{"id":8264,"date":"2020-12-10T23:28:15","date_gmt":"2020-12-10T16:28:15","guid":{"rendered":"http:\/\/tamhoc.org\/?p=8264"},"modified":"2020-12-10T23:28:17","modified_gmt":"2020-12-10T16:28:17","slug":"ly-thai-to-voi-phat-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/2020\/12\/10\/ly-thai-to-voi-phat-giao\/","title":{"rendered":"L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n (974-1028) l\u00e0 vua s\u00e1ng l\u1eadp v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u L\u00fd, qu\u00ea \u1edf h\u01b0\u01a1ng Di\u00ean U\u1ea9n, ch\u00e2u C\u1ed5 Ph\u00e1p (nay l\u00e0 th\u1ecb x\u00e3 T\u1eeb S\u01a1n, t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh). Vi\u1ec7c L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n ra \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p l\u1ea1i nhu\u1ed1m \u0111\u1ea7y m\u00e0u s\u1eafc truy\u1ec1n thuy\u1ebft, d\u00e3 s\u1eed&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/giacngo.vn\/userimages\/2010\/10\/12\/1\/tng_l_~1.jpg\"><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xu\u1ea5t th\u00e2n g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi ng\u00f4i ch\u00f9a. Nh\u1edd s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o m\u00e0 l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 truy\u1ec1n thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng: Cha th\u00e2n sinh ra L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n nh\u00e0 ngh\u00e8o \u0111i l\u00e0m ru\u1ed9ng thu\u00ea \u1edf ch\u00f9a Ti\u00ean S\u01a1n (nay thu\u1ed9c x\u00e3 \u0110\u00f4ng Th\u1ecd, huy\u1ec7n Y\u00ean Phong, B\u1eafc Ninh) ph\u1ea3i l\u00f2ng m\u1ed9t ti\u1ec3u n\u1eef r\u1ed3i l\u00e0m n\u00e0ng c\u00f3 thai. Nh\u00e0 s\u01b0 ch\u00f9a Ti\u00ean S\u01a1n th\u1ea5y th\u1ebf \u0111u\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng d\u1eabn nhau \u0111\u1ebfn khu r\u1eebng B\u00e1ng m\u1ec7t m\u1ecfi, d\u1eebng l\u1ea1i ngh\u1ec9. Ch\u1ed3ng kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 gi\u1ebfng n\u01b0\u1edbc gi\u1eefa r\u1eebng u\u1ed1ng, ch\u1eb3ng may s\u1ea9y ch\u00e2n ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. V\u1ee3 ch\u1edd l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y, \u0111\u1ebfn xem th\u00ec \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u00f9n l\u1ea5p gi\u1ebfng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ea5t h\u1ea1nh than kh\u00f3c m\u1ed9t h\u1ed3i r\u1ed3i xin v\u00e0o ng\u1ee7 nh\u1edd \u1edf ch\u00f9a \u1ee8ng T\u00e2m g\u1ea7n \u0111\u1ea5y (ch\u00f9a \u1ee8ng T\u00e2m b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 ch\u00f9a D\u1eb7n &#8211; B\u1eafc Ninh). S\u01b0 tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a \u1ee8ng T\u00e2m \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc n\u1eb1m m\u01a1 th\u1ea5y Long th\u1ea7n b\u00e1o m\u1ed9ng r\u1eb1ng: &#8220;Ng\u00e0y mai d\u1ecdn ch\u00f9a cho s\u1ea1ch c\u00f3 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn&#8221;. T\u1ec9nh d\u1eady, nh\u00e0 s\u01b0 sai ch\u00fa ti\u1ec3u qu\u00e9t d\u1ecdn s\u1ea1ch s\u1ebd, t\u00fac tr\u1ef1c t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 thai xin ng\u1ee7 nh\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng b\u1ed7ng c\u00f3 chuy\u1ec7n l\u1ea1: M\u1ed9t \u0111\u00eam khu Tam quan c\u1ee7a ch\u00f9a s\u00e1ng r\u1ef1c h\u1eb3n l\u00ean, h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m ng\u00e0o ng\u1ea1t lan t\u1ecfa. Nh\u00e0 s\u01b0 ra xem th\u00ec th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u1ea5y \u0111\u00e3 sinh m\u1ed9t c\u1eadu con trai, hai b\u00e0n tay c\u00f3 b\u1ed1n ch\u1eef son &#8220;s\u01a1n h\u00e0 x\u00e3 t\u1eafc&#8221;. Sau \u0111\u00f3, tr\u1eddi b\u1ed7ng n\u1ed5i tr\u1eadn m\u01b0a to gi\u00f3 l\u1edbn, m\u1eb9 ch\u00fa b\u00e9 ch\u1ebft ngay khi sinh con v\u00e0 ch\u00fa b\u00e9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 ch\u00f9a nu\u00f4i n\u1ea5ng. Khi 8, 9 tu\u1ed5i nh\u00e0 s\u01b0 cho ch\u00fa b\u00e9 theo h\u1ecdc s\u01b0 V\u1ea1n H\u1ea1nh \u1edf ch\u00f9a L\u1ee5c T\u1ed5 &#8211; v\u1ecb &#8220;c\u1ed1 v\u1ea5n ch\u00ednh tr\u1ecb&#8221; c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u Ti\u1ec1n L\u00ea b\u1ea5y gi\u1edd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 truy\u1ec1n thuy\u1ebft l\u1ea1i cho r\u1eb1ng b\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ecb Ng\u00e0 &#8211; m\u1eb9 c\u1ee7a L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n &#8220;\u0111i ch\u01a1i ch\u00f9a Ti\u00eau S\u01a1n c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7n giao h\u1ee3p r\u1ed3i c\u00f3 thai, sinh ra L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n&#8230;&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f9 c\u00f3 nhi\u1ec1u truy\u1ec1n thuy\u1ebft, huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c, s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n nh\u01b0ng m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m chung n\u1ed5i b\u1eadt l\u00ean \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c ra \u0111\u1eddi L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n g\u1eafn ch\u1eb7t v\u1edbi ng\u00f4i ch\u00f9a. T\u1eeb b\u00e9 L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, gi\u00e1o d\u1ee5c trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 ch\u00f9a v\u00e0 b\u1edfi nh\u1eefng v\u1ecb s\u01b0 h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ea5y gi\u1edd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u1ec7c l\u00ean ng\u00f4i c\u1ee7a L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n c\u0169ng c\u00f3 vai tr\u00f2 to l\u1edbn c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 m\u00e0 ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 V\u1ea1n H\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngay t\u1eeb b\u00e9 L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n \u0111\u00e3 b\u1ed9c l\u1ed9 t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0 V\u1ea1n H\u1ea1nh (? &#8211; 1018) khen: &#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. Sau n\u00e0y l\u1edbn l\u00ean, t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n, l\u00e0m ch\u00faa trong thi\u00ean h\u1ea1&#8221;. \u0110\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n c\u00e0ng t\u1ecf r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh, t\u00e0i ki\u00eam v\u0103n v\u00f5. S\u01b0 V\u1ea1n H\u1ea1nh \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng v\u1edbi Vua L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh. V\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed n\u00e0y L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n \u0111\u00e3 nh\u1eadp tri\u1ec1u, tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn b\u00ean c\u1ea1nh Th\u00e1i t\u1eed Long Vi\u1ec7t v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 b\u1ea3o tr\u1ee3 c\u1ee7a nhi\u1ec1u nh\u00e0 s\u01b0 l\u00fac n\u00e0y \u0111ang gi\u1eef nh\u1eefng ch\u1ee9c v\u1ee5 cao trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh (T\u1ea3 th\u00e2n v\u1ec7 \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f9 \u0111\u00e3 g\u1eedi \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, nh\u01b0ng V\u1ea1n H\u1ea1nh lu\u00f4n theo d\u00f5i s\u00e1t di\u1ec5n bi\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb \u1edf ch\u1ed1n cung \u0111\u00ecnh.&nbsp; Nh\u1eadn th\u1ea5y tri\u1ec1u Ti\u1ec1n L\u00ea suy vi, l\u00f2ng d\u00e2n b\u1ea5t m\u00e3n v\u1edbi L\u00ea Long \u0110\u0129nh. V\u1ea1n H\u1ea1nh \u0111\u00e3 \u00e2m th\u1ea7m v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, chu\u1ea9n b\u1ecb t\u01b0 t\u01b0\u1edfng trong nh\u00e2n d\u00e2n, t\u1ea1o uy t\u00edn cho L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1ng 11\/1009, Vua L\u00ea Long \u0110\u0129nh qua \u0111\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u1edf h\u01b0\u01a1ng Di\u00ean U\u1ea9n, ch\u00e2u C\u1ed5 Ph\u00e1p c\u00f3 c\u00e2y g\u1ea1o b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh, t\u01b0\u1edbc l\u1ea7n v\u1ecf ngo\u00e0i l\u1ed9 ra m\u1ea5y c\u00e2u s\u1ea5m: &#8220;Th\u1ee5 c\u0103n di\u1ec3u di\u1ec3u, M\u1ed9c bi\u1ec3u thanh thanh, H\u00f2a \u0111ao m\u1ed9c l\u1ea1c, Th\u1eadp b\u00e1t t\u1eed th\u00e0nh&#8230;&#8221;. V\u1ea1n H\u1ea1nh xem c\u00e2u s\u1ea5m \u1ea5y r\u1ed3i gi\u1ea3i th\u00edch cho d\u00e2n r\u1eb1ng: c\u00e2u &#8220;Th\u1ee5 c\u0103n di\u1ec3u di\u1ec3u&#8221; ch\u1eef &#8220;c\u0103n&#8221; l\u00e0 g\u1ed1c t\u1ee9c vua. Ch\u1eef &#8220;di\u1ec3u&#8221; \u0111\u1ed3ng \u00e2m v\u1edbi &#8220;y\u1ec3u&#8221;. C\u00e2u &#8220;M\u1ed9c bi\u1ec3u thanh thanh&#8221;. Ch\u1eef &#8220;bi\u1ec3u&#8221; ngh\u0129a l\u00e0 ng\u1ecdn, t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i. &#8220;Thanh&#8221; l\u00e0 th\u1ecbnh.&nbsp; &#8220;H\u00f2a \u0111ao m\u1ed9c&#8221; l\u00e0 chi\u1ebft t\u1ef1 c\u1ee7a ch\u1eef &#8220;L\u00ea&#8221;. Th\u1eadp b\u00e1t t\u1eed l\u00e0 chi\u1ebft t\u1ef1 c\u1ee7a ch\u1eef &#8220;L\u00fd&#8221;, cho r\u1eb1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi b\u00e1o nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u1ed5 nh\u00e0 L\u00fd s\u1eafp l\u00ean.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i n\u01b0\u1edbc ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ea5m ng\u00f4n c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00e2m linh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. L\u1eddi s\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u hi\u1ec3n nhi\u00ean, thu\u1eadn v\u1edbi l\u1ebd tr\u1eddi, h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 l\u01b0u truy\u1ec1n nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1eddi ti\u00ean \u0111o\u00e1n c\u00f3 ph\u1ea7n th\u1ea7n b\u00ed nh\u01b0ng linh thi\u00eang, v\u00e0 v\u00ec v\u1eady, h\u1ea7u nh\u01b0 ai c\u0169ng ngh\u0129 r\u1ea5t n\u00ean tin, h\u01a1n th\u1ebf, trong kh\u00f4ng \u00edt tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, c\u1ea7n ph\u1ea3i tin. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ea5m nh\u01b0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ea1o d\u01b0 lu\u1eadn, g\u00e2y l\u00f2ng tin n\u01a1i d\u00e2n ch\u00fang, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1ea7n vi\u1ec7n t\u1edbi ch\u1ee9ng l\u00fd th\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u1eddi s\u1ea5m kia ch\u00ednh l\u00e0 s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a V\u1ea1n H\u1ea1nh nh\u1eb1m ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng t\u1ea1o ra d\u01b0 lu\u1eadn x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c l\u00ean ng\u00f4i c\u1ee7a L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n sau n\u00e0y. Sau \u0111\u00f3 V\u1ea1n H\u1ea1nh n\u00f3i v\u1edbi L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n: &#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00f4i th\u1ea5y l\u1eddi s\u1ea5m l\u1ea1, bi\u1ebft r\u1eb1ng h\u1ecd L\u00fd c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh t\u1ea5t d\u1ea5y l\u00ean c\u01a1 nghi\u1ec7p. Nay xem trong thi\u00ean h\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd L\u00fd r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng Th\u00e2n v\u1ec7, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi khoan t\u1eeb, nh\u00e2n th\u1ee9, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n ch\u00fang, m\u00e0 binh quy\u1ec1n n\u1eafm trong tay. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u mu\u00f4n d\u00e2n ch\u1eb3ng ph\u1ea3i Th\u00e2n v\u1ec7 th\u00ec c\u00f2n ai \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i n\u1eefa&#8221; .&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u01b0 V\u1ea1n H\u1ea1nh c\u00f2n c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 quan trong tri\u1ec1u Ti\u1ec1n L\u00ea, ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 quan Chi h\u1eadu \u0110\u00e0o&nbsp;Cam&nbsp;M\u1ed9c (? &#8211; 1015) b\u00e0n t\u00ednh, chu\u1ea9n b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn, ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t cho L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/giacngo.vn\/UserImages\/2010\/10\/12\/1\/29_chua1000-400_jpg.jpg\"><\/td><\/tr><tr><td><em>Ch\u00f9a L\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1eeb th\u1eddi Vua L\u00fd Anh T\u00f4ng (tr\u1ecb v\u00ec t\u1eeb 1138 \u0111\u1ebfn 1175). Ch\u00f9a th\u1edd Thi\u1ec1n s\u01b0 T\u1eeb \u0110\u1ea1o H\u1ea1nh.<\/em><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a L\u00ea Ng\u1ecda Tri\u1ec1u L\u00ea Long \u0110\u0129nh (11\/1009), L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n c\u00f9ng H\u1eefu \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec1 \u0111em 500 qu\u00e2n T\u00f9y long v\u00e0o cung canh gi\u1eef. Nh\u00e2n t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ed1i ren n\u00e0y, Chi h\u1eadu \u0110\u00e0o Cam M\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111em vi\u1ec7c tho\u00e1n ng\u00f4i b\u00e0n v\u1edbi L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n: &#8220;Ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc ai c\u0169ng b\u1ea3o l\u00e0 h\u1ecd L\u00fd s\u1ebd d\u1ea5y l\u00ean, m\u00e0 l\u1eddi s\u1ea5m c\u0169ng hi\u1ec7n ra r\u1ed3i&#8230; \u0110\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac tr\u1eddi trao ng\u01b0\u1eddi theo, Th\u00e2n v\u1ec7 c\u00f2n nghi ng\u1edd g\u00ec!&#8221;. L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n nghe theo v\u00e0 l\u1eadp n\u00ean nghi\u1ec7p nh\u00e0 L\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n l\u00ean ng\u00f4i ngo\u00e0i y\u1ebfu t\u1ed1 n\u0103ng l\u1ef1c, ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng &#8220;l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi khoan t\u1eeb, nh\u00e2n th\u1ee9, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n ch\u00fang, m\u00e0 binh quy\u1ec1n n\u1eafm trong tay&#8221; th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 g\u00f3p c\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 to l\u1edbn c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb t\u0103ng quan, ti\u00eau bi\u1ec3u nh\u01b0 V\u1ea1n H\u1ea1nh. Ch\u00ednh h\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ecb t\u0103ng quan \u0111\u1ea7u ti\u00ean g\u00f3p ph\u1ea7n kh\u1edfi d\u1ef1ng v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i, ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a tri\u1ec1u L\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u1ee8ng x\u1eed v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00ean c\u1ea1nh nh\u1eefng quy\u1ebft s\u00e1ch mang t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed m\u00e0 ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 vi\u1ec7c d\u1eddi \u0111\u00f4 ra \u0110\u1ea1i La, \u0111\u1eb7t t\u00ean m\u1edbi cho kinh \u0111\u00f4 l\u00e0 Th\u0103ng Long th\u00ec vi\u1ec7c \u1ee9ng x\u1eed v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u1ee7a L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m mang t\u00ednh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u1ede tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7t ra T\u0103ng ban, b\u00ean c\u1ea1nh V\u0103n ban, V\u00f5 ban, Th\u00e1i gi\u00e1m ban. \u0110\u00e2y l\u00e0 ban \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, l\u00e0 c\u01a1 quan gi\u00fap vua chuy\u00ean tr\u00f4ng coi c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00e2m linh, l\u00e0 c\u01a1 quan ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m truy\u1ec1n gi\u1ea3ng kinh s\u00e1ch. V\u1ea1n H\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 phong l\u00e0 Qu\u1ed1c s\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00e2m linh, nhu c\u1ea7u v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a t\u1ea7ng l\u1edbp qu\u00fd t\u1ed9c cung \u0111\u00ecnh c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n ch\u00fang ngay sau khi d\u1eddi \u0111\u00f4 v\u1ec1 \u0110\u1ea1i La, L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 cho x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0ng lo\u1ea1t ch\u00f9a chi\u1ec1n, \u0111\u00fac chu\u00f4ng, th\u1ec9nh kinh v\u00e0 \u0111\u1ed9 T\u0103ng xu\u1ea5t gia tu h\u1ecdc theo Ph\u1eadt ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u00e1ng 7\/1010, vua cho ph\u00e1t hai v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, d\u1ef1ng t\u00e1m c\u1ea3nh ch\u00f9a, \u0111\u1ec1u l\u1eadp bia ghi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c. Trong th\u00e0nh Th\u0103ng Long, d\u1ef1ng ch\u00f9a H\u01b0ng Thi\u00ean ng\u1ef1 t\u1ef1, cung Th\u00e1i Thanh v\u00e0 ch\u00f9a V\u1ea1n Tu\u1ebf; \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh d\u1ef1ng ch\u00f9a Th\u1eafng Nghi\u00eam, ch\u00f9a Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng, ch\u00f9a C\u1ea9m Y, ch\u00f9a Long H\u01b0ng, ch\u00f9a Th\u00e1i Th\u1ecd, ch\u00f9a Thi\u00ean Quang v\u00e0 ch\u00f9a Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, nh\u1eefng \u0111\u1ec1n ch\u00f9a \u1edf c\u00e1c l\u00e0ng m\u1ea1c, c\u00f3 ng\u00f4i n\u00e0o \u0111\u1ed5 n\u00e1t, \u0111\u1ec1u sai s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i c\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1014, th\u00e1ng 5, vua cho m\u1edf \u0111\u00e0n chay t\u1ea1i ch\u00f9a V\u1ea1n Tu\u1ebf, th\u00e0nh N\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9 ch\u00fang t\u0103ng \u0111\u1ed3 th\u1ee5 gi\u1edbi. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 9, l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u00e1t 310 l\u1ea1ng v\u00e0ng trong kho \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac chu\u00f4ng treo \u1edf ch\u00f9a H\u01b0ng Thi\u00ean. Th\u00e1ng 10, l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u00e1t tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c trong kho \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac 2 qu\u1ea3 chu\u00f4ng treo \u1edf ch\u00f9a Th\u1eafng Nghi\u00eam v\u00e0 tinh l\u00e2u Ng\u0169 Ph\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1018, m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6, sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1o Thanh v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1ea1c sang n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng xin th\u1ec9nh Tam T\u1ea1ng kinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1019, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed9 d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc l\u00e0m t\u0103ng, l\u1eadp \u0111\u00e0n gi\u1edbi \u1edf ch\u00f9a V\u1ea1n Th\u1ecd, sai c\u00e1c t\u0103ng&nbsp; \u0111\u1ed3&nbsp; \u0111\u1ebfn th\u1ee5 gi\u1edbi. Ph\u00e1t v\u00e0ng&nbsp; \u0111\u00fac chu\u00f4ng l\u1edbn&nbsp; \u0111\u1ec3&nbsp; \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a H\u01b0ng Thi\u00ean, \u0110\u1ea1i Gi\u00e1o v\u00e0 Th\u1eafng Nghi\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1024, m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9, cho x\u00e2y ch\u00f9a Ch\u00e2n Gi\u00e1o \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec3 nh\u00e0 vua ti\u1ec7n ng\u1ef1 \u0111\u1ecdc t\u1ee5ng kinh k\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u0103m 1027, cho sao ch\u00e9p \u0110\u1ea1i T\u1ea1ng Kinh l\u00e0m nhi\u1ec1u b\u1ea3n \u0111\u1ec3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho d\u00e2n ch\u00fang nghi\u00ean c\u1ee9u, tu h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1eed gia L\u00ea V\u0103n H\u01b0u \u0111\u00e3 nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u00f9ng Ph\u1eadt c\u1ee7a L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 trong \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd: &#8220;L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c 2 n\u0103m, t\u00f4ng mi\u1ebfu ch\u01b0a d\u1ef1ng, \u0111\u00e0n x\u00e3 t\u1eafc ch\u01b0a l\u1eadp m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ef1ng 8 ch\u00f9a \u1edf ph\u1ee7 Thi\u00ean \u0110\u1ee9c, l\u1ea1i tr\u00f9ng tu ch\u00f9a qu\u00e1n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p (v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia \u0111i tu) cho l\u00e0m T\u0103ng h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh s\u01b0 l\u00e0m s\u01b0&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 s\u00f9ng m\u1ed9 Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u1ee7a Vua L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5. C\u00e1c \u0111\u1eddi vua k\u1ebf ti\u1ebfp nh\u01b0 L\u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng, L\u00fd Th\u00e1nh T\u00f4ng, L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng&#8230; v\u1eabn m\u1ed9 Ph\u1eadt. V\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y Ph\u1eadt gi\u00e1o tr\u1edf th\u00e0nh qu\u1ed1c gi\u00e1o, \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd r\u1ed9ng kh\u1eafp trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1eed gia L\u00ea V\u0103n H\u01b0u \u0111\u00e3 ph\u1ea3i th\u1ed1t l\u00ean: &#8220;Trong n\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 ch\u00f9a chi\u1ec1n, nh\u00e2n d\u00e2n qu\u00e1 n\u1eeda l\u00e0 s\u01b0 s\u00e3i&#8221;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 v\u1eady khi L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1ee9c v\u1ecb, \u00f4ng ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1t bi\u1ec7n ph\u00e1p nh\u1eb1m truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u1edf trong n\u01b0\u1edbc, tu b\u1ed5 ch\u00f9a chi\u1ec1n, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng h\u1ecdc thuy\u1ebft Ph\u1eadt gi\u00e1o trong nh\u00e2n d\u00e2n. L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng v\u1eefng v\u00e0ng cho s\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u1eddi L\u00fd. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, v\u1edbi vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp tri\u1ec1u L\u00fd, \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t&nbsp;Nam&nbsp;th\u1eddi phong ki\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00e1nh gi\u00e1 v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o, Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean cho r\u1eb1ng: &#8220;Vi\u1ec7c ham th\u00edch Ph\u1eadt, L\u00e3o l\u00e0 ch\u1ed7 k\u00e9m&#8221;. \u1ede \u0111\u00e2y ph\u1ea3i th\u1ea5y r\u1eb1ng Ng\u00f4 S\u1ef9 Li\u00ean l\u00e0 s\u1eed tri\u1ec1u L\u00ea. D\u01b0\u1edbi nh\u00e3n quan c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1eed th\u1ea7n \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 Nho gi\u00e1o l\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb ch\u00ednh th\u1ed1ng th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 \u0111i\u1ec1u d\u1ec5 hi\u1ec3u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u00fang v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9, c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u1ea7n nh\u00ecn v\u00e0o ngu\u1ed3n g\u1ed1c xu\u1ea5t th\u00e2n c\u1ee7a L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 (nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e2y). \u0110\u1ed3ng th\u1eddi ph\u1ea3i th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1i c\u1ea3nh, y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i b\u1ea5y gi\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngo\u00e0i l\u00fd do d\u1ec5 nh\u1eadn th\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0 L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n \u0111\u00e3 ch\u1ecbu \u01a1n s\u00e2u n\u1eb7ng c\u1ee7a nh\u00e0 ch\u00f9a, \u0111\u1ee9a con tinh th\u1ea7n c\u1ee7a gi\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111ang v\u01b0\u01a1n l\u00ean n\u1eafm gi\u1eef vai tr\u00f2 tr\u1ee5 c\u1ed9t c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u1edd s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 \u0111\u1ec3 l\u00ean ng\u00f4i n\u00ean nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng s\u00f9ng Ph\u1eadt n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 s\u1ef1 &#8220;\u0111\u1ec1n \u01a1n&#8221; c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0ng m\u1eb7t kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng trong b\u1ed1i c\u1ea3nh x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t&nbsp;Nam&nbsp;\u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XI, \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o. V\u00e0, cho d\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd th\u1ebf l\u1ef1c Ph\u1eadt gi\u00e1o m\u00e0 n\u1eafm quy\u1ec1n, L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng &#8220;v\u00f4 t\u01b0&#8221; ph\u1ee5c v\u1ee5 Ph\u1eadt gi\u00e1o, m\u00e0 c\u0103n b\u1ea3n l\u00e0 \u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0y nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi b\u1ee9c thi\u1ebft c\u1ee7a ti\u1ebfn tr\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed: x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 c\u1ee7ng c\u1ed1 m\u1ed9t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c l\u1eadp, m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 trung \u01b0\u01a1ng t\u1eadp quy\u1ec1n v\u1eefng m\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1eb7t kh\u00e1c \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng ch\u1ee7 quy\u1ec1n m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ef1c s\u1ef1 ph\u1ea3i c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t, kh\u00e1c v\u1edbi v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc. L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng n\u00e9t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nhau gi\u1eefa t\u00e2m t\u01b0, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Ph\u1eadt gi\u00e1o. Khuy\u1ebfn Ph\u1eadt th\u1eadt s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c \u00f4ng ho\u1eb1ng d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt gi\u00e1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u1ed9t \u00f4ng vua s\u00f9ng \u0111\u1ea1o n\u1eefa, m\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ed9ng th\u00e1i c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 cai tr\u1ecb c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c: nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc trung \u01b0\u01a1ng t\u1eadp quy\u1ec1n c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 th\u1ed1ng nh\u1ea5t nh\u01b0 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho s\u1ef1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t qu\u1ed1c gia, \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 \u1ea5y s\u1ebd l\u00e0m gi\u1ea3m \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a c\u00e1c t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng &#8211; l\u00e0 c\u00e1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\/ b\u1ecb c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c c\u00e1t c\u1ee9 l\u1ee3i d\u1ee5ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0110inh v\u0103n Vi\u1ec5n<\/strong>&nbsp;(CAND)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o: 1. L\u00ea V\u0103n H\u01b0u: \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0, NXB KHXH, HN &#8211; 1993. 2. Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n Tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n: Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh Vi\u1ec7t s\u1eed th\u00f4ng gi\u00e1m c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, t\u1eadp 1, NXB Gi\u00e1o d\u1ee5c, HN, 1998. 3. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh T\u01b0\u1edfng: Nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed th\u1eddi \u0110inh &#8211; L\u00ea, NXB VHDT, HN, 2007<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/giacngo.vn\/PrintView.aspx?Language=vi&amp;ID=7A665A\">https:\/\/giacngo.vn\/PrintView.aspx?Language=vi&amp;ID=7A665A<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o L\u00fd C\u00f4ng U\u1ea9n (974-1028) l\u00e0 vua s\u00e1ng l\u1eadp v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u L\u00fd, qu\u00ea \u1edf h\u01b0\u01a1ng Di\u00ean U\u1ea9n, ch\u00e2u C\u1ed5 Ph\u00e1p (nay l\u00e0 th\u1ecb\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8265,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[172],"tags":[],"td_series":[],"class_list":["post-8264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tam-guong-cai-van"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8264"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8266,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8264\/revisions\/8266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8264"},{"taxonomy":"td_series","embeddable":true,"href":"https:\/\/tamhoc.org\/trang-chu\/wp-json\/wp\/v2\/td_series?post=8264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}