<em>\u201cH<\/em><em>\u1ee1i n\u00e0y con y\u00eau qu\u00ed! \u0110\u00e2y l\u00e0 l<\/em><em>\u1ea7n th<\/em><em>\u1ee9 nh\u00ec, ph<\/em><em>\u1ee5 v<\/em><em>\u01b0\u01a1ng&nbsp;<\/em><em>\u0111<\/em><em>\u1ea3nh l<\/em><em>\u1ec5 con \u0111\u00e2y!\u201d<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn8\"><strong>[8]<\/strong><\/a><\/em>&nbsp;R\u1ed3i \u0111\u1ee9c vua \u0111\u1ea3nh l\u1ec5 ho\u00e0ng nhi c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi l\u00f2ng tr\u00ecu m\u1ebfn v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"820\" height=\"551\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/061.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27033\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/061.jpg 820w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/061-768x516.jpg 768w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/061-465x312.jpg 465w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/061-690x464.jpg 690w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/061-695x467.jpg 695w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/061-632x425.jpg 632w\" sizes=\"auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>C\u00e2y Jambu, phi\u00ean \u00e2m l\u00e0 di\u00eam-ph\u00f9; l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00e2y Eugenia Jambolana c\u00f3 t\u00ean th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 Syzygium Cumini, ti\u1ebfng Anh l\u00e0 Rose-apple. C\u00e2y Jambu c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u1edbi c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 Jambul, Jambolan,&nbsp;Jamblang&nbsp;ho\u1eb7c&nbsp;Jamun. \u0110\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c trong v\u00f9ng ti\u1ec3u l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c v\u00f9ng l\u00e2n c\u1eadn nh\u01b0 India, Bangladesh, Pakistan, Nepal, Sri Lanka, Malaysia, Philippines, Indonesia. N\u1ebfu t\u00ecm tr\u00ean Internet, c\u00e2y Syzygium Cumini \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 t\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5ng l\u00e0 Java plum, Portuguese plum, Malabar plum, Black plum, Purple plum, Damson plum, v\u00e0 Indian blackberry. N\u1ebfu d\u1ecbch ti\u1ebfng Vi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e2y tr\u00e2m (tr\u00e2m m\u1ed1c) ho\u1eb7c v\u1ed1i r\u1eebng. \u0110\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00e2y g\u1ed7 l\u1edbn, l\u00e1 b\u1ea7u d\u1ee5c, tr\u00f2n hay h\u01a1i th\u00f3t nh\u1ecdn \u1edf g\u1ed1c, t\u00f9, c\u00f3 m\u0169i hay xoan ng\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t t\u00f9 \u1edf \u0111\u1ea7u, d\u00e0i kho\u1ea3ng 8-10cm, r\u1ed9ng 3-9cm, b\u00f3ng v\u00e0 s\u1eabm \u1edf tr\u00ean, nh\u1ea1t m\u00e0u h\u01a1n \u1edf d\u01b0\u1edbi, m\u1ecfng nh\u01b0ng c\u1ee9ng, c\u00f3 \u0111i\u1ec3m tuy\u1ebfn; cu\u1ed1ng l\u00e1 d\u00e0i 10-20mm. Hoa c\u1ee7a c\u00e2y n\u00e0y n\u1edf th\u00e0nh c\u1ee5m, d\u1ea1ng th\u00e1p, g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng cu\u1ed1ng, d\u00e0i 5cm, \u1edf n\u00e1ch c\u00e1c l\u00e1 \u0111\u00e3 r\u1ee5ng. Qu\u1ea3 h\u01a1i cong, d\u00e0i 13-15mm, d\u00e0y 10mm, th\u1eaft l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 l\u00f5m \u1edf \u0111\u1ec9nh, m\u00e0u t\u00edm t\u1ed1i, n\u1ea1c m\u00e0u xanh \u2013 v\u00e0ng t\u1edbi t\u00edm, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng m\u00f9i, h\u01a1i se, chua. H\u1ea1t 0-5, thu\u00f4n d\u00e0i t\u1edbi 3,5cm, m\u00e0u xanh t\u1edbi n\u00e2u. \u1ede \u1ea4n \u0110\u1ed9, d\u1ecbch qu\u1ea3 d\u00f9ng ch\u1ebf gi\u1ea5m c\u00f3 v\u1ecb d\u1ec5 ch\u1ecbu, d\u00f9ng \u0103n l\u1ee3i ti\u00eau h\u00f3a, l\u1ee3i trung ti\u1ec7n v\u00e0 l\u1ee3i ti\u1ec3u.<\/em><\/p><p><em>N\u1ebfu t\u00ecm b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh, c\u00e2y Rose apple th\u00ec ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y c\u00f3 b\u1ed1n lo\u1ea1i g\u1ea7n nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nhau: c\u00e2y m\u1eadn (Syzygium aqueum \u2013 Watery rose apple), c\u00e2y l\u00fd (Syzygium jambos \u2013 Rose apple ho\u1eb7c jamb), c\u00e2y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ecf (Syzygium malaccense \u2013 Malay rose apple) v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i m\u1eadn (Syzygium samarangense \u2013 Java rose apple). T\u1eeb t\u00ean c\u1ee7a b\u1ed1n lo\u1ea1i gi\u1ed1ng m\u1eadn \u1edf tr\u00ean, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e2y Jambu c\u0169ng kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 b\u1ed1n lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y v\u00ec \u0111a s\u1ed1 ch\u00fang xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ti\u1ec3u l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u1ea4n \u0110\u1ed9. Nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea1m th\u1eddi ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 tin r\u1eb1ng c\u00e2y Jambu l\u00e0 c\u00e2y tr\u00e2m nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u1edf tr\u00ean.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"3\"><li><strong><em>Kh\u1ed5 h\u1ea1nh ch\u1ed1n r\u1eebng gi\u00e0 Uruvel\u0101<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m tu\u1ed5i, v\u00e0o \u0111\u00eam tr\u0103ng tr\u00f2n th\u00e1ng S\u00e1u, B\u1ed3-t\u00e1t Siddhattha r\u1eddi b\u1ecf ho\u00e0ng cung, ngai v\u00e0ng v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea7m \u0111\u1ea1o gi\u1ea3i tho\u00e1t. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m cha, ch\u01b0a bi\u1ebft m\u1eb7t ho\u00e0ng nam c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ee3i d\u00e2y tr\u00f3i bu\u1ed9c<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn9\">[9]<\/a>&nbsp;n\u00ean Ng\u00e0i \u0111\u00e3 ra \u0111i ngay \u0111\u00eam \u1ea5y. Sau khi xu\u1ea5t gia, c\u1ea1o b\u1ecf r\u00e2u t\u00f3c, B\u1ed3-t\u00e1t l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn h\u1ecdc \u0111\u1ea1o l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1edbi hai v\u1ecb \u0111\u1ea1o s\u01b0 n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi l\u00e0 \u0100\u1e37\u0101ra K\u0101l\u0101ma v\u00e0 Uddaka R\u0101maputta. Nh\u01b0ng r\u1ed3i m\u1ed9t th\u1eddi gian, bi\u1ebft \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i tho\u00e1t, B\u1ed3-t\u00e1t r\u1eddi b\u1ecf hai v\u1ecb th\u1ea7y c\u1ee7a m\u00ecnh r\u1ed3i ra \u0111i ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea7m \u0111\u1ea1o<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn10\">[10]<\/a>. B\u1ecf l\u1ea1i sau l\u01b0ng nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ed9t th\u00e2n m\u1ed9t m\u00ecnh ti\u1ebfp b\u01b0\u1edbc h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111i t\u00ecm con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i tho\u00e1t, B\u1ed3-t\u00e1t l\u1ea7n theo con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n \u0111i d\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00e0ng Sen\u0101n\u012b<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn11\">[11]<\/a>&nbsp;n\u1eb1m v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng-nam kinh th\u00e0nh R\u0101jagaha. G\u1ea7n ng\u00f4i l\u00e0ng n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t khu r\u1eebng Uruvela kh\u1ea3 \u00e1i, y\u00ean t\u1ecbnh v\u00e0 thanh b\u00ecnh, l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 nhi\u1ec1u v\u1ecb \u1ea9n s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ea1o s\u0129 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5 \u0111\u1ec3 tu t\u1eadp v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u00e9p x\u00e1c kh\u1ed5 h\u1ea1nh, cho n\u00ean khu r\u1eebng n\u00e0y c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 kh\u1ed5 h\u1ea1nh l\u00e2m. B\u00ean c\u1ea1nh khu r\u1eebng gi\u00e0 Uruvela c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng Nera\u00f1jara u\u1ed1n l\u01b0\u1ee3n ch\u1ea3y d\u00e0i mi\u00ean man, trong xanh kh\u00f4ng ch\u00fat b\u00f9n nh\u01a1, hai b\u00ean b\u1edd to\u00e0n l\u00e0 c\u00e1t tr\u1eafng m\u1ecbn khi\u1ebfn cho khung c\u1ea3nh kh\u00f4ng nh\u1eefng tr\u1edf n\u00ean h\u1eefu t\u00ecnh m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i tu t\u1eadp th\u00edch h\u1ee3p cho nh\u1eefng v\u1ecb \u1ea9n tu s\u01a1n l\u00e2m. Ngo\u00e0i ra \u0111\u00f3, ven s\u00f4ng Nera\u00f1jara c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng ng\u00f4i l\u00e0ng tr\u00f9 ph\u00fa c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n qu\u00ean th\u1eadt th\u00e0, ch\u1ea5t ph\u00e1c. Qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p v\u00ec n\u00f3 gi\u00fap cho c\u00e1c \u1ea9n s\u0129 d\u1ec5 d\u00e0ng trong vi\u1ec7c ki\u1ebfm t\u00ecm v\u1eadt th\u1ef1c. B\u1ed3-t\u00e1t kh\u1edfi l\u00ean \u00fd ngh\u0129:&nbsp;<em>\u201cTh<\/em><em>\u1eadt l\u00e0 m<\/em><em>\u1ed9t \u0111<\/em><em>\u1ecba \u0111i<\/em><em>\u1ec3m kh<\/em><em>\u1ea3 \u00e1i, m<\/em><em>\u1ed9t kh\u00f3m r<\/em><em>\u1eebng tho<\/em><em>\u1ea3i m\u00e1i, c\u00f3 con s\u00f4ng trong s\u00e1ng ch<\/em><em>\u1ea3y g<\/em><em>\u1ea7n, v<\/em><em>\u1edbi m<\/em><em>\u1ed9t ch<\/em><em>\u1ed7 l<\/em><em>\u1ed9i qua d<\/em><em>\u1ec5 d\u00e0ng kh<\/em><em>\u1ea3 \u00e1i, v\u00e0 xung quanh c\u00f3 l\u00e0ng m<\/em><em>\u1ea1c bao b<\/em><em>\u1ecdc d<\/em><em>\u1ec5 d\u00e0ng \u0111i kh<\/em><em>\u1ea5t th<\/em><em>\u1ef1c. Th<\/em><em>\u1eadt l\u00e0 m<\/em><em>\u1ed9t ch<\/em><em>\u1ed7 v<\/em><em>\u1eeba \u0111<\/em><em>\u1ee7 cho m<\/em><em>\u1ed9t Thi<\/em><em>\u1ec7n nam t<\/em><em>\u1eed tha thi<\/em><em>\u1ebft tinh c<\/em><em>\u1ea7n c\u00f3 th<\/em><em>\u1ec3 tinh t<\/em><em>\u1ea5n\u201d<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn12\"><strong>[12]<\/strong><\/a><\/em>. Do \u0111\u00f3, Ng\u00e0i d\u1ef1ng l\u00ean m\u1ed9t th\u1ea3o am nh\u1ecf b\u1eb1ng c\u1ee7i kh\u00f4 v\u00e0 l\u00e1 c\u00f3 s\u1eb5n, r\u1ed3i tr\u00fa ng\u1ee5 khu r\u1eebng Uruvela \u1ea5y \u0111\u1ec3 tu t\u1eadp thi\u1ec1n t\u1ecbnh. Ng\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u quy\u1ebft li\u1ec7t \u0111\u1ec3 kh\u1eafc ph\u1ee5c th\u00e2n x\u00e1c, v\u1edbi ni\u1ec1m hy v\u1ecdng r\u1eb1ng m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi nhu c\u1ea7u ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 phi\u1ec1n to\u00e1i c\u1ee7a th\u00e2n th\u00ec t\u00e2m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng kh\u1ecfi s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 gi\u1ea3i tho\u00e1t cao si\u00eau. Ng\u00e0i c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00f9ng t\u1ed9t c\u1ee7a l\u1ed1i tu kh\u1ed5 h\u1ea1nh. Ch\u1ec9 \u0103n l\u00e1, r\u1ec5 c\u00e2y, v\u00e0i h\u1ed9t m\u00e8, h\u1ed9t \u0111\u1eadu m\u1ed7i ng\u00e0y, ng\u1ee7 r\u1ea5t \u00edt, su\u1ed1t ng\u00e0y ng\u1ed3i thi\u1ec1n ho\u1eb7c \u0111i kinh h\u00e0nh. Th\u00e2n h\u00ecnh ng\u00e0i ch\u1ec9 c\u00f2n da b\u1ecdc x\u01b0\u01a1ng, c\u00e1i r\u1ed1n g\u1ea7n \u0111\u1ee5ng x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"4\"><li><strong><em>Th\u00e0nh \u0111\u1ea1o d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau s\u00e1u n\u0103m t\u00ecm \u0111\u1ea1o, con \u0111\u01b0\u1eddng \u00e9p x\u00e1c kh\u1ed5 h\u1ea1nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00e1nh \u0111\u1ea1o, B\u1ed3-t\u00e1t kh\u00e1m ph\u00e1 ra con \u0111\u01b0\u1eddng Trung \u0111\u1ea1o \u2013 Majjhimapatipad\u0101, con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 t\u00e1m chi ph\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ch\u00fang sanh tho\u00e1t ly d\u00f2ng sanh t\u1eed. D\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y Assattha, B\u1ed3-t\u00e1t ng\u1ed3i y\u00ean l\u1eb7ng tr\u00ean b\u1ed3 \u0111o\u00e0n, Ng\u00e0i ch\u1ee9ng \u0111\u1eafc T\u00fac m\u1ea1ng minh (Pubbeniv\u0101s\u0101nussati\u00f1\u0101\u1e47a) v\u00e0o canh \u0111\u1ea7u, Thi\u00ean nh\u00e3n minh (Dibbacakkhuvijjj\u0101) v\u00e0o canh gi\u1eefa v\u00e0 L\u1eadu t\u1eadn minh (\u0100savakkhaya\u00f1\u0101\u1e47a) v\u00e0o canh cu\u1ed1i c\u1ee7a \u0111\u00eam R\u1eb1m th\u00e1ng T\u01b0. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 v\u00e0o canh cu\u1ed1i, khi tr\u0103ng s\u1eafp l\u1eb7n, sao mai v\u1eeba m\u1ecdc, th\u00e1ng&nbsp;Ves\u0101kha,&nbsp;d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y&nbsp;Assattha,&nbsp;b\u00ean s\u00f4ng&nbsp;Nera\u00f1jar\u0101,&nbsp;g\u1ea7n Uruvel\u0101,&nbsp;\u0111\u1ee9c B\u1ed3-t\u00e1t Gotama&nbsp;\u0111\u00e3 ch\u1ee9ng \u0111\u1eafc qu\u1ea3 v\u1ecb Ch\u00e1nh \u0110\u1eb3ng Gi\u00e1c; l\u00fac \u1ea5y Ng\u00e0i v\u1eeba \u0111\u00fang ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m tu\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"820\" height=\"552\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/221.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27034\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/221.jpg 820w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/221-768x517.jpg 768w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/221-465x313.jpg 465w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/221-690x464.jpg 690w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/221-695x468.jpg 695w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/221-631x425.jpg 631w\" sizes=\"auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb \u0111\u1ea5y v\u1ec1 sau, c\u1ed9i c\u00e2y Assattha \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Bodhirukkha \u2013 c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1. D\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y n\u00e0o m\u00e0 \u0111\u1ee9c B\u1ed3-t\u00e1t ch\u1ee9ng \u0111\u1eafc th\u00e0nh B\u1eadc Ch\u00e1nh \u0110\u1eb3ng Gi\u00e1c th\u00ec c\u00e2y \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Bodhirukkha \u2013 c\u00e2y B\u1ed3-\u0111\u1ec1. M\u1ed7i m\u1ed9t v\u1ecb Ph\u1eadt s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2y B\u1ed3-\u0111\u1ec1 kh\u00e1c nhau, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0: c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Gotama v\u00e0 \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Ko\u1e47\u1e0da\u00f1\u00f1a l\u00e0 c\u00e2y Assattha, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt D\u012bpa\u1e45kara l\u00e0 c\u00e2y Sir\u012bsa , c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a ch\u01b0 Ph\u1eadt Ma\u1e45gala, Sumana, Revata, v\u00e0 Sobhita l\u00e0 c\u00e2y N\u0101ga, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Anomadass\u012b l\u00e0 c\u00e2y Ajjuna, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Paduma v\u00e0 N\u0101rada l\u00e0 c\u00e2y Mah\u0101so\u1e47a, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Padumuttara l\u00e0 c\u00e2y Salada, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Sumedha l\u00e0 c\u00e2y Nimba, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Suj\u0101ta l\u00e0 c\u00e2y Velu, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Piyadass\u012b l\u00e0 c\u00e2y Kakudha, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Atthadass\u012b l\u00e0 c\u00e2y Campaka, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Dhammadass\u012b l\u00e0 c\u00e2y Bimbajal\u0101, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Siddhattha l\u00e0 c\u00e2y Ka\u1e47ik\u0101ra, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Tissa l\u00e0 c\u00e2y Asana, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Phussa l\u00e0 c\u00e2y \u0100ma\u1e47\u1e0da, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Vipass\u012b l\u00e0 c\u00e2y P\u0101\u1e6dal\u012b, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Sikh\u012b l\u00e0 c\u00e2y Pu\u1e47\u1e0dar\u012bka, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Vessabh\u016b l\u00e0 c\u00e2y S\u0101la, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Kakusandha l\u00e0 c\u00e2y Siris\u0101, c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Ko\u1e47\u0101gamma l\u00e0 c\u00e2y Udumbara, v\u00e0 c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt Kassapa l\u00e0 c\u00e2y Nigrodha.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>C\u00e2y&nbsp;<\/em><em>Assattha hay c\u00e2y B\u1ed3-\u0111\u1ec1 t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Ficus religiosa, l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y thu\u1ed9c chi \u0110a \u0111\u1ec1 (Ficus) c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u1edf&nbsp;\u1ea4n \u0110\u1ed9, t\u00e2y nam&nbsp;Trung Qu\u1ed1c&nbsp;v\u00e0&nbsp;\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng t\u1edbi Vi\u1ec7t Nam. N\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y&nbsp;r\u1ee5ng l\u00e1&nbsp;v\u1ec1&nbsp;m\u00f9a kh\u00f4&nbsp;ho\u1eb7c th\u01b0\u1eddng&nbsp;xanh&nbsp;b\u00e1n m\u00f9a, cao t\u1edbi 30m&nbsp;v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh th\u00e2n t\u1edbi 3m. L\u00e1&nbsp;c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3&nbsp;h\u00ecnh tim&nbsp;v\u1edbi ph\u1ea7n ch\u00f3p k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t; c\u00e1c l\u00e1 d\u00e0i 10\u201317&nbsp;cm v\u00e0 r\u1ed9ng 8\u201312&nbsp;cm, v\u1edbi cu\u1ed1ng l\u00e1 d\u00e0i 6\u201310&nbsp;cm.&nbsp;Qu\u1ea3&nbsp;c\u1ee7a c\u00e2y b\u1ed3 \u0111\u1ec1 l\u00e0 lo\u1ea1i qu\u1ea3 nh\u1ecf gi\u1ed1ng qu\u1ea3&nbsp;v\u1ea3&nbsp;\u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1-1,5cm c\u00f3 m\u00e0u xanh l\u1ee5c \u0111i\u1ec3m t\u00eda. C\u00e2y Assattha trong Sanskrit \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 A\u015bvattha.&nbsp;\u015ava\u1e25&nbsp;c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cng\u00e0y mai\u201d,&nbsp;a&nbsp;ch\u1ec9 s\u1ef1 ph\u1ee7 nh\u1eadn, v\u00e0&nbsp;tha&nbsp;c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi hay v\u1eadt d\u1eebng l\u1ea1i hay t\u1ed3n t\u1ea1i\u201d. Nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc n\u1ed5i danh thu\u1ed9c h\u1ec7 ph\u00e1i Advaitaved\u0101nta (B\u1ea5t nh\u1ecb ph\u1ec7-\u0111\u00e0) l\u00e0 \u015aa\u1e45kara di\u1ec5n gi\u1ea3i t\u00ean g\u1ecdi n\u00e0y l\u00e0 \u201cNg\u01b0\u1eddi hay v\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y mai\u201d, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 to\u00e0n th\u1ec3 v\u0169 tr\u1ee5.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"5\"><li><strong><em>B\u1ea3y tu\u1ea7n l\u1ec5 xung quanh c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y th\u00e0nh \u0111\u1ea1o, l\u00fac B\u1ed3-t\u00e1t \u0111\u00e3 th\u1ecd d\u1ee5ng b\u00e1t c\u01a1m s\u1eefa do n\u00e0ng Suj\u0101t\u0101 c\u00fang d\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0i chia b\u00e1t c\u01a1m s\u1eefa \u1ea5y th\u00e0nh b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn v\u1eaft v\u00e0 sau khi th\u1ecd xong b\u1eefa \u0103n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng \u1ea5y, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1ecbn \u0111\u00f3i lu\u00f4n su\u1ed1t b\u1ea3y tu\u1ea7n l\u1ec5. Ng\u00e0i tr\u1ea3i qua th\u1eddi gian b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn ng\u00e0y quanh qu\u1ea9n t\u1ea1i b\u1ea3y n\u01a1i xung quanh c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1, Ng\u00e0i suy ni\u1ec7m v\u00e0 an h\u01b0\u1edfng h\u01b0\u01a1ng v\u1ecb gi\u1ea3i tho\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb ng\u00e0y 16 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 22 th\u00e1ng T\u01b0, b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean sau khi th\u00e0nh \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt ng\u1ed3i kh\u00f4ng lay \u0111\u1ed9ng d\u01b0\u1edbi t\u00e0ng c\u00e2y c\u1ee7a c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m h\u1ea1nh ph\u00fac gi\u1ea3i tho\u00e1t (Vimuttisukha)<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn13\">[13]<\/a>. \u0110i\u1ec3m d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1 n\u01a1i th\u00e0nh \u0111\u1ea1o v\u00e0 t\u1ecda thi\u1ec1n trong trong tu\u1ea7n l\u1ec5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean sau khi gi\u00e1c ng\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Bodhima\u1e47\u1e0da; v\u1ec1 sau, t\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t T\u1ef1 vi\u1ec7n c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Bodhima\u1e47\u1e0davih\u0101ra. Tu\u1ea7n l\u1ec5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n ng\u1ed3i tr\u00ean b\u1ed3 \u0111o\u00e0n su\u1ed1t b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u1ec3 chi\u00eam ni\u1ec7m v\u1ec1 ph\u00e1p th\u1eadp nh\u1ecb nh\u00e2n duy\u00ean n\u00ean tu\u1ea7n l\u1ec5 n\u00e0y c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Tu\u1ea7n l\u1ec5 b\u1ed3 \u0111o\u00e0n chi\u1ebfn th\u1eafng \u2013 Palla\u1e45kasatt\u0101ha.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb 23 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 29 th\u00e1ng T\u01b0, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt tr\u1ea3i qua tu\u1ea7n l\u1ec5 th\u1ee9 hai m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh th\u1ea3n, Ng\u00e0i \u0111\u1ee9ng c\u00e1ch c\u00e2y B\u1ed3-\u0111\u1ec1 kho\u1ea3ng 100m v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng B\u1eafc c\u1ee7a c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1, ch\u0103m ch\u00fa nh\u00ecn c\u00e2y B\u1ed3-\u0111\u1ec1 tr\u1ecdn m\u1ed9t tu\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u00e1y m\u1eaft, h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng l\u1ea1i cu\u1ed9c tr\u01b0\u1eddng k\u1ef3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u cam go, gian kh\u1ed5, v\u1edbi t\u1ef1 th\u00e2n, t\u1ef1 t\u00e2m, trong v\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng ki\u1ebfp, cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay th\u00e0nh \u0111\u1ea1o d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1, \u0111\u1ec3 r\u00fat t\u1ec9a kinh nghi\u1ec7m h\u1ea7u t\u00ecm ra m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i tho\u00e1t cho ch\u00fang sanh kh\u1ecfi lu\u00e2n h\u1ed3i \u0111au kh\u1ed5. Hi\u1ec7n nay n\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 th\u00e1p k\u1ef7 ni\u1ec7m do vua Asoka d\u1ef1ng l\u00ean, t\u00ean l\u00e0 Animisacetiya \u2013 B\u1ea3o th\u00e1p kh\u00f4ng nh\u00e1y m\u1eaft. V\u00e0 tu\u1ea7n l\u1ec5 th\u1ee9 hai n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 tu\u1ea7n l\u1ec5 kh\u00f4ng nh\u00e1y m\u1eaft \u2013 Animisasatt\u0101ha.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ebfn tu\u1ea7n l\u1ec5 th\u1ee9 ba, t\u1eeb ng\u00e0y 30 th\u00e1ng T\u01b0 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 6 th\u00e1ng N\u0103m, ch\u01b0 Thi\u00ean v\u00e0 Ph\u1ea1m thi\u00ean h\u00f3a ra con \u0111\u01b0\u1eddng kinh h\u00e0nh b\u1eb1ng b\u1ea3y lo\u1ea1i ng\u1ecdc b\u00e1u ch\u1ea1y t\u1eeb h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng sang h\u01b0\u1edbng T\u00e2y \u1edf kho\u1ea3ng gi\u1eefa c\u1ee7a B\u1ea3o t\u1ecda chi\u1ebfn th\u1eafng (aparajitapalla\u1e45ka) v\u00e0 n\u01a1i \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u00ecn kh\u00f4ng ch\u1edbp m\u1eaft \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Th\u1ebf T\u00f4n. Ng\u00e0i \u0111i kinh h\u00e0nh tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2u b\u00e1u n\u00e0y, r\u1ed3i an tr\u00fa t\u00e2m trong qu\u1ea3 \u0111\u1ecbnh (phalasampatti). N\u01a1i \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111i kinh h\u00e0nh, sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t b\u1ea3o th\u00e1p c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Ratanaca\u1e45kamacetiya v\u00e0 tu\u1ea7n l\u1ec5 th\u1ee9 ba n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Tu\u1ea7n l\u1ec5 kinh h\u00e0nh \u2013 Ca\u1e45kamasatt\u0101ha.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y 7 \u0111\u1ebfn 13 th\u00e1ng N\u0103m, Th\u1ebf T\u00f4n \u0111i \u0111\u1ebfn h\u01b0\u1edbng T\u00e2y B\u1eafc c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1, ch\u01b0 Ph\u1ea1m thi\u00ean v\u00e0 ch\u01b0 Thi\u00ean c\u00fang d\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Th\u1ebf T\u00f4n t\u00f2a b\u1ea3o \u0111i\u1ec7n b\u1eb1ng b\u1ea3y lo\u1ea1i ng\u1ecdc b\u00e1u. Ng\u00e0i ng\u1ef1 trong b\u1ea3o \u0111i\u1ec7n v\u00e0 su\u1ed1t tu\u1ea7n l\u1ec5 n\u00e0y \u0111\u1ec3 qu\u00e1n x\u00e9t v\u1ec1 Vi di\u1ec7u ph\u00e1p \u2013 Abhidhamma. Khi Ng\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u qu\u00e1n, h\u00e0o quang s\u00e1u m\u00e0u c\u1ee7a ph\u00e1t ra s\u00e1u m\u00e0u r\u1ef1c r\u1ee1 nhu l\u00e0: xanh d\u01b0\u01a1ng (n\u012bla), v\u00e0ng (p\u012bta), \u0111\u1ecf (lohita), tr\u1eafng (odata), cam (ma\u00f1jittha) v\u00e0 m\u00e0u ch\u00f3i s\u00e1ng (pabhassar\u0101)<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn14\">[14]<\/a>. V\u1ec1 sau, n\u01a1i \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt ng\u1ed3i qu\u00e1n x\u00e9t Th\u1eafng Ph\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00f4i th\u00e1p ch\u00e2u b\u00e1u \u2013 Ratanacetiya. V\u00e0 tu\u1ea7n l\u1ec5 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Tu\u1ea7n l\u1ec5 b\u1ea3o \u0111i\u1ec7n ch\u00e2u b\u00e1u \u2013 Ratanagharasatt\u0101ha.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1eeb ng\u00e0y 14 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 20 th\u00e1ng N\u0103m, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt&nbsp;\u0111i \u0111\u1ebfn h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng c\u1ee7a c\u1ed9i b\u1ed3-\u0111\u1ec1, t\u1ecda thi\u1ec1n d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng c\u00e2y&nbsp;si c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u00ea \u2013 Ajap\u0101lanigrodha<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn15\">[15]<\/a>&nbsp;\u0111\u1ec3&nbsp;th\u1ecd h\u01b0\u1edfng h\u1ea1nh ph\u00fac v\u00f4 vi, gi\u1ea3i tho\u00e1t<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn16\">[16]<\/a>. V\u00e0 ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf tu\u1ea7n l\u1ec5 th\u1ee9 n\u0103m n\u00e0y c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Tu\u1ea7n l\u1ec5 t\u1ea1i c\u00e2y Ajap\u0101lanigrodha \u2013 Ajap\u0101lasatt\u0101ha.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>C\u00e2y Nigrodha t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e2y si ho\u1eb7c c\u00e2y \u0111a (c\u00e2y da), t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0&nbsp;Ficus bengalensis, m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y thu\u1ed9c&nbsp;h\u1ecd D\u00e2u t\u1eb1m&nbsp;(Moraceae). \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y c\u00f9ng h\u1ecd v\u1edbi c\u00e2y Assattha. C\u00e2y \u0111a c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9, n\u00f3 sinh s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi cao \u0111\u1ed9 t\u1edbi kho\u1ea3ng 600 m, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong nh\u1eefng khu v\u1ef1c kh\u00f4 r\u00e1o. Ch\u00fang l\u00e0 lo\u00e0i c\u00e2y l\u1edbn m\u00e0 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ef1 s\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00e2y bi\u1ec3u sinh tr\u1ed3ng t\u1eeb h\u1ea1t tr\u00ean c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y kh\u00e1c (ho\u1eb7c tr\u00ean c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac nh\u01b0 nh\u00e0 c\u1eeda, c\u1ea7u c\u1ed1ng) do c\u00e1c lo\u00e0i chim \u0103n qu\u1ea3 ph\u00e2n t\u00e1n h\u1ea1t. C\u00e2y tr\u1ed3ng t\u1eeb h\u1ea1t nhanh ch\u00f3ng ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c r\u1ec5 kh\u00ed t\u1eeb c\u00e1c c\u00e0nh c\u00e2y, v\u00e0 c\u00e1c r\u1ec5 kh\u00ed n\u00e0y s\u1ebd ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh th\u00e2n c\u00e2y th\u1ef1c th\u1ee5 khi ch\u00fang ch\u1ea1m t\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. C\u00e2y ch\u1ee7 cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd b\u1ecb b\u00f3p ngh\u1eb9t hay b\u1ecb ph\u00e2n chia ra b\u1edfi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh c\u1ee7a c\u00e2y \u0111a.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau b\u1ea3y ng\u00e0y thi\u1ec1n t\u1ecbnh \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y Ajap\u0101lanigrodha, Th\u1ebf T\u00f4n xu\u1ea5t kh\u1ecfi thi\u1ec1n t\u1ecbnh. Ng\u00e0i \u0111i \u0111\u1ebfn c\u1ed9i c\u00e2y Mucalinda \u1edf c\u1ea1nh b\u1edd h\u1ed3 n\u1eb1m v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1. T\u1eeb ng\u00e0y 21 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 27 th\u00e1ng N\u0103m, Th\u1ebf T\u00f4n tr\u1ea3i qua b\u1ea3y ng\u00e0y ng\u1ed3i ki\u1ebft gi\u00e0 th\u1ecd h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 an l\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u1ea3 gi\u1ea3i tho\u00e1t. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, m\u1ed9t c\u01a1n gi\u00f4ng t\u1ed1 l\u1edbn tr\u00e1i m\u00f9a kh\u1edfi l\u00ean<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn17\">[17]<\/a>&nbsp;v\u00e0 trong b\u1ea3y ng\u00e0y, tr\u1eddi m\u01b0a gi\u00f3 l\u1ea1nh, b\u1ea7u tr\u1eddi u \u00e1m. R\u1ed3i r\u1eafn ch\u00faa&nbsp;Mucalinda&nbsp;ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi th\u00e2n cu\u1ed1n v\u00f2ng quanh b\u1ea3y v\u00f2ng th\u00e2n c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4n, v\u00e0 \u0111\u1ee9ng th\u1eb3ng, v\u01b0\u01a1n cao c\u00e1c mang l\u1edbn tr\u00ean \u0111\u1ea7u Th\u1ebf T\u00f4n v\u1edbi \u00fd ngh\u0129:&nbsp;<em>\u201cMong Th<\/em><em>\u1ebf T\u00f4n kh<\/em><em>\u1ecfi l<\/em><em>\u1ea1nh! Mong Th<\/em><em>\u1ebf T\u00f4n kh<\/em><em>\u1ecfi n\u00f3ng! Mong Th<\/em><em>\u1ebf T\u00f4n kh<\/em><em>\u1ecfi x\u00fac ch<\/em><em>\u1ea1m v<\/em><em>\u1edbi ru<\/em><em>\u1ed3i, mu<\/em><em>\u1ed7i, gi\u00f3, s<\/em><em>\u1ee9c n\u00f3ng, c\u00e1c lo\u00e0i b\u00f2 s\u00e1t\u201d.&nbsp;<\/em>Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u00e3 tr\u00fa ng\u1ee5 b\u00ean trong b\u1ea3y v\u00f2ng th\u00e2n c\u1ee7a long v\u01b0\u01a1ng Mucalinda v\u00e0 tr\u1ea3i qua su\u1ed1t b\u1ea3y ng\u00e0y th\u1ecd h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 an l\u1ea1c c\u1ee7a gi\u1ea3i tho\u00e1t t\u1ef1a nh\u01b0 Ng\u00e0i \u0111ang \u1edf trong m\u1ed9t h\u01b0\u01a1ng ph\u00f2ng kh\u00f4ng qu\u00e1 h\u1eb9p. khi long v\u01b0\u01a1ng nh\u00ecn l\u00ean tr\u1eddi cao v\u00e0 th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y m\u01b0a, v\u1ecb \u1ea5y b\u00e8n b\u1ecf th\u00e2n long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ho\u00e1 ra m\u1ed9t ch\u00e0ng trai tr\u1ebb tu\u1ea5n t\u00fa, \u0111\u1ee9ng ch\u1ea5p tay tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn18\">[18]<\/a>. Su\u1ed1t tu\u1ea7n th\u1ee9 s\u00e1u, Th\u1ebf T\u00f4n an t\u1ecbnh d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y Mucalinda n\u00ean Tu\u1ea7n l\u1ec5 n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 Tu\u1ea7n l\u1ec5 Mucalinda \u2013 Mucalindasatt\u0101ha.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>C\u00e2y Mucalinda th\u1eadt ra l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e2y n\u00e0y t\u00ean Mucalinda hay l\u00e0 c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean v\u00ec c\u00f3 long v\u01b0\u01a1ng Mucalinda tr\u00fa t\u1ea1i \u0111\u00e2y, nh\u01b0ng d\u00f9 sao th\u00ec c\u00e2y hay long v\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Mucalinda. C\u00e2y Mucalinda kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ec1 c\u1eadp l\u00e0 gi\u1ed1ng c\u00e2y g\u00ec nh\u01b0ng b\u00ean Th\u00e1i Lan c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 Jik (<\/em><em>\u0e08\u0e34\u0e01) hay Jikmuchalin (<\/em><em>\u0e08\u0e34\u0e01\u0e21\u0e38\u0e08\u0e25\u0e34\u0e19\u0e17\u0e4c) \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00e2y Mucalinda. Theo ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e2y l\u1ed9c v\u1eebng, t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Barringtonia acutangula, l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i thu\u1ed9c&nbsp;chi L\u1ed9c v\u1eebng, l\u00e0 lo\u00e0i c\u00e2y b\u1ea3n \u0111\u1ecba c\u1ee7a c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea9m ven bi\u1ec3n&nbsp;Nam \u00c1&nbsp;v\u00e0 B\u1eafc \u00dac, t\u1eeb&nbsp;Afghanistan&nbsp;\u0111\u1ebfn&nbsp;Philippin&nbsp;v\u00e0&nbsp;Queensland. Ngo\u00e0i ra, theo \u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c S.Dhammika, c\u00e2y Mucalinda l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y kh\u00e1c, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Mucala, ti\u1ebfng Hindi l\u00e0 Muchukundi, t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Pterospermum acerifolium m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e2y l\u00f2ng mang l\u00e1 phong. Lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn Myanmar, c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1ef1 nhi\u00ean d\u1ecdc theo c\u00e1c b\u1edd su\u1ed1i. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u1ea3 hai lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00e2y m\u1ecdc n\u01a1i \u1ea9m \u01b0\u1edbt, su\u1ed1i hay bi\u1ec3n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 c\u00e2y n\u00e0o, v\u00ec theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Th\u00e1i Lan th\u00ec l\u00e0 c\u00e2y l\u1ed9c v\u1eebng, nh\u01b0ng theo t\u00ean g\u1ecdi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e2y l\u00f2ng mang l\u00e1 phong. Th\u00f4i th\u00ec \u0111\u1ec3 c\u00e1c v\u1ecb h\u1ecdc gi\u1ea3 mu\u1ed1n nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00eam v\u1eady.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau khi tr\u1ea3i qua b\u1ea3y ng\u00e0y th\u1ecd h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 an l\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u1ea3 A-la-h\u00e1n d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y Mucalinda v\u00e0 \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n l\u1ec5 th\u1ee9 b\u1ea3y, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt r\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ed7 \u0111\u00f3 v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u1ed9i c\u00e2y R\u0101j\u0101yatana \u1edf v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng Nam c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ecd B\u1ed3-\u0111\u1ec1 v\u00e0 ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y \u1ea5y th\u1ecd h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 an l\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u1ea3 A-la-h\u00e1n trong b\u1ea3y ng\u00e0y, k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y 28 th\u00e1ng N\u0103m \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 5 th\u00e1ng S\u00e1u. Tu\u1ea7n l\u1ec5 th\u1ee9 b\u1ea3y n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Tu\u1ea7n l\u1ec5 R\u0101j\u0101yatana \u2013 R\u0101j\u0101yatanasatt\u0101ha.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>C\u00e2y R\u0101j\u0101yatana l\u00e0 c\u00e2y m\u00e8n v\u0103n ho\u1eb7c c\u00e2y ch\u00e2y l\u00e1 r\u1ed9ng, t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0&nbsp;<\/em><em>Buchanania latifolia. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y g\u1ed7, c\u00f3 chi\u1ec1u cao kho\u1ea3ng 15-20m, v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e1nh c\u00f3 l\u00f4ng m\u1ec1m, mang nhi\u1ec1u l\u00e1 s\u00edt nhau. L\u00e1 d\u00e0i 15-25cm, r\u1ed9ng 6-12cm, h\u00ecnh b\u1ea7u d\u1ee5c thu\u00f4n, tr\u00f2n hay thon h\u1eb9p \u1edf g\u1ed1c, tr\u00f2n v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00f5m \u1edf \u0111\u1ea7u, dai, nh\u1eb5n \u1edf m\u1eb7t tr\u00ean, c\u00f3 l\u00f4ng ng\u1eafn \u1edf m\u1eb7t d\u01b0\u1edbi, cu\u1ed1ng l\u00e1 r\u1ed9ng v\u00e0 g\u1ea7n nh\u01b0 d\u1eb9p. Hoa th\u00e0nh ch\u00f9y ng\u1eafn h\u01a1n l\u00e1, c\u00e1c nh\u00e1nh th\u1ee9 c\u1ea5p d\u1ea1ng b\u00f4ng, ph\u1ee7 l\u00f4ng t\u01a1 m\u00e0u g\u1ec9 s\u1eaft d\u00e0y \u0111\u1eb7c. Hoa m\u00e0u xanh, kh\u00f4ng cu\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 4-6mm. Qu\u1ea3 h\u1ea1ch, c\u00f3 l\u00f4ng, c\u00f3 v\u1ecf qu\u1ea3 trong ho\u00e1 g\u1ed7. H\u1ea1t c\u00f3 v\u1ecf d\u1ea1ng m\u00e0ng. Lo\u00e0i ph\u00e2n b\u1ed1 \u1edf Vi\u1ec7t Nam, \u1ea4n \u00d0\u1ed9, Trung Qu\u1ed1c, Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. C\u00e2y th\u01b0\u1eddng m\u1ecdc trong c\u00e1c r\u1eebng m\u01b0a m\u00f9a n\u1eeda r\u1ee5ng l\u00e1, r\u1ea5t \u00edt g\u1eb7p trong r\u1eebng th\u01b0\u1eddng xanh ho\u1eb7c r\u1eebng th\u01b0a. \u1ede Vi\u1ec7t Nam, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft g\u1eb7p c\u00e2y n\u00e0y \u1edf Qu\u1ea3ng Ninh, Ngh\u1ec7 An t\u1edbi Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c t\u1ec9nh mi\u1ec1n n\u00fai \u1edf ph\u00eda Nam. H\u1ea1t c\u1ee7a c\u00e2y n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a chu\u1ed9ng \u1edf \u1ea4n \u00d0\u1ed9, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0103n v\u00e0 l\u00e0m m\u1ee9t. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng d\u00f9ng d\u1ea7u nh\u00e2n h\u1ea1t thay th\u1ebf d\u1ea7u h\u1ea1nh nh\u00e2n v\u00e0 d\u00f9ng trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n. Nh\u00e2n h\u1ea1t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m thu\u1ed1c m\u1ee1 b\u00f4i tr\u1ecb b\u1ec7nh ngo\u00e0i da v\u00e0 g\u00f4m c\u1ee7a th\u00e2n d\u00f9ng tr\u1ecb b\u1ec7nh ti\u00eau ch\u1ea3y. V\u1ecf c\u00e2y ch\u1ee9a nhi\u1ec1u tanin c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c da. \u1ede n\u01b0\u1edbc ta, qu\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0103n.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Su\u1ed1t b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn ng\u00e0y n\u00e0y, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt kh\u00f4ng l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c nh\u01b0 s\u00fac mi\u1ec7ng, r\u1eeda m\u1eb7t, \u0111\u1ea1i ti\u1ec3u ti\u1ec7n, t\u1eafm, \u0111\u1ed9 th\u1ef1c, u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 n\u1eb1m. Ng\u00e0i tr\u1ea3i qua th\u1eddi gian \u1ea5y ch\u1ec9 th\u1ecd h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 an l\u1ea1c c\u1ee7a thi\u1ec1n (jh\u0101na) v\u00e0 qu\u1ea3. Khi b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn&nbsp; ng\u00e0y \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng n\u0103m th\u00e1ng n\u0103m, trong khi \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111ang tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf R\u0101j\u0101yatana, vua tr\u1eddi Sakka \u0111\u1ebfn v\u00e0 d\u00e2ng \u0111\u1ebfn Ng\u00e0i tr\u00e1i thu\u1ed1c Myrobalan v\u00ec v\u1ecb \u1ea5y bi\u1ebft \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt mu\u1ed1n r\u1eeda m\u1eb7t v\u00e0 v\u1ec7 sinh th\u00e2n th\u1ec3. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1eadn l\u1ea5y tr\u00e1i Myrobalan. Khi Ng\u00e0i v\u1eeba \u0111\u1ed9 xong tr\u00e1i Myrobalan th\u00ec Ng\u00e0i \u0111i \u0111\u1ea1i ti\u1ec7n v\u00e0 ti\u1ec3u ti\u1ec7n. Sau \u0111\u00f3 Sakka d\u00e2ng c\u00e2y ch\u00e0 r\u0103ng l\u1ea5y t\u1eeb c\u00f5i r\u1ed3ng, v\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1eeb h\u1ed3 Anotatta \u0111\u1ec3 r\u1eeda m\u1eb7t. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt d\u00f9ng c\u00e2y ch\u00e0 r\u0103ng, s\u00fac mi\u1ec7ng v\u00e0 r\u1eeda m\u1eb7t b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc \u1edf h\u1ed3 Anotatta v\u00e0 v\u1eabn ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y R\u0101j\u0101yatana.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Tr\u00e1i thu\u1ed1c Myrobalan l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i tr\u00e1i c\u00e2y c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i thu\u1ed1c x\u1ed5. C\u00e2y Myrobalan l\u00e0 c\u00e2y kha t\u1eed, ho\u1eb7c c\u00e2y chi\u00eau li\u00eau, t\u00ean khoa h\u1ecdc l\u00e0 Terminalia chebula. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i&nbsp;th\u1ef1c v\u1eadt c\u00f3 hoa&nbsp;trong&nbsp;h\u1ecd Tr\u00e2m b\u1ea7u. &nbsp;N\u00f3 l\u00e0 lo\u00e0i b\u1ea3n \u0111\u1ecba mi\u1ec1n nam&nbsp;ch\u00e2u \u00c1&nbsp;t\u1eeb&nbsp;\u1ea4n \u0110\u1ed9&nbsp;v\u00e0&nbsp;Nepal&nbsp;k\u00e9o d\u00e0i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng t\u1edbi mi\u1ec1n t\u00e2y nam&nbsp;Trung Qu\u1ed1c&nbsp;(V\u00e2n Nam), v\u00e0 v\u1ec1 ph\u00eda nam t\u1edbi&nbsp;Sri Lanka,&nbsp;Malaysia&nbsp;v\u00e0&nbsp;Vi\u1ec7t Nam. Chi\u00eau li\u00eau l\u00e0 c\u00e2y g\u1ed7 nh\u1ee1 c\u00f3 th\u1ec3 cao t\u1edbi g\u1ea7n 30m, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh th\u00e2n c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 t\u1edbi 1m. V\u1ecf th\u00e2n c\u00e2y m\u00e0u x\u00e1m tro, c\u00f3 n\u1ee9t d\u1ea1ng v\u1ea3y h\u00ecnh ch\u1eef nh\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. L\u1edbp v\u1ecf th\u00e2n c\u00e2y d\u00e0y t\u1edbi 2cm c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1ea7ng m\u00e0u \u0111\u1ecf v\u00e0 n\u00e2u nh\u1ea1t xen k\u1ebd nhau.&nbsp;Hoa x\u1ebfp th\u00e0nh b\u00f4ng \u0111\u01a1n \u1edf n\u00e1ch l\u00e1, c\u00f3 l\u00f4ng v\u00e0ng; hoa nh\u1ecf, c\u00f3 l\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1nh hoa; nh\u1ecb 10. Qu\u1ea3 c\u00f3 c\u00e1nh, d\u1ea1ng b\u1ea7u d\u1ee5c v\u1edbi hai c\u00e1nh r\u1ed9ng \u0111\u1ed1i nhau, h\u00ecnh ch\u1eef nh\u1eadt, tr\u1ea3i ra, r\u1ed9ng 3-4cm, c\u00f3 l\u00f4ng m\u1ecbn tr\u1eafng. M\u00f9a hoa c\u1ee7a c\u00e2y n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 5-6 v\u00e0 qu\u1ea3 ch\u00edn v\u00e0o th\u00e1ng 8-9, khi ch\u00edn c\u00f3 m\u00e0u v\u00e0ng \u0111\u1ebfn cam h\u01a1i n\u00e2u. V\u1ecf c\u00e2y v\u00e0 h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n \u1ea4n \u0110\u1ed9, T\u00e2y T\u1ea1ng, Trung Qu\u1ed1c, Vi\u1ec7t Nam nh\u01b0 l\u00e0 tr\u1ecb b\u1ec7nh l\u1ef5 v\u00e0 b\u1ed5 s\u1ee9c cho ph\u1ee5 n\u1eef sau khi sinh \u0111\u1ebb.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"6\"><li><strong><em>Tr\u00fac L\u00e2m \u2013 ng\u00f4i t\u1ef1 vi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau khi th\u00e0nh \u0111\u1ea1o, nh\u01b0 l\u1eddi mong c\u1ea7u c\u1ee7a vua Bimbis\u0101ra, \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u00e3 tr\u1edf l\u1ea1i kinh th\u00e0nh R\u0101jagaha \u0111\u1ec3 t\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ee9c vua. Vua Bimbis\u0101ra r\u1ea5t h\u00e2n hoan v\u00e0 th\u1ec9nh \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt v\u00e0 ch\u00fang T\u1ef3-kh\u01b0u \u0111i v\u00e0o ho\u00e0ng cung, r\u1ed3i t\u1eadn tay d\u00e2ng c\u00fang c\u00e1c ng\u00e0i v\u1eadt th\u1ef1c th\u01b0\u1ee3ng v\u1ecb lo\u1ea1i c\u1ee9ng v\u00e0 lo\u1ea1i m\u1ec1m. Khi \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u00e3 th\u1ecd th\u1ef1c xong b\u00e0n tay \u0111\u00e3 r\u1eddi kh\u1ecfi b\u00ecnh b\u00e1t, \u0111\u1ee9c vua Seniya Bimbis\u0101ra x\u1ee9 Magadha \u0111\u00e3 ng\u1ed3i xu\u1ed1ng \u1edf m\u1ed9t b\u00ean. Khi \u0111ang ng\u1ed3i nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ee9c vua ch\u1ee3t n\u1ea3y l\u00ean \u00fd ngh\u0129 nh\u01b0 sau:&nbsp;<em>\u201c\u0110<\/em><em>\u1ee9c Th<\/em><em>\u1ebf T\u00f4n n\u00ean ng<\/em><em>\u1ee5&nbsp;<\/em><em>\u1edf n<\/em><em>\u01a1i n<\/em><em>\u00e0o&nbsp;<\/em><em>\u0111\u00e2y?&nbsp;<\/em><em>\u0110<\/em><em>\u1ed1i v<\/em><em>\u1edbi Ng\u00e0i, ch<\/em><em>\u1ed7&nbsp;<\/em><em>\u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean xa l\u00e0ng m<\/em><em>\u1ea1c l<\/em><em>\u1eafm, c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00e1 g<\/em><em>\u1ea7n, thu<\/em><em>\u1eadn ti<\/em><em>\u1ec7n cho vi<\/em><em>\u1ec7c t<\/em><em>\u1edbi lui, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 th<\/em><em>\u1ec3 \u0111i \u0111<\/em><em>\u1ebfn khi n\u00e0o c\u00f3&nbsp;<\/em><em>\u01b0\u1edbc mu<\/em><em>\u1ed1n, ban ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00f4ng \u0111<\/em><em>\u1ea3o, ban \u0111\u00eam \u00edt ti<\/em><em>\u1ebfng \u0111<\/em><em>\u1ed9ng, kh\u00f4ng nhi<\/em><em>\u1ec1u gi\u00f3, t\u00e1ch bi<\/em><em>\u1ec7t v<\/em><em>\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang, th\u00edch h<\/em><em>\u1ee3p cho vi<\/em><em>\u1ec7c thi<\/em><em>\u1ec1n t<\/em><em>\u1ecbnh. Khu v<\/em><em>\u01b0\u1eddn Ve<\/em><em>\u1e37uvana (Tr\u00fac L\u00e2m) n\u00e0y c<\/em><em>\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 kh\u00f4ng xa l\u00e0ng m<\/em><em>\u1ea1c l<\/em><em>\u1eafm, c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00e1 g<\/em><em>\u1ea7n, thu<\/em><em>\u1eadn ti<\/em><em>\u1ec7n cho vi<\/em><em>\u1ec7c t<\/em><em>\u1edbi lui, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 th<\/em><em>\u1ec3 \u0111i \u0111<\/em><em>\u1ebfn khi n\u00e0o c\u00f3&nbsp;<\/em><em>\u01b0\u1edbc mu<\/em><em>\u1ed1n, ban ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00f4ng \u0111<\/em><em>\u1ea3o, ban \u0111\u00eam \u00edt ti<\/em><em>\u1ebfng \u0111<\/em><em>\u1ed9ng, kh\u00f4ng nhi<\/em><em>\u1ec1u gi\u00f3, t\u00e1ch bi<\/em><em>\u1ec7t v<\/em><em>\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang, th\u00edch h<\/em><em>\u1ee3p cho vi<\/em><em>\u1ec7c thi<\/em><em>\u1ec1n t<\/em><em>\u1ecbnh, hay l\u00e0 ta n\u00ean d\u00e2ng khu v<\/em><em>\u01b0\u1eddn Ve<\/em><em>\u1e37uvana \u0111<\/em><em>\u1ebfn h<\/em><em>\u1ed9i ch\u00fang T\u1ef3-kh<\/em><em>\u01b0u c\u00f3 \u0111<\/em><em>\u1ee9c Ph<\/em><em>\u1eadt \u0111<\/em><em>\u1ee9ng \u0111<\/em><em>\u1ea7u?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"820\" height=\"554\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/321.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27035\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/321.jpg 820w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/321-768x519.jpg 768w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/321-465x314.jpg 465w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/321-690x466.jpg 690w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/321-695x470.jpg 695w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/321-629x425.jpg 629w\" sizes=\"auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau \u0111\u00f3, vua Bimbis\u0101ra c\u1ea7m c\u00e1i b\u00ecnh b\u1eb1ng v\u00e0ng \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc th\u01a1m, v\u1eeba r\u00f3t v\u00e0o b\u00e0n tay c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt v\u1eeba t\u00e1c b\u1ea1ch nh\u1eefng l\u1eddi sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Et\u0101ha<\/em><em>\u1e43 bhante ve<\/em><em>\u1e37uvana<\/em><em>\u1e43 vy\u0101na<\/em><em>\u1e43 Buddhappamukhassa Bhikkhusa<\/em><em>\u1e45ghassa dammi \u2013 B<\/em><em>\u1ea1ch ng\u00e0i, tr<\/em><em>\u1eabm d\u00e2ng khu v<\/em><em>\u01b0\u1eddn Ve<\/em><em>\u1e37uvana n\u00e0y \u0111<\/em><em>\u1ebfn h<\/em><em>\u1ed9i ch\u00fang T\u1ef3-kh<\/em><em>\u01b0u c\u00f3 \u0111<\/em><em>\u1ee9c Ph<\/em><em>\u1eadt \u0111<\/em><em>\u1ee9ng \u0111<\/em><em>\u1ea7u. Xin \u0111<\/em><em>\u1ee9c Th<\/em><em>\u1ebf T\u00f4n th<\/em><em>\u1ecd l\u00e3nh khu v<\/em><em>\u01b0\u1eddn.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u00fac l\u00e2m n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh ng\u00f4i t\u1ef1 vi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ng\u00f4i t\u1ef1 vi\u1ec7n duy nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt t\u1eadn tay th\u1ecd l\u00e3nh do \u0111\u1ee9c vua Bimbis\u0101ra c\u00fang d\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u00fac L\u00e2m l\u00e0 ng\u00f4i ng\u1ef1 uy\u1ec3n c\u1ee7a vua Bimbis\u0101ra v\u1edbi khung c\u1ea3nh thi\u00ean nhi\u00ean r\u1ea5t \u0111\u1eb9p v\u00e0 th\u01a1 m\u1ed9ng. Nh\u1eefng thi s\u0129 \u0111\u00e3 vi\u1ebft n\u00ean c\u00e1c v\u1ea7n th\u01a1 sau \u0111\u1ec3 m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a khu v\u01b0\u1eddn \u1ea5y:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Ramma<\/em><em>\u1e43 ve<\/em><em>\u1e37uvana<\/em><em>\u1e43 yena, na di<\/em><em>\u1e6d\u1e6dha<\/em><em>\u1e43 sugat\u0101laya<\/em><em>\u1e43;<\/em><\/p><p><em>Na tena nandana<\/em><em>\u1e43 di<\/em><em>\u1e6d\u1e6dha<\/em><em>\u1e43, iti ma\u00f1\u00f1\u0101mase maya<\/em><em>\u1e43.<\/em><\/p><p><em>Ch\u00fang t\u00f4i quan ni<\/em><em>\u1ec7m r<\/em><em>\u1eb1ng:&nbsp;Ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch<\/em><em>\u01b0a nh<\/em><em>\u00ecn th<\/em><em>\u1ea5y Ve<\/em><em>\u1e37uvana \u0111\u00e1ng y\u00eau, ch<\/em><em>\u1ed1n ng<\/em><em>\u1ee5 c<\/em><em>\u01b0 c<\/em><em>\u1ee7a \u0111<\/em><em>\u1ea5ng Thi<\/em><em>\u1ec7n Th<\/em><em>\u1ec7, th\u00ec ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi&nbsp;<\/em><em>\u1ea5y ch<\/em><em>\u01b0a nh<\/em><em>\u00ecn th<\/em><em>\u1ea5y v<\/em><em>\u01b0\u1eddn hoa Nandana c<\/em><em>\u1ee7a c\u00f5i tr<\/em><em>\u1eddi.<\/em><\/p><p><em>Yena ve<\/em><em>\u1e37uvana<\/em><em>\u1e43 di<\/em><em>\u1e6d\u1e6dha<\/em><em>\u1e43, nar\u0100nandan\u0100nandana<\/em><em>\u1e43;<\/em><\/p><p><em>Sudi<\/em><em>\u1e6d\u1e6dha<\/em><em>\u1e43 nandana<\/em><em>\u1e43 tena, amarindasunandana<\/em><em>\u1e43.<\/em><\/p><p><em>Ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 nh\u00ecn th<\/em><em>\u1ea5y Ve<\/em><em>\u1e37uvana l\u00e0 v<\/em><em>\u01b0\u1eddn hoa hoan l<\/em><em>\u1ea1c Nandana c<\/em><em>\u1ee7a nh\u00e2n lo<\/em><em>\u1ea1i, ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi&nbsp;<\/em><em>\u1ea5y \u0111\u00e3 nh\u00ecn th<\/em><em>\u1ea5y v<\/em><em>\u01b0\u1eddn hoa Nandana v\u00f4 c\u00f9ng hoan l<\/em><em>\u1ea1c c<\/em><em>\u1ee7a v<\/em><em>\u1ecb Thi\u00ean V<\/em><em>\u01b0\u01a1ng.<\/em><\/p><p><em>Vih\u0101ya nandana<\/em><em>\u1e43 dev\u0101, otaritv\u0101 mah\u012btala<\/em><em>\u1e43;<\/em><\/p><p><em>Ramma<\/em><em>\u1e43 ve<\/em><em>\u1e37uvana<\/em><em>\u1e43 disv\u0101, na tappanti suvimhit\u0101.<\/em><\/p><p><em>Ch<\/em><em>\u01b0 Thi<\/em><em>\u00ean sau khi r<\/em><em>\u1eddi v<\/em><em>\u01b0\u1eddn hoa Nandana ng<\/em><em>\u1ef1 xu<\/em><em>\u1ed1ng m<\/em><em>\u1eb7t \u0111<\/em><em>\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00e3 nh\u00ecn th<\/em><em>\u1ea5y Ve<\/em><em>\u1e37uvana \u0111\u00e1ng y\u00eau th\u00ec v\u00f4 c\u00f9ng s<\/em><em>\u1eedng s<\/em><em>\u1ed1t v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n ti<\/em><em>\u1ebfc nu<\/em><em>\u1ed1i n<\/em><em>\u1eefa.<\/em><\/p><p><em>R\u0101japu\u00f1\u00f1ena nibbatta<\/em><em>\u1e43, buddhapu\u00f1\u00f1ena bh\u016bsita<\/em><em>\u1e43;<\/em><\/p><p><em>Ko vatt\u0101 tassa nissesa<\/em><em>\u1e43, vanassa gu<\/em><em>\u1e47asa\u00f1caya<\/em><em>\u1e43.<\/em><\/p><p><em>Ve<\/em><em>\u1e37uvana \u0111\u00e3 \u0111<\/em><em>\u01b0\u1ee3c sanh l\u00ean do ph<\/em><em>\u01b0\u1edbc b\u00e1u c<\/em><em>\u1ee7a \u0111<\/em><em>\u1ee9c vua, \u0111<\/em><em>\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111<\/em><em>\u1eb9p nh<\/em><em>\u1edd v\u00e0o ph<\/em><em>\u01b0\u1edbc b\u00e1u c<\/em><em>\u1ee7a \u0111<\/em><em>\u1ee9c Ph<\/em><em>\u1eadt, c\u00f3 ai l\u00e0 ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi thu<\/em><em>\u1eadt l<\/em><em>\u1ea1i m<\/em><em>\u1ed9t c\u00e1ch tr<\/em><em>\u1ecdn v<\/em><em>\u1eb9n v<\/em><em>\u1ec1 t<\/em><em>\u1ed5ng th<\/em><em>\u1ec3 c\u00e1c \u0111<\/em><em>\u1ee9c t\u00ednh t<\/em><em>\u1ed1t \u0111<\/em><em>\u1eb9p c<\/em><em>\u1ee7a khu v<\/em><em>\u01b0\u1eddn&nbsp;<\/em><em>\u1ea5y?<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn19\"><strong>[19]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1ea1i t\u1ef1 vi\u1ec7n n\u00e0y, Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u00e3 an c\u01b0 m\u00f9a m\u01b0a n\u0103m l\u1ea7n, v\u00e0 c\u00f2n nhi\u1ec1u t\u1ef1 vi\u1ec7n kh\u00e1c n\u1eefa nh\u01b0 \u0111\u1ea1i t\u1ef1 vi\u1ec7n Jetavana (hai m\u01b0\u01a1i l\u1ea7n), t\u1ef1 vi\u1ec7n Pubb\u0101r\u0101ma (s\u00e1u l\u1ea7n), Nigrodh\u0101r\u0101ma (m\u1ed9t l\u1ea7n).<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"7\"><li><strong><em>An c\u01b0 m\u00f9a m\u01b0a trong r\u1eebng s\u00e2u<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, \u1edf t\u1ef1 vi\u1ec7n&nbsp;Ghosit\u0101r\u0101ma<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn20\">[20]<\/a>&nbsp;trong th\u00e0nh&nbsp;Kosamb\u012b, c\u00f3 s\u1ef1 chia r\u1ebd c\u1ee7a ch\u01b0 T\u0103ng. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do s\u1ef1 b\u1eaft l\u1ed7i l\u1eabn nhau gi\u1eefa hai T\u1ef3-kh\u01b0u, m\u1ed7i v\u1ecb d\u1eabn \u0111\u1ea7u nh\u00f3m n\u0103m tr\u0103m v\u1ecb T\u1ef3-kh\u01b0u, m\u1ed9t v\u1ecb l\u00e0 lu\u1eadt s\u01b0, v\u1ecb kia l\u00e0 ph\u00e1p s\u01b0. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt khuy\u00ean d\u1ea1y nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ecb kh\u00f4ng nghe theo n\u00ean Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o khu r\u1eebng P\u0101rileyya. \u0110\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u00e3 an c\u01b0 m\u00f9a m\u01b0a n\u01a1i \u0111\u00f3, d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y S\u0101la xinh \u0111\u1eb9p trong khu r\u1eebng Rakkhitavanasa\u1e47\u1e0da g\u1ea7n v\u00f9ng P\u0101rileyyaka c\u00f3 con voi ch\u00faa P\u0101rileyyaka h\u1ed9 \u0111\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\" id=\"attachment_6509\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"820\" height=\"551\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/891.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27036\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/891.jpg 820w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/891-768x516.jpg 768w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/891-465x312.jpg 465w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/891-690x464.jpg 690w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/891-695x467.jpg 695w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/891-632x425.jpg 632w\" sizes=\"auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px\" \/><figcaption><em>N\u1ebfu kh\u00f4ng thi\u1ec7n h\u1eefu \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh<\/em><br><em>\u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1eddi mu\u00f4n n\u1ebbo m\u1ed9t m\u00ecnh t\u1ed1t h\u01a1n<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n an c\u01b0 m\u1ed9t m\u00ecnh trong r\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c an vui nh\u1edd c\u00f3 voi chua ch\u00faa P\u0101rileyyaka h\u1ed9 \u0111\u1ed9. Con voi n\u00e0y l\u00e0 voi \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ea7y v\u00e0 v\u00e0o r\u1eebng v\u1edbi l\u00fd do \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c an vui. N\u00f3 t\u1ef1 ngh\u0129:&nbsp;<em>\u201c<\/em><em>\u1ede trong \u0111\u00e0n chung ch<\/em><em>\u1ea1 b<\/em><em>\u1ef1c b<\/em><em>\u1ed9i qu\u00e1! N\u00e0o l\u00e0 voi \u0111<\/em><em>\u1ef1c voi c\u00e1i voi l<\/em><em>\u1ee9a voi con\u2026 bao nhi\u00eau \u0111<\/em><em>\u1ea7u ng<\/em><em>\u1ecdn c<\/em><em>\u1ecf c<\/em><em>\u1ee7a ta \u0111<\/em><em>\u1ec1u b<\/em><em>\u1ecb ch\u00fang g<\/em><em>\u1eb7m tr<\/em><em>\u01b0\u1edbc, bao nhi\u00eau nh\u00e1nh c\u00e2y ta b<\/em><em>\u1ebb s<\/em><em>\u1eb5n xu<\/em><em>\u1ed1ng \u0111<\/em><em>\u1ec1u b<\/em><em>\u1ecb ch\u00fang d\u00e0nh nhau \u0103n, ch<\/em><em>\u1ed7 ta u<\/em><em>\u1ed1ng n<\/em><em>\u01b0\u1edbc \u0111<\/em><em>\u1ec1u b<\/em><em>\u1ecb ch\u00fang qu<\/em><em>\u1eady cho n<\/em><em>\u1ed5i b\u00f9n. Ta xu<\/em><em>\u1ed1ng ng\u00e2m m\u00ecnh d<\/em><em>\u01b0\u1edbi ao h<\/em><em>\u1ed3 n\u00e0o c\u0169ng b<\/em><em>\u1ecb con voi c\u00e1i \u0111eo theo k\u1ef3 c<\/em><em>\u1ecd tr\u00ean m\u00ecnh ta. Hay l\u00e0 ta h\u00e3y l\u00e1nh \u0111i, t\u00ecm ch<\/em><em>\u1ed7 s<\/em><em>\u1ed1ng ri\u00eang bi<\/em><em>\u1ec7t m<\/em><em>\u1ed9t m\u00ecnh\u201d.<\/em>&nbsp;R\u1ed3i con voi \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n b\u1ecf b\u1ea7y, \u0111\u1ebfn g\u1ea7n&nbsp;P\u0101rileyyaka, v\u00e0o r\u1eebng B\u1ea3o H\u1ed9, d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y&nbsp;S\u0101la&nbsp;\u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, ngay n\u01a1i Th\u1ebf T\u00f4n ng\u1ee5, th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi Ng\u00e0i. \u00d0\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc Th\u1ebf T\u00f4n, n\u00f3 \u0111\u1ea3nh l\u1ec5 Ng\u00e0i, r\u1ed3i nh\u00ecn quanh qu\u1ea5t t\u00ecm ch\u1ed5i, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ed5i, n\u00f3 b\u00e8n \u0111\u1ea1p c\u00e2y&nbsp;S\u0101la&nbsp;ph\u00eda d\u01b0\u1edbi v\u00e0 d\u00f9ng v\u00f2i qu\u1eadt ph\u00eda tr\u00ean cho ng\u00e3 xu\u1ed1ng r\u1ed3i l\u1ea5y m\u1ed9t nh\u00e1nh c\u00e2y qu\u00e9t \u0111\u1ea5t. Sau \u0111\u00f3, n\u00f3 l\u1ea5y v\u00f2i qu\u1ea5n b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc mang \u0111i l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc. V\u00e0i khi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng, n\u00f3 n\u1ea5u n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng. \u00d0\u1ea7u ti\u00ean n\u00f3 d\u00f9ng v\u00f2i k\u00e9o d\u00f9i l\u1eeda cho b\u1eadt l\u1eeda ra v\u00e0 nhen c\u1ee7i ch\u00e0 v\u00e0o. N\u00f3 nh\u00f3m l\u1eeda nh\u01b0 th\u1ebf v\u00e0 nung nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u00e1 nh\u1ecf r\u1ed3i d\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e2y g\u1eady l\u0103n v\u00e0o m\u1ed9t l\u00f5m \u0111\u00e1 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng cho Th\u1ebf T\u00f4n t\u1eafm r\u1eeda. Khi \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt v\u00e0o l\u00e0ng th\u00ec voi \u0111\u1ee9ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ee3i Ng\u00e0i tr\u1edf l\u1ea1i, ti\u1ebfn t\u1edbi \u0111\u00f3n Ng\u00e0i, \u0111\u1ec3 y b\u00e1t l\u00ean \u0111\u1ea7u nh\u01b0 l\u00fac tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111em v\u1ec1 ch\u1ed7 Ph\u1eadt ng\u1ee5, h\u1ea7u h\u1ea1 Ng\u00e0i nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 r\u1ed3i qu\u1ea1t h\u1ea7u Th\u1ebf T\u00f4n v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e1nh c\u00e2y. Ban \u0111\u00eam, \u0111\u1ec3 ng\u1eeba th\u00fa d\u1eef, n\u00f3 d\u00f9ng v\u00f2i n\u1eafm m\u1ed9t c\u00e2y g\u1eady l\u1edbn t\u1ef1 nh\u1ee7: \u201cTa s\u1ebd b\u1ea3o h\u1ed9 Ph\u1eadt\u201d. V\u00e0 \u0111i t\u1edbi lui trong khu r\u1eebng cho t\u1edbi khi m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc. Bu\u1ed5i s\u00e1ng, m\u1eb7t tr\u1eddi l\u00ean, voi l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc cho Ng\u00e0i r\u1eeda m\u1eb7t, v\u00e0 theo c\u00e1ch nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u00ean, n\u00f3 l\u00e0m tr\u00f2n m\u1ecdi b\u1ed5n ph\u1eadn kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea5y gi\u1edd, m\u1ed9t con kh\u1ec9 th\u1ea5y c\u1eed ch\u1ec9 v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ee7a voi, l\u00e0m nh\u1eefng b\u1ed5n ph\u1eadn nh\u1ecf nh\u1eb7t h\u1ea7u \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n, b\u00e8n ph\u00e1t t\u00e2m s\u1ebd l\u00e0m gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady. M\u1ed9t h\u00f4m, trong l\u00fac ch\u1ea1y nh\u1ea3y t\u00ecnh c\u1edd n\u00f3 g\u1eb7p m\u1ed9t t\u1ed5 m\u1eadt tr\u00ean c\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 ong. N\u00f3 b\u1ebb c\u00e0nh c\u00e2y xu\u1ed1ng, c\u1ea7m t\u1ed5 m\u1eadt c\u00f2n nguy\u00ean tr\u00ean c\u00e0nh c\u00e2y, h\u00e1i m\u1ed9t l\u00e1 chu\u1ed1i, \u0111\u1eb7t t\u1ed5 ong tr\u00ean l\u00e1 v\u00e0 mang d\u00e2ng \u0111\u1ebfn Ph\u1eadt. \u00d0\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1eadn l\u1ea5y. Kh\u1ec9 tr\u1ed1 m\u1eaft xem Ph\u1eadt c\u00f3 d\u00f9ng kh\u00f4ng v\u00e0 ng\u1ea1c nhi\u00ean th\u1ea5y Ng\u00e0i kh\u00f4ng \u0103n. Kh\u1ec9 th\u1eafc m\u1eafc kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u00ec \u0111\u00e2y, b\u00e8n l\u1eadt qua l\u1eadt l\u1ea1i t\u1ed5 ong, v\u1eeba xem x\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn, v\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 c\u00f3 v\u00e0i tr\u1ee9ng s\u00e2u. Nh\u1eb9 nh\u00e0ng l\u1ea5y tr\u1ee9ng s\u00e2u ra, kh\u1ec9 l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ed5 m\u1eadt l\u00ean Th\u1ebf T\u00f4n v\u00e0 Ng\u00e0i hoan h\u1ef7 \u0111\u1ed9. Kh\u1ec9 vui s\u01b0\u1edbng chuy\u1ec1n t\u1eeb c\u00e0nh n\u00e0y sang c\u00e0nh kh\u00e1c v\u00e0 nh\u1ea3y nh\u00f3t h\u00e2n hoan v\u00f4 k\u1ec3. Nh\u01b0ng \u0111\u00e2u ng\u1edd nh\u1eefng nh\u00e1nh c\u00e2y kh\u1ec9 v\u1eeba n\u1eafm v\u00e0 \u0111\u1ea1p l\u00ean b\u1ed7ng g\u00e3y l\u00eca. Kh\u1ec9 r\u01a1i xu\u1ed1ng m\u1ed9t c\u1ecdc c\u00e2y, b\u1ecb \u0111\u00e2m xuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ch\u1ebft t\u1ee9c kh\u1eafc. V\u00ec \u0111\u1eb7t ni\u1ec1m tin tr\u1ecdn v\u1eb9n v\u00e0o Ph\u1eadt, n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh v\u00e0o c\u00f5i tr\u1eddi T\u0101vati\u1e43sa, trong m\u1ed9t cung \u0111i\u1ec7n b\u1eb1ng v\u00e0ng cao ba m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m v\u1edbi m\u1ed9t \u0111o\u00e0n g\u1ed3m m\u1ed9t ng\u00e0n thi\u00ean n\u1eef h\u1ea7u c\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"8\"><li><strong><em>\u0110\u1ee9c Ph\u1eadt vi\u00ean t\u1ecbch N\u00edp-b\u00e0n gi\u1eefa hai c\u1ed9i S\u0101la<\/em><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00e0o ng\u00e0y tr\u0103ng tr\u00f2n th\u00e1ng T\u01b0, khi Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i th\u1ecd, chuy\u1ebfn h\u00e0nh tr\u00ecnh cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Ng\u00e0i, Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u00e3 vi\u00ean t\u1ecbch N\u00edp b\u00e0n d\u01b0\u1edbi hai c\u1ed9i S\u0101la trong r\u1eebng \u1edf Kusin\u0101r\u0101. Kinh \u0111i\u1ec3n ghi l\u1ea1i r\u1eb1ng: \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng qua b\u1edd b\u00ean kia s\u00f4ng Hira\u00f1\u00f1avat\u012b, \u0111\u1ebfn \u1edf Kusin\u0101r\u0101 \u2013 Upavatama \u2013 r\u1eebng S\u0101la c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd Mall\u0101. Khi Ph\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb T\u1ef3-kh\u01b0u \u0111\u1ebfn r\u1eebng c\u00e2y s\u0101la th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u00e3 x\u1ebf chi\u1ec1u. Th\u1ebf T\u00f4n b\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c \u0100nanda:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2013<\/strong>&nbsp;N\u00e0y \u0100nanda, h\u00e3y tr\u1ea3i ch\u1ed7 n\u1eb1m, \u0111\u1ea7u h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda B\u1eafc gi\u1eefa hai c\u00e2y s\u0101la. N\u00e0y \u0100nanda, Ta nay m\u1ec7t m\u1ecfi, mu\u1ed1n n\u1eb1m ngh\u1ec9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c \u0100nanda v\u00e2ng l\u1eddi Th\u1ebf T\u00f4n, tr\u1ea3i ch\u1ed7 n\u1eb1m, \u0111\u1ea7u h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda B\u1eafc gi\u1eefa hai c\u00e2y s\u0101la. V\u00e0 Th\u1ebf T\u00f4n n\u1eb1m xu\u1ed1ng, v\u1ec1 ph\u00eda h\u00f4ng b\u00ean ph\u1ea3i, nh\u01b0 d\u00e1ng n\u1eb1m con s\u01b0 t\u1eed, hai ch\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00ean nhau ch\u00e1nh ni\u1ec7m v\u00e0 gi\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"820\" height=\"554\" src=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1001.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-27037\" srcset=\"https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1001.jpg 820w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1001-768x519.jpg 768w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1001-465x314.jpg 465w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1001-690x466.jpg 690w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1001-695x470.jpg 695w, https:\/\/tamhoc.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1001-629x425.jpg 629w\" sizes=\"auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, c\u00e2y s\u0101la tr\u1ed5 hoa tr\u00e1i m\u00f9a, tr\u00e0n \u0111\u1ea7y c\u00e0nh l\u00e1. Nh\u1eefng \u0111\u00f3a hoa n\u00e0y r\u01a1i l\u00ean, gieo kh\u1eafp v\u00e0 tung v\u00e3i tr\u00ean th\u00e2n Nh\u01b0 Lai \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng Ng\u00e0i. Nh\u1eefng thi\u00ean hoa Ma\u1e47\u1e0d\u0101rava t\u1eeb tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u1ed1ng, r\u01a1i l\u00ean, gieo kh\u1eafp v\u00e0 tung v\u00e3i tr\u00ean th\u00e2n Nh\u01b0 Lai \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng Ng\u00e0i. B\u1ed9t tr\u1eddi chi\u00ean \u0111\u00e0n t\u1eeb tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u1ed1ng, r\u01a1i l\u00ean, gieo kh\u1eafp v\u00e0 tung v\u00e3i tr\u00ean th\u00e2n Nh\u01b0 Lai \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng Ng\u00e0i, nh\u1ea1c tr\u1eddi tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng tr\u1ed5i d\u1eady \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng Nh\u01b0 Lai. Thi\u00ean ca tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng vang l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng Nh\u01b0 Lai.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u1ed3i Nh\u01b0 Lai n\u00f3i v\u1edbi \u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c \u0100nanda:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 N\u00e0y \u0100nanda, c\u00e1c c\u00e2y s\u0101la song th\u1ecd t\u1ef1 nhi\u00ean tr\u1ed5 hoa tr\u00e1i m\u00f9a tr\u00e0n \u0111\u1ea7y c\u00e0nh l\u00e1, nh\u1eefng \u0111\u00f3a hoa n\u00e0y r\u01a1i l\u00ean, gieo kh\u1eafp v\u00e0 tung v\u00e3i tr\u00ean th\u00e2n Nh\u01b0 Lai \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng thi\u00ean hoa Ma\u1e47\u1e0d\u0101rava t\u1eeb tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u1ed1ng, r\u01a1i l\u00ean, gieo kh\u1eafp v\u00e0 tung v\u00e3i tr\u00ean th\u00e2n Nh\u01b0 Lai \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng. B\u1ed9t tr\u1eddi chi\u00ean-\u0111\u00e0n t\u1eeb tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u1ed1ng, r\u01a1i l\u00ean, gieo kh\u1eafp v\u00e0 tung v\u00e3i tr\u00ean th\u00e2n Nh\u01b0 Lai \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng. Nh\u1ea1c tr\u1eddi tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng tr\u1ed5i d\u1eady \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng Nh\u01b0 Lai. Thi\u00ean ca tr\u00ean h\u01b0 kh\u00f4ng vang l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng Nh\u01b0 Lai. Nh\u01b0ng, n\u00e0y \u0100nanda, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u00ednh tr\u1ecdng, t\u00f4n s\u00f9ng, \u0111\u1ea3nh l\u1ec5, c\u00fang d\u01b0\u1eddng hay l\u1ec5 k\u00ednh Nh\u01b0 Lai. N\u00e0y \u0100nanda, n\u1ebfu c\u00f3 T\u1ef3-kh\u01b0u, T\u1ef3-kh\u01b0u-ni, c\u01b0 s\u0129 nam hay c\u01b0 s\u0129 n\u1eef n\u00e0o th\u00e0nh t\u1ef1u Ch\u00e1nh ph\u00e1p v\u00e0 T\u00f9y ph\u00e1p, s\u1ed1ng ch\u01a1n ch\u00e1nh trong Ch\u00e1nh ph\u00e1p, h\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u00fang Ch\u00e1nh ph\u00e1p, th\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y k\u00ednh tr\u1ecdng, t\u00f4n s\u00f9ng, \u0111\u1ea3nh l\u1ec5, c\u00fang d\u01b0\u1eddng Nh\u01b0 Lai v\u1edbi s\u1ef1 c\u00fang d\u01b0\u1eddng t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng. Do v\u1eady, n\u00e0y \u0100nanda, h\u00e3y th\u00e0nh t\u1ef1u Ch\u00e1nh ph\u00e1p v\u00e0 T\u00f9y ph\u00e1p, s\u1ed1ng ch\u01a1n ch\u00e1nh trong Ch\u00e1nh ph\u00e1p v\u00e0 h\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u00fang Ch\u00e1nh ph\u00e1p.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn21\">[21]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u01a1 b\u1ed9 qua nh\u1eefng n\u00e9t ch\u00ednh trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng Ng\u00e0i lu\u00f4n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng g\u1ea7n v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xanh. Nh\u1eefng kh\u00f3m r\u1eebng, nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai hay d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u01b0u d\u1ea5u ch\u00e2n c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u1ec3 \u0111em ch\u00e1nh ph\u00e1p b\u1ea5t t\u1eed \u0111\u1ebfn cho nh\u00e2n thi\u00ean. Th\u1ef1c t\u1ebf, khi&nbsp;\u0111\u1ee9c Ph\u1eadt&nbsp;c\u00f2n&nbsp;t\u1ea1i th\u1ebf,&nbsp;b\u1ea3o v\u1ec7&nbsp;m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i ch\u01b0a tr\u1edf th\u00e0nh&nbsp;v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u01b0 ng\u00e0y nay, th\u1ebf nh\u01b0ng&nbsp;\u0111\u1ee9c Ph\u1eadt&nbsp;v\u1edbi&nbsp;tr\u00ed tu\u1ec7 s\u00e1ng su\u1ed1t&nbsp;v\u00e0&nbsp;l\u00f2ng t\u1eeb&nbsp;bi&nbsp;c\u1ee9u kh\u1ed5&nbsp;c\u1ee7a Ng\u00e0i, Ng\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e0 b\u1eadc v\u0129 nh\u00e2n h\u01b0\u1edbng d\u1eabn&nbsp;con ng\u01b0\u1eddi&nbsp;th\u1ef1c thi&nbsp;n\u1ebfp s\u1ed1ng&nbsp;h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi&nbsp;thi\u00ean nhi\u00ean,&nbsp;b\u1ea3o v\u1ec7&nbsp;m\u00f4i sinh l\u00e0&nbsp;b\u1ea3o v\u1ec7&nbsp;s\u1ef1 s\u1ed1ng&nbsp;con ng\u01b0\u1eddi.&nbsp;C\u1ee5 th\u1ec3, v\u1edbi&nbsp;tr\u00e1ch nhi\u1ec7m&nbsp;c\u1ee7a b\u1eadc&nbsp;\u0110\u1ea1o s\u01b0, Ng\u00e0i \u0111\u00e3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng t\u1ea1o ra m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng&nbsp;tu h\u1ecdc&nbsp;th\u00edch h\u1ee3p&nbsp;cho nh\u1eefng&nbsp;\u0111\u1ec7 t\u1eed&nbsp;xu\u1ea5t gia&nbsp;v\u00e0&nbsp;t\u1ea1i gia&nbsp;c\u1ee7a Ng\u00e0i,&nbsp;\u0111\u1ee9c Ph\u1eadt&nbsp;\u0111\u00e3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng&nbsp;t\u00ecm c\u00e1ch&nbsp;x\u00e2y d\u1ef1ng&nbsp;cho m\u00ecnh v\u00e0 cho&nbsp;h\u1ed9i ch\u00fang&nbsp;T\u0103ng gi\u00e0&nbsp;m\u1ed9t n\u1ebfp s\u1ed1ng h\u00f2a h\u00e0i v\u1edbi&nbsp;thi\u00ean nhi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li><strong><u>H\u00ecnh \u1ea3nh c\u00e2y xanh trong kinh \u0111i\u1ec3n<\/u><\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110i d\u1ecdc theo l\u1ecbch s\u1eed, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Th\u1ebf T\u00f4n lu\u00f4n g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean, ch\u1eb3ng nh\u1eefng v\u1eady m\u00e0 trong ch\u00ednh nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng c\u1ee7a Ng\u00e0i, h\u00ecnh \u1ea3nh c\u00e2y xanh lu\u00f4n hi\u1ec7n h\u1eefu v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang \u0111\u1ec3 b\u00e0i gi\u1ea3ng th\u00eam sinh \u0111\u1ed9ng h\u01a1n. Kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u00e0i kinh nh\u01b0 th\u1ebf. \u1ede \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u1ea3o s\u00e1t m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i kinh ti\u00eau bi\u1ec3u; c\u00f2n n\u1ebfu qu\u00fd v\u1ecb n\u00e0o mu\u1ed1n hi\u1ec3u th\u00eam th\u00ec \u0111\u1eebng ng\u1ea1i ng\u00f9ng g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng ki\u1ebfm \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e2y xanh, trong kinh c\u00f3 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y xanh g\u1ed3m c\u00f3: r\u1ec5 c\u00e2y (m\u016bla), trunk (da\u1e47\u1e0da or khandha), v\u1ecf ngo\u00e0i (papa\u1e6dik\u0101), v\u1ecf trong (taca), gi\u00e1c c\u00e2y (pheggu), l\u00f5i c\u00e2y (s\u0101ra), c\u00e0nh c\u00e2y (s\u0101kh\u0101), nh\u00e1nh c\u00e2y (pas\u0101kh\u0101), l\u00e1 c\u00e2y (pa\u1e47\u1e47a, pal\u0101sa). \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y xanh \u0111\u1ec3 \u00e1m ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tu h\u1ecdc m\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tu Ph\u1eadt c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 \u0111\u00e2u l\u00e0 c\u00e1i m\u00ecnh \u0111ang t\u1ea7m c\u00e2u: c\u00e0nh l\u00e1 (s\u0101kh\u0101pal\u0101sa) l\u00e0 l\u1ee3i d\u01b0\u1ee1ng, cung k\u00ednh, danh v\u1ecdng; v\u1ecf ngo\u00e0i l\u00e0 s\u1ef1 th\u00e0nh t\u1ef1u gi\u1edbi \u0111\u1ee9c; v\u1ecf trong l\u00e0 s\u1ef1 th\u00e0nh t\u1ef1u thi\u1ec1n \u0111\u1ecbnh; gi\u00e1c c\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 th\u00e0nh t\u1ef1u tri ki\u1ebfn; l\u00f5i c\u00e2y l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng t\u00e2m gi\u1ea3i tho\u00e1t \u2013 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ph\u1ea1m h\u1ea1nh.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn22\">[22]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 trong chuy\u1ec7n b\u1ed5n sanh c\u00f3 b\u00e0i k\u1ec7 r\u1eb1ng:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>S\u0101kh\u0101hi rukkho labhate sama\u00f1\u00f1a\u1e43, pah\u012bnas\u0101kha\u1e43 pana kh\u0101\u1e47um\u0101hu.<\/em><\/p><p><em>Nh\u1edd v\u00e0o nh\u1eefng c\u00e0nh c\u00e2y m\u00e0 c\u00e2y c\u1ed1i \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean g\u1ecdi ri\u00eang; h\u01a1n n\u1eefa, khi c\u00e0nh c\u00e2y b\u1ecb ch\u1eb7t b\u1ecf th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 g\u1ed1c c\u00e2y.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn23\"><strong>[23]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u1ed1c r\u1ec5 \u1edf \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u00e1m ch\u1ec9 cho \u00e1i d\u1ee5c (ta\u1e47ha). Bao gi\u1edd ch\u01b0a ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed1c r\u1ec5 th\u00ec c\u00e1c lo\u1ea1i d\u00e2y leo v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 sanh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf trong t\u01b0\u01a1ng lai; ch\u00fang ta s\u1ebd v\u1eabn c\u00f2n m\u00e3i b\u1ecb kh\u1ed5 \u0111au ch\u00ecnh v\u00ec \u00e1i d\u1ee5c \u0111\u00f3. Chi khi n\u00e0o m\u00ecnh di\u1ec7t t\u1eadn g\u1ed1c, b\u1ee9ng nh\u1ed5 ho\u00e0n to\u00e0n m\u1ecdi \u00e1i d\u1ee5c th\u00ec c\u00e1c kh\u1ed5 \u0111au m\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u1ea3y m\u1ea7m.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Yath\u0101pi m\u016ble anupaddave da\u1e37he, Chinnopi rukkho punareva r\u016bhati;<\/em><\/p><p><em>Evampi ta\u1e47h\u0101nusaye an\u016bhate, Nibbattat\u012b dukkhamida\u1e43 punappuna\u1e43<\/em><\/p><p><em>Gi\u1ed1ng nh\u01b0 khi b\u1ed9 r\u1ec5 v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i v\u00e0 c\u00f2n v\u1eefng ch\u1eafc,<\/em><\/p><p><em>c\u1ed9i c\u00e2y, m\u1eb7c d\u1ea7u \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ed1n ng\u00e3, c\u0169ng v\u1eabn \u0111\u00e2m ch\u1ed3i tr\u1edf l\u1ea1i,<\/em><\/p><p><em>c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, khi s\u1ef1 ti\u1ec1m \u1ea9n c\u1ee7a tham \u00e1i ch\u01b0a b\u1ecb t\u1eadn di\u1ec7t,<\/em><\/p><p><em>kh\u1ed5 \u0111au n\u00e0y c\u00f2n sanh l\u00ean \u0111\u1ee3t n\u00e0y n\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3t kh\u00e1c.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn24\"><strong>[24]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ee9c&nbsp;Ph\u1eadt,&nbsp;ch\u00fang ta&nbsp;s\u1ebd&nbsp;nh\u1eadn ra&nbsp;Ng\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t b\u1eadc&nbsp;Gi\u00e1o ch\u1ee7&nbsp;\u0111\u1ed9c&nbsp;nh\u1ea5t sinh&nbsp;ra d\u01b0\u1edbi&nbsp;c\u1ed9i S\u0101la t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn&nbsp;Lumbini,&nbsp;th\u00e0nh t\u1ef1 gi\u00e1c ng\u1ed9 d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i c\u00e2y&nbsp;B\u1ed3-\u0111\u1ec1, thuy\u1ebft b\u00e0i ph\u00e1p&nbsp;l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea1i&nbsp;v\u01b0\u1eddn Nai&nbsp;\u1edf&nbsp;Isipattana, v\u00e0&nbsp;cu\u1ed1i c\u00f9ng&nbsp;vi\u00ean t\u1ecbch N\u00edp-b\u00e0n&nbsp;d\u01b0\u1edbi hai c\u00e2y S\u0101la t\u1ea1i Kusin\u0101r\u0101.&nbsp;\u0110\u1eddi s\u1ed1ng&nbsp;c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 g\u1ea7n g\u0169i&nbsp;thi\u00ean nhi\u00ean, th\u00e2n c\u1eadn&nbsp;n\u00fai r\u1eebng, xa ch\u1ed1n ph\u1ed3n vinh. Ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3 r\u1eebng xanh r\u1ea5t l\u00e0 nhi\u1ec1u v\u00e0 r\u1ed9ng l\u1edbn, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00e2m (Mah\u0101vana) r\u1ed9ng l\u1edbn \u1edf Ves\u0101li v\u00e0 tr\u1ea3i d\u00e0i \u0111\u1ebfn t\u1eadn Hy-m\u00e3-l\u1ea1p s\u01a1n.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn25\">[25]<\/a>&nbsp;Hay l\u00e0 khu r\u1eebng P\u0101rileyya m\u00e0 \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt an c\u01b0 m\u00f9a m\u01b0a th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi t\u1ea1i \u0111\u1ea5y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c hai con voi ch\u00f9a c\u00f9ng kh\u1ec9 ch\u00faa h\u1ed9 \u0111\u1ed9 su\u1ed1t ba th\u00e1ng.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn26\"><sup>[26]<\/sup><\/a>&nbsp;Ngo\u00e0i ra, c\u00f2n m\u1ed9t s\u1ed1 khu r\u1eebng kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u01b0 l\u00e0 kh\u00f3m r\u1eebng Balihara\u1e47a \u1edf Kusin\u0101r\u0101<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn27\"><sup>[27]<\/sup><\/a>, r\u1eebng c\u00e2y S\u0101la Gosi\u1e45ga \u1edf Ves\u0101li<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn28\"><sup>[28]<\/sup><\/a>, r\u1eebng S\u012bta \u1edf R\u0101jagaha \u2013 n\u01a1i m\u00e0 tri\u1ec7u ph\u00fa An\u0101thapi\u1e47\u1e0dika \u0111\u00e3 y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn29\">[29]<\/a>, v\u01b0\u1eddn xo\u00e0i c\u1ee7a n\u00e0ng k\u1ef9 n\u1eef Ambap\u0101li \u1edf Ves\u0101li<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn30\">[30]<\/a>, r\u1eebng Si\u1e43sap\u0101 \u1edf Kosambi<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn31\">[31]<\/a>\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00ednh \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eebng khuy\u00ean d\u1ea1y c\u00e1c T\u1ef3-kh\u01b0u \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh n\u00ean l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng tr\u00fa x\u1ee9 n\u01a1i thanh v\u1eafng nh\u01b0 l\u00e0&nbsp;<em>r\u1eebng c\u00e2y, g\u1ed1c c\u00e2y, khe n\u00fai, hang \u0111\u00e1, b\u00e3i tha ma, l\u00f9m c\u00e2y, ngo\u00e0i tr\u1eddi, \u0111\u1ed1ng r\u01a1m<\/em><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn32\">[32]<\/a>&nbsp;\u0111\u1ec3 tr\u00fa ng\u1ee5 v\u00e0 tu t\u1eadp thi\u1ec1n \u0111\u1ecbnh. T\u1ef1 th\u00e2n Ng\u00e0i \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ecf cung v\u00e0ng \u0111i\u1ec7 ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3i tho\u00e1t v\u00e0 \u0111em ph\u00e1p gi\u1ea3i tho\u00e1t \u1ea5y \u0111\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ng\u00e0i t\u1eeb b\u1ecf nh\u1eefng l\u1ed1i s\u1ed1ng xa hoa v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh c\u0169ng v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>N\u00e0y c\u00e1c T\u1ef3-kh\u01b0u, \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng g\u1ed1c c\u00e2y, \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng c\u0103n nh\u00e0 tr\u1ed1ng. N\u00e0y c\u00e1c T\u1ef3-kh\u01b0u, h\u00e3y tu Thi\u1ec1n, ch\u1edb c\u00f3 ph\u00f3ng d\u1eadt, ch\u1edb c\u00f3 \u0111\u1ec3 v\u1ec1 sau ph\u1ea3i h\u1ed1i ti\u1ebfc. \u00d0\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi gi\u00e1o gi\u1edbi c\u1ee7a Ta cho c\u00e1c Th\u1ea7y.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn33\"><strong>[33]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1ecd, Th\u1ebf T\u00f4n tr\u00fa t\u1ea1i khu r\u1eebng S\u0101la \u1edf Kosala, khi \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb B\u00e0-la-m\u00f4n Navakammika Bh\u0101radv\u0101ja th\u1ea5y Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u1ed9c c\u01b0 trong r\u1eebng li\u1ec1n kh\u1edfi n\u00ean \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 b\u1ea1ch h\u1ecfi Th\u1ebf T\u00f4n r\u1eb1ng: Ng\u00e0i tr\u00fa m\u1ed9t m\u00ecnh trong r\u1eebng S\u0101la n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec v\u00e0 c\u00f3 ni\u1ec1m vui g\u00ec n\u01a1i \u0111\u00e2y? \u0110\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n li\u1ec1n n\u00f3i b\u00e0i k\u1ec7 n\u00e0y:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec, Trong khu r\u1eebng sa-la.<\/em><\/p><p><em>V\u1edbi Ta, r\u1ec5 \u0111\u00e3 c\u1eaft, C\u1ea3 khu r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea1p,<\/em><\/p><p><em>Nh\u01b0 v\u1eady Ta \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t, M\u1ecdi r\u1eebng r\u00fa ch\u00f4ng gai.<\/em><\/p><p><em>T\u00e2m Ta kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e2m, M\u1ed9t m\u00ecnh s\u1ed1ng an l\u1ea1c,<\/em><\/p><p><em>\u00d0o\u1ea1n tr\u1eeb m\u1ecdi b\u1ea5t m\u00e3n, S\u1ed1ng th\u00edch th\u00fa hoan h\u1ef7.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn34\"><strong>[34]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hoan h\u1ef7 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9c c\u01b0 trong r\u1eebng v\u00ec th\u1ebf v\u1ecb tr\u00fa trong r\u1eebng c\u0169ng mang m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n y\u00eau m\u1ebfn thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 h\u1ec7 sinh th\u00e1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 ngay ki\u1ebfp n\u00e0y, m\u00e0 trong qu\u00e1 kh\u1ee9, B\u1ed3-t\u00e1t c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 t\u1eebng hy sinh th\u00e2n m\u1ea1ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00e0n con ch\u00e1u kh\u1ecfi ph\u1ea3i b\u1ecb m\u1ea5t tr\u00fa x\u1ee9. M\u1ed9t thu\u1edf n\u1ecd, vua Brahmadatta tr\u1ecb v\u00ec B\u0101r\u0101nas\u012b mu\u1ed1n x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t cung \u0111i\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t tr\u1ee5 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 n\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan th\u1ea7n \u0111i ki\u1ebfm cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y to l\u1edbn v\u1ec1 l\u00e0m tr\u1ee5 c\u1ed9t cho cung \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e2y to l\u1edbn trong r\u1eebng nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ec1 cung \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n c\u1ee7a vua \u0111\u1ec3 xem. Trong v\u01b0\u1eddn \u1ea5y c\u1ed1 m\u1ed9t c\u00e2y S\u0101la to l\u1edbn, l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u00fa c\u1ee7a th\u1ea7n c\u00e2y (B\u1ed3-t\u00e1t) v\u00e0 c\u00e1c con ch\u00e1u. B\u1ed3-t\u00e1t ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 gi\u00e0, con ch\u00e1u l\u1ea1i \u0111\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00e2y n\u00e0y b\u1ecb \u0111em \u0111\u1ed1n th\u00ec con ch\u00e1u s\u1ebd b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t n\u00ean ng\u00e0i hi\u1ec7n v\u00e0o cung trong m\u1ed9t \u0111\u00eam t\u1ed1i \u0111\u1ec3 y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u1ee9c vua b\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh \u1ea5y. Vua B\u0101r\u0101nas\u012b kh\u00f4ng ch\u1ecbu, l\u00fac \u1ea5y B\u1ed3-t\u00e1t y\u00eau c\u1ea7u h\u00e3y ch\u1eb7t m\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eebng m\u1ea3nh ch\u1ee9 \u0111\u1eebng \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00ec x\u00fac \u0111\u1ed9ng v\u1edbi t\u1ea5m l\u00f2ng hy sinh cao c\u1ea3 c\u1ee7a B\u1ed3-t\u00e1t m\u00e0 \u0111\u1ee9c vua hoan h\u1ef7 v\u00e0 kh\u00f4ng ra l\u1ec7nh ch\u1eb7t c\u00e2y n\u1eefa.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn35\">[35]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ee9c Ph\u1eadt t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng Ng\u00e0i r\u1ea5t hoan h\u1ef7 v\u1edbi tr\u00fa x\u1ee9 trong r\u1eebng c\u1ee7a ch\u01b0 T\u1ef3-kh\u01b0u. Ng\u00e0i kh\u00f4ng hoan h\u1ef7 v\u1edbi tr\u00fa x\u1ee9 trong l\u00e0ng b\u1edfi v\u00ec n\u01a1i \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 thanh t\u1ecbnh, y\u00ean l\u1eb7ng, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi coi v\u01b0\u1eddn hay ai \u0111\u00f3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ho\u1eb7c lo ki\u00eam s\u1ed1ng nu\u00f4i m\u1ea1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 an tr\u00fa trong \u0111\u1ec1 m\u1ee5c thi\u1ec1n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n v\u1edbi tr\u00fa x\u1ee9 trong r\u1eebng, l\u00e0 c\u00e1c tr\u00fa x\u1ee9 n\u01a1i r\u1eebng n\u00fai, cao nguy\u00ean xa v\u1eafng, l\u00e0 n\u01a1i thi\u1ec1n t\u1ecbnh h\u1ee3p l\u00fd.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn36\">[36]<\/a><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>G\u0101me v\u0101 yadi v\u0101ra\u00f1\u00f1e, Ninne v\u0101 yadi v\u0101 thale;<\/em><\/p><p><em>Yattha arahanto viharanti, Ta\u1e43 bh\u016bmi\u00adr\u0101ma\u00ad\u1e47eyya\u00adka\u1e43.<\/em><\/p><p><em>Cho d\u1ea7u \u1edf l\u00e0ng, ho\u1eb7c l\u00e0 \u1edf r\u1eebng, cho d\u1ea7u \u1edf thung l\u0169ng ho\u1eb7c \u1edf cao nguy\u00ean,<\/em><\/p><p><em>n\u01a1i n\u00e0o c\u00e1c v\u1ecb A-la-h\u00e1n c\u01b0 ng\u1ee5, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y th\u1eadt \u0111\u00e1ng \u01b0a th\u00edch.<\/em><\/p><p><em>Rama\u1e47\u012by\u0101ni ara\u00f1\u00f1\u0101ni, yattha na ramat\u012b jano;<\/em><\/p><p><em>V\u012btar\u0101g\u0101 ramissanti, na te k\u0101magavesino.<\/em><\/p><p><em>C\u00e1c khu r\u1eebng \u0111\u00e1ng \u01b0a th\u00edch l\u00e0 n\u01a1i d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng \u01b0a th\u00edch.<\/em><\/p><p><em>Nh\u1eefng v\u1ecb c\u00f3 tham \u00e1i \u0111\u00e3 l\u00eca s\u1ebd th\u00edch th\u00fa, h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ea7m c\u1ea7u d\u1ee5c l\u1ea1c.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn37\"><strong>[37]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 nh\u1eefng ch\u00f2i l\u00e1 trong r\u1eebng (ara\u00f1\u00f1aku\u1e6dik\u0101) l\u00e0 nh\u1eefng am th\u1ea5t l\u00e0m b\u1eb1ng l\u00e1 \u1edf khu r\u1eebng; \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i \u1ea9n c\u01b0 trong r\u1eebng v\u00e0o th\u1eddi Ph\u1eadt. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt c\u00f3 l\u1ea7n c\u0169ng an tr\u00fa trong nh\u1eefng ch\u00f2i l\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf g\u1ea7n D\u012bghambalika (DhpA.ii.235) v\u00e0 n\u01a1i kh\u00e1c g\u1ea7n Himav\u0101 (DhA.ii.31,129). Ngo\u00e0i ra, ch\u01b0 v\u1ecb T\u1ef3-kh\u01b0u kh\u00e1c c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ch\u00f2i l\u00e1 kh\u00e1c nh\u01b0 T\u00f4n gi\u1ea3 Mah\u0101moggall\u0101na (JA.iii.33), T\u00f4n gi\u1ea3 Mah\u0101kassapa (JA.iii.71) hay l\u00e0 Sa-di Aciravata (M.iii.128). Nh\u1eefng tr\u00fa x\u1ee9 nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n v\u00e0 c\u0169ng r\u1ea5t d\u1ec5 l\u00e0m v\u00ec ch\u01b0 v\u1ecb th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb kh\u00f4ng \u1edf th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u1ed9t ch\u1ed7. M\u1ed9t tr\u00fa x\u1ee9 l\u00e0m b\u1eb1ng l\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng d\u1ec5 \u0111\u1ec3 b\u1ecf \u0111i sau v\u00e0i th\u00e1ng s\u1eed d\u1ee5ng m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00ednh m\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Uyyu\u00f1janti sat\u012bmanto, na nikete ramanti te;<\/em><\/p><p><em>Ha\u1e43s\u0101va pallala\u1e43 hitv\u0101, okamoka\u1e43 jahanti te.<\/em><\/p><p><em>C\u00e1c v\u1ecb n\u1ed7 l\u1ef1c, c\u00f3 ni\u1ec7m, c\u00e1c v\u1ecb \u1ea5y kh\u00f4ng th\u00edch th\u00fa v\u1ec1 ch\u1ed7 \u1edf.<\/em><\/p><p><em>V\u00ed nh\u01b0 nh\u1eefng con thi\u00ean nga t\u1eeb b\u1ecf h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c v\u1ecb \u1ea5y t\u1eeb b\u1ecf m\u1ecdi tr\u00fa x\u1ee9.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn38\"><strong>[38]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00ednh&nbsp;\u0111\u1eddi s\u1ed1ng&nbsp;trong l\u00e0nh,&nbsp;thanh t\u1ecbnh&nbsp;c\u1ee7a r\u1eebng n\u00fai l\u00e0 nh\u1eefng tr\u00fa x\u1ee9, l\u00e0 nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng th\u00edch h\u1ee3p&nbsp;nh\u1ea5t \u0111\u1ec3&nbsp;th\u00e0nh t\u1ef1u&nbsp;ch\u00e1nh tr\u00ed. \u0110\u00f3 l\u00e0&nbsp;l\u00fd do&nbsp;t\u1ea1i sao T\u00f4n gi\u1ea3 Kassapa, s\u1ed1ng tr\u1ecdn \u0111\u1eddi&nbsp;\u1edf r\u1eebng n\u00fai n\u00f3i l\u00ean v\u00ec sao ng\u00e0i&nbsp;\u01b0a th\u00edch&nbsp;n\u00fai r\u1eebng:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Khu \u0111\u1ea5t th\u1eadt kh\u1ea3 \u00e1i, V\u1edbi nh\u1eefng v\u00f2ng tr\u00e0ng hoa,<\/em><\/p><p><em>Hoa t\u00ean Ka-r\u00ea-ri, Tr\u1ea3i r\u1ed9ng ra c\u00f9ng kh\u1eafp,<\/em><\/p><p><em>V\u1edbi voi r\u00fa kh\u1ea3 \u00fd, \u00d0\u1ed3i n\u00fai \u1ea5y ta th\u00edch<\/em><\/p><p><em>Nh\u1eefng h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc trong m\u00e1t, Tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p, m\u00e0u m\u00e2y xanh,<\/em><\/p><p><em>Che k\u00edn b\u1edfi lo\u00e0i b\u1ecd, T\u00ean \u2018k\u1ebb ch\u0103n In-\u0111a\u2019<\/em><\/p><p><em>Nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai \u0111\u00e1 \u1ea5y, L\u00e0m t\u00e2m ta th\u00edch th\u00fa.<\/em><\/p><p><em>Gi\u1ed1ng \u0111\u1ed3i m\u00e2y xanh bi\u1ebfc, V\u00ed th\u00e1p \u0111\u1eb9p l\u00e2u \u0111\u00e0i,<\/em><\/p><p><em>V\u1edbi v\u01b0\u1ee3n h\u00fa kh\u1ea3 \u00fd, \u00d0\u1ed3i n\u00fai \u1ea5y, ta th\u00edch.<\/em><\/p><p><em>\u00d0\u1ea5t b\u1eb1ng th\u1eadt kh\u1ea3 \u00e1i, \u00d0\u01b0\u1ee3c m\u01b0a \u01b0\u1edbt th\u1ea5m nhu\u1ea7n,<\/em><\/p><p><em>\u00d0\u1ed3i n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n s\u0129, L\u00e0m th\u00e0nh n\u01a1i tr\u00fa x\u1ee9.<\/em><\/p><p><em>Vang l\u00ean ti\u1ebfng chim c\u00f4ng, \u00d0\u1ed3i n\u00fai \u1ea5y ta th\u00edch.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn39\"><strong>[39]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ai \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111i \u0111\u1ebfn x\u1ee9 \u1ea4n th\u00ec ch\u1eafc c\u00f3 d\u1ecbp ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n h\u00e0ng hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ra b\u1ebfn s\u00f4ng H\u1eb1ng bu\u00f4n b\u00e1n nh\u1eefng c\u00e2y ch\u00e0 r\u0103ng (dantaka\u1e6d\u1e6dha). C\u00e2y ch\u00e0 r\u0103ng n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb xa x\u01b0a v\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn hi\u1ec7n t\u1ea1i. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p ch\u01b0 T\u1ef3-kh\u01b0u s\u1eed d\u1ee5ng lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ec7 sinh r\u0103ng mi\u1ec7ng. V\u00e0 Th\u1ebf T\u00f4n \u0111\u00e3 d\u1ea1y v\u00ea n\u0103m \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c v\u1ec7 sinh r\u0103ng mi\u1ec7ng: c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i cho m\u1eaft, mi\u1ec7ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00f9i h\u00f4i, v\u1ecb gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c tinh t\u1ebf, m\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1eddm kh\u00f4ng che l\u1ea5p th\u1ee9c \u0103n, c\u1ea3m gi\u00e1c ngon mi\u1ec7ng.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn40\">[40]<\/a>&nbsp;Dantaka\u1e6d\u1e6dha c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 lo\u1ea1i c\u00e2y du\u1ed1i (Streblus asper) ho\u1eb7c c\u00e2y s\u1ea7u \u0111\u00e2u (Azadirachta indica) v\u00e0 nh\u1eefng lo\u1ea1i c\u00e2y n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 r\u0103ng mi\u1ec7ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>III. Kh\u00f4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ph\u00e1 ho\u1ea1i c\u00e2y xanh<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1i \u0111\u1ed9&nbsp;s\u1ed1ng m\u00e0&nbsp;\u0111\u1ee9c Ph\u1eadt&nbsp;gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho&nbsp;m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddil\u00e0 lu\u00f4n&nbsp;\u00fd th\u1ee9c&nbsp;s\u1ed1ng h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean. Mu\u1ed1n h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi&nbsp;thi\u00ean nhi\u00ean, th\u00ec&nbsp;con ng\u01b0\u1eddi&nbsp;ph\u1ea3i&nbsp;t\u00f4n tr\u1ecdng&nbsp;s\u1ef1 s\u1ed1ng ngay c\u1ea3 lo\u00e0i v\u1eadt v\u00e0 c\u1ecf c\u00e2y, m\u1ed9t&nbsp;th\u00e1i \u0111\u1ed9&nbsp;tr\u00ean&nbsp;tinh th\u1ea7n&nbsp;duy\u00ean kh\u1edfi. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt&nbsp;d\u1ea1y kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3 \u0103n&nbsp;d\u01b0 th\u1eeba&nbsp;tr\u00ean c\u1ecf xanh v\u00e0 trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4n tr\u00f9ng, s\u1ee3 l\u00e0m h\u1ea1i c\u1ecf v\u00e0 c\u00f4n tr\u00f9ng.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn41\">[41]<\/a>&nbsp;Ng\u00e0i d\u1ea1y c\u00e1c&nbsp;\u0111\u1ec7 t\u1eed&nbsp;xu\u1ea5t gia&nbsp;ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u1ea3i l\u1ecdc n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1ebft h\u1ea1i c\u00e1c sinh v\u1eadt. Trong&nbsp;th\u1eddi gian&nbsp;an c\u01b0 ba th\u00e1ng m\u00f9a m\u01b0a,&nbsp;\u0111\u1ee9c Ph\u1eadt&nbsp;khuy\u00ean c\u00e1c&nbsp;T\u1ef3-kh\u01b0u kh\u00f4ng n\u00ean \u0111i ra ngo\u00e0i v\u00ec s\u1ee3 d\u1eabm \u0111\u1ea1p tr\u00ean c\u1ecf c\u00e2y ho\u1eb7c c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng n\u1ea9y n\u1edf r\u1ea5t nhi\u1ec1u tr\u00ean \u0111\u1ea5t v\u00e0 trong kh\u00f4ng kh\u00ed \u1ea9m \u01b0\u1edbt. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, khi m\u00f9a m\u01b0a \u0111\u1ebfn, c\u00e1c T\u1ef3-kh\u01b0u nh\u00f3m l\u1ee5c s\u01b0 v\u1eabn \u0111i du h\u00e0nh, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ph\u00e0n n\u00e0n: \u201cT\u1ea1i sao c\u00e1c Sa-m\u00f4n Th\u00edch t\u1eed l\u1ea1i \u0111i du h\u00e0nh trong m\u00f9a l\u1ea1nh, trong m\u00f9a n\u00f3ng, v\u00e0 c\u1ea3 trong m\u00f9a m\u01b0a n\u1eefa? C\u00e1c v\u1ecb \u0111ang d\u1eabm \u0111\u1ea1p l\u00ean c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1ecf xanh, \u0111ang h\u00e3m h\u1ea1i m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a lo\u00e0i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t gi\u00e1c quan, v\u00e0 \u0111ang g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ea1i h\u00e0ng lo\u1ea1t nhi\u1ec1u ch\u00fang sanh nh\u1ecf nhoi. Ngay c\u1ea3 c\u00e1c du s\u0129 ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o n\u00e0y c\u00f3 gi\u00e1o l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ebft t\u1ed3i t\u1ec7 v\u1eabn b\u00e1m v\u00edu v\u00e0 s\u1ed1ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh trong m\u00f9a c\u01b0 tr\u00fa m\u01b0a, ngay c\u1ea3 nh\u1eefng con chim n\u00e0y sau khi l\u00e0m t\u1ed5 tr\u00ean c\u00e1c ng\u1ecdn c\u00e2y c\u0169ng b\u00e1m v\u00edu v\u00e0 s\u1ed1ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh trong m\u00f9a c\u01b0 tr\u00fa m\u01b0a; c\u00f2n c\u00e1c sa-m\u00f4n Th\u00edch t\u1eed n\u00e0y l\u1ea1i \u0111i du h\u00e0nh trong m\u00f9a l\u1ea1nh, trong m\u00f9a n\u00f3ng, v\u00e0 c\u1ea3 trong m\u00f9a m\u01b0a n\u1eefa. C\u00e1c v\u1ecb \u0111ang d\u1eabm \u0111\u1ea1p l\u00ean c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1ecf xanh, \u0111ang h\u00e3m h\u1ea1i m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a lo\u00e0i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t gi\u00e1c quan, v\u00e0 \u0111ang g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ea1i h\u00e0ng lo\u1ea1t nhi\u1ec1u ch\u00fang sanh nh\u1ecf nhoi\u201d. V\u00ec nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1ee9c Th\u1ebf T\u00f4n ban h\u00e0nh h\u1ecdc gi\u1edbi l\u00e0 ch\u01b0 T\u1ef3-kh\u01b0u ph\u1ea3i \u0103n c\u01b0 ba th\u00e1ng m\u00f9a m\u01b0a, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec ph\u1ea1m Dukka\u1e6da.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn42\">[42]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u00f4ng s\u00e1t h\u1ea1i c\u00e2y xanh, kh\u00f4ng h\u1ee7y ho\u1ea1i m\u00f4i sinh, \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt c\u00f2n khuy\u00ean d\u1ea1y v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c tr\u1ed3ng r\u1eebng, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1, c\u1ea7u c\u1ed1ng, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng\u2026 v\u00e0 d\u0129 nhi\u00ean \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c d\u00e0nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i gia c\u01b0 s\u0129 m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><em>Nh\u1eefng ai ng\u00e0y l\u1eabn \u0111\u00eam, C\u00f4ng \u0111\u1ee9c lu\u00f4n t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng,<\/em><\/p><p><em>Tr\u00fa ph\u00e1p, c\u1ee5 t\u00fac gi\u1edbi, K\u1ebb n\u00e0o sanh thi\u00ean gi\u1edbi?<\/em><\/p><p><em>Ai tr\u1ed3ng v\u01b0\u1eddn, tr\u1ed3ng r\u1eebng, Ai d\u1ef1ng x\u00e2y c\u1ea7u c\u1ed1ng,<\/em><\/p><p><em>\u00d0\u00e0o gi\u1ebfng, cho n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng, Nh\u1eefng ai cho nh\u00e0 c\u1eeda,<\/em><\/p><p><em>Nh\u1eefng v\u1ecb \u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u00eam, C\u00f4ng \u0111\u1ee9c lu\u00f4n t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng,<\/em><\/p><p><em>Tr\u00fa ph\u00e1p, c\u1ee5 t\u00fac gi\u1edbi, Nh\u1eefng v\u1ecb \u1ea5y sanh Thi\u00ean.<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftn43\"><strong>[43]<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><u>K\u1ebft lu\u1eadn<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00f3m l\u1ea1i, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt th\u00ec Ng\u00e0i ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ti\u00ean phong trong l\u0129nh v\u1ef1c b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh th\u00e1i c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y. S\u1ed1ng theo Ph\u1eadt l\u00e0 s\u1ed1ng t\u1ec9nh gi\u00e1c v\u00e0 s\u1ed1ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng mu\u00f4n lo\u00e0i, cho n\u00ean hi\u1ec3u r\u00f5 nh\u1eefng g\u00ec n\u00ean l\u00e0m v\u00e0 l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec l\u1ee3i \u00edch cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a mu\u00f4n lo\u00e0i. Th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ed1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p ho\u00e0n h\u1ea3o nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec t\u1ef1 th\u00e2n ch\u00fang ta x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 b\u1ea3o h\u1ed9 cho ch\u00ednh m\u00ecnh an tr\u00fa v\u00e0 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, m\u1ecdi lo\u00e0i c\u00f9ng sinh t\u1ed3n, c\u00f9ng th\u0103ng hoa trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u1ea1nh ph\u00fac, an l\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bhik. Sam\u0101dhipu\u00f1\u00f1o \u0110\u1ecbnh Ph\u00fac<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">_______________________________<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref1\">[1]<\/a>&nbsp;Devadaha l\u00e0 kinh th\u00e0nh c\u1ee7a d\u00f2ng t\u1ed9c Koliya do vua Suppabudda tr\u1ecb v\u00ec, t\u1ee9c l\u00e0 qu\u00ea ngo\u1ea1i c\u1ee7a B\u1ed3-t\u00e1t. S\u1edf d\u0129 c\u00f3 t\u00ean Devadaha l\u00e0 v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft n\u00f3i v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u00ean n\u00e0y nh\u01b0 sau: thu\u1edf xa x\u01b0a, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc t\u1ef1 nhi\u00ean ch\u1ea3y ra t\u1eeb trong Hy-m\u00e3-l\u1ea1p s\u01a1n, n\u01b0\u1edbc h\u1ed3 lu\u00f4n trong s\u1ea1ch v\u00e0 m\u00e1t l\u1ea1nh, c\u00e1c ti\u00ean n\u1eef th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn h\u1ed3 n\u00e0y t\u1eafm n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed3 thi\u00ean. Ngo\u00e0i ra, c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch kh\u00e1c l\u00e0: c\u00e1c v\u1ecb vua th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng an l\u1ea1c c\u1ee7a h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc thi\u00ean nhi\u00ean, c\u1ea3nh tr\u00ed quanh h\u1ed3 r\u1ea5t thu th\u00e1i, y\u00ean b\u00ecnh n\u00ean h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Devadaha.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref2\">[2]<\/a>&nbsp;Ng\u00e0y nay Lumbini \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f4ng vi\u00ean Rummindei, thu\u1ed9c qu\u1eadn Rupandehi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc C\u1ed9ng H\u00f2a D\u00e2n Ch\u1ee7 Li\u00ean Bang Nepal, c\u00e1ch Bhagavanpura hai d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda B\u1eafc v\u00e0 c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi Sonauli c\u1ee7a \u1ea4n \u0110\u1ed9 36 km. V\u1ec1 sau, ch\u00ednh t\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0y, v\u00e0o n\u0103m 245 tr\u01b0\u1edbc t\u00e2y l\u1ecbch, vua Asoka \u0111\u00e3 ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y v\u00e0 cho x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t th\u1ea1ch tr\u1ee5 cao 6,5m v\u1edbi nh\u1eefng h\u00e0ng ch\u1eef Brahmi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch nh\u01b0 sau:&nbsp;<em>\u201cHai m<\/em><em>\u01b0\u01a1i l<\/em><em>\u0103m n<\/em><em>\u0103m sau khi l<\/em><em>\u00ean ng<\/em><em>\u00f4i, qu<\/em><em>\u1ed1c v<\/em><em>\u01b0\u01a1ng Dev<\/em><em>\u00e0nampiya Piyadasi (Thi<\/em><em>\u00ean&nbsp;<\/em><em>\u00c1i Thi<\/em><em>\u1ec7n Ki<\/em><em>\u1ebfn, t<\/em><em>\u1ee9c A-d<\/em><em>\u1ee5c) ng<\/em><em>\u1ef1 \u0111<\/em><em>\u1ebfn \u0111\u00e2y chi\u00eam b\u00e1i, v\u00ec \u0111<\/em><em>\u1ee9c Ph<\/em><em>\u1eadt Th\u00edch-ca M\u00e2u Ni, b<\/em><em>\u1eadc Hi<\/em><em>\u1ec1n Nh\u00e2n c<\/em><em>\u1ee7a b<\/em><em>\u1ed9 t<\/em><em>\u1ed9c Th\u00edch-Ca, \u0111\u00e3 \u0111<\/em><em>\u1ea3n sinh t<\/em><em>\u1ea1i \u0111\u00e2y. Nh\u00e0 vua ban l<\/em><em>\u1ec7nh kh<\/em><em>\u1eafc m<\/em><em>\u1ed9t t<\/em><em>\u01b0\u1ee3ng b<\/em><em>\u1eb1ng \u0111\u00e1 v\u00e0 d<\/em><em>\u1ef1ng m<\/em><em>\u1ed9t th<\/em><em>\u1ea1ch tr<\/em><em>\u1ee5. Ng\u00e0i mi<\/em><em>\u1ec5n thu<\/em><em>\u1ebf \u0111<\/em><em>\u1ea5t&nbsp;<\/em><em>\u1edf l\u00e0ng Lumbini v\u00e0 gi<\/em><em>\u1ea3m thu<\/em><em>\u1ebf hoa l<\/em><em>\u1ee3i t<\/em><em>\u1eeb 1\/4 theo l<\/em><em>\u1ec7 th<\/em><em>\u01b0\u1eddng xu<\/em><em>\u1ed1ng 1\/8\u2033<\/em>&nbsp;(theo The Historical Buddha, H.W. Schumann \u2013 \u00d0\u1ee9c Ph\u1eadt L\u1ecbch S\u1eed , Nguy\u00ean T\u00e2m Tr\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng Lan d\u1ecbch Vi\u1ec7t).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref3\">[3]<\/a>&nbsp;\u201c<em>Trong khi c\u00e1c ng<\/em><em>\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 kh\u00e1c, ho<\/em><em>\u1eb7c ng<\/em><em>\u1ed3i, ho<\/em><em>\u1eb7c n<\/em><em>\u1eb1m m\u00e0 sanh con, m<\/em><em>\u1eb9 v<\/em><em>\u1ecb B<\/em><em>\u1ed3-t\u00e1t sanh v<\/em><em>\u1ecb B<\/em><em>\u1ed3-t\u00e1t kh\u00f4ng ph<\/em><em>\u1ea3i nh<\/em><em>\u01b0 v<\/em><em>\u1eady. M<\/em><em>\u1eb9 v<\/em><em>\u1ecb B<\/em><em>\u1ed3-t\u00e1t \u0111<\/em><em>\u1ee9ng m\u00e0 sanh v<\/em><em>\u1ecb B<\/em><em>\u1ed3-t\u00e1t<\/em>\u201d&nbsp;\u2013 D.ii.14 (Mah\u0101pad\u0101nasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref4\">[4]<\/a>&nbsp;A.iii.49 (Man\u0101pad\u0101y\u012bsutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref5\">[5]<\/a>&nbsp;Xem th\u00eam b\u00e0i C\u1ed8I S\u0100LA HUY\u1ec0N THO\u1ea0I&nbsp;<a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2017\/04\/29\/coi-sala-huyen-thoai\/\">https:\/\/spunno.wordpress.com\/2017\/04\/29\/coi-sala-huyen-thoai\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref6\">[6]<\/a>&nbsp;Theo phong t\u1ee5c l\u00fac \u1ea5y, h\u1eb1ng n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o m\u00f9a l\u00e0m l\u00faa, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 h\u1ea1 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u nguy\u1ec7n n\u1eef th\u1ea7n K\u0101l\u012b h\u1ed9 tr\u00ec cho d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1ee5 m\u00f9a b\u1ed9i thu. V\u00e0 nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 h\u1ed9i, d\u00e2n ch\u00fang t\u1ed5 ch\u1ee9c vui ch\u01a1i tr\u01b0\u1edbc khi b\u1eaft tay v\u00e0o l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng \u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref7\">[7]<\/a>&nbsp;<em>N\u00e0y Aggivessana, r<\/em><em>\u1ed3<\/em><em>i Ta suy ngh\u0129 nh<\/em><em>\u01b0<\/em><em>&nbsp;sau: \u201cTa bi<\/em><em>\u1ebf<\/em><em>t, trong khi ph<\/em><em>\u1ee5<\/em><em>&nbsp;th\u00e2n Ta, thu<\/em><em>\u1ed9<\/em><em>c gi\u00f2ng S\u0101kya \u0111ang c\u00e0y v\u00e0 Ta \u0111ang ng<\/em><em>\u1ed3<\/em><em>i d<\/em><em>\u01b0\u1edb<\/em><em>i b\u00f3ng m\u00e1t c\u00e2y jambu, Ta ly d<\/em><em>\u1ee5<\/em><em>c, ly ph\u00e1p b<\/em><em>\u1ea5<\/em><em>t thi<\/em><em>\u1ec7<\/em><em>n, ch<\/em><em>\u1ee9<\/em><em>ng v\u00e0 tr\u00fa Thi<\/em><em>\u1ec1<\/em><em>n th<\/em><em>\u1ee9<\/em><em>&nbsp;nh<\/em><em>\u1ea5<\/em><em>t, m<\/em><em>\u1ed9<\/em><em>t tr<\/em><em>\u1ea1<\/em><em>ng th\u00e1i h<\/em><em>\u1ef7<\/em><em>&nbsp;l<\/em><em>\u1ea1<\/em><em>c do ly d<\/em><em>\u1ee5<\/em><em>c sanh, c\u00f3 t<\/em><em>\u1ea7<\/em><em>m, c\u00f3 t<\/em><em>\u1ee9<\/em><em>\u201c. Khi an tr\u00fa nh<\/em><em>\u01b0<\/em><em>&nbsp;v<\/em><em>\u1ead<\/em><em>y, Ta ngh\u0129: \u201c\u00d0<\/em><em>\u1ea1<\/em><em>o l<\/em><em>\u1ed9<\/em><em>&nbsp;n\u00e0y c\u00f3 th<\/em><em>\u1ec3<\/em><em>&nbsp;\u0111<\/em><em>\u01b0<\/em><em>a&nbsp;<\/em><em>\u0111<\/em><em>\u1ebf<\/em><em>n gi\u00e1c ng<\/em><em>\u1ed9<\/em><em>&nbsp;ch\u0103ng?\u201d V\u00e0 n\u00e0y Aggivessana, ti<\/em><em>\u1ebf<\/em><em>p theo \u00fd ni<\/em><em>\u1ec7<\/em><em>m&nbsp;<\/em><em>\u1ea5<\/em><em>y, \u00fd th<\/em><em>\u1ee9<\/em><em>c n\u00e0y kh<\/em><em>\u1edf<\/em><em>i l\u00ean n<\/em><em>\u01a1<\/em><em>i Ta: \u201c\u00d0\u00e2y l\u00e0 \u0111<\/em><em>\u1ea1<\/em><em>o l<\/em><em>\u1ed9<\/em><em>&nbsp;\u0111<\/em><em>\u01b0<\/em><em>a&nbsp;<\/em><em>\u0111<\/em><em>\u1ebf<\/em><em>n gi\u00e1c ng<\/em><em>\u1ed9<\/em><em>\u201d \u2013&nbsp;<\/em>M.i.246 (Mah\u0101saccakasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref8\">[8]<\/a>&nbsp;<em>R\u0101j\u0101 vegen\u0101gantv\u0101 p\u0101<\/em><em>\u1e6dih\u0101riya<\/em><em>\u1e43 disv\u0101 \u2013 \u2018\u2018ida<\/em><em>\u1e43 te, t\u0101ta, dutiya<\/em><em>\u1e43 vandana\u2019\u2019nti putta<\/em><em>\u1e43 vandi.<\/em>&nbsp;(JA.i.57)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref9\">[9]<\/a>&nbsp;<em>Ito pa<\/em><em>\u1e6d\u1e6d<\/em><em>h\u0101ya me natt\u0101 \u2018r\u0101hulakum\u0101ro\u2019tveva n\u0101ma<\/em><em>\u1e43<\/em><em>&nbsp;hot\u016b\u2019ti \u2013 T<\/em><em>\u1eeb<\/em><em>&nbsp;nay tr<\/em><em>\u1edf<\/em><em>&nbsp;\u0111i, \u0111<\/em><em>\u1ee9<\/em><em>a ch\u00e1u n<\/em><em>\u1ed9<\/em><em>i trai c<\/em><em>\u1ee7<\/em><em>a ta s<\/em><em>\u1ebd<\/em><em>&nbsp;\u0111<\/em><em>\u01b0\u1ee3<\/em><em>c g<\/em><em>\u1ecd<\/em><em>i t\u00ean l\u00e0 ho\u00e0ng t<\/em><em>\u1eed<\/em><em>&nbsp;R\u0101hula<\/em>. (BvA.i.280)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref10\">[10]<\/a>&nbsp;M.i.165f (Ariyapariyesan\u0101sutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref11\">[11]<\/a>&nbsp;L\u00e0ng Sen\u0101n\u012b c\u1ee7a v\u1ecb th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng Sen\u0101ni, cha c\u1ee7a n\u00e0ng Suj\u0101t\u0101, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng ch\u00e1o s\u1eefa l\u00ean B\u1ed3-t\u00e1t. L\u00e0ng n\u1eb1m tr\u00ean b\u1edd s\u00f4ng Nera\u00f1jara g\u1ea7n Uruvel\u0101. (JA.i.68)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref12\">[12]<\/a>&nbsp;M.i.167 (Ariyapariyesan\u0101sutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref13\">[13]<\/a>&nbsp;(Vin.i.2)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref14\">[14]<\/a>&nbsp;T\u1eeb h\u00e0o quang s\u00e1u m\u00e0u n\u00e0y, m\u1ed9t \u0110\u1ea1i t\u00e1 H\u1ea3i qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 t\u00ean Henry Steel Olcott n\u1ea3y ra s\u00e1ng ki\u1ebfn t\u1ea1o ra l\u00e1 c\u1edd Ph\u1eadt gi\u00e1o. \u00d4ng th\u1ea3o lu\u1eadn c\u00f9ng ng\u00e0i \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng l\u00e3o Suma\u1e45gala c\u1ee7a x\u1ee9 T\u00edch Lan \u0111\u1ec3 ph\u00e1c h\u1ecda ra l\u00e1 c\u1edd Ph\u1eadt gi\u00e1o g\u1ed3m s\u00e1u m\u00e0u. L\u00e1 c\u1edd n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00edch Lan c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c treo t\u1ea1i c\u00e1c t\u1ef1 vi\u1ec7n v\u00e0o ng\u00e0y l\u1ec5 Tam h\u1ee3p (Vesak) t\u1eeb n\u0103m 1889. N\u0103m 1950, t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Th\u1ebf gi\u1edbi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c \u1edf Colombo th\u1ee7 \u0111\u00f4 T\u00edch Lan, to\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t ch\u1ecdn l\u00e1 c\u1edd \u1ea5y l\u00e0m l\u00e1 c\u1edd Ph\u1eadt gi\u00e1o to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref15\">[15]<\/a>&nbsp;Ajap\u0101lanigrodha \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch nh\u01b0 sau: 1. g\u1ed1c c\u00e2y si c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n d\u00ea ng\u1ed3i ngh\u1ec9 ng\u01a1i; 2. c\u00e2y si n\u01a1i nh\u1eefng con d\u00ea \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh n\u1eafng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref16\">[16]<\/a>&nbsp;(Vin.i.2)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref17\">[17]<\/a>&nbsp;C\u01a1n m\u01b0a l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ec9 x\u1ea3y ra trong hai tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p: tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 khi v\u1ecb chuy\u1ec3n lu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u1ee9 hai l\u00e0 khi \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref18\">[18]<\/a>&nbsp;Ud.10 (Mucalindasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref19\">[19]<\/a>&nbsp;Ap.ii.547<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref20\">[20]<\/a>&nbsp;T\u1ef1 vi\u1ec7n Ghosit\u0101r\u0101ma do tri\u1ec7u ph\u00fa Ghosaka \u1edf th\u00e0nh Kosamb\u012b x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 c\u00fang d\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt c\u00f9ng T\u0103ng ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5 khi c\u00e1c ng\u00e0i \u0111\u1ebfn Kosamb\u012b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref21\">[21]<\/a>&nbsp;D.ii.136 (Mah\u0101parinibb\u0101nasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref22\">[22]<\/a>&nbsp;M.i.193 (Mah\u0101s\u0101ropamasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref23\">[23]<\/a>&nbsp;J.509; JA.iv.483 (Hatthip\u0101laj\u0101taka).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref24\">[24]<\/a>&nbsp;Dhp.338.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref25\">[25]<\/a>&nbsp;DA.i.309<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref26\">[26]<\/a>&nbsp;Ud.41 (N\u0101gasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref27\">[27]<\/a>&nbsp;A.v.79 (Kusin\u0101r\u0101sutta). Khu r\u1eebng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec (<em>bali<\/em>=c\u00fang d\u01b0\u1eddng) v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng (bali) \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ea7n linh (AA.i.457).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref28\">[28]<\/a>&nbsp;M.i.205 (C\u016b\u1e37agosi\u1e45gasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref29\">[29]<\/a>&nbsp;Vin.ii.156.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref30\">[30]<\/a>&nbsp;Vin.i.231ff.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref31\">[31]<\/a>&nbsp;A.v.437 (Si\u1e43sap\u0101sutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref32\">[32]<\/a>&nbsp;M.iii.3 (Ga\u1e47akamoggall\u0101nasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref33\">[33]<\/a>&nbsp;A.iii.88 (Dhammavih\u0101r\u012bsutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref34\">[34]<\/a>&nbsp;S.i.179 (Navakammikasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref35\">[35]<\/a>&nbsp;JA.iv.154ff (Bhaddas\u0101laj\u0101taka).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref36\">[36]<\/a>&nbsp;A.iii.341ff (N\u0101gitasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref37\">[37]<\/a>&nbsp;Dhp.98-99.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref38\">[38]<\/a>&nbsp;Dhp.91.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref39\">[39]<\/a>&nbsp;Thag.94 (Mah\u0101\u00adkassa\u00adpat\u00adthera\u00adg\u0101th\u0101).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref40\">[40]<\/a>&nbsp;A.iii.250 (Dantaka\u1e6d\u1e6dhasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref41\">[41]<\/a>&nbsp;M.i.13 (Dhammad\u0101y\u0101dasutta).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref42\">[42]<\/a>&nbsp;Vin.i.138.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/spunno.wordpress.com\/2018\/05\/20\/cay-coi-trong-cuoc-doi-duc-phat-va-kinh-dien\/#_ftnref43\">[43]<\/a>&nbsp;S.i.33 (Vanaropasutta).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00c2Y C\u1ed0I TRONG CU\u1ed8C \u0110\u1edcI \u0110\u1ee8C PH\u1eacT V\u00c0 KINH&nbsp;\u0110I\u1ec2N 20\/05\/2018SAM\u0100DHIPU\u00d1\u00d1O T\u00ecm v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ee9c Ph\u1eadt, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i, t\u1eeb l\u00fac\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27034,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[256],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-27031","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cau-chuyen-thoi-phat-tai-the"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27031"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27031\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27038,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27031\/revisions\/27038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27031"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=27031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}